1. Raadsinformatiebrief Rapportages Duurzaamheid en afdoening moties 482.23, 483.23 en 500.23

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 juli 2024 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie; Coördinatie Bedrijfsvoering; Gemeentelijk Vastgoed Dirk de Jager, Hester van Buren, Rutger Groot Wassink Energie voor de Stad en Facilitair Bureau, bestuurszaken.uie@amsterdam.nl

Onderwerp

Rapportages Duurzaamheid en afdoening moties 482_23, 482_23, 500_23

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, De aarde warmt snel op door uitstoot van schadelijke broeikasgassen, veroorzaakt door het gebruik van fossiele brandstoffen voor energie en consumptie. Bij zeespiegelstijging zijn de gevolgen voor Amsterdam en de rest van de wereld groot. Amsterdam streeft ernaar een duurzame, groene, schone en toekomstbestendige stad te zijn. Om de klimaatcrisis te bestrijden werkt Amsterdam aan drie transitiepaden: de energietransitie, de circulaire transitie en de groentransitie. Op deze paden zijn grote veranderingen nodig om de opwarming te stoppen. Zoals eerder in de commissie Duurzaamheid en Circulaire Economie aangegeven, ontvangt u als raad meerdere (voortgangs-)rapportages en monitors op deze transitiepaden. Ik heb aangegeven dat we bezig zijn deze rapportages meer te stroomlijnen en waar mogelijk samen te voegen, en u te informeren wanneer u welke informatie kunt verwachten. Het stroomlijnen is nog een zoektocht. We willen ‘Onze Stad van Morgen’ als kapstok gebruiken, waarin we zoveel mogelijk informatie bundelen. Daaraan koppelen we ook een integrale rapportage over de energietransitie, en de circulaire en groentransitie. Beiden verschijnen eind dit jaar. Tevens rapporteren we vanaf nu via de begrotingsprogramma’s, waarmee de voortgang gekoppeld wordt aan de Voorjaarsnota en de begroting.

Bijgaand treft u voor nu een vijftal bijlagen aan die inzicht geven in de voortgang op het bestrijden van de klimaatcrisis. Het betreft 1) de Monitor Uitvoering Energietransitie, 2) de Verduurzamingsrapportage over 2023, 3) de Eindrapport klimaatvoetafdruk gemeentelijke organisatie Amsterdam 4) de Raming Amsterdam Klimaatneutraal (doorrekening van de CO2 reductie), 5) het Overzicht voorgestelde maatregelen mini-burgerberaad, adviesrapport CE Delft en enkele moties. Deze documenten laten het beeld zien dat er veel stappen zijn gezet, maar dat er ook nog vele uitdagingen liggen om al onze doelen te halen. Monitor Uitvoering Energietransitie (bijlage 1) Sinds 2020 monitoren we de voortgang van de energietransitie en werd de raad geïnformeerd via de jaarlijkse Klimaatrapportage. Dit jaar rapporteren we de voortgang in een nieuwe vorm: de Monitor Uitvoering Energietransitie 2024. Ten opzichte van de klimaatrapportage is deze Monitor primair gericht op de uitvoering van de energietransitie en ingedeeld op de drie

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 2 van 5

uitvoeringsonderdelen: 1. het verminderen van energiegebruik, 2. het uitbreiden van energieinfrastructuur en 3. het produceren van hernieuwbare energie uit duurzame energiebronnen. In de monitor leest u hoe we er voor staan op deze uitvoeringsonderdelen. De monitor laat onder andere zien dat het energiegebruik afneemt. Ten opzichte van 2019 gebruiken we per Amsterdammer circa 11% minder energie, onder andere doordat er in 2023 ongeveer 35.000 Amsterdammers geholpen zijn met het verlagen van hun energiegebruik door simpele energiebesparende maatregelen. Ook het aardgasgebruik in gemeentelijke panden is met 23% afgenomen ten opzichte van 2022, onder andere doordat steeds meer panden een aardgasvrije warmteoplossing hebben en door de actie “15% gas terug”, waarbij de thermostaat lager staat.i Wat betreft de energie-infrastructuur (o.a. elektriciteit en warmte) ligt er een enorme opgave. Er staan nu 24 elektriciteitsstations en 2.479 elektriciteitshuisjes in de stad. De komende jaren moeten er 46 elektriciteitsstations bijgebouwd of verbouwd worden en ongeveer 2600 nieuwe elektriciteitshuisjes bijgeplaatst om aan de verwachte stroomvraag (die 3 tot 4 keer groter is in 2050 dan nu) te voldoen.

Dit is een complex inpassingsvraagstuk in een al volle stad, die samen met de warmtetransitie (waarvoor warmteoverdrachtstations nodig zijn) en alle andere opgaven in de openbare ruimte, strijden om de beperkte ruimte. Als het gaat om hernieuwbare bronnen (o.a. zon en wind) komt 15% van de energie die we gebruiken uit hernieuwbare bronnen, het overige deel is fossiel. Het aantal zonnepanelen groeit snel. Eind 2022 lag er voor 200 MW aan zonnepanelen in de stad. Nu is dat 270 MW. En sinds 2021 staat er voor 75 MW aan windturbines in de stad. Dat moet in 2030 127 MW zijn. Het ontwerpProgramma Windenergie Amsterdam 2030 ligt in de inspraak. Daarin zijn zoekgebieden aangewezen voor de mogelijke plaatsing van windturbines. Verduurzamingsrapportage over 2023 (bijlage 2) De Verduurzamingsrapportage laat de voortgang van het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie zien. Daarvoor zijn 5 duurzaamheidsdoelen vastgesteld in de Uitvoeringsagenda ‘Naar een Duurzame Organisatie 2020-2030’. De doelen zijn: 1. Maximale energievermindering en maximale energieopwekking, 2. CO2-neutrale bedrijfsvoering in 2030, 3. Circulaire bedrijfsvoering in 2030 en maximaal circulair materiaalgebruik in de openbare ruimte, 4. Klimaatadaptieve gebouwen en (binnen-)terreinen, 5. Duurzaam denken en doen van alle ambtenaren. In bijgaande rapportage kunt u lezen hoe we ervoor staan op deze 5 doelen.

Op de meeste doelen boeken we vooruitgang, maar de uitdagingen zijn nog fors. In 2023 hebben we de doelen uit de Uitvoeringsagenda Duurzame organisatie herijkt, omdat we zagen dat met de bestaande maatregelen de ambities voor 2030 niet gehaald zouden worden. Daarnaast was een groot deel van de maatregelen uit deze agenda de afgelopen jaren al uitgevoerd. Een deel voerden we niet uit omdat de maatregel niet uitvoerbaar was of niet bijdroeg aan de doelen. De doelen zijn aangescherpt en het maatregelenpakket is vernieuwd. Eindrapport klimaatvoetafdruk gemeentelijke organisatie Amsterdam (bijlage 3) Het belangrijkste inzicht van dit rapport is dat de indirecte CO2-uitstoot (de zogenaamde scope 3), 3 keer zo groot is als eerder gedacht. Die blijkt namelijk 615 kiloton (in 2022) in plaats van 196 kiloton, zoals we eerder rapporteerden. Dat is 99,6% van onze totale CO2-uitstoot. Deze forse toename komt doordat we meer gegevens hebben, dit jaar andere categorieën zijn meegenomen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 3 van 5

(zoals investeringen, bijvoorbeeld deelnemingen) en alle ingekochte diensten (bijvoorbeeld extern advies). Met dit nieuwe inzicht gaan we onze focus daarom (nog) meer richten op het voorkomen van CO2 scope-3 emissies. Denk hierbij aan het programma ‘hergebruik, tenzij’, en door minder en duurzaam in te kopen. We kopen duurzaam in door bijvoorbeeld duurzamere materialen in te kopen en door eisen te stellen aan de wijze waarop leveranciers hun diensten en producten produceren en leveren. Rapport CE Delft (bijlage 4) Adviesbureau CE Delft berekent sinds 2020 jaarlijks of we op koers liggen om in 2030 het doel van 60% CO2-reductie ten opzichte van 1990 te halen. Zoals ook vorig jaar geconstateerd, laat het rapport zien dat om dit doel te halen, we meer van ons totale energieverbruik uit hernieuwbare bronnen moeten halen. CE Delft berekent dat we op dit moment afkoersen op 45%. Daarbij gaat CE Delft ervan uit dat het stroomnet op tijd wordt uitgebreid om de overgang op groene elektriciteit mogelijk te maken. Wederom een signaal dat we tempo moeten maken en nog veel extra moeten doen om onze ambitie te halen. Vorig jaar kwam de prognose uit op een vermindering van 48% ten opzichte van peiljaar 1990. Het verschil wordt veroorzaakt doordat het tempo waarin de gebouwde omgeving aardgasvrij wordt verwarmd lager ligt dan eerder voorspeld (ontwikkelingen Warm Amsterdam).

Daarnaast ligt ook het tempo waarin het bestaande stadswarmtenet wordt verduurzaamd lager dan eerder geraamd. De derde oorzaak is dat de landelijke regelgeving die nodig is voor de zero-emissiezones (uitstootvrije mobiliteit in heel Amsterdam in 2030) nog onvoldoende concreet is, waardoor deze plannen niet zijn meegenomen in de doorrekening. Miniburgerberaad, adviesrapport CE Delft en moties (bijlage 5) In bijlage 5 leest u een uitgebreide toelichting welke van de 10 mogelijke aanvullende maatregelen die CE Delft in een eerder rapport1 voorgesteld heeft, door het college overgenomen zijn of niet. Zoals uit de eerdere appreciatie van college bij deze maatregelen al af te leiden was (zie raadsinformatiebrief ‘streven naar 60% reductie van de CO2 uitstoot in 2030’, 14 maart 2023) is een aantal maatregelen niet overgenomen. Concreet gaat het dan bijvoorbeeld om ‘versnelde verduurzaming van de warmtenetten’, ‘extra CO2-afvang bij AEB’ en ‘helft woningen isoleren naar C-label’. In dezelfde bijlage 5 is, zoals ook eerder in de raadsinformatiebrief ‘streven naar 60% reductie van de CO2 uitstoot in 2030’ beloofd, een overzicht gegeven van de aanbevelingen van het mini burgerberaad en is uitgebreid aangegeven welke daarvan wel en niet overgenomen zijn. Tijdens de behandeling van de raadsinformatiebrief ‘streven naar 60% reductie van de CO2uitstoot in 2030’ zijn er 5 moties aangenomen.

Twee moties zijn al afgedaan. Met deze raadsbrief wordt voorgesteld de resterende drie moties af te doen, te weten: • Motie Hofland cs – inzake een Amsterdamse recycle week (motie 482_23) - De motie sluit aan op het project ‘Afval scheiden in de buurt’, voorheen tijdelijke Lokale Recyclepunten, voor onder andere e-waste. Dit wordt uitgevoerd tussen 2023 en 2026 (zie ook bijlage 5, maatregel 39).

1 CE Delft, een inventarisatie aanvullend klimaatbeleid (jan 2023)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

• •

Datum 16 juli 2024 Pagina 4 van 5

Motie Hofland cs – inzake negatieve klimaatgevolgen rapporteren (motie 483_23) - Een plan van aanpak voor onderzoek naar vermeden kosten is in ontwikkeling en wordt in Q3 2024 voorgelegd(zie ook bijlage 5, maatregel 26) Motie Krom cs – inzake duurzame inkoop beter nu dan later (motie 500_23) - De inzet op duurzaam inkopen zal worden verhoogd. Het college onderzoekt dit jaar welke verduurzamings-resultaten geboekt kunnen worden binnen contracten waar naar verwachting de meeste duurzaamheidsimpact gerealiseerd kan worden. In de tweede helft van 2024 wordt geëvalueerd om te leren wat de mogelijke interventies zijn die het college kan doen in andere lopende contracten(ze ook bijlage 5, maatregel 27).

Tot slot Om het gat te dichten naar de 60% CO2-reductie is minimaal extra reductie van 460 kton CO2 nodig, ervan uitgaande dat het bestaande beleid volledig wordt uitgevoerd. Dat vergt een enorme inspanning. Ook in het licht van de groeiambities van de stad. Het college blijft alles op alles te zetten om ons energiesysteem duurzaam en toekomstbestendig te maken om daarmee de klimaatdoelen binnen bereik te houden en zal hierover het gesprek met de raad aan blijven gaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Hester van Buren Wethouder Coördinatie Bedrijfsvoering

Rutger Groot Wassink Wethouder Gemeentelijk Vastgoed

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 5 van 5

Bijlagen 1. Monitor Uitvoering Energietransitie 2024 2. Verduurzamingsrapportage over 2023 3. Eindrapport klimaatvoetafdruk gemeentelijke organisatie Amsterdam 4. Raming Amsterdam Klimaatneutraal (doorrekening van de CO2 reductie) 5. Overzicht voorgestelde maatregelen mini-burgerberaad, adviesrapport CE Delft en enkele moties.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl