1. Raadsinformatiebrief VVGB windturbines Noorder IJ-plas november 2023 0.6 W

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 november 2023 Duurzaamheid, energietransitie en circulaire economie Zita Pels Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Stand van zaken windturbines Noorder IJ-plas

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 13 november 2023 hebben Provinciale Staten Noord-Holland (PS) gestemd tegen het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen (VVGB) voor de windturbines bij de Noorder IJ-plas. Dit is een zeer teleurstellend besluit. Het college is in afwachting van de schriftelijke motivering van dat besluit. Tijdens de gemeenteraadscommissie DC van 16 november 2023 heb ik u mondeling geïnformeerd over de stemming bij PS en toegezegd in beeld te brengen wat de gevolgen voor Amsterdam zijn en welke vervolgstappen het college gaat nemen. 1. 2. 3. 4. 5.

Wat is het standpunt van het college van B&W over het niet afgeven van de VVGB? Welke stappen gaat B&W zetten? Wat is het vervolgproces voor de aanvraag van de omgevingsvergunning? Welke kosten heeft de gemeente gemaakt? Wat zijn de gevolgen voor de netcongestie en de energievraag van de ontwikkelopgave?

Onder punt 5 wordt ook de mondelinge vraag van raadslid Burgers (VVD) van 16 november2023 beantwoord: Liander berichtte op 16 november dat het schrappen van de drie windmolens bij de Noorder IJ-plas in Noord niet leidt tot de komst van minder woningen. Dit in tegenstelling tot de uitspraken van wethouder Zita Pels in de commissievergadering van 16 november. De VVD wil opheldering.

1. Wat is het standpunt van B&W over het niet afgeven van de VVGB? Voorgeschiedenis zoekgebied Noorder IJ-plas De ontwikkeling van windturbines bij de Noorder IJ-plas kent een lange voorgeschiedenis en is het eerste windproject in Amsterdam dat een burgerinitiatief is. Het heeft geleid tot het opnemen van de locatie, samen met de locatie Cornelis Douwesterrein, in de Windvisie 2012 en in de RES NoordHolland Zuid 1.0 van 21 april 2021. Daarin staat het volgende over dit zoekgebied: Het cluster van turbines in het havengebied kan worden uitgebreid in dit gebied. Het verkeersknooppunt, de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 2 van 5

hoogspanningsmasten, het Noordzeekanaal en de al aanwezige turbine zijn ruimtelijke aanknopingspunten voor nieuwe windturbines. Deze aanknopingspunten zijn ook naar voren gekomen in de participatiesessies. In de enquêtes van OIS is na het havengebied de meeste steun geuit voor nieuwe windturbines in dit gebied. Vanuit natuur- en milieubelangen zijn er weinig bezwaren. Vanuit Liander gezien heeft dit gebied een relatief goede ligging t.o.v. het elektriciteitsnet, maar (beperkte) aanpassingen in de netinfrastructuur zijn benodigd. De RES is door zowel de provincie Noord-Holland als gemeente Amsterdam als andere overheden in de regio vastgesteld. De RES 1.0 zoekgebieden zijn ook in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 opgenomen en in de Provinciale Omgevingsverordening 2022. Daarmee is een ruimtelijke basis gelegd voor ontwikkeling van wind binnen de zoekgebieden. De vervolgstap is dat binnen elk zoekgebied apart een nadere uitwerking mogelijk is. Dat is gedaan door enerzijds een participatietraject en anderzijds door zorgvuldige onderzoeken te doen, waaronder een projectMER. Op basis daarvan is de vergunningaanvraag ingediend. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) is door het college van Gedeputeerde Staten (GS) gemandateerd om vergunning te verlenen. OD NZKG toetst of de aanvraag, de bijgeleverde ruimtelijke onderbouwing en de overige onderzoeken, o.a.

met betrekking tot het project-MER, strijdig is met een goede ruimtelijke ordening. Als dat niet het geval is verzoekt GS aan PS om een VVGB af te geven. Blijkens artikel 6.5, tweede lid van het Bor kan PS alleen een VVGB weigeren in het belang van een goede ruimtelijke ordening. Daarbij moet PS onder andere toetsen aan eigen ruimtelijk beleid (zoals vastgestelde RES en Provinciale Omgevingsverordening). In het coalitieakkoord van GS is over de RES opgenomen: De huidige aanpak in het kader van de Regionale Energiestrategieën (RES’en) wordt voortgezet. Dit is een zorgvuldig proces van de partners in de regio geweest. We geven ruimte aan onze partners voor het uitvoeren van de RES’en en zullen daar waar nodig ondersteuning bieden. Goed verlopen, brede participatie, gezondheid en een zorgvuldige inpassing zijn daarbij aandachtspunten. Zo vinden we dat bij windmolens locaties waar zich minder geluidsgevoelige objecten bevinden (zoals industrieterreinen) de voorkeur hebben. Gevolgen voor ambities duurzame energie door grootschalige opwek Het opwekken van duurzame energie heeft door de wereldwijde ontwikkelingen een nog hogere urgentie gekregen. De gemeente wil klimaatverandering tegengaan, en ook minder afhankelijk zijn van geïmporteerde energie. Dit zou kan door een betrouwbare basis van lokaal opgewekte, groene energie te produceren.

Amsterdam neemt in deze energietransitie haar verantwoordelijkheid door zich in te zetten voor betaalbaarheid van energie, beperking van de afhankelijkheid van fossiele bronnen en import. De urgentie van dit vraagstuk is onderstreept in het IPCC-klimaatrapport waarin opnieuw de bittere noodzaak voor het beperken van de temperatuurstijging onomstotelijk wordt aangetoond en landen worden opgeroepen om alles op alles te zetten. Mede in dat licht is het college teleurgesteld in het standpunt van PS. Het college is van mening dat de aanvraag voldoet aan een goede ruimtelijk ordening, dat wordt voldaan aan de wettelijke en bovenwettelijke eisen en dat een zorgvuldige voorbereiding en belangenafweging heeft

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 3 van 5

plaatsgevonden. Deze windturbines zijn nodig om energiedoelstellingen te kunnen halen en zijn er geen onaanvaardbare risico’s op gezondheid en natuur. Daarbij beseft het college ook dat de noodzakelijke energietransitie voor bewoners impact kan hebben. Het college heeft daarom op 9 mei 2023 een positief advies (kenmerk WIND-NYP/CD-20230510) uitgebracht op de vergunningaanvraag aan de Provincie Noord-Holland en een aantal voorstellen voor voorschriften aan de vergunning gedaan. Indien daadwerkelijk geen VVGB wordt afgegeven voor dit project, heeft dat grote gevolgen voor het behalen van onze ambities op het gebied van duurzame energieopwekking. Zowel de RES Noord-Holland Zuid als het Programma Wind Amsterdam komen hierdoor onder druk te staan. Zoals gemeld mag PS de VVGB alleen weigeren als de goede ruimtelijke ordening in het geding komt. De OD NZKG concludeert dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening en dat de VVGB kan worden afgegeven. Naar aanleiding van dit besluit vraagt het college zich af wat dit besluit van PS betekent voor de andere zoekgebieden in RES Regio Noord-Holland Zuid. De locatie Noorder IJ-plas voldoet immers, desondanks is PS voornemens geen VVGB af te geven.

Betekent dit dat andere zoekgebieden volgens PS ook niet haalbaar zijn? Voor Amsterdam betekent dit besluit dat Amsterdam de RES-doelstelling (totaal 127 MW windenergie) mogelijk niet gaat halen, en mogelijk in de RES-regio locaties voor 16 MW aan windenergie gevonden moet worden. Tevens zet dit besluit de coöperatieve ontwikkeling van windenergie onder druk. Burgercoöperaties kunnen er blijkbaar niet op kunnen vertrouwen dat als een locatie voldoet een VVGB afgegeven wordt. Meer in algemene zin gelooft ons college in een energietransitie die zoveel mogelijk lokaal en met coöperaties wordt ingevuld. Coöperaties, die samen met de buurt iets willen ontwikkelen, haken af op het moment dat spelregels onduidelijk zijn. Dit terwijl er steeds meer enthousiasme is en deskundigheid ontwikkeld wordt voor coöperatieve vormen van opwekking. Last but not least: Amsterdam maakt zich zorgen dat we met het besluit van PS onze doelstelling voor de opwek van voldoende duurzame windenergie niet gaan halen, terwijl dat zo hard nodig is in het afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen. Het college heeft naast windenergie ook diverse andere aparte klimaatdoelstellingen, zoals voor zon, warmtenetten en isolatie. Deze doelstellingen zijn niet uitwisselbaar en moeten allemaal gerealiseerd worden om de klimaatdoelen te kunnen halen.

2. Welke stappen gaat het college zetten? Op dit moment is het college in afwachting van de inhoudelijke schriftelijke onderbouwing door GS voor het niet afgeven van de VVGB. Het college heeft een brief gestuurd naar GS (zie bijgevoegde brief) waarin gevraagd is om een spoedig bestuurlijk overleg met de volgende bespreekpunten:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 4 van 5

1. In samenspraak met Amsterdam en partners in de RES-regio bespreken hoe de klimaatdoelstellingen in RES-verband nog steeds behaald kunnen worden nu Amsterdam haar bod waarschijnlijk niet kan halen. 2. Zorgvuldig te communiceren naar omwonenden en initiatiefnemers Amsterdam wind over de gevolgen van het niet afgeven van een VVGB en de processtappen die gezet gaan worden. 3. Gezamenlijk advies vragen aan de landsadvocaat of het niet afgeven van een VVGB bestuursrechtelijk in stand kan blijven en wat eventuele (civiele) gevolgen daarvan zijn.

3. Wat is het vervolgproces voor de aanvraag van de omgevingsvergunning? Aan de provincie is gevraagd welke stappen er nu gezet gaan worden. GS heeft daar nog geen antwoord op. Dat volgt nog. Het is niet gebruikelijk dat PS tegen het advies van GS ingaat. Hierdoor is een complexe situatie ontstaan. Het college verwacht dat GS de OD NZKG opdracht zal geven de vergunningaanvraag af te wijzen. Dit ontwerpbesluit wordt vervolgens aan initiatiefnemers gestuurd en wordt ter inzage gelegd. Tegen dit ontwerpbesluit kunnen zienswijzen worden ingediend. Het college is voornemens een zienswijze in te dienen. Aan de hand van de zienswijzen bekijkt OD NZKG welke belangen of feiten relevant zijn voor het ontwerpbesluit en of het aangepast moet worden. Er zijn dan twee mogelijke uitkomsten: de vergunning wordt alsnog verleend, of de vergunning wordt afgewezen. In beide gevallen verwacht het college dat PS nog om een finaal VVGB gevraagd moet worden. In ieder geval is tegen het besluit van OD NZKG beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State mogelijk. In verband met de Crisis- en herstelwet mag de gemeente geen beroep aantekenen. Wel kan de gemeente aanhaken bij een eventueel beroep van initiatiefnemers als belanghebbende.

De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dient volgens de Crisis- en herstelwet binnen zes maanden te zijn, maar dit is een ordetermijn.

4. Welke kosten heeft gemeente gemaakt? De gemeente Amsterdam heeft kosten gemaakt voor de ontwikkeling van windenergie bij de Noorder IJ-plas. Deze kosten zijn:  Klimaatfonds € 334.000,-. Dit is een lening aan de initiatiefnemers die alleen terug betaald moet worden als de turbines daadwerkelijk gerealiseerd worden.  Procesmanagement: inhuur procesmanager Wind. Daar is tot op heden vanaf 2020 € 246.070,50 aan besteed.  Totaal is er dus tot op heden € 580.070,50 besteed.

5. Wat zijn de gevolgen voor de netcongestie en de energievraag van de ontwikkelopgave? Tijdens de raadscommissie DC heb ik aangegeven dat het niet realiseren van de windturbines mogelijk effecten kan hebben op de woningbouw en andere ontwikkelingen die stroom nodig

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 5 van 5

hebben. Naar aanleiding van de berichtgeving die AT5 hierover heeft gepubliceerd heeft Liander een brief naar u gestuurd (zie bijlage). Hierin heeft Liander uiteengezet wat de mogelijke gevolgen zijn van het niet kunnen realiseren van deze windturbines voor de congestie op het elektriciteitsnetwerk. Over mogelijke congestie op het gehele elektriciteitsnetwerk in de provincie Noord-Holland bent u op 18 oktober 2023 met een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Hierin is aangegeven dat TenneT een onderzoek naar congestiemanagement gaat doen en dit naar verwachting rond de zomer 2024 afrondt. Tot slot Het college heeft met teleurstelling en verbazing kennis genomen van het besluit van PS. Met dit besluit zet PS de energietransitie, en daarmee het afbouwen van fossiele brandstof, onder druk. Ook de wens om energieopwek in lokaal eigendom en in coöperatieve vorm te ontwikkelen is hier niet mee geholpen. Het college is van mening dat er geen inhoudelijke grond is voor het niet afgeven van de VVGB. Het college is daarom benieuwd naar de inhoudelijke onderbouwing van PS en gaat het gesprek aan met GS over de gevolgen hiervan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl