1. Raadsinformatiebrief vooraankondiging congestie Hemweg 9 december 2021.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 december 2021 Economische Zaken, Deelnemingen, Wonen, Openbare ruimte, Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid Victor Everhardt, Egbert de Vries en Marieke van Doorninck Ruimte & Duurzaamheid, Economische Zaken en Grond en Ontwikkeling Bestuurszaken.RD@amsterdam.nl Vooraankondiging congestie elektriciteitsnetwerk Amsterdam door Liander op 9 december voor de voedingsgebieden van onderstation Hemweg

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over:  De vooraankondiging door Liander van congestie (code oranje) op het elektriciteitsnetwerk bij onderstation Hemweg (Amsterdam-West);  Een korte schets van de voorgestelde aanpak door Liander in samenwerking met gemeente en andere partners voor het oplossen van de congestie en het voorkomen van congestie in de toekomst; Inleiding Op 24 juni, 16 september en 28 oktober jl. informeerden we u over vooraankondigingen van congestie door Liander in verschillende gebieden in Amsterdam. Op 25 november 2021 heeft u nadere informatie ontvangen van Liander over de situatie van de overige onderstations in het elektriciteitsnetwerk in Amsterdam. Daarin komt naar voren dat de situatie op meerdere onderstations zorgelijk is omdat de maximale capaciteit bijna bereikt is. Wij hebben van Liander vernomen dat zij op 9 december 2021 ook voor het gebied dat gevoed wordt door onderstation Hemweg (zie bijlage) een vooraankondiging van congestie moeten doen (code oranje). In deze brief worden, op basis van de nu beschikbare informatie, kort de impact en acties richting oplossingen geschetst. Oorzaak congestie en impact op ontwikkelingen in verzorgingsgebied Hemweg Liander kondigt congestie aan om de betrouwbaarheid van het netwerk voor bestaande klanten te garanderen.

Hemweg voorziet de gehele westelijke flank van Amsterdam en ook een groot deel van Zaanstad van elektriciteit. Congestie op Hemweg betekent dat geen extra capaciteit meer geleverd kan worden aan het Westelijk Havengebied (Westpoort), stadsdeel West, stadsdeel Nieuw-West, een deel van Amsterdam-centrum en diverse delen in Zaanstad.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 december 2021 Pagina 2 van 4

De vraag naar elektriciteit in dit gebied is sneller gegroeid dan het aanbod (capaciteit). Deze groeiende vraag wordt veroorzaakt door de groei van de stad met o.a. nieuwe (industriële en logistieke) bedrijven, datacenters, horeca, supermarkten, zorginstellingen, onderwijsinstellingen en de elektrificatie van mobiliteit en verwarming van woningen. De congestie op onderstation Hemweg ontstaat nu hoofdzakelijk als gevolg van twee ontwikkelingen. De ontwikkeling van datacenters (130 MVA) in dit gebied legt een beslag van ca. 20% op de totale capaciteit van dit station. Daarnaast is in 2021 nog eens 20% van de capaciteit gecontracteerd door nieuwe en bestaande klanten. Ter vergelijking: In de afgelopen 10 jaar is (exclusief datacenters) in totaal 30 MVA aangevraagd. Liander geeft aan dat sinds de eerste aankondiging van congestie in Amsterdam (24 juni 2021) de aanvragen zijn toegenomen. Een structurele oplossing voor de congestie op Hemweg wordt gezocht in de uitbreiding van onderstation Hemweg. Daarvoor is eerst uitbreiding van het TenneT-station in Oostzaan noodzakelijk. In haar Investeringsplan heeft TenneT deze gepland voor 2026. Nieuwe kleinverbruik aansluitingen, zoals woningen, kunnen nog wel van elektriciteit worden voorzien. Hiervoor reserveert Liander vermogen.

Maar nieuwe grootverbruikers zoals (industriële of logistieke) bedrijven, horeca, supermarkten, zorg- of onderwijsinstellingen of partijen die snellaad-infra verzorgen, kunnen mogelijk niet worden voorzien in hun elektriciteitsbehoefte. Dit geldt ook voor bestaande klanten met een grootverbruik aansluiting die een uitbreiding nodig hebben en zich nog niet bij Liander hebben gemeld. Concreet speelt dit nu voor zeven klanten van Liander. De inschatting is dat dit de aankomende jaren voor meer klanten gaat spelen omdat in de betreffende verzorgingsgebieden diverse gebiedsontwikkelingen zijn voorzien. Ook snel-laadstations voor elektrische bussen en veren kunnen hier last van krijgen. Situatie op de rest van het Amsterdamse elektriciteitsnetwerk Naast de zes gebieden waar nu congestie voor is aan- of afgekondigd, geldt voor vrijwel heel Amsterdam code geel. Dit betekent dat de situatie zorgelijk is. Afhankelijk van de snelheid van de ontwikkelingen is er een serieuze kans aanwezig dat de komende maanden en jaren in meer delen van Amsterdam congestie gaat worden aangekondigd. Door schaarste op het net ziet Liander ook de strategische aanvragen naar elektriciteit toenemen. Waar klanten voorheen hun contract voor benodigd vermogen lieten meegroeien met de groei van het bedrijf, wordt nu vaker direct het maximale vermogen gevraagd.

De gemeente heeft een groot belang bij het oplossen van deze problemen op het netwerk. Hiervoor ligt de primaire verantwoordelijkheid bij netbeheerder Liander en netbeheerder TenneT (hoogspanning). De capaciteitsproblemen maken dat een groot aantal ontwikkelingen in de stad geen doorgang kunnen vinden. Dit vraagt om extra maatregelen en nauwe samenwerking tussen alle betrokkenen waaronder de netbeheerders, de grootverbruikers, de gemeenten, provincies en het Rijk.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 december 2021 Pagina 3 van 4

Oplossingsrichtingen voor congestie Op 7 december hebben wethouders Marieke van Doorninck en Victor Everhardt een gesprek gevoerd met leden van Raden van Bestuur van Alliander en TenneT. Tijdens dit gesprek zijn de volgende afspraken gemaakt: - In januari 2022 is er een crisisorganisatie operationeel waarin partijen versneld de nodige netuitbreidingen gaan realiseren en tijdelijke oplossingen gaan implementeren die ervoor zorgen dat ten tijde van congestie ontwikkelingen in de stad niet stil komen te staan; - Port of Amsterdam zal onderdeel zijn van deze crisisorganisatie voor het havengebied; - Bestuurders van alle partijen hebben een maandelijks overleg om voortgang te monitoren en noodzakelijke beslissingen te nemen. Voor het onderdeel netuitbreidingen is een ontwikkelkader opgesteld. Dit ontwikkelkader zal u in Q1 2022 ontvangen. We zijn nu al aan de slag met de planvorming van de onderstations met de hoogste prioriteit. Voor het onderdeel tijdelijke oplossingen zijn al caseteams opgericht die onderzoeken welke oplossingen kunnen worden ingezet zodat de economische ontwikkeling van de stad, het bouwen van woningen en de energietransitie in het gewenste tempo kan doorgaan. Deze caseteams worden nu versterkt met een crisisteam.

Het crisisteam gaat op zoek naar creatieve kortetermijnoplossingen, mogelijkheden om de schaarse ruimte op het net op een maatschappelijk verantwoorde manier te verdelen én op zoek naar versnelling bij de structurele uitbreidingen die nodig zijn in het net. De eerste resultaten vanuit het team worden in Q1 2022 verwacht. Concreet onderzoekt het crisisteam de volgende oplossingsrichtingen:  

 

Tijdelijke maatregelen, zoals tijdelijke transformatoren batterijen en andere opwekmogelijkheden; Vraag en aanbod van elektriciteit in balans brengen onder andere door afspraken te maken met klanten om hun vermogensvraag tijdens de piekuren te verlagen (congestiemanagement); Mogelijke onconventionele en innovatieve oplossingen, die onder andere kunnen voortkomen uit de marktconsultatie voor flex-oplossingen die onlangs is afgerond; Voor de gebiedsontwikkeling wordt onderzocht of- en onder welke voorwaarden de reserveringen die Liander heeft gemaakt voor nieuwe woningen kunnen worden gebruikt voor de overige functies die deel uitmaken van de gebiedsontwikkelingen. Nu wordt door Liander alleen vermogen gereserveerd voor nieuwe woningen, terwijl in de gebieden niet alleen woningen maar ook (maatschappelijke) voorzieningen zoals scholen, winkels, horeca en andere bedrijvigheid worden gerealiseerd.

Oproep aan grootverbruikers We zien dat er in de afgelopen maanden enorm veel aanvragen binnen zijn gekomen bij Liander. In de eerste plaats is dit positief. Dit betekent namelijk dat partijen bezig zijn met het verduurzamen van hun bedrijfsprocessen. Liander vraagt zich achter af of deze aanvragen allemaal realistisch zijn. In sommige gevallen worden aanvragen gedaan door partijen om zekerheid te hebben op stroomvoorziening. De crisisorganisatie zal daarom ook met deze partijen in gesprek om samen te bepalen hoe realistisch de aanvragen zijn en of deze op een andere wijze kunnen worden ingevuld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 december 2021 Pagina 4 van 4

We verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zullen een volgende stand van zaken verzorgen tijdens de halfjaarlijkse update begin 2022.

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Peter Teesink gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Kaart gebiedsgrenzen verzorgingsgebied onderstation Hemweg

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl