1. Raadsinformatiebrief voortgangsrapportages AB en BZ .pdf

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 juli 2025 Aanpak binnenstad en Bezoekerseconomie Sofyan Mbarki Directie EZC, bestuurszaken.ezc@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgangsrapportages Aanpak binnenstad en Bezoekerseconomie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de voortgangsrapportages van de Aanpak binnenstad 2024 en de Bezoekerseconomie 2024. Wereldwijd neemt het aantal reisbewegingen en bezoekers toe. Ook in Amsterdam zien we in 2024 een lichte stijging van het aantal dagbezoekers en toeristenovernachtingen. De bezoekersprognose 2025-2027 van Onderzoek & Statistiek (O&S) die op 30 mei met de raad is gedeeld, laat zien dat, ondanks de inzet van het college, deze ontwikkeling ook de komende jaren aanhoudt. Tegelijkertijd is er in de bezoekersprognose een afvlakkende trend te zien in het aantal overnachtingen en het aantal unieke bezoekers dat onze hoofdstad bezoekt. De maatregelen die het college neemt hebben een remmend effect op de toeristische groei van de stad. Het college blijft zich inspannen om de stad leefbaar te houden en om te voldoen aan de Verordening op toerisme in balans door jaarlijks vóór 1 december met nieuwe beleidsvoorstellen te komen. Amsterdam loopt internationaal gezien voorop in het begrenzen en transformeren van de bezoekerseconomie. Nieuwe maatregelen, die we ontwikkelen in samenwerking met bewoners, ondernemers, maar ook andere steden en Europese partners, blijven in de toekomst hard nodig om onze stad leefbaar te houden.

Voortgangsrapportages Aanpak binnenstad en Bezoekerseconomie Om de transformatie van de binnenstad en de bezoekerseconomie te bewerkstelligen werken we met partners binnen en buiten de gemeente aan twee beleidsprogramma’s: Aanpak binnenstad en Bezoekerseconomie. Deze samenwerking is rand voorwaardelijk voor het behalen van succes en daarmee de kern van onze aanpak. Ook hebben we in 2024 maatregelen genomen waarmee we de leefbaarheid in de binnenstad op korte en lange termijn verbeteren. Om de binnenstad in de toekomst leefbaar en levendig te houden voor Amsterdammers en om bezoekers te verwelkomen die op een respectvolle manier met de stad en haar inwoners omgaan, is meer en langdurige inzet nodig. Het is noodzakelijk dat het aanbod van winkels en horeca in onze binnenstad divers blijft: meer ondernemingen die ook gericht zijn op de buurt, meer culturele initiatieven, maatschappelijke voorzieningen en plekken voor kinderen en jongeren. We richten ons ook op een toekomstbestendige en duurzame bezoekerseconomie. Dat betekent dat we moeten inzetten op

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 2 van 6

spreiding van bezoekers over de hele stad (en regio), begrenzing van het aantal bezoekers en verduurzaming van de toeristische sector in Amsterdam. In de voortgangsrapportage staat een mix van korte- en lange termijn maatregelen die voor een transformatie in de stad moet zorgen. Een proces van kleine stapjes waardoor resultaten langzaam zichtbaar worden. Ook hangen maatregelen in veel gevallen met elkaar samen in volgordelijkheid of afhankelijkheid. De Aanpak binnenstad en Bezoekerseconomie zijn als programma’s complementair aan elkaar en het effect van deze maatregelen kan dus alleen in samenhang worden gezien. Daarom worden er ook geen effectmetingen per maatregel gedaan. Ik neem u graag mee in deze brief met de belangrijkste maatregelen en resultaten uit beide rapportages. Voor een volledig overzicht verwijs ik u naar de voortgangsrapportages die bij deze brief zijn toegevoegd. Bezoekerseconomie In 2024 zijn er als onderdeel van het uitvoeringsprogramma Bezoekerseconomie een aantal grote stappen gezet om het aanbod van slaapplaatsen in Amsterdam te reguleren, om bezoekers te spreiden en om reisbewegingen van rivier- en zeecruise en touringcars te reguleren. Een aantal van de genomen maatrelen, licht het college graag uit in deze brief:  Het Hotelbeleid 2024, dat het overnachtingsbeleid heeft vervangen, kondigt een algehele hotelstop af.

Het beleid staat de transformatie van bestaande hotels nog wel toe. De voorwaarde voor transformatie is dat de overnachtingscapaciteit niet toeneemt en het nieuwe hotel van hoge kwaliteit is.  Sinds 28 november 2024 is het voorbereidingsbesluit slaapplaatsen hotels van kracht. Met dit voorbereidingsbesluit heeft het college een beddenstop ingevoerd. Dankzij de beddenstop is het niet meer mogelijk om extra slaapplaatsen toe te voegen in bestaande hotels.  Met het vaststellen van een escalatieladder Vakantieverhuur zijn er ook nog strengere regels gekomen voor particuliere vakantieverhuur. Als er in een wijk te veel overlast is, is de eerste stap om het maximaal aantal nachten per jaar dat een woning verhuurd mag worden te verlagen van 30 naar 15. Als dit niet genoeg helpt, kan de gemeente als volgende stap voor drie jaar stoppen met het toestaan van vakantieverhuur in de wijken waar de meeste overlast is.  Bezoekers dragen meer bij aan de stad. Per 1 januari 2024 is de toeristenbelasting verhoogd naar 12,5 procent van de overnachtingsprijs. Ook de dagtoeristenbelasting voor passagiers van de rivier- en zeecruises is verhoogd van €8 naar €14. De vermakelijkheidsretributie voor pleziervaart is verhoogd van naar €2,00 naar €2,50.  Het college heeft in april 2024 besloten tot het stapsgewijs halveren van het aantal riviercruises in Amsterdam.

Van de 2.300 aanlopen in 2023 zullen er in 2028 1.150 over zijn.  In de zomer van 2024 is besloten de zeecruise te maximeren tot 100 per jaar op één ligplaats om piekdrukte te voorkomen. Het college onderzoekt momenteel de mogelijkheden van verplaatsing van de Passenger Terminal Amsterdam  Per 1 januari 2024 geldt een touringcarverbod in het centrum. Er zijn halteerplekken bij OV-overstaplocaties gecreëerd, waardoor er minder touringcars de stad in rijden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 3 van 6



Sinds 2024 werkt een loods vrijetijdsvoorzieningen om initiatieven te laten landen in de centrumgebieden van de meerkernige stad, in plaats van in (de nabijheid van) het centrum. Hiermee wil het college de ambitie om de meerkernige bezoekerseconomie vorm te geven verwezenlijken.

Bovenstaande resultaten geven slechts een deel van de in 2024 geleverde inspanningen weer om de bezoekerseconomie te transformeren en de groei van de overnachtingscapaciteit af te remmen. Naar eerder verzoek van de raad, zijn de belangrijkste maatregelen, onderzoeken en resultaten zijn in een tijdlijn geplaatst. Hiermee wil het college inzichtelijk maken wanneer en in welke volgorde de keuzes zijn gemaakt door het college of aan uw raad zijn voorgelegd. Aanpak binnenstad De maatregelen uit het programma Bezoekerseconomie richten zich op transformatie van de bezoekerseconomie in de hele stad. De maatregelen uit de Aanpak binnenstad richten zich op de transformatie van (een deel) van de binnenstad. Het college wil dat de binnenstad een prettige (en betaalbare) plek is en blijft om te wonen. Daaraan werken we samen met partners, bewoners, het bedrijfsleven, sociale partners en keteninstituties. Resultaten die het college graag uitlicht: 





   



In 2024 is gewerkt aan transformatieprojecten in het Sint Annenkwartier en in de Oudebrugsteeg en er zijn woningen boven winkels in en om de Kalverstraat/Nieuwendijk opgeleverd. Hiermee worden ongeveer 65 extra woningen en gerealiseerd. Om meer woningen te creëren in stadsdeel Centrum hebben we een verkenning laten uitvoeren naar het potentieel van optoppen van panden. Het rapport “Op zoek naar Ruimte - Quickscan optoppen Amsterdamse binnenstad” laat de mogelijkheden zien en biedt handvatten om met corporaties en particuliere vastgoedeigenaren in gesprek te gaan. Ook is capaciteit beschikbaar gesteld waarmee we pandeigenaren begeleiden die willen optoppen en/ of wonen boven winkels willen realiseren. Met de subsidieregeling Aanpak Binnenstad vieren we lokale culturele en maatschappelijke initiatieven, waaronder: Restauratie van een muurschildering van graffitikunstenaar Phase 2 in het Vrij Paleis, die inmiddels tot internationaal cultureel erfgoed bestempeld mag worden. Ook de heropening van het iconische nachtcafé San Francisco op de Zeedijk door een groep jonge ondernemers is met subsidie van de Aanpak binnenstad mogelijk gemaakt. De afvalpilot in De 9 straatjes laat zien dat alternatieve afvalinzameling werkt: schonere straten, minder vervoersbewegingen en een hoger scheidingspercentage. Op de Nieuwendijk zijn we vanaf juli 2024 gestopt met (afval)zakinzameling.

Ook daar zijn de straten schoner. In de Spuistraat Noord nemen we een voorschot op toekomstige afvalinzameling in Centrum: een dekkend inzamelsysteem zonder zakken op straat. Er vindt extra afvalinzameling plaats door de gezamenlijke biz’en Hartje Centrum (kernwinkelgebied) en de gemeente. Per maand is hiermee gemiddeld 10.000 tot 15.000 kilo extra afval opgehaald. Met de Afval aanpak Nieuwendijk (start juli 2024 t/m eind 2025) en Collectieve inzet schoon biz’en (mei 2024 en loopt nog steeds) verbeteren we de leefbaarheid van de winkelstraten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 4 van 6

Om minder overlast gevende bezoekers te trekken en om het gedrag van bezoekers te veranderen zijn er verschillende publiekscampagnes gestart. De eerste resultaten van deze campagnes zijn positief, hierover is de raad eind 2024 geïnformeerd.  We nemen extra maatregelen om straatdealerproblematiek tegen te gaan, waaronder een forse uitbreiding van cameratoezicht en verlenging van gebiedsverboden voor straatdealers naar 48 uur. In 2025 zal de uitbreiding plaatsvinden naar 72 uur.  We ondersteunen het RitA Community Centre, een discriminatiemeldpunt voor de regenbooggemeenschap en een fysieke plek van samenkomen.  In een bijzondere samenwerking met de Breitner Academie (AHK) maken we kunst in de openbare ruimte toegankelijk. Speciaal voor basisschoolleerlingen worden kunstroutes ontwikkeld. We werken toe naar een publicatie die voor alle scholen in de hele stad inspirerend en uitnodigend is.  De Knowledge Mile (Wibaustraat, Weesperstraat en Valkenburgerstraat) is, door de inzet van publiek-private samenwerking, het afgelopen jaar steeds groener en duurzamer geworden.  Uit het onderzoek ‘de parallelle economie in de Amsterdamse binnenstad’ blijkt dat winkels die op toeristen zijn gericht vatbaar zijn voor ondermijnende criminaliteit.

Naar aanleiding van de bevindingen van dit rapport en de informatie van partners is het college voornemens een vergunningplicht voor toeristische detailhandel in te stellen. Om dit te realiseren is 1,8 miljoen euro is structureel nodig. Naast deze concrete resultaten is op thema’s als de vergroening en verbetering van het verkeer in de binnenstad in 2024 veel gebeurd, waarvan de resultaten minder zichtbaar zijn op straat. Dit komt doordat dit maatregelen zijn met een langere looptijd en waarbij we afhankelijk zijn van andere partijen. 

Financiën Voor het daadwerkelijk realiseren van de beoogde structurele transformatie uit de Aanpak binnenstad en de Bezoekerseconomie zijn de komende 20 tot 30 jaar grote investeringen nodig van € 250 tot € 300 miljoen. De duurzame verandering van de stad is er een van de lange adem en is erg kostbaar. Zoals toegezegd tijdens de commissie SO van 15 januari jl. wordt er in de rapportage van de Aanpak binnenstad ook gerapporteerd over de financiën. Binnen de Aanpak binnenstad is vastgoed een belangrijk sturingsinstrument om deze gewenste transformatie te realiseren. De maatschappelijke vastgoeddeelnemingen, Stadsherstel, NV Zeedijk en Stadsgoed NV, spelen daarbij een belangrijke rol. Om onze deelnemingen te ondersteunen bij het strategisch verwerven van vastgoed is in december 2021 in de raad een afwegingskader voor een financiële bijdrage bij aankoop van vastgoed vastgesteld. Er zit op dit moment nog 3,5 miljoen euro in het fonds, maar dit is ontoereikend om de beoogde transformatie van de binnenstad te bereiken. Zeker nu in de 1 decemberbrief is aangekondigd dat wordt verkend om het Vastgoedfonds ook te gebruiken voor het uitkopen van exploitaties. Indien zich kansen in de markt voordoen waar geen budget voor is zullen we deze blijven voorleggen aan de raad.

Ook voor de invoering van de vergunningplicht voor toeristische detailhandel is de benodigde structurele financiering van 1,8 miljoen euro op dit moment nog niet beschikbaar. Desondanks gaan we onderzoeken of we met incidentele middelen in afgeslankte vorm toch in een eerste vervolgstap met de vergunningplicht aan de slag kunnen gaan. De omvang van de beschikbare

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 5 van 6

financiële middelen is bepalend voor het tempo van de transitie. Daarom is het belangrijk dat er ook in een nieuwe collegeperiode voldoende middelen vrijgemaakt worden voor deze doelen. Ook voor het halen van de doelstellingen uit de visie Bezoekerseconomie zijn financiële middelen nodig zoals voor de ontwikkeling van de meerkernige stad, wat een belangrijk middel is om toeristen in de toekomst effectief te spreiden. Transformatie kost tijd Kortom, hoewel toerisme wereldwijd toeneemt, zien we dat de maatregelen die de gemeente Amsterdam in 2024 nam een remmend effect hebben op de toeristische groei in de stad. Investeringen via de subsidieregeling of onze vastgoeddeelnemingen hebben een positief effect op de leefbaarheid en maken onze binnenstad weer net iets mooier. Maar we zijn er nog niet. De transformatie van de toeristische sector en de Amsterdamse binnenstad kost tijd. Daarbij moeten we goed blijven kijken naar wat de meest effectieve maatregelen zijn. Niets doen is geen optie en alles doen is niet mogelijk. Handhaving, vergroening, schoon, en transformaties op het gebied van vastgoed en economie zijn cruciale thema’s om op in te zetten ter verbetering van de leefbaarheid.

We moeten slim investeren in het tegengaan van ondermijning met een vergunningsplicht toeristische detailhandel, het versterken van cultuur, het strategisch aankopen en transformeren van vastgoed en het toevoegen van woningen. Dit kunnen we niet alleen, uw initiatiefvoorstel Reclaim Centrum geeft richting aan de manier hoe we dit samen met de stad moeten doen, maar dit zal altijd samen moeten gaan met langdurige investeringen vanuit de gemeente. De raadsinformatiebrief over de voortgang van Reclaim Centrum zal samen met deze brief en de voortgangsrapportages met uw raad worden gedeeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juli 2025 Pagina 6 van 6

Het college blijft met de programma’s Aanpak Binnenstad en Bezoekerseconomie de ingezette weg versterken en uitbouwen. Ondanks de inzet en samenwerking in 2024 blijft het aantal toeristenovernachtingen, volgens de laatste prognoses, de komende jaren boven de 20 miljoen. Conform de Verordening, zal het college u daarom vóór 1 december een raadsinformatiebrief sturen over het waarborgen van de bandbreedte. Het uitgangspunt zal in ieder geval zijn dat we, ondanks de verwachte aantallen bezoekers, reguleren én investeren hard nodig blijft. Zodat we de bezoekerseconomie duurzaam veranderen, de overnachtingscapaciteit blijven begrenzen, en de Amsterdamse binnenstad een leefbare en levendige plek blijft waar het ook fijn, wonen, werken en ondernemen is. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken en Aanpak binnenstad Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Aanpak binnenstad 2024 2. Voortgangsrapportage Bezoekerseconomie 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl