1. Raadsinformatiebrief Signalling & Control: stand van zaken per ultimo 19 juni 2022 incl bijlage.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 29 juni 2022 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Bijzondere Projecten (bestuurszaken.bp@amsterdam.nl)

Onderwerp

Signalling & Control: stand van zaken per ultimo 19 juni 2022

Bijlagen

Dashboard Metroprestaties t/m week 24

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de afgelopen maanden heeft mijn voorganger u regelmatig op de hoogte gebracht van de laatste stand van zaken rondom het nieuwe treinbeveiliging- en verkeersleidingsysteem voor het Amsterdamse metronet. Met deze brief breng ik u op de hoogte van de laatste stand van zaken. Periodieke updates van de software Sinds oktober 2021 wordt het Amsterdamse metronet permanent beveiligd en aangestuurd met het nieuwe treinbeveiliging- en verkeersleidingsysteem (Communication Based Train Control). In de daaraan voorafgaande maanden is het systeem, na jaren voorbereiding, vanaf februari 2021 geleidelijk in dienst genomen. Dit gebeurde door de zogenaamde ‘gefaseerde ingebruikname’. In de periode tussen februari 2021 en nu hebben we regelmatig nieuwe softwareversies in gebruik genomen. In elke versie lost leverancier Alstom een aantal verbeterpunten op en voert, op ons verzoek, een aantal wijzigingen door. Deze wijzigingen kunnen nodig zijn door aanpassingen van de railinfrastructuur. Zo is er binnenkort een nieuwe versie nodig om de wijzigingen door het project Zuidasdok te verwerken. Daarnaast kunnen softwarewijzigingen nodig zijn vanwege wijzigingen in materieel, zoals de introductie van de nieuwe M7 treinen, of wenselijk zijn op basis van ervaringen in de praktijk.

Software-updates zullen naar verwachting nodig blijven gedurende de gehele levensduur van het systeem. Dit is vergelijkbaar met bijvoorbeeld besturingssystemen zoals Windows. Aan het implementeren van een nieuwe softwareversie gaat een zorgvuldig proces vooraf. De nieuwe software wordt op simulatoren getest en daarna een aantal nachten op de baan. Daarnaast bepalen onafhankelijke veiligheidsdeskundigen of het systeem ook na de wijzigingen het systeem nog veilig functioneert. Bij aanzienlijke wijzigingen is ook toestemming nodig van de Inspectie Leefomgeving & Transport.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 juni 2022 Pagina 2 van 4

Problemen na implementatie van nieuwe softwareversies De zorgvuldige voorbereiding van de nieuwe softwareversie kan niet voorkomen dat er vlak na de implementatie soms toch problemen optreden. De omstandigheden waaronder het CBTCsysteem in de praktijk opereert zijn vooraf niet volledig na te bootsen. Hierdoor zijn niet alle problemen in de testfase ‘af te vangen’. De problemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Soms blijkt een wijziging in de software niet onder alle omstandigheden correct te werken. Soms zijn er problemen die eerder werden gemaskeerd door andere problemen. Regelmatig zijn de metrobestuurders en verkeersleiders van GVB na een paar dagen in staat om de nieuwe problemen tijdelijk te mitigeren door de bediening aan te passen. Zo bleek recentelijk een probleem met de deuren van een specifiek type metrotreinen tijdelijk te omzeilen door langer een knop in te drukken. Uitval van voertuigen Het nieuwe CBTC-systeem monitort het functioneren van de trein nauwkeurig. Ook het oude systeem deed dit maar minder intensief en kritisch. Het gaat hierbij om systemen zoals de deuren, de remmen, de tractie (aandrijving) etc. Indien een CBTC-component of een relevante component van een ander systeem in de trein niet goed lijkt te functioneren, krijgt de bestuurder van een metro een signaal op zijn display.

Dit signaal geeft niet aan welk systeem niet goed functioneert of lijkt te functioneren, maar geeft wel aan of het een reden is om de trein onmiddellijk uit dienst te nemen of dat dit later kan. Als veel treinen tegelijkertijd een melding krijgen en daardoor uit dienst moeten worden genomen, leidt dit tot uitval van ritten en daarmee tot overlast voor reizigers. Patronen in uitvalgedrag Het uitvallen van metrovoertuigen kan verschillende oorzaken hebben. Deze oorzaken kunnen liggen in de CBTC-componenten, in de overige systemen van de trein of in de interactie tussen CBTC-componenten en overige treinsystemen. Regelmatig blijkt bij controle dat de individuele componenten en overige treinsystemen wel goed werken. Dat maakt het vinden van oorzaken voor storingsmeldingen complex. Een belangrijke indicatie voor het vinden van de (bron)oorzaken vormen patronen in uitvalgedrag. Een speciale taskforce, bestaande uit medewerkers van Alstom, GVB en gemeente, onderzoekt het vraagstuk. Bij de meest recente problemen lijkt er een relatie te zijn met de introductie van een nieuwe softwareversie en de voorafgaande testen invloed te hebben op het uitvalgedrag. Dit is echter nog niet aangetoond.

Naast het oplossen van de problemen evalueren GVB, Alstom en de gemeente steeds hoe we het proces van implementeren van een nieuwe softwareversie kunnen verbeteren om daarmee de overlast voor het bedienend personeel en de reizigers zoveel mogelijk te beperken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 juni 2022 Pagina 3 van 4

Dashboard Om u een overzicht te geven van de meest actuele prestaties van het metrosysteem voeg ik een dashboard bij met een aantal indicatoren voor de kwaliteit van de dienstverlening. Van systeemuitval is sprake als tijdelijk het metroverkeer op meerdere lijnen volledig moet worden stilgelegd. Dit is voor de laatste keer gebeurd in week 22. Het metroverkeer heeft toen 25 minuten stilgelegen als gevolg van een probleem met het resetten van een deelsysteem. De volgende indicator is uitval. Deze verwijst naar de uitval van individuele ritten. Met name op sheet 5 is te zien dat de uitval vlak na de introductie van de nieuwe softwareversie een aantal dagen hoger is geweest dan normaal. Op sheet 4 is te zien dat in heel 2019 (voor de COVID-crisis en bij gebruik van het oude systeem) de rituitval gemiddeld 1,22% bedroeg. De gemiddelde uitval in de afgelopen weken ligt iets boven 1,22%. Het verschil is relatief beperkt is gebleven. Dit is mede de verdienste van het personeel van GVB die hiervoor veel werk verzet. Naast het uitvallen van individuele ritten moet GVB soms noodgedwongen kortere treinen inzetten. Deze capaciteitsuitval is niet zichtbaar in de indicator uitval. Personeel van GVB en Alstom stellen alles in het werk om zoveel mogelijk materieel beschikbaar te maken en houden.

Het is echter niet uit te sluiten dat zowel capaciteitsuitval als rituitval voorlopig hoger zullen liggen dan gewenst. In het dashboard is verder te zien dat de punctualiteit ten opzichte van de geplande dienstregeling in week 24 rond de norm beweegt. Deze punctualiteit is sterk verbeterd na de aanpassing van de dienstregeling in april jl. Tot slot is de kwaliteit van de reisinformatie recentelijk sterk verbeterd ten opzichte van de afgelopen maanden. Toen bereikte de actuele reisinformatie uit het CBTC-systeem de displays boven de perrons vaak te laat. Het gevolg was dat soms de komst van metrotreinen werd aangekondigd terwijl deze al vertrokken waren. Dat probleem is met de meest recent geïmplementeerde softwareversie opgelost.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 juni 2022 Pagina 4 van 4

Toekomst Het nieuwe CBTC-systeem is complex en is in belangrijke mate aangepast voor Amsterdam. GVB, Vervoerregio, leverancier Alstom en de gemeente werken nauw samen om het systeem steeds beter te laten functioneren. Hierin zijn in de afgelopen periode goede stappen gezet. Echter hinder voor reizigers kunnen we in de toekomst niet uitsluiten. Het college vertrouwt erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Dashboard Metroprestaties

Week 24

• Wekelijks prestatieoverzicht van de Amsterdamse Metro onder CBTC

1

Leeswijzer 

Bijgesloten treft u het dashboard Metroprestaties aan zoals dit wekelijks door GVB geproduceerd en geactualiseerd zal worden.



In dit dashboard worden 4 belangrijke prestatie-indicatoren weergegeven. Er is gekozen voor systeemuitval, rituitval, punctualiteit en kwaliteit van reisinformatie.



Om data in perspectief te kunnen plaatsen zijn van rituitval en punctualiteit ook data van 2019, 2020 en 2021 opgenomen.



Uitval en dispunctualiteit kennen vele en zeer uiteenlopende oorzaken. GVB stuurt, samen met andere betrokken partijen, continue en integraal op verbetering van de dienstverlening. 2

Systeemuitval Volledig onder CBTC

Besproken: Een grafiek die laat zien wanneer er systeem uitval is geweest en hoe lang dit geduurd heeft. Voorstel op de Y as de duur en op de x as de datums

Rapportage periode: - dd/mm en doorlooptijd + oorzaak - Dd/mm en doorlooptijd + oorzaak

Definitie systeemuitval = systeemuitval zorgt voor stilstand van al het metroverkeer. De duur van systeemuitval wordt gerekend vanaf het moment dat het metroverkeer is stilgevallen tot aan het moment dat de eerste metro weer opgestart wordt.

Toelichting week 24: geen systeemuitval

3

Uitval

= norm

Definitie uitval = dienstregeling ritten die (deels) niet gereden zijn. Uitgedrukt als percentage in kilometers en meters ten opzichte van het totaal aantal dienstregeling kilometers.

Uitval per jaar

Uitvalpercentage

3%

2%

Historie: Grafiek 2019, 2020, 2021 op jaarbasis 2021 nov, dec 1,27%

1,22% 0,84%

1%

0%

0% 2019

2020

Jaar

2021

Bijzonderheden: 2019: Pre-corona maximale productie en vervoerscapaciteit 2020: Frequenties en treinlengtes teruggebracht i.v.m. C19 2021: Februari start gefaseerde ingebruikname CBTC 2021: November en december volledig onder CBTC gereden 2022: In januari definitief over op CBTC

Week 24: Het weekuitvalpercentage over week 24 is 2,14% en het maandcijfer (t/m 21-6) is 2,62%

4

Uitval

= norm

Week 18: Weektotaal minder dan 1 % uitval en 7 mei geen uitval

Week 19: Uitval 1,67%, diverse oorzaken (o.a. VR trein vast in X-wissel CS, was door ATS richting bezet spoor gestuurd) Week 20: Op MA trein gestrand in X-wissel CS door accuprobleem, gevolgen voor exploitatie in Oostlijntunnel, WO en DO diverse CBTC issues die tot uitval hebben geleid

Uitrol BL 5.2.1.9

Week 21: DI een aantal langdurige materieelstoringen, ZO veel uitval na uitrol nieuwe BL

Week 22: Veel CBTC gerelateerde uitval, hoofdzakelijk materieel (S1/S2 en S3/M4), zaterdag metro breed tijdelijke systeemuitval (Global Hold) Week 23: MA aanrijding bij NS (LLL). Met name DI veel CBTC gerelateerde issues, net als WO Week 24: Met name op MA en DI uitval, deels gepland vanwege materieelkrapte 5

Uitval per lijn

= norm

Week 24: vooral op MA en DI uitval, geplande uitval op lijn 51 wordt met name DI duidelijk. Uitvalpiek op ZO op lijn 52 komt door probleem met de tractiespanning op TND bij de opstart.

6

Punctualiteit

= norm

Punctualiteit per jaar 100%

92,80%

95,30%

90%

92,69% 93%

Op-tijd percentage

80% 70%

Definitie punctualiteit = vertrekpunctualiteit van het beginpunt en keerpunt van een metrolijn waarbij als op tijd wordt geregistreerd een door CBTC geregistreerd vertrek tussen de -10 en 110 seconden van de in de dienstregeling gepubliceerde vertrektijd.

60%

Historie: Grafiek 2019, 2020, 2021 op jaarbasis 40% 2021 nov, dec 50% 30% 20% 10%

Bijzonderheden: 2019: lijn 52 onder CBTC > 98% punctualiteit, overige lijnen >92% 2020: punctualiteit verbeterd t.g.v. minder reizigers en lagere frequenties 2021: punctualiteit staat bij het rijden onder CBTC onder druk 2022: punctualiteitscriterium lijn 52 geldt metrobreed per april

0% 2019

2020

2021

Jaar

Week 24: maandcijfer mei is gecorrigeerd van 92,30% naar 92,21% (cijfers van 29 t/m/ 31 mei zijn alsnog aangeleverd). Vertrekpunctualiteitscijfer week 24 is 93,11%

7

Reisinformatie

= norm

17 november begint meting: Historie: Grafiek 2019, 2020, 2021 op jaarbasis 2021 nov, dec

• • • • • •

November mist in totaal 3 metingen December mist in totaal 5 metingen Januari mist in totaal 1 meting Maart mist in totaal 1 meting April mist in totaal 1 meting Mei mist in totaal 7 metingen

Definitie voorspelling target – 95% De juistheid van voorspellingen op de DRIS-schermen, op alle stations over het verwachte vertrek van een trein. De meting vindt plaats vanaf 12 minuten voor aankomst. Definitie tijdigheid target – 100% Bij tijdigheid wordt gecontroleerd of berichten na vertrek van de trein uit een station ook binnen 10 sec op de DRIS-schermen vervallen zijn, waarna reisinfo geactualiseerd wordt.

Week 24: alleen het cijfer van MA is bekend (99%). De overige weekdagen kunnen niet gedownload worden i.v.m. autorisatieissue (toekenning rechten).

8