1. Raadsinformatiebrief uitstootvrijze zone pleziervaart (2).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 februari 2025 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Ruimte en Duurzaamheid, (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Besluit uitstootvrije zone pleziervaart in Amsterdam per 1 april 2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Het college heeft op 4 februari 2025 het besluit voor de invoering van de uitstootvrije zone voor pleziervaart per 1 april 2025 vastgesteld. Vanaf deze datum geldt een verbod op motor aangedreven pleziervaartuigen in de uitstootvrije zone, tenzij deze elektrisch of waterstof aangedreven zijn. Voor vignethouders met een aangeschaft vignet voor 1 april 2025 geldt een overgangsperiode. Varend erfgoed is tot 2030 uitgezonderd van het beleid. Doel Het invoeren van een uitstootvrije zone maakt onderdeel uit van een groter pakket aan maatregelen. Het doel hiervan is het verbeteren van de luchtkwaliteit en het verminderen van de CO2 -uitstoot en geluidsoverlast voor alle Amsterdammers en bezoekers van Amsterdam. We komen steeds meer te weten over de schadelijke effecten van slechte luchtkwaliteit en willen daarom dat de luchtkwaliteit snel verbetert. Zo leven Amsterdammers ongeveer 11 maanden korter en roken ze gemiddeld 4,4 sigaretten per dag mee door de vieze lucht in de stad. Vervuilde lucht kan ook leiden tot ademhalingsproblemen, zoals astma. En het vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Het gezondheidsrisico is het grootst voor kinderen, ouderen en mensen die ziek zijn. Amsterdam werkt al meer dan 10 jaar aan het verbeteren van de luchtkwaliteit in de stad.

Dit vertaalt zich vooral in een aanpak van het verkeer door de meest vervuilende voertuigen te weren. Hierdoor is de luchtkwaliteit al flink verbeterd en voldoen we inmiddels aan de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit. Maar we zijn er nog niet, want onze ambitie is om te voldoen aan de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) advieswaarden. Zodat de gezondheidsrisico's door te vieze lucht nog kleiner worden. Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit Amsterdam 2023-2026 Op 6 juni 2023 bent u geïnformeerd over de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit Amsterdam 2023-2026. Het college heeft in lijn met deze uitvoeringsagenda ingestemd met het op 19 april 2024 vrijgeven van het beleidsvoornemen uitstootvrije zone pleziervaart Amsterdam 2025 voor inspraak en het terinzagelegging van de bijlagen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2025 Pagina 2 van 5

Inspraak Het beleidsvoornemen lag ter inzage van 22 april tot en met 10 juni 2024. Iedereen kon gedurende deze periode een zienswijze indienen. Het college heeft ook het dagelijks bestuur van de stadsdelen en stadsgebied Weesp om advies gevraagd. In totaal zijn er 1033 zienswijzen ontvangen naast de adviezen van de stadsdelen en stadsgebied Weesp. Nota van Beantwoording Alle 1033 zienswijzen die zijn ingediend tijdens de inspraakperiode van het beleidsvoornemen zijn zorgvuldig gelezen en formeel beantwoord namens het college in de Nota van Beantwoording. Alle indieners krijgen hier een persoonlijk bericht van. Mede naar aanleiding van de participatie die in oktober/november 2023 heeft plaatsgevonden is het toegangsbeleid tot de zone op een belangrijk punt aangepast ten opzichte van het voornemen in de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-3026: ook doorvaartvignethouders vallen nu onder de overgangsregeling. In oktober/november 2023 heeft participatie plaatsgevonden op het voornemen om een uitstootvrije zone voor pleziervaartuigen in te voeren. Mede naar aanleiding van de participatie is het toegangsbeleid tot de zone op een belangrijk punt aangepast ten opzichte van het collegebesluit in de Uitvoeringsagenda: voor doorvaartvignethouders is ook een overgangsregeling opgenomen.

Het beleidsvoornemen heeft ter inspraak gelegen van 22 april 2024 tot en met 10 juni 2024, iedereen heeft over het beleidsvoornemen om een uitstootvrije zone voor pleziervaartuigen in te stellen een zienswijze kunnen indienen. Mede naar aanleiding van de inspraakperiode is de ijkdatum voor de aanschaf van het doorvaartvignet verplaatst van 1 oktober 2024 naar 1 april 2025. De overgangsperiode voor doorvaartvignethouders is daarmee effectief een jaar verlengd tot 1 januari 2028. Daarnaast wordt, naar aanleiding van amendement 578 van de leden Kreuger, Moeskops, Asruf, Wijnants, Havelaar en Bobeldijk, vanaf 1 januari 2025 tot 1 januari 2026 een milieukorting geboden van 35% op het binnenhavengeldvignet. Tot slot worden de jachthavens ondersteund in de uitrol van laadinfrastructuur wordt de ‘’verkennende analyses E-haven’’ kosteloos aangeboden. Besluit invoering uitstootvrije zone pleziervaart Amsterdam 2025 Het college heeft op 4 februari 2025 ingestemd met: het besluit invoering uitstootvrije zone pleziervaart Amsterdam 2025. Vanaf deze datum geldt een verbod op motor aangedreven pleziervaartuigen in de uitstootvrije zone, tenzij deze elektrisch of waterstof aangedreven zijn. De uitstootvrije zone pleziervaart wordt ingevoerd binnen het centrum. Nieuwe vaartuigen hebben alleen volledig uitstootvrij toegang tot de zone.

Voor bestaande vignethouders met een vignet aangeschaft voor 1 april 2025 gelden de volgende overgangsregelingen: • Voor bestaande BHG-vignethouders waarvan het vignet is aangeschaft voor 1 april 2025 geldt een overgangsperiode van 5 jaar, ingaande vanaf 1 april 2025 tot 1 januari 2030. •

Voor doorvaartvignethouders waarvan het vignet is aangeschaft voor 1 april 2025 geldt een overgangsperiode van 3 kalenderjaren tot uiterlijk 1 januari 2028.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2025 Pagina 3 van 5

Stimulering en ondersteuning Als stimuleringsmaatregel wordt een milieukorting aangeboden van 35% voor uitstootvrije vaartuigen bij aanschaf van een BHG-vignet. De korting geldt voor het jaar 2025. Om de pleziervaartuigeigenaar ook daarna te ondersteunen wordt gewerkt aan een stimuleringsregeling na afloop van de 35% milieukorting op het BHG-vignet. Aanvullend op bovenstaande realiseert de gemeente voor 2030 voldoende walstroompunten aan het publieke water voor het opladen van elektrische pleziervaartuigen verspreid over de stad. In de plannen wordt hiertoe rekening gehouden met maximaal 2.500 laadpunten waar vraag en aanbod periodiek op elkaar zullen worden afgestemd. Verder biedt de gemeente een kosteloze analyse aan voor jachthavens om inzicht te bieden in huidige en toekomstige walstroombehoefte en inzicht te krijgen in huidig energiecontract. Dit traject is bedoeld voor jachthaven die tegen knelpunten aanlopen, bijvoorbeeld wanneer netcongestie de uitbreiding van de netaansluiting belemmert. Passagiersvaart en transportvaartuigen Vanaf 1 januari 2025 is uitstootvrij transport over water en passagiersvaart op het Amsterdamse binnenwater effectief. Dit is vastgelegd in de exploitatievergunningen van transportondernemers en reders.

Transportvaartuigen In diverse beleidsdocumenten zijn ambities en doelstellingen rondom emissievrij transport over water vastgelegd en vastgesteld. In de Nota Varen 2.1 uit 2013 wordt reeds gesproken over het uitstootvrij maken van het goederenvervoer te water per 2025. De meest recente documenten waarin het beleid over emissievrij transport over water per 1 januari 2025 is vastgelegd, zijn de Nota Varen Deel 2, het Uitvoeringsplan Transport over Water en de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit. Als partijen goederen willen vervoeren over water is een exploitatievergunning transport verplicht. Aan deze exploitatievergunning is de voorwaarde verbonden dat deze vaartuigen met ingang van 1 januari 2025 een emissievrije aandrijving hebben. Emissievrij transport over water is daarmee juridisch afdwingbaar. Bij de invoering van uitstootvrij transport over water vanaf 1 januari 2025 is een mogelijkheid voorzien om exploitatievergunninghouders een tijdelijke uitzondering te bieden. Dit wordt vormgegeven met behulp van een algemene afwijkingsbevoegdheid – het college kan ontheffing verlenen wegens bijzondere omstandigheden die bij het opstellen van dit beleid niet zijn voorzien of als toepassing ervan gevolgen heeft voor de aanvrager die onevenredig zijn in verhouding tot de met deze beleidsregel te dienen doelen.

Passagiersvaart Ook voor passagiersvaart zijn in diverse beleidsdocumenten doelstelling rondom emissievrije passagiersvaart opgenomen. In de Nota Varen deel 1 is aangegeven dat nieuw vergunde passagiersvaartuigen “per ingang van het nieuwe vergunningsstelsel in 2022 volledig uitstootvrij varen”. In de regeling op het binnenwater is het volgende algemene criteria opgenomen; in 2025 worden passagiersvaartuigen geacht volledig uitstootvrij te varen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2025 Pagina 4 van 5

Het gedeelte exploitatievergunningen waarin geen bepaling voor uitstootvrij varen in is opgenomen, zijn hiervan op de hoogte gebracht middels een brief. Deze vergunningen zijn vernieuwd. Voor exploitatievergunningen met een zeer korte geldigheid en voor herleefde exploitatievergunningen geldt een tijdelijke uitzondering. Deze partijen krijgen 14 maanden aanvullend de tijd om de overstap naar uitstootvrije passagiersvaart te maken. 1 maart 2026 wordt als datum gehanteerd waarop alle passagiersvaart uitstootvrij moet gaan varen. De partijen zijn per brief op de hoogte gebracht. Communicatie In het voortraject zijn de verschillende belangen van verschillende organisaties meegewogen. In het beleidsvoornemen zijn deze uiteengezet. Het beleidsvoornemen is daarna vrijgegeven voor inspraak. Aan de hand van de zienswijzen die hierop zijn ingediend is een afweging gemaakt tussen het algemene luchtkwaliteitsbelang dat met dit besluit wordt gediend en de individuele belangen van de indieners. Alle ingediende zienswijzen zijn aandachtig gelezen en voorzien van een reactie in deze nota van beantwoording. Naar aanleiding van de zienswijzeprocedure en het gegeven dat de onderbouwing van lokale effecten niet in het TNO-rapport naar voren is gekomen, is door TNO een aanvullend onderzoek uitgevoerd.

Communicatie eigenaren pleziervaartuigen Het beleid is sinds oktober 2013 aangekondigd en er heeft over de loop der jaren uitgebreide communicatie en participatie plaatsgevonden. Na de vaststelling van de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit 2023-2026 in juni 2023, is er bovendien gericht gecommuniceerd naar eigenaren van pleziervaartuigen. De gerichte communicatie heeft plaatsgevonden via: • Persoonlijke brieven •

Op de gemeentelijke websites

•

Via belanghebbenden en omliggende gemeenten

•

Door het organiseren van inloopavonden en online bijeenkomsten

Vanaf 1 april 2025 ontvangen overtreders van de uitstootvrije zone een waarschuwing en worden ze niet beboet. Vanaf juli/augustus 2025 start de handhaving van de zone met boetes voor overtreding. Tijdens het vaarseizoen wordt de uitstootvrije zone pleziervaart middels een campagne onder aandacht van pleziervaarthouders gebracht. Effect van de maatregelen TNO heeft in opdracht van de Gemeente Amsterdam onderzocht wat de verwachte effecten zijn van deze maatregelen op luchtkwaliteit en CO2. De invoering van de zone heeft voornamelijk een effect tijdens piekmomenten (zomerse drukkere dagen). TNO heeft hiervoor een aanvullend onderzoek uitgevoerd de Lokale emissies luchtverontreinigende stoffen vaartuigen. Uitstootvrije zone

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 februari 2025 Pagina 5 van 5

Hoewel de bijdragen aan de totale mobiliteitsemissies beperkt zijn (deze zijn ook berekend door TNO), is er sprake van een effect. Stadsbreed is de bijdrage van de pleziervaart aan fijnstof beperkt, op lokale punten en piekmomenten in het jaar is dit gemiddelde hoger. Bovendien geldt voor de luchtverontreiniging dat deze zeer geconcentreerd in tijd (warme, drukke dagen) en plaats (Amsterdam grachtengordel) plaatsvindt. Kosten De voorbereiding en de invoering van de zones zijn incidentele kosten voor de gemeente Amsterdam. Hier zijn beschikbare budgetten voor opgenomen in de gemeentelijke meerjarenbegroting, onder andere op basis van CDOKE-middelen vanuit het Rijk. Tot slot We zien pleziervaarthouders die zich zorgen maken over de gevolgen van de uitstootvrije zone pleziervaart. Het invoeren van de uitstootvrije zone pleziervaartuigen maakt deel uit van een groter pakket aan maatregelen voor het verbeteren van de luchtkwaliteit en het verminderen van de CO2-uitstoot voor alle Amsterdammers en bezoekers van Amsterdam. Om de pleziervaarthouder te ondersteunen wordt gewerkt aan een stimuleringsregeling per ingang van 2026 na afloop van de 35% milieukorting. We vertrouwen erop dat we deze stappen als Amsterdammers samen kunnen zetten. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1. Besluit invoering uitstootvrije zone pleziervaart Amsterdam 2025 2. Nota van Beantwoording uitstootvrije zone pleziervaart

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl