1. Raadsvoordracht

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

0

Datum besluit

B&W 31 mei 2022 Onderwerp

Kennisnemen van de rapportage eerste kwartaal 2022 programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en beschikbaar stellen van de aanspraken op de risicovoorzieningen De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van de rapportage van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam over het eerste kwartaal van 2022, met als belangrijkste gebeurtenissen: a. b.

c.

De uitvoering van de renovatie Piet Heintunnel verloopt goed. Wel is als gevolg van een aantal oorzaken besloten de beoogde openingsdatum van de tunnel te verplaatsen naar 2 december 2022. Project Vernieuwing Verkeerscentrale heeft meer tijd nodig voor de doorontwikkeling van de functionele systemen voor de bediening en bewaking van de tunnels en het verkeersmanagement. Als gevolg hiervan schuift het uitvoeringsbesluit naar eind 2022 en zal ook de uitvoering later starten. De ingebruikname van de nieuwe verkeerscentrale is nu gepland eind 2025. De verkeerssituatie rond de Zeeburgerdijk blijft een aandachtspunt. Dit is een route die afgeraden wordt als alternatieve route voor de gesloten Piet Heintunnel, maar die desondanks toch veel gebruikt wordt door automobilisten. Begin tweede kwartaal 2022 is een aantal extra maatregelen genomen ter verbetering van de verkeersveiligheid.

2. De volgende risicovoorzieningen van het overkoepelende programma beschikbaar te stellen: a. b.

de budgettair neutrale verschuiving van € 3,1 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet Heintunnel, ten behoeve van wijzigingen in de ontwerpspecificaties; de budgettair neutrale verschuiving van € 2,2 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet Heintunnel, ten behoeve van aanvullende maatregelen met betrekking tot de verplichte coronamaatregelen.

Wettelijke grondslag

• Art. 160, lid 1 onder a Gemeentewet: Voeren dagelijks bestuur van de gemeente. • Art. 160, lid 1 onder b Gemeentewet: Het college is in elk geval bevoegd beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast. • Art. 169 lid 1 en 2 Gemeentewet: Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. • Art. 189 lid 1 jo. art. 212 lid 1 Gemeentewet en art. 6 lid 1 van de Financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor

Gegenereerd: v1.28

1

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging. • Art. 6 lid 2 van de Financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor a. investeringen in de loop van het begrotingsjaar die niet in de begroting zijn opgenomen of b. investeringen die een bedrag van € 20 miljoen na aftrek van bijdragen van derden te boven gaan of c. investeringen waarvan de gemeenteraad dat aangeeft of d. investeringen die door de raad niet bij vaststelling van de begroting zijn geautoriseerd, legt het college voorafgaand aan het aangaan van verplichtingen een investeringsvoorstel en een voorstel voor een investeringskrediet aan de gemeenteraad ter vaststelling voor. Bestuurlijke achtergrond

De voorgeschiedenis van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is lang. Zo is in 2009 gestart met de Renovatie Amsterdamse Wegtunnels met het besluit tot een combinatie van de doelstellingen zoals ingegeven door de nieuwe wetgeving (Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels, Warvw) en het noodzakelijk groot onderhoud aan de Amsterdamse wegtunnels. In de Warvw, in werking getreden in 2006, en in het Bouwbesluit 2012 zijn veiligheidseisen vastgelegd voor nieuwe wegtunnels. Met de wijziging van de Warvw in 2013, is de overgangstermijn waarop ook alle bestaande wegverkeerstunnels aan dit wettelijk veiligheidsniveau moeten voldoen, gesteld op 1 mei 2019. Op 28 maart 2019 is de raad geïnformeerd over de veiligheidssituatie in de Piet Heintunnel per 1 mei 2019 en het maatregelenpakket om het veiligheidsniveau zoveel mogelijk te verhogen, waaronder het instellen van een vrachtwagenverbod voor de periode van 1 mei 2019 tot de start van de renovatie. Op 29 april 2019 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied het gedoogbesluit genomen, zodat de Piet Heintunnel tussen 1 mei 2019 en 30 juni 2021 in gebruik mocht blijven (met uitzondering van het vrachtverkeer). Op 4 juni 2019 heeft het college het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam vastgesteld (ZD2019-004012). De raad heeft op 11 juli 2019 kennisgenomen van dit programmaplan.

Binnen dit programma vallen de projecten Renovatie Piet Heintunnel, Aanpassingen aan de Michiel de Ruijtertunnel, Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam. In de raadsvergadering van 10 en 11 juli 2019 zijn de kredieten voor deze projecten vastgesteld en op 27 november 2019 heeft de gemeenteraad het uitvoeringskrediet voor de aanpassingen aan de Michiel de Ruijtertunnel (raadsbesluit 1923.19) en Renovatie Piet Heintunnel (raadsbesluit 1924/19) beschikbaar gesteld. Op 1 juli 2020 zijn de Nota’s van Uitgangspunten voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel (raadsbesluit 753/20) en Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam (raadsbesluit 754/20) door de gemeenteraad vastgesteld. Op 1 september 2020 is via een brief aan de gemeenteraad de latere start van werkzaamheden gemeld voor de start van de uitvoering van de projecten Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel en Renovatie Piet Heintunnel. Op 4 november 2020 heeft de raad ingestemd met de eerste aanspraak van de risicovoorziening (budget neutrale verschuiving van € 10,5 miljoen naar project Renovatie Piet Heintunnel en €1,5 miljoen naar project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel). (raadsbesluit 225/1206).

Op 17 december 2020 heeft de raad ingestemd met het beschikbaar stellen van een investeringskrediet voor afronding van de voorbereidingsfase project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en realisatie Proof of Concept (raadsbesluit 363/1557) en een investeringskrediet voor de voorbereiding van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel en realisatie van Bediening, Bewaking en Besturing van deze tunnel (raadsbesluit 364/1559).

Gegenereerd: v1.28

2

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

Op 11 november 2021 heeft de raad de Begroting 2022 vastgesteld en daarin het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel in portefeuille gehouden. Onderbouwing besluit

1. Kennisnemen van de rapportage van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam over het eerste kwartaal van 2022 Nadere toelichting op de belangrijkste gebeurtenissen: a. De uitvoering van de renovatie Piet Heintunnel verloopt goed. Wel is als gevolg van een aantal oorzaken besloten de beoogde openingsdatum van de tunnel te verplaatsen naar 2 december 2022. De uitvoering van de renovatie verloopt conform verwachting. Inmiddels zijn de nieuwe installaties in ruim de helft van het aantal tunnelsecties geïnstalleerd en in bedrijf gesteld. Tijdens een tijdelijke buitengebruikname (TBGN) van de IJtram zijn de eerste vluchtdeuren vernieuwd. De productie van de software bevindt zich in de eindfase. In samenwerking met de tunnelbeheerder en de afdeling Verkeersmanagement is één integrale planning voor de openstelling opgesteld waarin de verschillende sporen die partijen volgen, zijn samengebracht. Op dit moment ligt het aanbrengen van de architectonische bekleding van de stempelconstructie in de tunnelmond op het kritieke pad van de uitvoering. Daarnaast is extra inspanning nodig om de verkeersleiders op te leiden en te trainen om zich de nieuwe wijze van bewaken en bedienen eigen te maken. Verder moet het onderhoud van de tunnel zijn opgedragen aan een onderhoudsorganisatie, wat nog niet het geval is.

Om deze redenen is, na advisering door het Commissariaat Civiele Constructies, de beoogde openstellingsdatum door het college van B&W vastgesteld op 2 december 2022. b. Project Vernieuwing Verkeerscentrale heeft meer tijd nodig voor de doorontwikkeling van de functionele systemen voor de bediening en bewaking van de tunnels en het verkeersmanagement. Als gevolg hiervan schuift het uitvoeringsbesluit naar eind 2022 en zal ook de uitvoering later starten. De ingebruikname van de nieuwe verkeerscentrale is nu gepland eind 2025. Binnen het project VCA ligt de uitdaging op de doorontwikkeling van de functionele systemen die nodig zijn om vanuit de verkeerscentrale de verschillende objecten te beheren, bedienen en bewaken. Hiervoor is extra tijd nodig. In het eerste kwartaal van dit jaar zijn stappen gezet om het ontwerptraject opnieuw in te richten. De eerder genoemde ergonomische uitdagingen om een bediendesk en ICT-architectuur te creëren die én voorziet in de wensen van de gebruiker én voldoet aan de arbo-eisen, worden dan ook in het doorontwikkelingstraject opgepakt. Het streven is om de systeemontwerp- / systeemdefinitiefase eind derde kwartaal 2022 te hebben afgerond. Daarin wordt ook bepaald hoe de verschillende objecten aan de verkeerscentrale kunnen worden gekoppeld.

Het ontwerp van het gebouw hangt samen met de doorontwikkeling van de functionele systemen, omdat deze systemen uiteindelijk in het gebouw moeten worden ingepast. De focus is om het uitvoeringsbesluit aan het eind van 2022 aan te vragen, zodat de aanbesteding van het gebouw in 2023 kan starten. Daarnaast worden de ontwerp- en realisatiewerkzaamheden van de functionele systemen gecontinueerd. Ondertussen is het testcentrum van de Verkeerscentrale in gebruik genomen, waar met mock-ups wordt gewerkt en nieuwe systemen en installaties worden getest, voordat ze geïmplementeerd worden in de tunnels en in de vernieuwde verkeerscentrale. Ook zullen verkeersleiders worden opgeleid en getraind met behulp van de systemen in dit testcentrum.

Gegenereerd: v1.28

3

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

c. De verkeerssituatie rond de Zeeburgerdijk blijft een aandachtspunt. Dit is een route die afgeraden wordt als alternatieve route voor de gesloten Piet Heintunnel, maar die desondanks toch veel gebruikt wordt door automobilisten. Begin tweede kwartaal 2022 is een aantal extra maatregelen genomen ter verbetering van de verkeersveiligheid. De afsluiting van de Piet Heintunnel veroorzaakt aanzienlijke verkeershinder in de stad. Daarom wordt ingezet op verkeersmanagement, mobiliteitsmanagement en communicatie. Sinds de afsluiting van de tunnel op 25 juni 2021 is het verkeersbeeld in de stad mede door de effecten van de coronapandemie nog rustig. De verkeersdrukte op de gewenste en ongewenste routes is licht toegenomen, maar heeft niet tot serieuze verkeersproblemen geleid. De meeste hinder wordt ervaren op de Zeeburgerdijk, die rond de 80% drukker is geworden (vergeleken met de situatie tijdens de coronapandemie vóór tunnelsluiting). Deze straat wordt in het wekelijkse monitoringsoverleg (met het project Renovatie Piet Heintunnel, stadsdeel Oost, Stadsregie, team Verkeerstactiek, Rijkswaterstaat en de verkeerscentrale aan tafel) goed in de gaten gehouden. Er zijn nu ook concrete afspraken gemaakt met het stadsdeel over negen maatregelen om de veiligheid van voetgangers en fietsers permanent te verbeteren.

Deze maatregelen betreffen het aanbrengen van markeringen voor fietsoversteken en het aanpassen van wegmarkeringen. Deze maatregelen zijn begin tweede kwartaal doorgevoerd. d. Financiën In totaal is op dit moment circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar. Aanvullend daarop is in de gemeentebegroting € 39,5 miljoen opgenomen voor het project Vernieuwing Verkeerscentrale en € 3,6 miljoen voor de indexering over 2020. Inmiddels is voor circa € 191,1 miljoen aan verplichtingen aangegaan en is € 128,5 miljoen betaald. Een financieel grote uitdaging vormen de recente zeer hoge prijsstijgingen en de effecten daarvan in de contractueel afgesproken indexeringen. Deze wordt onvoldoende gecompenseerd door de indexeringsmethodiek die de gemeente hanteert (IBOI). Dekking van deze hoge prijsstijgingen is dan ook niet op voorhand meegenomen in de prognose van het programma. e. Risico’s Het risico met betrekking tot continuïteit van het programma is voldoende beheerst; door recente ervaringen met aanbestedingen en het concreter worden van de impact van de beperkende maatregelen met betrekking tot de inhuur van externen, is dit risico niet langer een toprisico.

Risico’s met betrekking tot het gebrek aan uniformiteit in bediening en uitrusting van de tunnels en met betrekking tot het gebrek aan integrale werking tussen de tunnels en de verkeerscentrale blijven relevant evenals het risico dat het na uitvoering niet mogelijk is om aan te tonen dat voldaan is aan de programmadoelstellingen. Door middel van beheersmaatregelen wordt ingezet op het verkleinen van de kans en de gevolgen van optreden van de risico’s. f. IJ-tunnel en Amsterdam Arenatunnel Wat de tunnels betreft waarvan de renovatie niet in de scope van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is opgenomen: • IJ-tunnel: via de viermaandsrapportage is een krediet van € 2 miljoen aangevraagd, zodat op korte termijn kan worden gestart met de voorbereiding van de noodzakelijke vervangingswerkzaamheden (onder andere vervanging asfalt en installaties en toepassen brandwerende bekleding) in deze tunnel.

Gegenereerd: v1.28

4

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

• Amsterdam Arenatunnel: naar verwachting zal op 1 juni a.s. de Amsterdam Arenatunnel weer worden opengesteld voor verkeer; er zijn dan zes extra vluchtdeuren aangebracht, waardoor de tunnel weer voldoet aan de meest basale veiligheidseisen. Een grootschalige renovatie van de tunnel blijft nog wel nodig voor een betrouwbaar en toekomstvast gebruik. Voor deze renovatie is op dit moment geen budget beschikbaar. g. Vraag van raadslid Wijnants in Tijdelijke Algemene Raadscommissie 19 mei 2022 Bij de behandeling in de Tijdelijke Algemene Raadscommissie van 19 mei 2022 over de raadsinformatiebrief over de voorgenomen openstellingsdatum van de Piet Heintunnel is door het lid Wijnants (VVD) de vraag gesteld waarom gekozen is om geen verkeersregelaars in te zetten op het kruispunt Zeeburgerdijk / Th. K. van Lohuizenlaan. Zoals eerder gerapporteerd zijn er verkeersveiligheidsissues op de Zeeburgerdijk, zoals fietsers die oversteken tussen het autoverkeer, waarbij de fietsers zich in een kwetsbare positie bevinden en autoverkeer dat moet invoegen. Om de verkeersveiligheid te verbeteren is een totaalpakket aan tijdelijke en structurele oplossingen Zeeburgerdijk opgesteld en uitgevoerd. Voor dit specifieke kruispunt is gekozen voor een structurele oplossing door de markering (aanbrengen ribbelstrook in de bocht van de Zeeburgerdijk naar de Th. K.

van Lohuizenlaan) en bebording (Let op: fietsersoversteekplaats) te verbeteren. De tijdelijke oplossing met verkeersregelaars tot aan openstelling (6 maanden inzet op werkdagen) is ongeveer 3 keer kostbaarder en zou geen blijvende impact hebben voor de verkeersveiligheid op dit kruispunt. Op dit moment zien we dat de verkeersintensiteiten constant (hoog) zijn gebleven. Het aantal meldingen en incidenten is na het aanbrengen van de maatregelen afgenomen, waarmee onvoldoende aanleiding is om verkeersregelaars in te zetten.

2. Beschikbaar stellen van de volgende risicovoorzieningen van het overkoepelende programma: a. de budgettair neutrale verschuiving van € 3,1 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet Heintunnel, ten behoeve van wijzigingen in de ontwerpspecificaties; b. de budgettair neutrale verschuiving van € 2,2 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet Heintunnel, ten behoeve van aanvullende maatregelen met betrekking tot de verplichte coronamaatregelen. Korte toelichting op methodiek uitputting overkoepelende risicovoorziening Dit voorstel is in lijn met de werkwijze zoals opgenomen in de kredietvoordrachten voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam waarover op 11 juli 2019 is besloten. Er is destijds voor gekozen om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten binnen het Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam centraal onder te brengen bij het overkoepelende programma. Het betreffende krediet op programmaniveau is beschikbaar gesteld bij de kredietaanvragen voor de projecten Piet Heintunnel en Michiel de Ruijtertunnel op 11 juli 2019 en 27 november 2019 en voor de projecten Vernieuwing Verkeerscentrale en Renovatie Amsterdam Arenatunnel op 17 december 2020.

Zodra de risicovoorziening op programmaniveau voor de afzonderlijke projecten moet worden aangesproken, wordt deze uitputting aan de raad voorgelegd. Op deze wijze kunnen de risico’s op

Gegenereerd: v1.28

5

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

programmaniveau worden beheerst en kunnen het bestuur en de raad via de kwartaalrapportage de voortgang van de uitputting van deze risicovoorziening volgen. Uitputting risicovoorziening in eerste kwartaal 2022 Voor een tweetal werkzaamheden wordt voorgesteld om middelen vanuit de risicovoorziening aan te wenden. Dit betreft: a. twee kredietoverhevelingen voor project Renovatie Piet Heintunnel vanuit de risicovoorziening op programmaniveau in verband met wijzigingen in de ontwerpspecificaties, genaamd Baseline T3 en T4, met respectievelijk de bedragen circa € 1,7 miljoen en circa € 1,4 miljoen (totaal circa € 3,1 miljoen). b. een kredietoverheveling voor project Renovatie Piet Heintunnel vanuit de risicovoorziening op programmaniveau voor aanvullende maatregelen met betrekking tot de verplichte coronamaatregelen (vanaf derde kwartaal 2021 tot einde project) voor een bedrag van circa € 2,2 miljoen. Eerder, bij de rapportage over het eerste kwartaal 2021, is met betrekking tot coronamaatregelen al een bedrag van € 1,1 miljoen overgeheveld van programma naar project Piet Heintunnel. De neutrale kredietwijzigingen zijn inzichtelijk (en traceerbaar) gemaakt en zijn via een verzoek tot wijziging (VTW) goedgekeurd.

Zoals in onderstaande tabel is te zien, zorgen de bedragen uit beslispunt 2 in totaal voor een budgettair neutrale verschuiving van circa € 5,3 miljoen voor project Renovatie Piet Heintunnel. Omdat het om budgettair neutrale verschuivingen binnen aan het programma toegekende kredieten gaat, verandert de hoogte van de jaarlijkse kapitaallasten per saldo niet.

Financiële onderbouwing Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.28

6

Gemeenteraad

VN2022-015151 Bijzondere Projecten

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 13 juli 2022

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2022-051774

1. Kwartaalrapportage Q1-2022 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam.pdf (pdf)

AD2022-049308

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Bijzondere Projecten, L.G.J. Siebrand, programmadirecteur Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (06 2909 8355, r.siebrand@amsterdam.nl)

Gegenereerd: v1.28

7