1. Raadsrapportage Ontwikkelbuurten 2020.pdf

47

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Zuidoost

Venserpolder

13. Venserpolder 13.1 Inleiding

13.3 Initiatieven

Venserpolder is een buurt in het noord­ westen van stadsdeel Zuidoost. De wijk, gebouwd op een voormalige polder met dezelfde naam, wordt omsloten door de gemeenten Diemen en Ouder-Amstel. Begin 2021 verrijzen hier prachtige nieuwe schoolpleinen - én een mooie nieuwe plek voor de buurt om samen te komen.

De buurt heeft dringend behoefte aan plekken om samen te komen. Daarom vernieuwen de gemeente en basisschool De Schakel de drie pleinen naast deze school. De pleinen worden openbaar, groener en prettigere speelplekken voor de kinderen. Met steun van de Ontwikkelbuurtenaanpak komt hier een tiny forest. De pleinen moeten in maart 2021 klaar zijn. Dat is ook het moment dat een speelplek en de sportstrook bij de Dolingadreef verderop in de buurt gereed zijn. Dit moeten fijne centrale plekken worden voor jong en oud.

13.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van Venserpolder zijn: Verbeteren van de economische positie van bewoners en de kansen voor de jeugd; ■ Verbeteren van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de buurtbewoners; ■ Verhogen van buurttevredenheid en gevoelens van veiligheid. ■

Venserpolder lijkt een stenige en betonnen buurt, maar de binnentuinen hebben veel potentie. Daarom is in 2020 een begin gemaakt met de aanleg van een moestuin in de binnentuin van het Boeninblok. Bewoners krijgen de tuin zelf in beheer en raken zo nog meer betrokken bij hun eigen buurt. Bij een als onveilig ervaren onderdoorgang tussen Venserpolder en Duivendrecht is een prachtige bloemenzee aangebracht. Talloze buurtbewoners laten weten heel blij te zijn met het gevoel van veiligheid en de gezelligheid die de muurschilderingen uitstralen. Een bewoner liet een kaartje achter: “We rijden hier altijd langs deze mooie ‘schilderijen’ op weg naar ’t werk… elke week ziet het er mooier uit!” Naast deze verbeteringen van de openbare ruimte ( ook met nieuwe bankjes, betegeling voor meer toegankelijkheid voor mindervalide bewoners, het onderhoud van groen, reinigen en aanbrengen van anti-graffiti-coatings, vervanging van afvalbakken) is een belangrijk speerpunt het verbeteren van de veiligheid en talentontwikkeling bij jongeren. Het Bindelmeer College werkt aan een gemeenschapsschool in Venserpolder met programma’s, workshops

48

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

13. Venserpolder en coaching met en voor de buurt. Community coaches in de buurt gaan leerlingen intensief begeleiden en weerbaar maken tegen criminaliteit. Daarnaast heeft het stadsdeel van september tot december 2020 op 6 middelbare scholen in alle ontwikkelbuurten in Zuidoost projecten voor schoolveiligheid opgezet, uiteenlopend van weerbaarheidstrainingen voor leerkrachten tot theaterprojecten voor leerlingen. Bij de sociale opgave in de buurt is persoonlijke aandacht van groot belang. In 2020 heeft het stadsdeel daarom bemiddeld en gemonitord bij rivaliserende groepen jongeren die al verschillende confrontaties hadden gehad. Daarnaast is individuele begeleiding van jongeren opgezet gericht op het voorkomen van eenzaamheid, armoede, huiselijk geweld, kindermishandeling, criminaliteit en radica­ lisering. Onderdeel van de aanpak is ambulante begeleiding en groepsgesprekken. Tot slot is het Keurmerk Veilig Ondernemen ingesteld voor het winkelcentrum in Venserpolder om de sociale cohesie te bevorderen.

13.5 Duurzaamheid De eventuele toekomstige nieuwbouw in Venserpolder wordt aardgasvrij. Samen met bewoners wordt gezocht naar een passende oplossing voor het aardgasvrij maken van de bestaande bouw. De corporatie­woningen in de Venserpolder waren in 2019 relatief duurzaam met een meerderheid van de corporatiewoningen met label B (47%). In 2019 is er echter wel een percentuele afname merkbaar van corporatiewoningen met label A (5%) en een toe­ name van corporatiewoningen met label C (4%).

13.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming Eind 2020 heeft het college de Verkenning van Kansen Venserpolder vastgesteld. Hierin staan verbeterideeën voor de buurt voor de komende jaren. Daarbij bestuderen we de mogelijkheid voor nieuwe woningen in de buurt. En we schetsen de contouren van een sociale aanpak waarmee we enkele uitdagingen van Venserpolder te lijf willen gaan. We kijken daarbij onder andere naar de kansen op het gebied van jeugd, onderwijs en veiligheid, we inventariseren bijvoorbeeld de wens van jongeren met betrekking tot een jongerencentrum. Maar ook kijken we naar een verbetering van de sociaaleconomische positie van bewoners (bijvoorbeeld via het banenplan van Zuidoost Werkt), betere infrastructuur en openbare ruimte en verduurzaming. Op dit moment werkt de gemeente aan een projectnota waarin we de ideeën van de Verkenning van Kansen op haalbaarheid onderzoeken. Daarnaast werkt het projectteam aan een investerings­nota voor De Venser samen met Stadgenoot. Dit is een voormalig verzorgingstehuis waar nieuwe woningen en voorzieningen voor in de plaats komen, waaronder een buurtkamer.

49

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

13. Venserpolder 13.6 Via School2Community werken jongeren op bekend terrein aan hun talenten Het pilotproject School2Community wil de community op en rond het Bindelmeer College versterken. Na schooltijd kunnen scholieren op de school terecht om te werken aan hun talenten en zich verder te ontwikkelen. De activiteiten zijn ook toegankelijk voor jongeren uit de buurt en voor studenten van het ROC. Drijvende krachten achter FAES zijn Gideon en Samantha. Het Bindelmeer College vraagt sinds 2019 binnen en buiten de gemeente aandacht voor de aanpak van de problemen die de leerlingen van deze school ervaren. Omdat vorming niet alleen plaatsvindt op school maar vooral in de sociale omgeving, wil het Bindelmeer College zich ontwikkelen tot een community school en zo de verbinding tussen onderwijs en de sociale omgeving versterken. Veilige thuishaven voor talent School2Community is een bijzondere samenwerking tussen stichting FAES, stadsdeel Zuidoost en het Bindelmeer College. De pilot biedt jongeren uiteenlopende activiteiten aan bijvoorbeeld op het gebied van sport, muziek, zang, dans en kunst. “Kwaliteit staat daarbij voorop”, zegt Samantha, algemeen programmadirecteur. “Wij bedenken zelf de concepten en de onderwerpen en zoeken daar vervolgens aansprekende docenten bij, vakmensen die zich in de leefwereld van onze jongeren kunnen verplaatsen. Zo kunnen jongeren na schooltijd op

50

bekend terrein verder werken aan hun talenten. Het schoolgebouw als veilige thuishaven dus. In september zijn we gestart met de eerste activiteiten. De afgelopen maanden hebben ongeveer 80 jongeren meegedaan.” Spelenderwijs Jongeren ontdekken hun talenten spelenderwijs. ”Maar daarnaast biedt ons programma houvast, ritme, regelmaat”, vertelt oprichter Gideon. “Onbewust leren jongeren veel andere basale vaardigheden die zij nodig hebben om verder te komen in de samenleving. Denk aan op tijd komen, je aan afspraken houden, goed plannen en rekening houden met elkaar. Dat moet, want onze docenten zijn best streng. Doordat de jongeren samen bezig zijn, ontwikkelen ze een band met elkaar.” Een concept voor alle grote steden Samantha en Gideon hebben de deelnemers de afgelopen maanden zien groeien. Gideon: “Hun enthousiasme, hun leergierigheid… het is echt prachtig om te zien. We zijn heel trots op ze. De school als centrum van de buurt waar je meer leert dan alleen schoolvakken. Het ligt voor de hand, maar is nog niet eerder vertoond naar mijn weten. School2Community is een bijzondere leerschool, ook voor ons, maar dit concept is voor alle grote steden in te zetten denken we.”

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Zuidoost

H-buurt

14. H-buurt 14.1 Inleiding

14.3 Initiatieven

De H-buurt is een wijk gelegen tussen het spoor (west), de A9 (zuid), de Bijlmerdreef (noord) en het Nelson Mandelapark (oost). Hier werkt de gemeente sinds enkele jaren aan de plannen voor woningbouw en aan een verbeterde openbare ruimte. We werken hier samen met bewoners aan een nieuwe tijdelijke ontmoetingsplek voor de buurt. En we zijn flink aan de slag met de openbare ruimte: meer groen en een nieuwe voetbalgelegenheid.

De buurt heeft dringend behoefte aan een plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Soms duurt de komst van zo’n nieuwe voorziening enige tijd. Daarom zijn we gestart met een tijdelijke ontmoetingsplek voor ouderen en volwassenen in de H-buurt. De nieuwe plek wordt volledig bottom-up met en door bewoners vormgegeven. Hierdoor sluit de ontmoetingsplek aan bij de behoefte van bewoners en bouwen we aan een vertrouwensrelatie tussen de gemeente en bewoners van de H-buurt. De ontmoetingsplek wordt in 2021 samen met bewoners ingericht en in gebruik genomen. Voor jongeren wordt bekeken of het mogelijk al eerder met tijdelijke activiteiten te starten, vooruitlopend op een toekomstig jongerencentrum.

14.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van de H-buurt zijn: ■ Terugdringen van langdurige armoede onder éénoudergezinnen en alleenstaanden; ■ Creëren van kansen voor de jeugd in de vorm van een jongerencentrum; ■ Verbeteren van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van bewoners.

In 2020 hebben we gewerkt aan het opknappen en toegankelijker maken van de openbare ruimte. Er is een nieuw trapveldje gekomen naast het speelkunstwerk BIOOM. Bewoners gaven aan dat het voetballen in de binnentuin van Huigenbos geluidsoverlast veroorzaakt. De overlast is nu verholpen. Ook zijn er dankzij een ontwerp van de bewoners nieuwe, kleurige bomen en bloembollen geplant in de binnentuin. Na meedenken van bewoners zijn er nieuwe speeltoestellen geplaatst op de speelplek bij de flat Hogevecht. De gemeente ging in 2020 ook aan de slag met het groen in de buurt. De binnentuinen van de flats Hofgeest en Hakfort zijn opnieuw ontworpen en beplant en bij de flat Hoogoord wordt nu onkruid verwijderd zodat de binnentuin er verzorgder uit gaat zien. Om verschillende delen van de H-buurt met elkaar te verbinden, zijn nieuwe bloemenbollen en heesters geplant langs het fiets- en voetgangers­ paden. De monumentale beuk ter herdenking van het

51

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

14. H-buurt slavernijverleden verkeerde in slechte staat. De boom is opgeknapt en er is een nieuw herdenkingsbord geplaatst. Daarnaast hebben wij geïnvesteerd in professionele begeleiding voor moestuin Hoptille om meer bewoners te laten genieten van deze recreatiemogelijkheid. Ook zetten we ons samen met bewoners van Hoptille en Hardstee in voor de verbetering van de verkeersveiligheid door middel van kleine ingrepen in de openbare ruimte. In het voorjaar van 2021 worden die uitgevoerd. Sommige kinderen in de H-buurt presteren niet zo goed op school als ze zouden kunnen. Daarom bieden we 30 kinderen aanvullend op het regulier onderwijs intensieve leerondersteuning aan om hun cito-scores te verhogen en zij meer kans maken om door te stromen naar havo of vwo. Het stadsdeel heeft in 2020 een aantal projecten op touw gezet voor alle ontwikkelbuurten in Zuidoost. Omdat relatief veel Zuidoosters moeite hebben om rond te komen, zeker in coronatijden, is Zuidoost Werkt opgezet. Dit project heeft de ambitie om binnen 3 jaar 1000 Zuidoosters aan een baan te helpen. Onderdeel van dit project vormen de sleutelfiguren die sinds juni 2020 bewoners in hun eigen netwerk opzoeken en begeleiden naar een reguliere baan. Hiermee investeert het stadsdeel in de talenten en zelf- en samenredzaamheid van bewoners.

Ook heeft het stadsdeel een armoedeaanpak opgezet voor laaggeletterde bewoners om 40 Zuidoosters die in armoede leven extra te ondersteunen.

14.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming In 2020 heeft de gemeente grote stappen gemaakt bij de ontwikkeling van een Stedenbouwkundig plan voor de locatie H-midden. Op deze plek staan 2 parkeergarages waarvan er een (Huigenbos) inmiddels is gesloopt. De ander (Hakfort) gaat de komende jaren ook tegen de vlakte. Op deze plek willen we ongeveer 500 woningen realiseren. Het afgelopen jaar hebben we uitgebreid met de buurt gepraat over de plannen: via 1-op-1-gesprekken, een online vragenlijst, een digitale live-sessie, een Q&A, een bericht per post en met het vertonen van een film over het concept-stedenbouwkundig plan.

wonen, voorzieningen en infrastructuur) een voorkeursscenario is ontworpen. Daarnaast hebben we gesprekken gevoerd met ABN AMRO over plannen van de bank voor het veranderen van hun kantoor aan de Foppingadreef. Tot slot is gewerkt aan een locatiestudie naar de realisatie van gymzalen voor de nieuwe internationale school (AICS) die in het Zandkasteel komt. In de eerste helft van 2021 ronden we het stedenbouwkundig plan voor H-midden af en geven we het vrij voor inspraak. Ook de projectnota H-buurt Noord bieden we aan het bestuur aan. Samen met Ymere werken we in 2021 aan een gebiedsvisie met betrekking tot het woningenbezit in de H-buurt. Die gaat over de wooncomplexen Heesterveld en Hoptille. Aan de hand van de gebiedsvisie wil Ymere een goede afweging maken over wat de corporatie de komende jaren met het bezit gaat doen. Dat kan zijn: niets veranderen, beperkt renoveren, grondig verduurzamen of eventueel sloop- en nieuwbouw.

14.5 Duurzaamheid Vattenfall start in 2021 met verdere uitbreiding van het netwerk van Stadswarmte in de H-buurt. VVE Hoogoord West is in 2020 ondersteund in haar opgave om het woongebouw te verduurzamen. De gemeente heeft meerdere onderzoeken gefinancierd en het proces begeleid. De VVE heeft echter onvoldoende middelen om de verduurzaming te kunnen betalen. Stichting Energiesprong is nog bezig met een adviestraject aan de VVE hoe dit verder vorm te geven. In de H-buurt speelt een algehele opgave om het gebied aardgasvrij te maken. Dit heeft in de praktijk nog niet geresulteerd in het daadwerkelijk ontkoppelen van woningen van het aardgas. Alle acht complexen in de Rechte H-buurt worden verwarmd met stadsverwarming, aardgas wordt alleen gebruikt om te koken. Voor Hakfort en Huigenbos wordt er een verkenning gedaan naar het aardgasvrij maken van woningen. De meerderheid van de corporatiewoningen in deze buurt hadden in 2019 label E (34%). In 2019 zijn er hier geen significante stappen gemaakt in het verbeteren van de energielabels.

Ook werkten we in 2020 aan de projectnota H-buurt Noord. Die bevat een scenariostudie waarin aan de hand van meerdere thema’s (zoals openbare ruimte, 52

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

14. H-buurt 14.6 Wisselende kunstprojecten slaan een brug tussen buurten en stimuleren ontmoeting Shebang is een project dat kunst inzet om bewoners van buurten in Zuidoost en nieuwe inwoners van bedrijventerrein Amstel III met elkaar in contact te brengen. Dat gebeurt op 2 locaties: aan beide kanten van de metroonderdoorgang bij het Heesterveld. Op deze manier komt er een daadwerkelijke (fysieke) verbinding tot stand. Dit is de bedoeling: om de drie maanden wordt er op de locaties een maatschappelijk thema gepresenteerd. Dat kan zijn in de vorm van kunstobjecten, debatten, optredens of een tentoonstelling. “We nodigen kunstenaars uit. Zij gaan aan de slag met een maatschappelijk thema, vertalen dat in kunst en brengen daarmee een verbinding met mensen tot stand”, vertelt Dolores Heide. Dolores is programma­­ manager Kunst en Cultuur bij het stadsdeel. “Ons doel met Shebang is te zorgen dat bewoners en bezoekers zich vertrouwd voelen met deze omgeving. Dat ze zich er veilig voelen en er graag komen.”

een projectleider benoemd. Ook is er een locatie­ onderzoek geweest. Binnenkort kan de uitvoering echt beginnen. “We staan op het punt om de kunstenaars te selecteren”, aldus Dolores. “Dan organiseren we een startbijeenkomst en gedurende de looptijd van dit project nodigen we publiek uit. Er is aldoor iets te beleven en er is ruimte voor interactie en discussie. Wat vindt de buurt ervan? Wat maakt dit in je los? Hoe draagt de kunstuiting bij aan verbinding tussen de buurten, tussen bewoners en gebruikers van de openbare ruimte?” Steun voor een onderscheidend project Veel partijen uit de culturele sector in Zuidoost zijn bij Shebang betrokken. Dolores: “Ook mensen van Ymere met wie we al veel samenwerkten. We krijgen ook steun van het Amsterdams Fonds voor de Kunst. We staan te popelen om daadwerkelijk van start te gaan. Het is anders, het is creatief, het is vernieuwend. Het zou mooi zijn als Shebang leidt tot een blijvende voorziening die verbindt en inspireert.”

Ruimte voor interactie en discussie Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de voor­ bereidingen. Er ligt een plan van aanpak en er is

53

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Zuidoost

Holendrecht

15. Holendrecht 15.1 Inleiding Holendrecht ligt in Gaasperdam tussen de A9, de Gaasperplas en het spoor van metrolijn 54. Het is een groene en goed bereikbare buurt. Op verschillende manieren investeren we in dat wat de buurt nodig heeft. Een nieuwe opleidingsplek voor jongeren en een pilot met buurtbanen. En Holendrechters kunnen binnenkort ook weer beter sporten in de eigen buurt.

15.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van Holendrecht zijn: ■ Verbeteren van de kansengelijkheid voor de jeugd; ■ Terugdringen van langdurige armoede; ■ Verbeteren van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de jeugd.

15.3 Initiatieven Iedere jongere heeft behoefte aan goede scholing en werkervaring met perspectief op de toekomst. Voor meer mogelijkheden in de eigen buurt heeft het stadsdeel, samen met partners, daarom gezorgd voor een tijdelijke jeugd- en jongerenvoorziening in het schoolgebouw aan het Mijehof. Hier komen een ROCopleiding installatietechniek gericht op duurzaamheid en een jongerenvoorziening van Swazoom. Ook lokale initiatieven voor jongeren krijgen hier een plek. Het Social Pact, een samenwerkingsverband van maatschappelijke partijen in Zuidoost, heeft opdracht gekregen om in intensieve samenwerking met de buurt hiervoor een voorstel te doen. 54

Parallel hieraan komt er een pilot voor buurtbanen in Holendrecht: bewoners die langdurig in een uitkering zitten kunnen via een leertraject bij een lokale maatschappelijke organisatie (vaak gericht op duurzaamheid) doorgroeien en nieuwe vaardigheden opdoen. Initiatiefrijke bewoners zetten hiermee hun ervaring in. Zij zijn meer dan anderen in staat om andere bewoners in de buurt die dat nodig hebben te bereiken. Het is daarmee een baan die goed is voor de buurt en voor de bewoners zelf. Na intensieve gesprekken met buurtbewoners heeft de gemeente in Holendrecht al in 2019 een aantal tastbare projecten in de openbare ruimte opgezet. Hiermee spelen we in op enkele sterke wensen van bewoners en op het verbeteren van enkele speer­ punten in de wijk. Met die verbeteringen proberen we om de gezondheid van mensen in de buurt te versterken. Zo werd het Cruijff Court en omgeving, een belang­ rijke sport- en ontmoetingsplek, te weinig gebruikt. Ouders wilden kun kinderen hier niet zonder bege­ leiding laten spelen omdat ze zich onveilig voelden. In 2020 hebben we gezorgd dat het naastgelegen ‘stangenpark’ helemaal is opgeknapt met nieuwe materialen. Met drie nieuwe ‘murals’ rondom het Cruijff Court is de uitstraling van deze omgeving flink verbeterd. Ook de andere sportvoorzieningen in dit gebied krijgen een upgrade.

Als de laatste werkzaamheden begin 2021 zijn uitgevoerd, moet dit een centrale plek in de wijk worden om samen te komen, elkaar te ontmoeten en te bewegen. Er ligt een mooie kans voor bewoners en ondernemers, met de komst van een hele nieuwe woonwijk in Amstel III aan de andere kant van het spoor. In Amstel III ontbreekt namelijk een winkelcentrum, Holendrecht Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

15. Holendrecht heeft er wel een. Door tijdelijke bewegwijzering, een banner, nieuwe banken en prullenbakken, het opknappen van plantenbakken en betere verlichting, verbeteren we de route tussen die twee buurten. De uitvoering is klaar in het eerste kwartaal van 2021. Tegelijkertijd doen we onderzoek naar de behoeften van zzp’ers en die van andere actieve en ondernemende buurtbewoners. De uitkomsten gebruiken we om hen te helpen verder te professionaliseren. De openbare ruimte in delen van Holendrecht is dringend toe aan vernieuwing. In het noorden worden kleine aanpassingen gedaan met behulp van groengelden en het Stedelijk Mobiliteitsfonds, denk aan vergroening en versterking van de ecologie (bijvoorbeeld het plaatsen van nestkasten). Ondertussen maken Eigen Haard en de gemeente plannen om in 2021 de woningen en openbare ruimte in het zuidwesten te verbeteren. De groengelden maken het mogelijk om al meer kleur te brengen in kleine delen van de buurt.

15.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming Veel bewoners van Holendrecht hebben een moeilijke sociaaleconomische positie en de buurt is toe aan een flinke opknapbeurt. In juni 2020 heeft het college de Kansen voor Holendrecht vastgesteld om hier serieus werk van te maken de komende jaren. Het college werkt hiervoor nauw samen met partners in de buurt, waaronder woningbouwcorporaties en de eigenaar van het winkelcentrum. Het doel is een aantrekkelijke, levendige, toekomstbestendige en duurzame woonwijk. Daarom is het cruciaal om de verbetering op zowel sociaal als fysiek vlak in een keer op te pakken. De nota Kansen voor Holendrecht onderzoekt de mogelijkheden voor nieuwe woningen en gebouwen op enkele plekken langs de Holendrechtdreef die bewoners nu nog als anoniem en onveilig ervaren. Dit moet een nieuwe prettige centrale ontmoetingsplek voor Holendrecht worden en de verbinding met Amstel III versterken. Op dit moment werkt het projectteam aan een buurtvisie samen met Eigen Haard, Wonam en Hoorne Vastgoed. Die beschrijft het ‘verhaal van het gebied’: de waarden en krachten voor huidige en nieuwe bewoners en gebruikers. Op basis van die ­studie bekijken we welke fysieke ingrepen we kunnen doen die bijdragen aan het verbeteren van de sociaaleconomische positie van bewoners en die 55

aansluiten bij hun behoeften. Daarnaast staat in 2021 de afronding gepland van een projectnota voor het centrumgebied Holendrecht.

15.5 Duurzaamheid Op initiatief van enkele buurtbewoners is eind 2019 de Groene Hub geopend in het centrum van Holendrecht. Het doel is om Gaasperdam te laten overstappen op groen gas (met behulp van een vergister), gekoppeld aan allerlei sociale initiatieven rond het duurzaamheid – zoals het fabriceren van isolerende gordijnen en een quick-fix-brigade om kleine isolerende maatregelen uit te voeren. De initiatiefnemers sloten vorig jaar een DonutDeal met restauranthouders en scholen om samen te werken aan een schone, gezonde, duurzame wijkeconomie. In 2020 heeft de Groen Hub onder andere een rattenaanpak opgezet waarbij nauw wordt samengewerkt met de naastgelegen basisscholen en de ondernemers. De verkenning voor het aardgasvrij maken van woningen is afgerond. In de haalbaarheidsfase wordt gekeken naar opties voor groengas. Vanuit de Groene Hub wordt hard gewerkt aan het verduurzamen van Holendrecht (en zelfs van heel Gaasperdam). Naar aanleiding van de wens van bewoners werken de twee VvE’s Senso 1 en Senso 2 samen met Eigen Haard aan plannen om woningen in twee complexen (in totaal circa 1.000 woningen) te verduurzamen. Dat leidde tot enkele voorstellen voor verduurzaming. De Groene Hub bekijkt de mogelijkheid om deze woningen tegelijk van het aardgas af te halen. De meerderheid van de corporatiewoningen in deze buurt had in 2019 label D (33%).

In 2019 zijn de corporatiewoningen flink verduurzaamd met een afname in corporatiewoningen met label D (9%) en C (15%) en een toename in corporatiewoningen met label A(25%).

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

15. Holendrecht 15.6 Bij plannen voor de Mijehof komt veel denkkracht uit de buurt vrij Een groep schoolgebouwen aan de Mijehof krijgt een nieuwe bestemming. Er komt een tijdelijke voorziening voor jeugd en jongeren. Betrokken partijen en bewoners onderzoeken samen wat er allemaal mogelijk is op deze plek. De groep schoolgebouwen beslaat alles bij elkaar zo’n 2200 vierkante meter. Je kunt er van het ene naar het andere gebouw doorheen lopen. Belangrijke initiatieven willen een plek Een actieve buurtbewoner en ondernemer had een goed idee voor een bestemming van het pand. Ook het ROC wilde er iets mee voor jongeren. De gemeente is in gesprek gegaan met welzijnsorganisatie Swazoom over de ontwikkeling, groei en kansen voor jongeren. Basisschool De Brink zat al in het gebouw samen met kinder­opvang De Buddies. Zij namen het initiatief tot De Familieschool, een community waar kinderen aanvullende lessen kunnen volgen. Het zijn allemaal initiatieven die belangrijk zijn om mee te kunnen doen aan de samenleving. Sterk maken voor een sociaal Holendrecht De betrokken partijen maken zich sterk voor een

56

sociaal Holendrecht. Bewoners moeten een belangrijke rol krijgen in de gesprekken over de wijk, want bouwen doe je samen vanuit de kracht die er is. Uiteraard vraagt de gemeente ook jongeren naar hun wensen en ideeën. Er komt veel creatieve denkkracht uit de buurt. Het doel is dat iedereen die meedoet het gevoel heeft dat de buurt ook echt van hen is. Tijd, liefde en energie Na intensieve gesprekken met alle partijen krijgt de Mijehof een nieuwe bestemming. Er ligt nu een goed plan met dank aan de buurtbewoners, buurtorganisaties en toegewijde betrokken ambtenaren. Perspectief voor de buurt Het ROC van Amsterdam vestigt haar afdeling installatietechniek op het Mijehof. Omdat de buurt binnenkort van het aardgas afgaat kan de buurt veel vakmensen gebruiken. Dat is goed voor de werkgelegenheid in de buurt. En met het Social Pact werken we aan een plan voor jongeren in en rond het Mijehof. Het vertrouwen biedt een mooie basis voor de toekomst.

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Zuidoost

Reigersbos

16. Reigersbos 16.1 Inleiding

16.3 Initiatieven

Reigersbos is een groene buurt in Gaasperdam, in het zuiden van stadsdeel Zuidoost, tussen Holendrecht, Gein, het spoor en de Broekzijdsche Polder. De buurt viert binnenkort haar veertigste verjaardag. We investeren veel in nieuwe voorzieningen voor de buurt. En binnenkort hebben de kinderen van Reigersbos er een prachtig vernieuwd schoolplein bij.

Vitale buurten hebben baat bij een levendig buurthuis. Een paar jaar geleden is zo’n buurthuis in Reigersbos gesloten. Bewoners gaven aan behoefte te hebben aan een plek om samen te komen en initiatieven te starten. Met de aankoop van de voormalige brandweerkazerne in het centrum van Reigersbos in 2019, is er weer een (tijdelijke) ruimte die dit gemis opvult. De Kazerne Reigersbos stelt creatieve talentontwikkeling van jongeren centraal door betaalbare werkruimten en ondernemerschapsontwikkeling aan te bieden aan jonge creatieveling. In de eerste helft van 2020 zijn de ruimtes van de broedplaats gevuld.

16.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van Reigersbos zijn: ■ Tegengaan van armoede, onder andere door ondernemerschap te stimuleren; ■ Realiseren van een maatschappelijke voorziening in het voormalige brandweerpand en het ontwikkelen van een passende programmering voor buurt­ bewoners; ■ Een nieuwe impuls voor het winkelcentrum.

Sinds de tweede helft van 2020 biedt de organisatie van de Kazerne ruimte en ondersteuning aan bewoners om zelf activiteiten te organiseren voor en met de buurt. Ze gebruiken de ruimtes van het gebouw voor workshops, spelletjesinloop en activiteiten voor muziek, mode, sport en kunst. Ook zetten ze diverse activiteiten voor kinderen op, zoals kleine festivals in het najaar. Het stadsdeel ondersteunt de organisatie. Onder begeleiding van de HvA gaan we in 2021 verder in gesprek met jongeren, bewoners, kunstenaars en creatieve ondernemers over de invulling van de Kazerne. In winkelcentrum Reigersbos heeft de gemeente begin 2020 een laagdrempelig infopunt geopend waar bewoners met vragen terecht kunnen over de plannen voor de buurt, werk en schuldhulpverlening. Bewoners geven al langer aan dat de openbare ruimte in de buurt op sommige plekken aan een opknapbeurt toe is. Het schoolplein bij basisschool De Tamboerijn verkeert in slechte staat, er is weinig groen en onvoldoende speeluitdaging voor de

57

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

16. Reigersbos kinderen. Het schoolplein is openbaar toegankelijk en bewoners gebruiken het ook buiten schooltijden. Daarom werkt het projectteam samen met leerlingen, omwonenden en de schooldirectie sinds begin 2020 aan een vernieuwd plein voor de buurt. Begin 2021 moet er een fijn groen plein zijn met een bloementuin waar kinderen goed kunnen spelen en andere bewoners prettig kunnen verblijven. Ook op andere plekken werken we aan een mooie openbare ruimte. In 2020 zijn verschillende onderdoorgangen opnieuw kleurrijk beschilderd en de werkbrigade heeft het groen opgeknapt. Reigersbos is namelijk een groene buurt maar niet alle groene plekken zien er goed uit. Roads, een organisatie voor dagbesteding, werkt daarom aan het opknappen van tuinen van bewoners en beheert een bloementuin aan het Ravenswaaierpad. Die is openbaar. Bewoners vonden het erg jammer dat de oude buurtkeuken in Reigersbos stopte. Daarom heeft de gemeente in 2019 samen met Cordaan en stichting Kraktie weer een buurtkeuken geopend. Ouderen en bewoners die het hard nodig hebben kunnen hier terecht voor een hapje en drankje en gezellige thema-avonden. Sinds de komst van het coronavirus regelt het team van vrijwilligers afhaal- en bezorgmaaltijden en organiseerde ze zelfs een online kerstdiner.

Vanaf september tot de lockdown organiseerde Kraktie met steun van de ontwikkelbuurtenaanpak ook bezorgmaaltijden en een samenkomst voor ouderen die het nodig hadden.

16.5 Duurzaamheid Er wordt verkend welke woningen vanuit het ­programma Aardgasvrij van het aardgas afgehaald kunnen worden. De duurzaamheid van woningen hangt voor een belangrijk deel samen met de staat van de gevel. Boven winkelcentrum Reigersbos bevinden zich 288 woningen met achterstallig onderhoud en slechte isolatie - in gemengd bezit van particuliere eigenaren en Stadgenoot. De onderhouds- en energieproblemen waren zodanig dat het de individuele VVE’s niet lukte die structureel aan te pakken. Met steun van het projectteam gebieds­ ontwikkeling vroegen zij in 2020 subsidies voor de verduurzaming van de gevels. Eind 2020 is de eerste, compleet verduurzaamde demowoning opgeleverd. Waar mogelijk wordt het energielabel verbeterd. Tegelijk is betaalbaarheid een belangrijke over­ weging. De eigenaren van de woningen betalen nu vaak hoge VVE-bijdragen zonder dat dit zekerheid geeft over de toekomstige kosten en de kwaliteit van de woning. Door de inzet van de gemeente en stichting !WOON krijgen de bewoners weer pers­ pectief op een financieel en bouwkundig gezonde woning. Bewoners die dat nodig hebben, worden ondersteund bij achterliggende financiële problemen. De meerderheid van de corporatiewoningen in deze buurt hadden in 2019 label C (58%).

In 2019 zijn de corporatiewoningen verduurzaamd met een afname in corporatiewoningen met label C (5%) en een toename in corporatiewoningen met label A (4%).

Tot slot gaven moeders in Reigersbos aan dat het nodig is om activiteiten te realiseren voor jonge pubers in de buurt om een positieve gedragsverandering bij de kinderen te stimuleren. Plannen daarvoor zijn gemaakt, het aanbod gaat in 2021 van start.

16.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming Reigersbos is een mooie buurt maar heeft ook behoefte aan structurele verbetering. In 2019 heeft het college de Verkenning van Kansen Reigersbos vastgesteld. Het afgelopen jaar heeft het projectteam gewerkt aan een projectnota. Er wordt voorzien in de komst van extra voorzieningen. Er komen woningen voor onder andere jongeren en ouderen. En er worden woningen toegevoegd in het, nu onder­ vertegenwoordigde, middensegment. De projectnota wordt naar verwachting in 2021 vastgesteld. 58

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

16. Reigersbos 16.6 Opgeknapte onderdoorgangen fleuren de buurt op en geven veiliger gevoel Omwonenden van winkelcentrum Reigersbos vonden de onderdoorgangen in hun buurt niet alleen onveilig maar ook saai. Dat bleek uit gesprekken op bewonersbijeenkomsten, ontmoetingen op de markt en tijdens georganiseerde buurtwandelingen. Door de tunnels schoon te maken, te beschilderen én de verlichting te verbeteren zijn ze nu veiliger en vrolijker. Onderdoorgangen zijn vaak niet de meest aangename plekken in een stad. Rond het winkelcentrum Reigersbos zijn er drie die wel wat vrolijkheid konden gebruiken. Hoe open je een gesloten omgeving? Sandra Hueber van BRIGHT UP weet hoe je de openbare ruimte prettig inricht. Ze is al heel wat jaren bezig om de stad met aansprekende kunst mooier en aantrekkelijker te maken. “De gemeente benaderde mij voor advies”, vertelt Sandra. “Het viel me op dat het winkelcentrum er wat gesloten uitziet, het heeft geen open uitstraling. Er liggen drie onderdoorgangen omheen. Er is er ook nog een in het hart van het winkelcentrum. We hebben nog niet besloten wat er met die laatste gaat gebeuren.”

59

Kleuren en vormen voor meer vrolijkheid De gunstige ligging van de onderdoorgangen bood de kans om het winkelcentrum aan de buitenkant zichtbaarder te maken door samenhangende kleuren en vormen te gebruiken. Bewoners wilden vooral meer vrolijkheid in de buurt. Samen met grafisch ontwerper Carmen Nutbey hebben we die wens meegenomen in het ontwerp.” Enthousiaste reacties Want bewoners konden meepraten en hun ideeën geven over de aanpak van de onderdoorgangen. De ontwerpen werden eerst gepresenteerd in het infopunt van de gemeente in het winkelcentrum. Na de keuze van de bewoners zijn de schilderingen door een kunstenaar op de onderdoorgangen aangebracht. “Buurtbewoners reageren heel enthousiast”, vertelt Sandra. “We krijgen geweldig leuke reacties. Veel jongeren uit de buurt vinden het cool. Bewoners zijn blij dat de tunnels er leuk uitzien en vinden het fijn dat het stadsdeel de buurt opknapt. Een aantrekkelijke omgeving draagt positief bij aan een gevoel van sociale veiligheid. Dat is hier ook gebeurd. De openbare ruimte is er een stuk lichter en prettiger door geworden.”

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Noord

IJplein-/Vogelbuurt

17. IJplein-/Vogelbuurt 17.1 Inleiding De IJplein-/Vogelbuurt is een buurt met veel kracht, maar ook een met veel uitdagingen: een kwart van de mensen leeft langdurig in armoede en een op de drie jongeren groeit in armoede op. Hier doen we wat aan, samen met de buurt zelf. We werken aan een aanpak van de armoede, een toeleiding naar werk en meer groen in de buurt.

17.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van de IJplein-/ Vogelbuurt zijn: ■ Grondig opknappen van de openbare ruimte; ■ Diversificatie van de voorraad corporatiewoningen en een inhaalslag maken op het achterstallig onderhoud aan deze woningen; ■ Verminderen van het aantal buurtbewoners in (langdurige) armoede en met schulden­ problematiek.

17.3 Initiatieven IOp dit moment werkt de gemeente plannen uit om de opgave aan te pakken (zie paragraaf ‘Gebieds­ ontwikkeling en planvorming’). Om die aanpak al op korte termijn zichtbaar te maken in de buurt zijn met de middelen van de Ontwikkelbuurtenaanpak een aantal sociale en fysieke initiatieven opgestart en gerealiseerd. De sociaaleconomische problemen in de IJplein-/ Vogelbuurt zijn groot, zeker sinds de coronacrisis. Veel mensen ervaren weinig regie over hun eigen 60

leven. Het programma ‘De armen ineen’ (zie kader), dat gestart is in 2020 en doorloopt in 2021, heeft als doel om het aantal huishoudens met problematische schulden terugdringen. Daarvoor worden bewoners ondersteund om een netwerk in de buurt op te bouwen. Dat netwerk zorgt nu en in de toekomst voor een sterkere buurt met minder armoede. Een aantal projecten speelt in op de verborgen armoede en probeert via een andere, indirectere manier mensen die langdurig in armoede leven op het netvlies te krijgen. Helen’s Free Food Market is een wekelijkse boodschappenservice en voedselmarkt voor bewoners uit de IJplein-/Vogelbuurt en Volewijck die moeite hebben om rond te komen. Zij krijgen een voedselpakket, gedoneerd uit de buurt. De voedselmarkt, vaak op de VerbroederIJ in het Hamerkwartier, probeert voedselverspilling tegen te gaan en in contact te komen met arme bewoners die niet op de radar staan van instanties. Daarnaast is samen met Eigen Haard een specifieke aanpak gestart voor bewoners die leven met een combinatie aan ernstige problemen. Door de coronacrisis zijn veel jongeren in de IJplein-/ Vogelbuurt zonder werk komen te zitten en zijn er weinig stageplekken beschikbaar. In het kader van het programma ‘ongedeelde wijk’ en ‘Hamerkwartier werkt’ is contact gelegd met bedrijven in het gebied.

Bedrijven in het Hamerkwartier bieden nu snuffel­ stages aan voor een aantal weken om jongeren zonder werk werkervaring op te laten doen, begeleid door partners in de buurt. Daarnaast hebben jongeren aangegeven dat er in de Vogelbuurt, naast buurthuis De Valk, weinig uitdagende voorzieningen of activiteiten zijn. Daarom hebben we een aantal laagdrempelige activiteiten opgezet om ze actief te begeleiden.

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

17. IJplein-/Vogelbuurt Bewoners ervaren de openbare ruimte op sommige plekken als rommelig en onaantrekkelijk. Om de initiatieven en betrokkenheid van bewoners in de wijk te ondersteunen, was er in 2020 een buurtconciërge aan het werk. Hij maakte contact met bewoners om samen de openbare ruimte schoner en aantrekkelijker te maken. Vooruitlopend op het grootonderhoud en de ­gebiedsontwikkeling, maakt de Ontwikkelbuurten­ aanpak het mogelijk om een aantal investeringen in de openbare ruimte te versnellen. Een veelgehoorde bewonerswens is de herinrichting van het braakliggende terrein bij de Sixhaven. Met behulp van de groengelden is hier een prachtige groene plek van gemaakt. In 2020 was dit een thuis voor een keur aan grotere en kleinere bewonersinitiatieven onder de noemer Buurthaven, waaronder een Timmerwerk­ plaats voor kinderen en een stadsboerderij. Ook op andere plekken wordt de buurt groener. Samen met bewoners hebben we gekeken naar het opknappen en vergroenen van het Pluvierplein en naar de omgeving van de Dirk van den Broek aan de Meeuwenlaan. Hoewel het lang heeft geduurd, start de uitvoering van de projectenbegin 2021. Verder zijn op meerdere plekken plant- en boomvakken ­geplaatst.

17.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming In de Verkenning van Kansen stellen we plannen voor om de buurt langs twee (fysieke en sociale) sporen te verbeteren. Onderstaande plannen zijn onder voorbehoud van bestuurlijke goedkeuring. De Verkenning van Kansen wordt naar verwachting in de eerste helft van 2021 aan het bestuur voorgelegd. In het eerste spoor leggen we de volle nadruk op het aanpakken van de sociaaleconomische problematiek in de buurt. Dat gebeurt op vier manieren: de aanpak van armoede en schulden, het creëren van kansen voor jongeren, het verbeteren van de veiligheid en het beter bereikbaar maken van de voorzieningen.

Medio 2020 heeft de gemeente een intentieovereenkomst getekend met de vijf woningbouwcorporaties die actief zijn in de buurt. Daarin wordt de ambitie uitgesproken om de woningen in de buurt op twee manieren te verbeteren: het opknappen van bestaande woningen en nieuwe sociale huurwoningen in het Hamerkwartier worden zoveel mogelijk toegewezen aan bewoners van de IJplein-/Vogelbuurt. De woningen in de Punt en aan de Fazantenweg staan als eerste op de nominatie voor renovatie. Daarnaast wordt onderzocht of het mogelijk is om woningen bij te bouwen op de plek waar nu de Kinderboom staat. Deze basisschool verhuist dan naar een nieuwe locatie in het Hamerkwartier De fysieke en sociale plannen zijn opgesteld samen met bewoners en bewonersgroepen uit de wijk. In 2020 hebben we een aantal mensen gevraagd deel te nemen aan een adviesgroep. Hun verhalen zijn meegenomen in de Verkenning van Kansen. Bewoners hebben met al hun kennis meegelezen en hun advies uitgebracht op de verkenning.

17.5 Duurzaamheid Naar verwachting worden de plannen om de IJplein-/ Vogelbuurt aardgasvrij te maken na 2025 opgesteld. De woningen rondom het Zwanenplein worden gerenoveerd door Rochdale en in Vogelbuurt Midden is de corporatie bezig met verbeteringen en onderhoud. Ook voor andere complexen worden mogelijkheden onderzocht voor de verduurzaming van woningen. De woningbouwcorporaties streven bij het verbeteren van de woningen naar een verbetering van het energielabel. De meerderheid van de corporatiewoningen in deze buurten had in 2019 label C(41%). In 2019 zijn er nog geen significante stappen gemaakt in het verbeteren van de energielabels van corporatiewoningen.

Het tweede spoor gaat over de grondige verbetering van de openbare ruimte. De eerste onderzoeken hiernaar zijn gedaan. Daarbij gaat het om het opknappen van de bestaande openbare ruimte, het mooier en prettiger maken van de pleinen, en het verbeteren van de verkeersroutes (onder andere de Meeuwenlaan). 61

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

17. IJplein-/Vogelbuurt 17.6 Armen Ineen zet de ervaringskracht van bewoners in om armoede en schulden te verkleinen Hoe zorg je dat mensen in de schulden niet omvallen? En hoe kunnen buurtbewoners die met armoede en schulden te maken hebben gehad daarbij helpen? Via het netwerk Armen Ineen proberen bewoners en professionals schuldenproblemen eerder in kaart te brengen en erger te voorkomen. “In deze buurt wonen betrokken mensen die elkaar al jaren de helpende hand bieden”, zegt Marilyn Numan, projectleider van Armen Ineen. “Vaak zonder dat officiële instanties hen in beeld hebben. Daarom bouwen we aan een sterk netwerk van betrokken bewoners en professionals. We mobiliseren mensen, zetten ze in hun kracht zetten en verbinden ze met elkaar.” Noord wordt gehoord De kracht van bewoners mag volgens Marilyn niet onbenut blijven want zij zijn een deel van de oplossing van het probleem. “Met een lijvig papieren plan redden we het niet. Genoeg bewoners hebben een gezond wantrouwen richting overheid. We moeten ons verplaatsen in deze mensen en echt naar ze luisteren. Ik wil horen wat er leeft en wat er nodig is. Hier is maatwerk voor nodig. Koken voor anderen is ook een contactmoment Marilyn heeft nu 12 buurtbewoners in beeld nadat

62

ze er ruim 50 heeft gesproken. Vaak zijn het mensen die zelf in de ellende zitten of hebben gezeten. Een van hen is Sonja Hendriksma. Toen het beter ging wilde ze graag iets voor anderen doen. “Ik besloot vanuit huis maaltijden te verzorgen voor buurt­ bewoners die het nodig hadden. Intussen kook ik voor zo’n 80 mensen vanuit buurtcentrum De Valk. Samen met vrijwilligers bezorg ik de maaltijden bij de mensen. Een praatje is dan een waardevol contactmoment. Kunnen we misschien nog iets anders betekenen? Heeft iemand aanvullende hulp nodig? In dat geval proberen we iemand gericht door te verwijzen.” Uitvinden wat écht werkt Het lukt Marilyn om mondjesmaat meer nieuwe mensen te betrekken, maar corona maakt het wel lastig. Binnenkort wil ze in wisselende samenstelling en met een aantal professionals de wijk weer in. “Gezamenlijk gaan we een ‘design thinking’-proces vormgeven. Daarin verkennen we welke thema’s we gaan aanpakken en welke oplossingen we daarvoor hebben. Natuurlijk allemaal samen met bewoners en ervaringsdeskundigen. Ook gaan we met minimaal 50 bewoners verkennen welke maatwerkoplossingen we kunnen toepassen om hen uit armoede of problematische schulden te krijgen. Hierin willen we zo vrij mogelijk verkennen wat nodig is, ook als dat onorthodox is.”

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Noord

Volewijck

18. Volewijck 18.1 Inleiding

18.3 Initiatieven

De buurt Volewijck maakt deel uit van Oud-Noord en ligt ingeklemd tussen de nieuwe wijken Overhoeks, Buiksloterham en Klaprozenbuurt aan de ene kant en grenst aan de oostkant via het Noorderpark aan de IJplein-/Vogelbuurt. De wijk bestaat uit de Van der Pekbuurt, Bloemenbuurt en het Floradorp. Volewijck is gebouwd als een van de eerste tuindorpen in het noorden van de stad in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Hier werken we hard aan het tegengaan van tweedelingen in de buurt en het ondersteunen van huishoudens die dat nodig hebben.

Hulp bieden aan mensen die dat nodig hebben en dichterbij henzelf, daar hebben we flink op ingezet het afgelopen jaar. Er wonen relatief veel mensen in de Volewijck die moeite hebben om rond te komen. Ook hebben hier relatief veel mensen door persoonlijke omstandigheden te maken met een opeenstapeling van problemen. In sommige situaties worden de problemen zo groot dat er ernstige overlast ontstaat. Omdat deze groep mensen niet bereikt wordt door de reguliere zorg en hulpverlening, hebben we samen met Ymere een taskforce in het leven geroepen die intensieve ‘bemoeizorg’ biedt om daarmee acute problemen aan te pakken.

18.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van de Volewijck zijn: ■ Wegwerken van achterstallig onderhoud in de openbare ruimte; ■ Creëren van een brede buurthuisfunctie in de Van der Pekbuurt met plek voor de jeugd; ■ Ondersteunen en versterken van kwetsbare huishoudens. Verschillende factoren kunnen ervoor zorgen dat mensen (tijdelijk) meer problemen ondervinden in het dagelijks leven. Samen met bewoners wordt gezocht naar oplossingen.

Armoede, schulden, werkloosheid en taalachterstanden komen veel voor in deze wijk. Veel bewoners kampen, mede als gevolg van andere moeilijkheden, met hardnekkige gezondheidsproblemen. Met de komst van een gezondheidsbevorderaar kunnen mensen laagdrempelig worden benaderd en ondersteund bij vragen en problemen in hun dagelijks leven. De voorbereidingen voor de verbouwing van buurthuis Van der Pek zijn in 2020 begonnen. In overleg met de huidige gebruikers en het bestuur van het buurthuis hebben we een programma van eisen gemaakt en is een architect en een ontwerp gekozen. De verbouwing zelf start begin 2021. Hierna kan het buurthuis multifunctioneel worden gebruik, waardoor er plek is voor meerdere activiteiten tegelijkertijd, waaronder voor kinderen tot 12 jaar. Het is belangrijk dat bewoners hun vragen of zorgen over de openbare ruimte makkelijk kunnen neerleggen bij een iemand in de buurt zelf die dit snel probeert op te lossen. Net als in 2019 was er daarom

63

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

18. Volewijck afgelopen jaar een buurtconciërge actief in de buurt. Veel bewoners hebben bijvoorbeeld last van het grofvuil op straat en willen helpen dit probleem op te lossen. Ook op andere plekken werken we aan een mooiere en prettigere openbare ruimte. Samen met bewoners hebben we gewerkt aan een ontwerp voor het Jac. P. Thijsseplein. De uitvoering start in 2021. Een ander mooi pleintje in de Van der Pekbuurt is het Meidoornplein. Bewoners gaven aan graag aan de slag te willen om hiervan een leuke plek te maken. Op verzoek van bewoners hebben we daar bankjes, picknicktafels, een vaste barbecueplek, bloembakken en moestuinbakken geplaatst. Samen met de marktkooplieden en met de ondernemersvereniging van de Van der Pekstraat hebben we gewerkt aan ingrepen om de straat en de markt aantrekkelijker te maken. Andere kleine ingrepen komen tegemoet aan verzoeken van bewoners: het veilig afsluiten van de achterpaden bij de Heggerankweg, extra bankjes in het Noorderpark en een laad- en losplaats voor ondernemers in de Gentiaanstraat.

18.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming Volewijck kent veel problemen, uitdagingen en kansen. Om te bepalen wat gedaan moet worden, onderzoeken we waar de kansen liggen. Dit doen we in een Verkenning van Kansen, deze schrijven we op basis van de kennis en informatie van bewoners en professionals uit de buurt. Een adviesgroep van bewoners heeft daarbij meegedacht en hun zorgen aangegeven. In de Verkenning van Kansen kijken we naar de fysieke en sociale uitdagingen van de buurt, en naar de oplossingen. Onderstaande plannen zijn onder voorbehoud van bestuurlijke goedkeuring. De Verkenning van Kansen wordt naar verwachting in de eerste helft van 2021 aan het bestuur voorgelegd.

Op fysiek terrein werkt Ymere aan plannen voor de renovatie van het noordelijk deel van de Van der Pekbuurt. We investeren in de openbare ruimte en bereiden plannen voor om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren. Verder onderzoeken we de mogelijkheden om woningen toe te voegen en we verbeteren het gebruik en/of de programmering van voorzieningen en (basis)scholen. In de ‘ongedeelde wijkaanpak’ staat de vraag centraal hoe een bestaande buurt kan meeprofiteren van de stedelijke ontwikkeling in de omgeving. Hier willen we de ongedeelde wijk onder meer vormgegeven door een nieuw Huis van de Wijk (inclusief cultuur­ podium) te realiseren op de grens van de Volewijck en Buiksloterham, en (groene) verbindingen aan te leggen tussen de Bloemenbuurt en de Klaprozen­ buurt. Ook gaan we de doorstroom naar de projectgebieden onderzoeken en faciliteren en bespreken we met ondernemers hoe de Volewijck en de aan­ palende nieuwe wijken elkaar in economisch opzicht kunnen versterken.

18.5 Duurzaamheid In de Gentiaanbuurt (Van der Pekbuurt) is team Aardgasvrij gestart met de werkzaamheden aan het tweede en derde blok. De meerderheid van de corporatiewoningen in deze buurten had in 2019 label C (27%). In 2019 zijn de corporatiewoningen een verduurzaamd met een afname in corporatiewoningen met label G (3%) en F (3%) en een toename van corporatiewoningen met label C (6%).

Op sociaal terrein richten we ons op verschillende speerpunten die extra aandacht nodig hebben. Zo gaan we door met een aanpak voor huishoudens die in hun dagelijks leven te maken hebben met veel problemen. We kijken extra naar armoede, vooral naar kinderen die opgroeien in een kwetsbare omgeving, we werken aan maatwerk voor het vinden van werk, en we versterken de veiligheidssignaal­ functie van het netwerk van de buurt. 64

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

18. Volewijck 18.6 Aanpak Kwetsbare Huishoudens leidt mensen naar de juiste hulp Astrid Vlas en Marja Kempen leiden de aanpak Kwetsbare Huishoudens in de Gentiaanbuurt en de Van der Pekbuurt. Die richt zich op meer leefbaarheid en op hulp aan bewoners die dit het hardst nodig hebben. De aanpak wordt uitgevoerd in opdracht van het stadsdeel en Ymere en zij werken daarbij samen met hulpverleners van verschillende organisaties en de politie. Dat is niet eenvoudig in tijden van corona. Het vergde veel creativiteit van het team.

Het verschil maken Het team van de aanpak Kwetsbare Huishoudens werd bijvoorbeeld ingeschakeld voor hulp aan een eenzame meneer die overlast veroorzaakte. Marja: “Hij had ernstige geestelijke gezondheidsproblemen en een verslaving. We hebben gezorgd dat hij GGZ-zorg kreeg en passende dagbesteding. Ook organiseerden we gesprekken met zijn buren waardoor er meer begrip ontstond. Meneer heeft nu goede zorg en de overlast is weg.”

“Er wonen veel mensen en gezinnen in deze buurt die tegen meerdere problemen aanlopen”, vertelt Astrid. “Daardoor zien ze vaak door de bomen het bos niet meer. Om het op te lossen, is hulp uit verschillende hoeken en een goede samenwerking tussen organisaties en instanties hard nodig.”

Alles op alles zetten Afgelopen jaar raakte het team ook betrokken bij een gezin dat al langer in de problemen zat en bekend was bij verschillende instanties. Hun zoon werd een tijd uit huis geplaatst. De woning was vervuild en door psychische problemen, verslaving en verstandelijke beperkingen, ging het afwisselend slecht en minder slecht met het gezin. Totdat de zorg mijdende man, de vader van het gezin, overleed. Astrid: “Om een groot drama te voorkomen hebben we gezamenlijk alles op alles gezet zodat de vrouw met haar zoon op dit adres kon blijven wonen. Uiteindelijk accepteerde de vrouw psychologische hulp bij de GGZ en thuiszorg. Het gezin krijgt nu extra begeleiding om het leven weer op de rit te krijgen. Ze doen hun best en het gaat de goede kant op. We zijn er trots op dat we ondanks corona de afgelopen periode voor veel huishoudens het verschil konden maken.”

Wees er zo vroeg mogelijk bij Astrid vertelt dat ze de mensen actief opzoeken. “We hebben oog voor nieuwe bewoners. Gaat het goed met ze? Hebben ze ondersteuning nodig? Het is belangrijk dat we er zo vroeg mogelijk bij zijn. We zijn veel op straat, komen bij bewoners thuis dus weten we veel van ze. Daar sluiten we zoveel mogelijk op aan.” Door de vele problemen is het voor mensen vaak onmogelijk om de juiste uitweg te vinden. “Vaak hebben ze angst voor officiële instanties, bijvoorbeeld vanwege schulden of verslavingsproblemen”, zegt Marja. “Of ze weten de juiste weg naar hulp niet te bewandelen. Met ons werk willen we meer veerkracht in de wijk brengen.”

65

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

Noord De Kleine Wereld

19. De Kleine Wereld 19.1 Inleiding

19.3 Initiatieven

De gemeente Amsterdam besloot in de jaren vijftig tot de bouw van de wijk Buikslotermeer, waarvan De Kleine Wereld onderdeel is. Aan de zuidkant grenst de buurt aan het winkelcentrum Boven ’t IJ en aan de noordkant aan het polderlandschap (achter de A10). De buurt bestaat uit veel middelhoogbouwflats. Er worden nu meerjarige plannen gemaakt om de woningen, de openbare ruimte, de armoede, kansenachterstanden voor de jeugd en beperkte sociale cohesie (waar bepaalde bewoners in de buurt mee te maken hebben) aan te pakken.

In De Kleine Wereld organiseerde de gemeente in januari 2020 een Winterbuurtfestival. Bewoners stemden over de besteding van het buurtbudget over zes thema’s: jeugd, sport, ongediertepreventie, armoede, eenzaamheid en groen. Hier rolden veel mooie projecten uit, waaronder het opknappen van de speelpleintjes en extra huiswerkbegeleiding voor de basisschoolgroepen 6 t/m 8. Ook dachten bewoners mee over de Verkenning van Kansen (zie ­paragraaf ‘Gebiedsontwikkeling’). Hoewel we een aantal projecten van het buurtbudget hebben kunnen uitvoeren of zijn gestart (waaronder een kickboksclub, een buurvrouwennetwerk en groenonderhoud), is een ander deel tijdelijk stilgelegd vanwege de coronacrisis.

19.2 Prioriteiten De prioriteiten van de aanpak van De Kleine Wereld zijn: ■ Realiseren van buurtvoorzieningen om goede dienstverlening te bieden in de naaste omgeving; ■ Verbeteren van de groene hoven en speelvoorzieningen om ontmoeten en bewegen te bevorderen; ■ Verbeteren van verbindingen voor fietsers en voetgangers voor meer verkeersveiligheid; ■ Nieuwbouw en renovatie van woningen voor een beter en duurzaam aanbod

66

Veiligheid en plekken om samen te komen zijn belangrijke thema’s in De Kleine Wereld. We onderzoeken, op initiatief van bewoners, wat een goede hangplek is voor jongeren. De overlast op andere plekken in de buurt vermindert daarmee. Op verzoek van en in samenspraak met bewoners werken we aan een vernieuwd plantsoen aan de H. Cleyndertweg om ook de overlast op die plek te verminderen. Op andere plekken werken we hard aan het achterstallig onderhoud en het vergroenen van de buurt. De entree naar de buurt bij de Wieden is nu nog stenig en weinig prettig voor bewoners. Begin 2021 wordt dit gebied groener, uitnodigender en veiliger, ook om daarmee de verbinding met het Buikslotermeerplein te versterken. Op verzoek van bewoners maken we eveneens het groen bij het Buikslotermeerpark prettiger en mooier. Hier is het uitgangspunt ook om de biodiversiteit te verhogen. Deze projecten worden in 2021 afgerond.

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

19. De Kleine Wereld De GGD de oorzaken van rattenoverlast onderzocht en mogelijke oplossingen voor dit probleem. Aan het begin van 2021 gaat in dit kader een bewust­ wordingscampagne in de buurt van start over afval en voedsel op straat, onder andere met een film gefinancierd uit het buurtbudget. In samenwerking met een huisartsenpraktijk knappen we een plein in de buurt op zodat het uitnodigt om actiever te bewegen en anderen te ontmoeten. Bewoners werkten mee aan het ontwerp van dit ‘beweegplein’. De uitvoering vindt plaats in 2021. Tegelijkertijd begeleidt een beweegcoach bewoners die gezonder en actiever willen leven. Om bewoners tegemoet te komen, brengen we ondersteuning voor hen die dat nodig hebben dichterbij huis. In 2020 hebben we samen met woningcorporaties een tijdelijke ruimte ingericht waar bewoners bij professionals terechtkunnen voor psychische - en gezondheidsklachten. Tegelijkertijd gaan professionals van verschillende welzijnspartijen vaker bij bewoners langs en zijn meer in de wijk aanwezig voor ondersteuning op maat.

19.5 Duurzaamheid Op dit moment hebben de corporaties geen plannen voor renovatie of groot onderhoud waarbij het programma Aardgasvrij kan aansluiten. Eind 2019 hebben De Key, Waternet en Firan (het warmte­ netwerkbedrijf van netbeheerder Liander) een samenwerkingsovereenkomst getekend met afspraken over nader onderzoek naar de haalbaarheid van riothermie. Dat is het winnen van warmte uit de riolering en deze via een warmte-koude opslag en warmtepompen in de gebouwen gebruiken om de woningen te verwarmen. Hiermee kan het gasverbruik van gebouwen flink worden gereduceerd en een forse CO2-reductie worden bereikt. Op het moment dat groot onderhoud aan de orde is, kunnen de gebouwen helemaal gasloos worden. De meerderheid van de corporatiewoningen in deze buurt had in 2019 label C (36%). In 2019 zijn er geen significante stappen gemaakt in het verbeteren van de energielabels.

19.4  Gebiedsontwikkeling en planvorming Nog voor de coronacrisis hebben bewoners mee­ gedacht over de plannen om hun buurt ook op de middellange termijn te verbeteren. Op dit moment werken we aan de Verkenning van Kansen voor de buurt. Daarin onderzoeken we hoe de buurt de komende jaren verbeterd kan worden met betrekking tot eerder genoemde prioriteiten. Op meerdere locaties werkt de gemeente al met diverse partijen aan het toevoegen van (een bescheiden aantal) nieuwe woningen en van buurtvoorzieningen.

67

Rapportage Ontwikkelbuurten 2020

19. De Kleine Wereld 19.6 De Wieden – Niemandsland tussen wijk en winkelcentrum wordt groene ontmoetingsplek Tussen winkelcentrum het Buikslotermeerplein en de wijk De Kleine Wereld ligt een stukje niemandsland: De Wieden. Ingeklemd tussen de IJdoornlaan, een parkeergarage en een parkeerterrein is het niet meer dan een betonnen doorgang voor voetgangers, fietsers en winkelend publiek dat komt parkeren. De gemeente vond dat deze plek grote potentie heeft om een prettige en groene ontmoetingsplek te worden.

In maart 2021 staat de oplevering op de planning. Een gedeelte kan pas worden afgemaakt als de corona teststraat weg is, zoals de fonteinen in het water. “Het grootste gedeelte is dan wel klaar”, zegt Sander. “Het is dan eindelijk geen anoniem stukje niemandsland meer.”

“Het voelt bijna als een open wond tussen een wijkje met een mooie groene laan en het winkelcentrum”, zegt projectleider Sander Prins. “Met in het midden vuil, stilstaand water omgeven door een hoge stenen rand. Vergelijkend met de leeuwenkuil in Artis, waar het diepe water en het muurtje de leeuwen scheidt van de mensen”. Begin 2020, bij de start van het project, is hij eerst een tijdje op de plek gaan staan om voorbijgangers aan te spreken over hoe zij deze plek ervaren. Hoewel veel mensen er niet echt over na hadden gedacht kreeg hij toch veel feedback. Het hele jaar is hij met omwonenden en ondernemers gaan praten en nadenken over hoe deze plek beter gebruikt kan worden. Sander: “Ze kwamen uit op hetzelfde als wij: meer groen, de bomenlaan van De Kleine Wereld doortrekken, prullenbakken plaatsen, leuke zitplekken maken, een kleine foodtruck neerzetten en vóóral iets aan dat vieze water doen. Bijvoorbeeld met fonteinen erin.” Februari 2021 is de uitvoering gestart, ondanks corona en dat er op de parkeerplaats naast De Wieden nu een grote teststraat staat. Ook de weg die langs De Wieden loopt wordt aangepakt en verkeersdrempels moeten zorgen dat er rustiger gereden wordt. Hoewel de uitvoering overlast met zich meebrengt voor bewoners en winkeliers zijn de reacties op hoe het eruit gaat zien heel positief. “Het wordt ook echt een mooie, groene gebruiks­ plek.

Geen onprettig voelende grijze doorgang meer. Een ontmoetingsplek, met een ideale ligging om lekker in het zonnetje te zitten. Je knoopt echt twee losse plekken aan elkaar en het gaat meteen veiliger, prettiger en logischer voelen. Je verbindt niet alleen de wijken, maar ook de mensen aan elkaar”, vindt Sander. “Zo’n relatief kleine ingreep in de buitenruimte heeft groot effect.”