1. RaadsinformatiebriefOnderzoekSpullenbibliotheek_2026_v2.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 april 2026 Circulaire Economie Wethouder Z. Pels Bestuurszaken R&D <Bestuurszaken.RD@amsterdam.nl> Onderzoek naar de spullenbibliotheek in Amsterdam: houdingen, ervaringen en verwachtingen van Amsterdammers

Geachte leden van de gemeenteraad, Inleiding Hierbij informeren wij u over het onderzoek van Onderzoek en Statistiek (O&S) naar de spullenbibliotheek in Amsterdam. Dit onderzoek biedt inzicht in de houdingen, ervaringen en verwachtingen van Amsterdammers rondom het lenen en huren van spullen die je maar soms nodig hebt. Het onderzoek vormt een belangrijke basis voor de verdere ontwikkeling van een netwerk van spullenbibliotheken in de stad. Achtergrond De gemeente Amsterdam heeft een verantwoordelijkheid om materiaalgebruik en CO₂-uitstoot te verminderen. De transitie van bezit naar gebruik, zoals bij de deeleconomie, kan hierbij een grote impact hebben, omdat het een interventie is die hoog op de R-ladder staat en bijdraagt aan het maximaliseren van productgebruik en het minimaliseren van grondstofverbruik. Volgens onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zijn dergelijke strategieën, zoals delen en hergebruiken, essentieel om de circulaire economie te versnellen, maar vereisen ze een gedragsverandering en een ondersteunende infrastructuur. De deeleconomie in Nederland is echter nog onderontwikkeld. Onderzoek van de Hogeschool Utrecht wijst uit dat dit mede komt door consumentengedrag gericht op kopen-gebruikenweggooien en een gebrek aan ondersteunend beleid.

Een toegankelijke en inclusieve infrastructuur, zoals een spullenbibliotheek, kan deze barrières doorbreken en gedragsverandering stimuleren. Internationale voorbeelden, zoals de ‘Library of Things’ in Londen en initiatieven in Berlijn en Wenen, laten zien dat een professionele spullenbibliotheek haalbaar is en zowel milieuwinst als sociale voordelen oplevert. Het concept van een netwerk van laagdrempelige deelstations, waar Amsterdammers hoogwaardige gebruiksvoorwerpen kunnen lenen, is geïnspireerd op de ervaringen en lessen van deze initiatieven, waaronder meer dan tien jaar praktijkervaring uit het Verenigd Koninkrijk.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 april 2026 Pagina 2 van 4

Dit initiatief sluit daarbij naadloos aan bij de circulaire doelstellingen uit het Uitvoeringsagenda Amsterdam Circulair 2023-2026 en het NPCE (Nationaal Programma Circulaire Economie). Het stimuleert hergebruik, gedeeld eigenaarschap en het verminderd overconsumptie. Het draagt direct bij aan de ambitie om Amsterdam in 2050 volledig circulair te maken en maakt delen en lenen een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven in de stad. De spullenbibliotheek is een concept waarbij Amsterdammers hoogwaardige gebruiksvoorwerpen, zoals gereedschap en hobbyartikelen, kunnen lenen voor tijdelijk gebruik. Dit initiatief draagt bij aan de transitie van bezit naar gebruik en sluit aan bij de gemeentelijke ambitie om een circulaire en klimaatrechtvaardige stad te realiseren. Het initiatief wordt toegankelijk voor alle Amsterdammers, inclusief mensen in een kwetsbare positie. Het delen van spullen vermindert niet alleen de CO₂-uitstoot, maar bevordert ook sociale cohesie in de stad . In december 2025 publiceerde het Parool een artikel over de spullenbibliotheek, wat leidde tot veel reacties van bewoners en organisaties. Inmiddels zijn er in verschillende stadsdelen initiatieven gestart, zoals een buurtgedreven spullenbibliotheek in Nieuw-West. Deze locatie, geopend in april 2025 in de Knijtijzerpanden, wordt gerund door een vrijwilliger in samenwerking met een lokale stichting.

Vanwege het succes is de reikwijdte van deze locatie inmiddels uitgebreid. Daarnaast zijn er bewonersinitiatieven, zoals dat van Merel uit Noord, die buurtbudget hebben aangevraagd om een eigen spullenbibliotheek te starten. De gemeente ondersteunt deze initiatieven in samenwerking met de stadsdelen. Hoewel de gemeente heeft onderzocht of zij zelf een netwerk van spullenbibliotheken kan opzetten, stuitte dit op juridische barrières. Daarom wordt nu ingezet op het faciliteren en stimuleren van een professionele deelinfrastructuur in samenwerking met publieke en private partners. Belangrijkste resultaten van het onderzoek Het onderzoek, uitgevoerd onder 1.082 respondenten van het Amsterdamse Stadspanel, laat zien dat er brede interesse is voor de spullenbibliotheek. De belangrijkste bevindingen zijn: 1. Grote interesse: Zes op de tien Amsterdammers geeft aan waarschijnlijk gebruik te willen maken van een spullenbibliotheek. Bijna de helft (502 respondenten) liet een e-mailadres achter om betrokken te blijven bij de ontwikkeling. 2. Onbekend maakt onbemind: Slechts 14% van de respondenten kende het concept vooraf, maar na uitleg groeide het enthousiasme aanzienlijk. 3. Motivaties: Duurzaamheid, kosten- en ruimtebesparing, en toegang tot kwalitatief goed onderhouden spullen zijn de belangrijkste drijfveren. 4.

Sociaal contact: Vooral bewoners met een lager inkomen waarderen het sociale aspect van de spullenbibliotheek. 5. Populaire categorieën: Klus- en tuingereedschap, hobby- en vrijetijdsproducten, elektronica en schoonmaakapparatuur zijn het meest gewild. 6. Doelgroepen: • Onervaren en geïnteresseerd: Jongeren (18-34 jaar), alleenstaande ouders en bewoners met een lager inkomen. Zij hebben behoefte aan nabijheid, ondersteuning en vertrouwde gezichten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 16 april 2026 Pagina 3 van 4

Ervaren en geïnteresseerd: Hoogopgeleide gezinnen in kleinere woningen, vooral in Centrum en Oost. Zij zijn gedreven door duurzaamheid en kostenbesparing en hebben minder begeleiding nodig.

Motie "Een circulaire stad heeft een stadsbrede infrastructuur nodig" Tijdens de raadsvergadering op 18 februari 2026 is de motie van het lid Van Munster, getiteld "Een circulaire stad heeft een stadsbrede infrastructuur nodig", aangenomen. De inzichten uit het bijbehorende onderzoek bieden een robuuste basis voor ontwerpbeslissingen over hoe een netwerk voor het lenen en delen van spullen het beste vorm kan krijgen in Amsterdam. Hoewel de motie op dit moment nog niet volledig kan worden afgedaan, is er al deels uitvoering gegeven aan de gevraagde resultaten. Zo is er een plan van aanpak opgesteld waarin de eerste stappen zijn uitgewerkt. Het is echter nog niet precies duidelijk welke randvoorwaarden de gemeente moet invullen om een meerjarig commitment te organiseren voor de spullenbibliotheek. Deze specifieke aandachtspunten zullen na de zomer van 2026 aan de raad worden gepresenteerd. Rol van de gemeente Amsterdam De gemeente Amsterdam heeft een stappenplan opgesteld om een professionele deelinfrastructuur te realiseren: 1. Pilot in Zuidoost: In samenwerking met OBA Next Lab Kraaiennest wordt een laagdrempelig deelstation geopend, inclusief een digitaal boekingssysteem. Dit deelstation zal 12 maanden kosteloos beschikbaar zijn voor Amsterdammers.

Een ontwerpbureau ontwikkelt momenteel een merk- en beeldidentiteit voor de spullenbibliotheek, in samenwerking met Amsterdammers en andere relevante stakeholders. 2. Ecosysteemontwikkeling: Samen met Rijkswaterstaat en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt gewerkt aan een publiek-private-civiele samenwerking om een netwerk van spullenbibliotheken te realiseren. Dit traject duurt naar verwachting 6-12 maanden. 3. Uitrol en opschaling: Op middellange termijn wordt het concept verder uitgerold in samenwerking met andere gemeenten en lokale partners. Het samenwerkingsverband zal de geleerde lessen en ontwikkelde middelen van de gemeente Amsterdam ontvangen. 4. Draagvlak vergroten: Er wordt actief gewerkt aan het vergroten van draagvlak binnen en buiten de gemeente, met speciale aandacht voor inclusiviteit en toegankelijkheid. Het sociale domein is hierbij een belangrijke interne stakeholder. Publicatie en kennisdeling Het volledige onderzoeksrapport wordt gepubliceerd op het platform Openresearch, zodat de opgedane kennis en ervaringen breed beschikbaar zijn. Dit draagt bij aan de transitie van bezit naar gebruik en stimuleert het delen en lenen van spullen die slechts af en toe nodig zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 april 2026 Pagina 4 van 4

Duurzaamheid en inclusiviteit Uit de publicatie De Impact van de Amsterdammer blijkt dat 80% van de CO₂-uitstoot in de stad wordt veroorzaakt door materiaalgebruik. Een gemiddelde Amsterdammer bezit 10.000 gebruiksgoederen, waarvan 80% minder dan één keer per maand wordt gebruikt. Het delen van spullen via een spullenbibliotheek kan deze overconsumptie terugdringen, natuurlijke hulpbronnen sparen en bijdragen aan een duurzamere stad.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Bijlage: Onderzoek O&S: De spullenbibliotheek in Amsterdam – Rapport februari 2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl