1. RaadsinformatiebriefGroen_CieMOW26-6-25.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 juni 2025 Groen Melanie van der Horst Ruimte en duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl

Onderwerp

Stand van zaken groen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Zoals ieder jaar informeer ik u over de stand van zaken van het groen in Amsterdam. Over hoe we omgaan met het bestaande groen, hoe we zorgen voor meer groen en hoe we dat doen samen met bewoners, bedrijven en organisaties. We koppelen dat in deze brief aan de ambities uit het coalitieakkoord. Daarbij ligt de focus op wat we al doen en wat we nog gaan doen. Zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief bij het Uitvoeringsplan Groen van 8 oktober 2024 ontvangt u met deze brief ook een update van het Uitvoeringsplan Groen (zie bijlage 1). Ook ontvangt u met deze brief de eindrapportage van het programma Nieuwe Groene Plekken (zie bijlage 2). In deze raadsinformatiebrief komen de specifieke acties gericht op bomen beperkt aan bod. Voor het volledige overzicht van die acties, gericht op bijvoorbeeld groot onderhoud, vervanging en beheer van bomen verwijs ik naar de jaarlijkse bomenbrief. Daarover informeer ik u ook in juni 2025. In deze brief kunt u lezen dat er veel gebeurt om het groen in Amsterdam te verbeteren en te behouden. De Groenvisie 2020-2050 en de keuze in de Omgevingsvisie om rigoureus te vergroenen liggen aan de basis van al deze ontwikkelingen en geboekte resultaten. Voor een toekomstbestendige stad blijft het van belang dat Amsterdam samen met bewoners en bedrijven zorgdraagt voor het groen in de stad.

Het is niet alleen nodig om voldoende groen in de stad te houden, maar ook dat het aanwezige groen bijdraagt aan een goede kwaliteit van leven voor de mensen en dieren in de stad. De ruimte die we hiervoor kunnen gebruiken in de stad is beperkt. Ook de middelen beschikbaar voor beheer, onderhoud en aanleg van groen zijn beperkt. Daarom moeten we samen slimme keuzes maken in hoe we het geld inzetten. Nog in 2025 bied ik u de strategie Rigoureus Vergroenen aan die beschrijft hoe we Amsterdam tot 2050 kunnen vergroenen ook als de middelen schaars blijven. Bijvoorbeeld door verschillende doelen zoals meer groen, meer schaduw en meer ruimte voor spelen te bundelen.

1. Inleiding We blijven vanuit de gemeente inzetten op meer groen en beter groen. Dit is een uitdaging in een stad die groeit binnen de grenzen van het bestaande bebouwde gebied en meer inwoners krijgt. De hoeveelheid groen is de afgelopen jaren ondanks de woningbouw minder afgenomen dan in de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juni 2025 Pagina 2 van 7

jaren ervoor 1. Voor de mensen en dieren in de stad is het streven om te zorgen dat de hoeveelheid groen tot 2050 niet afneemt en dat de kwaliteit van het groen beter wordt. Zowel in de bestaande stad als in gebieden waar nog gebouwd wordt. Dit is ook steeds meer van belang nu het heter en natter wordt in de stad. Voor beter groen (meer kwaliteit) zorgen we onder andere door bestaande groengebieden meer ecologisch te beheren. Bij nieuw groen kiezen we voor planten en bomen die robuust kunnen groeien in een omgeving die droger, natter en soms heter wordt. In het coalitieakkoord 2022-2026 benadrukken we dat groen onmisbaar is in de directe leefomgeving van mensen. Een leefbare stad is een groene stad en dat uiten we in meerdere ambities in het akkoord. Deze ambities uit het coalitieakkoord vatten we voor deze brief samen in drie categorieën 2waarvoor we aangeven wat we al doen en wat we nog gaan doen. Steeds geïllustreerd met voorbeelden:  aanleg van nieuw groen  verbeteren, beschermen en onderhouden van bestaand groen  samen werken aan een groene stad.

2. Aanleg van nieuw groen 2.1. Parkgebieden Coalitieakkoord: Er komt een nieuw park in Haven-Stad. Het uitgangspunt is dat elke buurt een eigen park(je) heeft en we hebben aandacht voor toegankelijkheid voor iedereen. We onderzoeken de mogelijkheden voor een drijvend park en gaan meer groen op het water toevoegen. We plaatsen waar mogelijk kleine stadsbossen in de bestaande stad.

In het nieuwe Brasapark in Zuidoost legden we in 2024 wandelpaden aan en verbeterden we de toegang zodat meer bewoners er gebruik van kunnen maken. De nieuwe wijk Hondsrugpark in Zuidoost krijgt een groot park. Het ontwerp hiervan is in 2025 gereed. Ook in andere delen van de stad zijn nieuwe parken in voorbereiding, zoals bij NDSM-werf West in stadsdeel Noord, het Park aan de Muiderslotlaan in Weesp en in Haven-Stad. Het Amsterdamse Bos krijgt meer groen en bomen bij de entree van de Bosbaan die opnieuw wordt ingericht. In het Sloterpark krijgen de Vogeleilanden ecologische groenere oevers. De openbare ruimte bij het Frederiksplein ter hoogte van De Nederlandsche Bank (DNB) is in de winter van 2025 opnieuw ingericht met nieuwe bomen, paden en plantvakken. Daarbij is om het gebouw 800 m2 nieuw groen aangelegd met 46 nieuwe bomen en heesters. Door deze succesvolle samenwerking met DNB kan het plein nog meer als park worden gebruikt. Dit jaar starten de werkzaamheden om van het Weteringcircuit een Weteringpark te maken.

Monitor Groen 2022 Monitor Groen 2022 | Website Onderzoek en Statistiek In het Uitvoeringsplan Groen geven we de resultaten van groenprojecten in de openbare ruimte a.h.v. de categorieën die we hanteren in de programma’s Stad Maken, Stad Verbeteren en Stad Zijn. 1

2

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juni 2025 Pagina 3 van 7

Het toevoegen van groen op water kan alleen met voldoende aandacht voor het effect op de waterkwaliteit en het beheer. In de binnenhaven van het Marineterrein is daarom in samenwerking met Amsterdam Metropolitan Solutions (AMS) in 2024 gestart met Dobbernatuur. Dat is een proef waar verschillende mogelijkheden voor drijvende natuur worden onderzocht. Het effect op de waterkwaliteit wordt gemeten tot 2032. In het najaar van 2025 vindt de eerste tussenevaluatie plaats die inzicht geeft in welke optie breder is toe te passen in Amsterdam. De definitie voor stadsbossen, waarin we omschrijven welke stadsbossen in Amsterdam passen, is al aan de raad gepresenteerd. De strategie voor de aanleg van stadsbossen in Amsterdam nemen we op in de strategie voor rigoureus vergroenen die begin 2026 aan de raad wordt voorgelegd.

2.2. Groene en groenblauwe verbindingen Coalitieakkoord: We maken groene verbindingen in de stad tussen bestaande groengebieden waar vooral ruimte is voor langzaam verkeer.

Groene verbindingen zijn steeds vaker onderdeel van de planvorming. In 2024 is de wandelboulevard langs de Nassaukade opgeleverd met nieuw groen. Dit is onderdeel van de vergroening langs de Singelgracht met meer ruimte voor wandelaars en fietsers. In 2025 wordt verder gewerkt aan de wandelboulevard ter hoogte van de Stadhouderskade. Ook daar vergroenen we met meer ruimte voor langzaam verkeer. Groene zones langs Amsteldijk-Zuid en op de Transformatorweg zijn in voorbereiding. Daar is speciale aandacht voor een inrichting die aansluit bij het veranderend klimaat. Bij de Transformatorweg wordt meer ruimte voor water gemaakt en worden natuurvriendelijke oevers aangelegd. Bij de Amsteldijk-Zuid verdwijnen rijstroken en parkeerplekken en ontstaat zo meer ruimte voor groen en bomen. Groene verbindingen tussen de bestaande gebieden van de Hoofdgroenstructuur zijn erg belangrijk voor de biodiversiteit. Ook hebben ze een functie bij het reduceren van hittestress. De Koele Groene Stratenkaart, die binnenkort aan de gemeenteraad wordt gestuurd, geeft de verbindingen weer op kaart. Ook geeft deze aan wat we kunnen doen om bij werkzaamheden maatregelen voor ecologie en klimaatadaptatie mee te nemen. Zo maken we werk met werk.

2.3. Buurtgroen Coalitieakkoord: We blijven inzetten op verdere vergroening van wijken en buurten. We voegen meer groen en bomen toe. We vergroenen straten, wijken en pleinen met de buurt. We blijven investeren in groene schoolpleinen.

In buurten zijn verschillende straten, speelplekken en (school)pleinen vergroend in overleg met bewoners en ondernemers. In Noord is dat te zien op de Wingerdweg-Zuid en de rotonde bij het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juni 2025 Pagina 4 van 7

Mosplein. In 2025 starten de werkzaamheden voor de vergroening van onder andere de Platanenweg in Oost, het schoolplein van Wisperweide in Weesp en de Jan Maijenstraat in West. Met ons programma Nieuwe groene plekken (zie bijlage 2) legden we op 74 locaties in de stad groene plekken aan, denk aan pleinen, borders en speelplekken. De laatste 6 plekken volgen in 2025. Ook de combinatie van het verbeteren van speelplekken met vergroening leverde veel groen op. Deze aanpak vervolgen we op tientallen locaties in 2025. 3. Ecologisch verbeteren, beschermen en onderhouden van bestaand groen Coalitieakkoord: We beschermen en behouden het groen in de bestaande stad, juist ook in binnentuinen. We

versterken de ecologische waarde van de stad. Het beheer van groen wordt zo ecologisch mogelijk gedaan in de stad. Naast het beheer is het ook van groot belang om de biodiversiteit te waarborgen in de stad en ook te vergroten. In onderhoud en nieuw aan te leggen groen wordt hiervan een prioriteit gemaakt.

De afgelopen jaren is het belang van dagelijks onderhoud en ecologisch beheer steeds duidelijker geworden in Amsterdam. Het dagelijks onderhoud voeren we uit met aandacht voor het versterken van de ecologie. Dat doen we door gefaseerd te maaien en invasieve exoten te verwijderen. Waar het kan composteren we groenafval ter plaatse om de ecologische kringloop te ondersteunen. Bij projecten in de openbare ruimte is steeds meer aandacht voor het welzijn van de natuur. Dit leidt bijvoorbeeld tot voorzieningen voor de natuur bij vernieuwing van kademuren en tot de aanleg van natuurvriendelijke oevers waar dat mogelijk is. Met het Plan Biodiversiteit zijn doelen gesteld om de biodiversiteit in de bestaande parken en natuurgrbieden te vergroten. Het plan beschrijft de huidige ecologische kwaliteit, de kansen voor verbetering en de benodigde maatregelen. Dit plan is aan de gemeenteraad gestuurd. We verbeteren bestaande parken zodat ze beter bestand zijn tegen klimaatverandering en zodat de biodiversiteit toeneemt. Ook zorgen we voor een betere toegankelijkheid waardoor meer mensen er gebruik van kunnen maken. In 2025 leidt dat o.a. tot uitvoering in Gaasperpark, Erasmuspark, Noorderpark, Kasterleepark, de Schansen in Weesp en Amstelpark. De belangrijkste groengebieden in en rond de stad behouden en beschermen we al ruim 20 jaar met de Hoofdgroenstructuur.

In deze gebieden is groen de belangrijkste functie en is verharding beperkt toegestaan. Daarnaast zorgen we dat al het bestaande groen in de stad goed onderhouden wordt. Op basis van inspecties doen we groot onderhoud, zoals renovaties of het aanpakken van locaties die in een te slechte staat zijn om nog goed dagelijks te onderhouden. In het Amsterdamse Bos lag de focus afgelopen tijd op groot onderhoud van groen, paden, waterbodem en bruggen. In 2026 zorgen we dat al het achterstallig onderhoud in het bos is afgehandeld, inclusief de renovatie van het Bloesempark, waarbij de kersenbomen worden vervangen. Het Amsterdamse bos is onderdeel van Natuurnetwerk Nederland en levert een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit. In 2025 worden verschillende acties uitgevoerd die tot nog meer biodiversiteit en klimaatadaptatie leiden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juni 2025 Pagina 5 van 7

4. Samen werken aan een groene stad 4.1 Bewoners en organisaties vergroenen de stad Coalitieakkoord: We vergroenen gebouwen en tuinen met de buurt. We ondersteunen zelfbeheer van Amsterdammers, ter bevordering van de sociale cohesie en participatie. We intensiveren de aanpak om tuinen en de openbare ruimte te onttegelen. We investeren in het groenfonds en vergroten de mogelijkheden op het gebied van participatie en zelfbeheer op groen. Daarbij kijken we naar nieuwe vormen van samenwerking in groencoöperaties en/of buurtfondsen waarin bewoners en gemeente samenwerken en verantwoordelijkheid dragen, ook met publiek-private financieringsmogelijkheden.

Bewoners dragen flink bij aan het vergroenen van de stad. In 2024 zijn weer verschillende daken, tuinen en gevels vergroend door bewoners. In 2024 zijn zo 761 nieuwe geveltuinen aangelegd. De subsidie Groen in Amsterdam die in 2024 door bewoners en organisaties kon worden aangevraagd zorgt voor 1.284 m2 groene natuurdaken en 1.582 m2 tuinoppervlak waar tegels zijn gewipt. 930 Amsterdamse huishoudens hebben gebruik gemaakt van de tegelservice die in 2024 met Amsterdam Weerproof is georganiseerd. Dat waren meer huishoudens dan voorheen. De subsidie en tegelservice worden in 2025 voortgezet. In 2025 wordt ook verder gewerkt aan de Dakaanpak, met het doel om samen met organisaties, bewoners, bedrijven en gemeente meer groene en multifunctionele daken te realiseren. De ontwikkeling van het daklandschap is te zien op maps.amsterdam.nl/dakenlandschap. Het medebeheer van groen in de openbare ruimte door bewoners gebeurt in kleine projecten, zoals boomtuintjes, en grote projecten, zoals bloemenweides. In 2024 zijn 189 nieuwe boomspiegels beplant en in beheer genomen door bewoners.3 In 2024 zijn ook 85 grotere medebeheerprojecten door bewoners en de gemeente uitgevoerd. Daarmee is 5.946 m2 openbare ruimte vergroend. Deze projecten worden door ongeveer 627 bewoners beheerd. De stadsdeelorganisaties ondersteunen de projecten met budget uit “Groen in de buurt”.

Een voorbeeld van een medebeheerproject is de Kruitkiktuin in Zuidoost (zie foto in bijlage 1 Uitvoeringsplan Groen). Een gezamenlijke moestuin waar omwonenden typische Nederlandse, Surinaamse en Chinese groenten kweken. Het prachtige ontwerp is samen met de bewoners gemaakt en doet recht aan de monumentale ontwerpwaarde van het gebied het Bijlmermuseum. Nog deze coalitieperiode starten we een pilot voor een groencoöperatie4 in een van de masterplangebieden. Een groencoöperatie is een nieuwe vorm van publiek-private samenwerking 3

Zoals opgenomen in de Raadsinformatiebrief “Afdoening motie 254 van het lid Van Pijpen (GroenLinks)” (besproken in de raadscommissie MOW op 28 november 2024) rapporteren we in deze raadsinformatiebrief over de uitgevoerde projecten in 2024. 4 Zoals opgenomen in de Raadsinformatiebrief “Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Groencoöperaties: Voor Duurzaam & Democratisch Vergroenen van Amsterdam’ van het lid Van Pijpen” die besproken wordt in de raadscommissie MOW op 17 april 2025.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juni 2025 Pagina 6 van 7

waarbij de groencoöperatie kan inspringen en ondersteunen bij het mede beheren van groen en het verder vergroenen van Amsterdam. De pilot zal worden geëvalueerd en mogelijk tot een vervolg leiden. Voor publiek-private financieringsmogelijkheden in het groen worden verschillende casussen onderzocht die de werving van private bijdragen versterken of slimmer organiseren. Zo wordt in het Vondelpark met stichting Hart voor het Vondelpark gewerkt aan een plan voor gezamenlijke financiering. In het Amsterdamse Bos is in 2024 uitgebreid onderzoek gedaan naar nieuwe vormen van private financiering van natuur, waarover de bestuurlijke besluitvorming is gestart. Partners kunnen gaan bijdragen door betaalde bedrijfsarrangementen en door het steunen van projecten uit de strategische portfolio van het Bos. De projecten uit deze portfolio kunnen zij inzetten bij verplichte rapportage op het gebied van klimaat, biodiversiteit, gezondheid en sociaal welzijn, die onder meer volgen uit de 5CSRD-richtlijn. Daarnaast is een project in ontwikkeling dat uitgaat van een combinatie van de productie van biochar met uitgifte van carbon credits. Ook ontwikkelt het Bos een plan voor particuliere donaties, nalatenschappen en crowdfunding. Voor Amsterdam 750 jaar zetten De Gezonde Stad, De Groene Stelling, de gemeente en andere organisaties en bedrijven zich samen in voor het Verjaardagsbos.

De gemeente krijgt een schenking van 750 grote bomen die we gaan toevoegen aan de openbare ruimte. Op initiatief van De Gezonde Stad en De Groene Stelling komen er na het even op de ring 7.500 kleine bomen bij in Amsterdam en nog eens 75.000 bomen in de regio. 4.2 De gemeente vergroent de stad minder versnipperd Coalitieakkoord: Groen in de gemeentelijke organisatie wordt minder versnipperd georganiseerd.

In Amsterdam werken veel directies en stadsdeelorganisaties samen aan het in stand houden, verbeteren en aanleggen van het groen. Dat is ook nodig, want de organisatie rond groen is complex: we werken op alle schaalniveaus, er is veel contact met bewoners, we besteden een deel van het werk uit, de budgetten lopen terug, we hebben te maken met allerlei belangen en geldstromen. Dit leidde regelmatig tot verschillende invalshoeken en knelpunten in de uitvoering van het werk. Met de Groenvisie als basis is afgelopen jaren een professionaliseringsslag gemaakt waarbij alle collega’s binnen de groenketen elkaar beter weten te vinden en er meer wordt samengewerkt. Dat begint nu zijn vruchten af te werpen. Door die betere samenwerking kunnen we de doelstellingen sneller realiseren en beter prioriteren. We lichten een aantal verbeteringen toe.

5

CSRD staat voor de Corporate Sustainability Reporting Directive van de EU. Deze richtlijn schrijft voor dat grote ondernemingen verplicht worden te rapporteren over hun impact op milieuaspecten en HRen sociale aspecten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juni 2025 Pagina 7 van 7

Voor de programmering en organisatie van groenprojecten in de bestaande openbare ruimte is nu een integraal overzicht (zie bijlage 1 Uitvoeringsplan Groen). Ook de aanvragen voor projecten vanuit de stadsdelen zijn daarin opgenomen. Stadsdelen geven voor wijken en buurten aan welke middelgrote groenprojecten het meest nodig zijn. Dit overzicht zorgt dat we meer grip hebben op wat in de hele stad wordt voorbereid en uitgevoerd. Dit komt ten goede aan de organisatie van groenprojecten. Nu kunnen we vanaf de start van een project beter sturen op de benodigde capaciteit en kennis met de daarbij horende planning en middelen. Daardoor verloopt de uitvoering meer gestroomlijnd, is de financiering eenvoudiger en worden meer projecten buiten uitgevoerd. Aan de data die nodig is om de ambities op groen te realiseren is ook hard gewerkt. We werken bijvoorbeeld aan het groot onderhoud op basis van verbeterde inspectie gegevens. We volgen de hoeveelheid en waarde van het groen met de monitor groen. Die vullen we dit jaar aan met onder andere data over boomkroonbedekking en de resultaten van het grote groenonderzoek. We maken ook gebruik van de informatie over de risico’s voor klimaatadaptatie. Daarnaast hebben we steeds meer data in beeld over de biodiversiteit in Amsterdam. Dit zorgt dat we steeds beter kunnen aangeven wat prioriteit moet krijgen in de programmering van het groen.

Zo kunnen we de beschikbare middelen effectiever koppelen aan de opgaven in het groen op gebied van klimaatadaptatie, sociaal welzijn, gezondheid en biodiversiteit. Binnen de gemeentelijke organisatie is ook de uitwisseling van expertise verbeterd. Hierdoor werken professionals met specifieke kennis nu bijvoorbeeld samen aan het ecologisch beheer en de keuze van het soort beplanting. Bewoners, organisaties, bedrijven en de gemeente zetten zich samen in voor de groene stad van de toekomst. Er is blijft veel werk te verzetten, maar ik ben trots op de verbeteringen die ik zie.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen Bijlagen 1. Uitvoeringsplan Groen 2. Eindrapportage Nieuwe Groene Plekken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl