1. Raadsinformatiebrief voortgang moties

Raadsinformatiebrief Voortgang moties

Aan: Datum Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Bijlagen Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 mei 2022 Egbert de Vries, Marieke van Doorninck Doede Bardok, d.bardok@amsterdam.nl Annelies Soede, A.Soede@amsterdam.nl Rapport Antea Voortgang uitvoering moties bij vaststellen van de gemeentelijke Visie Haven 2020-2040 en het uiten van wensen en bedenkingen bij het Strategisch Plan 2021-2025 van het Havenbedrijf NV

Geachte leden van de gemeenteraad,

In de vergadering van de gemeenteraad van 17 december 2020 heeft uw raad bij de gevoegde behandeling van de punten 15 (Uiten van wensen en bedenkingen inzake de Strategie 2021-2025 van het Havenbedrijf NV) en 16 (Vaststellen van de gemeentelijke Visie Haven 2020-2040) één amendement en tien moties aangenomen. In de brief van 20 april 2021 heeft het college u geïnformeerd over de wijze waarop amendement en moties zijn afgedaan en hoe – indien relevant – gerapporteerd zal worden via reguliere rapportagemomenten. In deze brief ontvangt u een korte beschrijving van de voortgang in de opvolging voor 4 van de moties waarvoor een tussenrapportage opportuun is. Te weten: 1. Motie 1631 van de leden Kat, Groen, N.T. Bakker en Boutkan inzake walstroom voor Amsterdamse haven 2. Motie 1633 van de leden Kat, Groen, N.T. Bakker en Boutkan inzake onderzoek beschikbaarheid ruimte 3. Motie 1637 van de leden Groen, Kat, Boutkan en N.T. Bakker inzake meer zon op de haven 4. Motie 1642 van het lid Martens inzake verduurzaam de haven met behoud van werkgelegenheid

Motie 1631 van de leden Kat, Groen, N.T. Bakker en Boutkan inzake walstroom voor Amsterdamse haven waarin wordt verzocht: - Vanuit de gemeente de samenwerking tussen het gemeentelijk Havenbedrijf en marktpartijen te stimuleren voor het aanleggen van de benodigde walstroom infrastructuur. - Te onderzoeken op welke manier de Europese commissie (Green New Deal) het Nationaal groeifonds en het Europees Recovery & Resilience Fund (RRF) uitkomst kunnen bieden voor de financiering van walstroom voor de Amsterdamse haven. - Er daarbij te streven de voorsprong op de Rotterdamse te houden en de ambities voor 2030 minimaal te evenaren.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 mei 2022 Pagina 2 van 5

Voortgang: Via de samenwerking in de brancheorganisatie Zeehavens (BOZ) is gekeken naar de kansen die het Groeifonds biedt. Deze blijken beperkt en complex. Wel verstrekt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat subsidie voor dit thema. Samen met andere zeehavens wordt gekeken naar de wijze van toekenning en de aanvraagmogelijkheden hiervan. Daarnaast is er een subsidieregeling gericht op tegengaan van stikstofdepositie, ook hier wordt gekeken naar de kansen voor een (gezamenlijk) voorstel. Tenslotte is een aanvraag gedaan uit de Connecting Europe Facility – een Europese subsidieregeling. Een aanvraag voor bijdrage aan de onderzoeksfase voor aanleg van walstroom is toegekend; de maximale tegemoetkoming betreft 1.3 miljoen euro, 50 procent vooronderzoekskosten. De mogelijkheden om deze subsidiebronnen te gebruiken t.b.v. daadwerkelijke investeringen voor de aanleg van walstroom wordt nader onderzocht. Over de vergelijking met Rotterdam geldt, dat er geen informatie bekend is dat genoemde voorsprong of ambities kleiner worden. Het Havenbedrijf Amsterdam kijkt naar walstroom als oplossing waar kan en moet, en onderzoekt ook op andere vlakken hoe verduurzaming van de scheepvaart gerealiseerd kan worden. Binnenkort verschijnt de herziene Visie Schone Scheepvaart.

Wel kan het lijken alsof Rotterdam grotere ambities heeft of sneller wil gaan, vanwege het verschil in omvang en soort overslag en nautische infrastructuur. Zo schrijft de Europese ‘alternative fuel infrastructure regulation’ walstroomverplichtingen voor in het segment container (naast ‘roll-on-roll-off en zeecruise). Kort gezegd: het Rotterdamse Havenbedrijf zal in kwantitatieve zin veel meer walstroomvoorzieningen moeten plaatsen dan het Amsterdamse.

Motie 1633 van de leden Kat, Groen, N.T. Bakker en Boutkan inzake onderzoek beschikbaarheid ruimte vraagt het college om een overzicht te maken van de reeds uitgevoerde onderzoeken die onder meer door het Rijk als de regio NZKG zijn uitgevoerd. Hierin is het belangrijk dat de gemeente Amsterdam in samenwerking met onafhankelijk experts aan deze onderzoeken gaat bijdragen en waar nodig de vertaling voor het eigen havengebied wordt gemaakt. Voortgang De gemeente Amsterdam heeft dit samen met Provincie Noord Holland (PNH), Projectbureau Noordzeekanaalgebied (PB NZKG) en Havenbedrijf opgepakt. Er is opdracht gegeven aan bureau Buck om een voorstudie annex inventarisatie te doen naar ruimte van het huidige haven- en industriegebied, mede vanwege de aanwijzing van het NZKG als NOVI-gebied. Dit onderzoek ‘eindrapport Vestigingsbeleid NZKG’ is op 24 maart gepresenteerd aan het Bestuursplatform NZKG en is beschikbaar.

Voorlopige conclusies zijn dat: - bestaande rapportages en monitoren onvoldoende eenduidig zijn, vanwege dubbeltellingen en van transformaties in de tijd, waardoor een onduidelijk beeld ontstaat over behoefte aan en beschikbaarheid van ruimte; - er desondanks gesteld kan worden dat voor nieuwe kade- en havengebonden bedrijven in de komende periode tot 2030/2035 voldoende ruimte gevonden kan worden, door beschikbare uit te geven kavels en door herontwikkeling van bestaande kavels; - het grote probleem vooral zit in het beperkte aanbod van droge bedrijventerreinen in het NZKG (iets wat feitelijk geldt voor de hele MRA). Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 mei 2022 Pagina 3 van 5

Op dit moment wordt in samenwerking met de PNH en HbA vervolgonderzoek uitgevoerd naar beschikbare ruimte, en evaluatie en modernisering van de bestaande Ruimte Intensiveringsmonitor (RI monitor). Gestart is met een gedetailleerde analyse van de basisgegevens, die in de loop van de tijd ‘vervuild’ zijn geraakt, en/of waarvan de toepasbaarheid minder is geworden. Er wordt gekeken welke bedrijven – en/of industrieterreinen tot het NZKG kunnen worden gerekend (een aantal wordt geschrapt), welke verschillende typen bedrijventerreinen (nat, droog, industrieel, lichte bedrijvigheid en kantoren) en welke sectorindeling (kade-gebonden, haven-gebonden, overig) onderscheiden moeten worden. Ook zal worden gekeken welke gegevens we willen monitoren. Het moet er toe leiden dat de RI-monitor een sturingsinstrument wordt op basis van een verbeterde gebiedsindeling, een eenduidige set bronnen en verbeterd inzicht in vraag, aanbod en gebruik van bedrijfsruimte/kavels in het NZKG. De nieuwe opzet van de RI-monitor zal ter goedkeuring worden voorgelegd aan het Bestuursplatform NZKG.

Motie 1637 van de leden Groen, Kat, Boutkan en N.T. Bakker inzake meer zon op de haven waarin wordt gevraagd: 1. De haven te verzoeken om te onderzoeken of er in de Haven meer daken geschikt zijn voor zonnepanelen dan nu wordt aangenomen; 2. Als dat het geval is de ambitie voor zonnepanelen op te hogen; 3. Daarnaast te onderzoeken of de ambitie voor zonnepanelen in de haven kan worden opgehoogd door de inzet van tijdelijke zonnepanelen, zolang dat bedrijvigheid niet blokkeert. Voortgang In het Strategisch Plan Haven staat hierover (blz .38): “We starten voortvarend met het uitvoeren van de bovengenoemde ambitie (150.000 m2 extra zonnepanelen, tot een totaal van 250.000m2). Daarnaast gaan we samen met de gemeente onderzoek doen naar de mogelijkheden voor het verhogen van deze ambitie.” Onderzoek door Antea (zie bijlage) Gemeente en HbA hebben gezamenlijk Antea opdracht gegeven voor onderzoek naar het realistische potentieel voor de opwek van zonne-energie in het havengebied voor 2030. Het doel is het realiseren van zoveel mogelijk zon op daken. De conclusies van het onderzoek zijn: - Er lijkt veel potentieel te zijn voor het realiseren van zon-op -het-dak-projecten in het havengebied.

o Op basis van vijf fysiek/technische indicatoren zijn van de 2456 panden in het havengebied er 623 geselecteerd voor analyse, met dakoppervlaktes die mogelijk geschikt zijn voor in totaal circa 540.000 m2 zonnepanelen1 o Het zou dan gaan om een theoretisch potentieel vermogen van 97 MWp2, dat vanaf heden tot aan 2030 gerealiseerd kan worden, een extra potentieel van 71 MWp t.o.v. de reeds gerealiseerde 26 MWp.

1 Hierbij is uitgegaan van een zonnepaneel met een afmeting van is 1 m x 1,65 m, en het benutten van 30% van het

dakoppervlak 2 Er is gerekend met een vermogen van 300 wp per paneel Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 2 mei 2022 Pagina 4 van 5

Echter, er zijn nog veel hobbels die moeten worden weggenomen om dat daadwerkelijk te realiseren, vanwege indicatoren van zowel fysiek/technische als juridisch/ organisatorische aard. Hiervan zijn er 9 benoemd: bouwjaar, bouwhoogte, stofontwikkeling, bereidwilligheid eigenaar, SDE-subsidie, netcapaciteit, bedrijfsactiviteit, verzekering en erfpacht. Op dit moment is nog niet bekend hoe groot de impact hiervan is op de rendabiliteit en uitvoerbaarheid van een project.

Vervolgstappen: Verhogen van Ambitie: Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten werken de Gemeente en HbA

verder samen aan een plan van aanpak voor de intensivering van het opwekken van zonne-energie in het havengebied en het optimaal benutten van het potentieel. Gemeente Amsterdam en HbA onderzoeken de mogelijkheden voor tijdelijke zonprojecten en dubbel ruimtegebruik (b.v. bij parkeerdaken of op/langs andere infrastructuur) en gaan onderstaande aanbevelingen nader uitwerken: - Onderzoeken waarom er gemiddeld (slechts) 30% van het dakoppervlak van een pand wordt voorzien van zonnepanelen (op de panden waar tot nu toe al zon op dak is gerealiseerd). - Verkennen en stimuleren van andere dan de traditionele manieren van zon op het dak, bijvoorbeeld lichtgewicht panelen of panelen die tevens als dak dienen. - Bij nieuwe gronduitgiftes te stimuleren om binnen korte termijn zon op dak te realiseren, bijvoorbeeld in de vorm van voorwaarde in de erfpacht of een inspanningsverplichting. - Niet alleen te kijken naar daken, maar ook naar andere plekken om zonnepanelen te realiseren, bijvoorbeeld op parkeerplaatsen en andere overkappingen. - Daar waar aansluiting op het net tot problemen leidt, te kijken naar mogelijkheden zoals het tijdelijk opvangen van opgewekte energie in opslagsystemen of onderzoek te doen naar het omvormen in andere energiedragers.

- Het investeringsrisico in zon op dak projecten en de constructie van erfpacht bij verblijfsobjecten en panden te mitigeren door (deel) van dit risico over te nemen van de investerende partij en dit te beleggen bij een andere partij. Nader onderzoek (bijv. een maatschappelijke kosten-batenanalyse naar de verdeling van risico’s en opbrengsten van zonop-dak projecten) zal gedaan moeten worden om hierin een goede afweging te maken. - Onderzoeken of er mogelijkheden zijn om extra subsidies te verstrekken, bijvoorbeeld voor de versteviging van een dakconstructie. De Provincie Zuid-Holland heeft een dergelijk subsidie instrument. - Onderzoeken of het mogelijk is om structureel en periodiek vragers van energie en aanbieders van energie in het havengebied bij elkaar te brengen. De organisatie en het makelen van energievraag en -aanbod dient geregisseerd te worden. Op die manier kan lokaal uitwisseling van overschotten en tekorten van energie efficiënter benut worden, kan de belasting op de infrastructuur verkleind worden en kunnen koppelkansen met betrekking tot uitwisseling van andere (rest-) stromen gecreëerd en benut worden. Dit zal voor het geheel en alle partijen (afnemer, aanbieder en netbeheerder) gunstig zijn. Gerealiseerde oppervlaktes zon op het dak in het havengebied worden opgenomen in de reguliere klimaatrapportage.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 mei 2022 Pagina 5 van 5

Motie 1642 van het lid Martens inzake verduurzaam de haven met behoud van werkgelegenheid met als verzoek: - In samenwerking met het havenbedrijf een prognose te maken over wat de uitvoering van de havenstrategie voor gevolgen heeft voor bestaande en toekomstige werkgelegenheid (direct en indirect) in de haven; - De raad te informeren over deze prognose. Voortgang: Het Havenbedrijf heeft een verkenning uitgevoerd om te komen tot een prognose over bestaande en toekomstige directe en indirecte werkgelegenheid in de haven (zie bijlage). De conclusies zijn: - Het HbA verwacht gedurende de looptijd van het vigerende Strategische Plan Haven (21-25) geen grote wijziging in werkgelegenheid - Voor de periode daarna, als de energietransitie meer concreet zijn beslag krijgt, zijn de schattingen van onderzoeksbureau Roland Berger (rapport: Waterstofversnelling Mogelijkheden in het NZKG) richtinggevend. RB gaat uit van 3000 tot 12.000 extra banen in het NZKG, waarvan naar verwachting een substantieel deel in Amsterdam zal neerslaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries, Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Water, Economische Zaken en Lucht- en Zeehaven

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Marieke van Doorninck, Wethouder Duurzaamheid en Ruimtelijke Ontwikkeling