1 Raadsinformatiebrief preventieve en enkelvoudige jeugdhulp.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 maart 2022 Jeugd Wethouder Kukenheim OJZ, bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Ontwikkelingen preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de start van de aanbesteding preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp die leidt tot nieuwe contracten met ingang van 1 januari 2024. Inleiding De afgelopen jaren zijn er grote veranderingen ingezet in de jeugdhulp in Amsterdam. Dit hebben we gedaan zodat de jeugdigen en gezinnen in onze stad de hulp krijgen die zij nodig hebben en de kosten betaalbaar blijven. We staan met elkaar voor een grote opgave: meer jeugdigen en gezinnen doen een beroep op de jeugdhulp. En dit doen zij met een reden; ze ervaren problemen in het leven waar ze hulp bij nodig hebben. Tegelijkertijd staan de kosten onder druk en moeten we onze spaarzame middelen inzetten voor de Amsterdammers die de hulp echt nodig hebben. Dit doen we door de ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen zo breed mogelijk in te zetten; samen met familie en vrienden, sportvereniging, scholen, het jongerenwerk en tal van andere partijen dragen we zorg om de problemen die jeugdigen en gezinnen ervaren op te lossen. Waar gezinnen kwetsbaar zijn en er meer nodig is, zetten we specialistische jeugdhulp in. Deze specialistische jeugdhulp is gericht op het verminderen van belemmeringen waardoor gezinnen en jeugdigen zelfstandig, samen met hun omgeving verder kunnen.

Deze hulp moet effectief zijn en terechtkomen bij de gezinnen in kwetsbare situaties. Door ingrijpende maatregelen door te voeren in 2021 bij de hoog specialistische hulp1 is een belangrijke stap gezet naar een effectiever, eenvoudiger en financieel beter beheersbaar jeugdhulpstelsel. De samenwerking met de tien jeugdhulpaanbieders (de kernpartners) en bekostiging is anders vormgegeven, met als resultaat dat we sinds 2021 intensief met elkaar optrekken en verbeteringen doorvoeren. De basis van deze ontwikkelingen is vastgelegd in het Hoofdlijnenbesluit inkoop specialistische jeugdhulp van maart 2020. We zien dat de samenwerking met het OKT, de huisartsen en de Gecertificeerde aanbieders sterk is verbeterd, evenals de samenwerking met de buurtteams en lokale teams van omliggende gemeenten. 1

Hoogspecialistische jeugdhulp wordt ingezet bij complexe problemen met opgroeien en opvoeden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 maart 2022 Pagina 2 van 4

Er is sprake van een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waardoor we beter aansluiten op de hulpvraag van jeugdigen en gezinnen en daardoor hulp bieden die efficiënter en toegankelijker is. Met de veranderingen die we door willen voeren in de enkelvoudige gespecialiseerde jeugdhulp en het preventieve hulpaanbod sluiten we aan op de doorontwikkeling van het jeugdstelsel en draagt ook deze hulp bij aan het realiseren van de grote opgave waar we voor staan. De eerdere uitgangspunten zijn leidend bij de veranderingen die we inzetten met de nieuwe aanbesteding: hulp en ondersteuning is voor de meest kwetsbare gezinnen, we normaliseren en versterken hun positie in de samenleving, er is zorg op maat, gebiedsgericht en zo thuis mogelijk binnen een lerend systeem. Preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp Het preventieve hulpaanbod en de enkelvoudige specialistische jeugdhulp is minder complex en laagdrempeliger dan de hoogspecialistische hulp. Bij het preventieve aanbod gaat het om vrij toegankelijke groepsgerichte of individuele jeugdhulp, gericht op een specifieke doelgroep. Het doel van dit aanbod is om opgroei- en opvoedproblemen tijdig te signaleren en grotere problematiek te voorkomen. Enkelvoudig specialistische jeugdhulp is hulp waarvoor een verwijzing nodig is van de huisarts of het Ouder- en Kindteam.

Het gaat hier om vaker voorkomende hulpvragen waarbij vaak de inzet van een enkele hulpverlener voldoende is om de jeugdigen te helpen. In onze stad ontvangen meer dan 8.000 jeugdigen deze enkelvoudige specialistische jeugdhulp. Hoewel er veel jeugdigen en gezinnen geholpen worden en aanbieders goede resultaten behalen, zien we ruimte voor verbeteringen. Niet alle problematiek die wordt opgelost hoort thuis onder de Jeugdwet maar kan én moet op een andere manier opgelost worden. Bijvoorbeeld door de inzet van het netwerk of hulp vanuit een andere Wet zoals de wet passend onderwijs. Daarnaast is de zorg niet altijd effectief doordat aanbodgericht wordt gewerkt in plaats van vraaggericht of niet de meest effectieve interventie wordt ingezet. Ook is de ingezette hulp niet op de juiste manier verdeeld over de gebieden, terwijl dit wel te verwachten is. In het gebruik van jeugdhulp en met name de jeugd GGZ zien we dan ook een scheefgroei: deze hulp wordt te weinig ingezet in de gebieden waar juist de meeste hulpvragen zijn. Het is daarom nodig dat de aanbieders preventieve en specialistische jeugdhulp op een andere manier gaan samenwerken. Er is veel kennis en ervaring bij individuele praktijken en juist deze willen we in laten zetten waar die kennis en ervaring het hardste nodig is.

Ook moet hun aanbod gericht zijn op het bieden van hulp op de plaats, tijd en manier waar dat voor jeugdigen en gezinnen het meest helpend is; dus juist ook buiten kantoortijden als dit nodig is. Specialisten worden erbij gehaald wanneer ze nodig zijn om de jeugdige en gezinnen te ondersteunen; het gaat er om naar jeugdigen en het gezin toe te bewegen in plaats van het aanbieden van een product of dienst. De hulp moet worden georganiseerd nabij jeugdigen en gezinnen, in het bijzonder in de kwetsbare gebieden van Zuidoost, Nieuw west en Noord. Samenhang tussen de hulp die geboden wordt en samenwerking tussen professionals die de hulp bieden is essentieel. We geven aanbieders de opdracht om in samenwerking in de wijken preventie en hulp in te zetten die is afgestemd op de hulpvraag van de jeugdigen en gezinnen en daar waar die hulp het hardste nodig is.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 maart 2022 Pagina 3 van 4

Om bovenstaande mogelijk te maken richt de aanbesteding zich, in lijn met de aanbesteding hoogspecialistische hulp, op het contracteren van een beperkter aantal aanbieders die gaan werken met een vooraf vastgesteld budget. Deze aanbieders moeten zich richten op het aanvullen en versterken van de sociale basis en het dagelijks leven van jeugdigen en gezinnen versterken. Soms is een jeugdige beter geholpen met het kunnen sporten in teamverband of een andere vrijetijdsbesteding dan met een individueel traject bij een psycholoog. Deze aanbesteding maakt het mogelijk om dit te realiseren. Passende hulp bieden, zo kort als nodig om te leren omgaan met belemmeringen zodat de jeugdige en het gezin met eigen mogelijkheden en het netwerk verder kan. De nieuwe aanbesteding leidt tot meer eenvoud en effectiviteit zodat de (schaarse) middelen die er zijn, besteed worden voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen. Versterken lokale teams Aanbieders van preventieve en enkelvoudige specialistische hulp dragen met hun werk bij aan de hulp die het Ouder- en Kindteam, partijen uit de sociale basis en jeugdbescherming bieden. Buurtteams en OKT’s zijn de plek voor Amsterdammers met problemen op het gebied van jeugdhulp of meerdere leefgebieden. Preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp werkt op deze manier als een flexibele schil om het OKT heen.

De professionals worden er op deze manier eerder bijgehaald als dat nodig is en kennis en kunde wordt benut. Een overzichtelijk en beperkt aantal aanbieders helpt daarnaast bij het komen tot een goede samenwerking met de OKT’s en Buurtteams: zij weten wie zij kunnen betrekken, naar wie zij kunnen verwijzen en met wie zij kunnen samenwerken. Professionals van verschillende aanbieders werken op die manier eenvoudig samen rond en met het gezin en hun omgeving, waarbij ze aansluiten op de het leven en de hulpvraag van jeugdige en gezinnen. De inzet van specialistische jeugdhulp is daarbij zo kort en licht mogelijk. Aanbieders dienen daarbij nog scherpere keuzen en de juiste afwegingen te maken binnen hun financiële kaders. Zij bieden de ondersteuning op het moment dat deze nodig is passend bij de zwaarte van de hulpvraag van jeugdigen en gezinnen. In de Doorontwikkeling Sociaal domein2 is aangegeven dat de gemeente Amsterdam zich richt op het verstevigen van de sociale basis om te voorkomen dat zware ondersteuning nodig is, en dat specialistische hulp op tijd, nabij en in de vertrouwde omgeving van jeugd en gezinnen moet worden ingezet. Ook de landelijke hervormingsagenda (mits deze tijdig resultaat oplevert) biedt aanknopingspunten voor de aanbesteding door onder andere de beoogde inperking van de reikwijdte van de jeugdwet.

De planning van de aanbesteding geeft de nodige gelegenheid om samen te werken met verwijzers en aanbieders om input op te halen. Met name huisartsen zullen worden betrokken omdat zij het allergrootste deel van de steeds groeiende verwijzingen naar jeugd GGZ voor hun rekening nemen.

2

‘Voor alle Amsterdammers, onderweg naar een herkenbaar sociaal domein.’

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 maart 2022 Pagina 4 van 4

2022 en 2023 De nieuwe aanbesteding is een belangrijke stap in de doorontwikkeling van het stelsel. Met deze brief informeren we u over de start. Het betekent niet dat we pas met ingang van de nieuwe contractering per 1 januari 2024 inzetten op de gewenste verbeteringen. In 2022 en 2023 worden de nodige stappen gezet richting de gewenste verbeteringen. Binnen het kader van de huidige contracten worden beheersmaatregelen ingezet en wordt er gestuurd op het komen tot betere samenwerking tussen de (grotere) aanbieders onderling en de samenwerking met de andere professionals in het veld.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Jeugd

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl