1. Raadsinformatiebrief_Plan Biodiversiteit fase definitief ONDERTEKEND.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 april 2025 Openbare ruimte en groen Melanie van der Horst Ruimte en duurzaamheid (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Plan Biodiversiteit 2025-2030: parken en natuurgebieden

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Vorig jaar zag ik voor het eerst een ijsvogel vliegen. Ik wist dat dit wonderschone beestje in Amsterdam woonde, maar dat je hem niet vanzelfsprekend tegenkomt. Ze broeden namelijk in steile oeverwanden van stromende beken en rivieren en die hebben we niet vanzelfsprekend in onze stad. Dus toen het moment daar was vond ik dat heel bijzonder. Dat de ijsvogel zich thuis voelt in Amsterdam komt omdat er ‘ijsvogelwandjes’ worden gemaakt en op bepaalde plekken oevers worden afgestoken, zodat deze steiler worden. Dit maakt het voor de ijsvogel aantrekkelijk om te nestelen. Maar ook op nog kleinere schaal gebeuren er mooie dingen. Recent onderzoek van de Universiteit Leiden liet zien dat zelfs kleine geveltuinen van 1 à 2 vierkante meter een zeer positief effect hebben op insectenpopulaties. In 65 geveltuintjes zijn er 235 planten- en 154 insectensoorten gevonden. Bijna vierhonderd soorten, die anders niet zouden zijn voorgekomen op deze plekken. Dit zijn voorbeelden van wat de gemeente doet om de biodiversiteit in Amsterdam te vergroten. Met de biodiversiteit gaat het in onze stad op het eerste gezicht dus best goed, maar het kan veel beter. Biodiversiteit is voor veel mensen een abstract begrip maar het is voor ons allemaal van levensbelang.

Biodiversiteit gaat over de variatie in levende wezens over de hele wereld, zoals dieren en planten op het land, in de zee en in andere watergebieden. Het gaat ook over hoe deze wezens met elkaar en hun omgeving omgaan. Een grote biodiversiteit is van essentieel belang voor de leefbaarheid en klimaatbestendigheid van onze aarde, dus ook van steden en daarmee van Amsterdam. Als uitwerking van het Coalitieakkoord, de Groenvisie en de Omgevingsvisie hebben wij daarom het Plan Biodiversiteit 2025-2030 voor de Amsterdamse parken en natuurgebieden opgesteld. Hierin omschrijven wij hoe het met de Amsterdamse biodiversiteit gaat en hoe wij de biodiversiteit kunnen beschermen en vergroten. Dit plan richt zich op maatregelen die wij in de Amsterdamse ecologische structuur en in de parken willen uitvoeren; het niveau van de ijsvogel. Op een later moment zullen wij ons ook richten op hoe de biodiversiteit kan worden vergroot in de buurten, wijken en bij stadsontwikkeling zoals de geveltuintjes bijvoorbeeld. We hebben ervoor gekozen om eerst een plan te maken voor de Amsterdamse parken en natuurgebieden, omdat daar

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 april 2025 Pagina 2 van 3

momenteel het grootste aandeel van de biodiversiteit te vinden is en het belangrijk is om deze biodiversiteit te behouden en waar mogelijk te versterken. Tegelijkertijd zijn we nog steeds bezig met andere groeninitiatieven (zoals projecten betaald uit het groen in de buurt-budget of het SHPbovenwijks groen) die ook goed zijn voor een grotere biodiversiteit. Wat we in dit plan doen gaat dus over extra maatregelen bovenop de projecten om de hele stad verder te vergroenen. Het doel van Plan Biodiversiteit is om de biodiversiteit in de periode 2025-2030, in de Amsterdamse ecologische kerngebieden en verbindingszones toe te laten nemen. Onder ‘ecologische kerngebieden’ vallen de parken en de Amsterdamse ecologische structuur. We willen dit doel te bereiken door 1) het verhogen van de kwaliteit van de ecologische kerngebieden en verbindingszones, 2) het verbinden van de ecologische kerngebieden met elkaar door het verbeteren van de verbindingszones en 3) het vergroten van het oppervlak groen dat ecologisch is ingericht en beheerd. Het Plan Biodiversiteit sluit goed aan op de Natuurherstelwet waar Nederland rijksbreed momenteel een implementatieplan voor op moet stellen. In Plan Biodiversiteit beschrijven we hoe het gaat met de biodiversiteit in Amsterdam. We hebben ons daarbij gericht op acht soortgroepen waar de meeste informatie over beschikbaar is.

Denk bijvoorbeeld aan broedvogels, wilde bijen en libellen. Deze soorten stellen eisen aan hun leefomgeving. Deze eisen hebben we in dit plan uiteengezet en vormen de randvoorwaarden voor biodiversiteit. Deze voorwaarden voor biodiversiteit zullen als Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) worden toegepast in contracten voor ecologische inrichting en beheer. Vanuit het programma Ecologische Monitoring en Inspecties hebben we onderzocht in hoeverre aan deze randvoorwaarden wordt voldaan. Dit is een structureel monitoringsprogramma waar voor jaarlijks een kwart van de gebieden duidelijk wordt wat de kwaliteit is en hoe deze kan worden vergroot. Over vier jaar hebben we dan een volgend totaalbeeld. Op basis van deze analyse zien we dat Amsterdam rijk is aan biodiversiteit, maar dat deze biodiversiteit ook kwetsbaar is. Sommige soortgroepen zijn er de laatste decennia op vooruit gegaan, zoals de vogels die in het bos leven en de wilde bijen. Met andere soortgroepen gaat het een stuk slechter, zoals de weidevogels, de amfibieën en waterplanten. Wat betreft de randvoorwaarden voor biodiversiteit zien we dat verbossing en verruiging een belangrijk probleem is. Op de oevers groeien veel jonge bomen. Voor de leek lijkt dat een goede zaak, maar bomen op die plek zorgen ervoor dat er geen ruimte is voor waterplanten.

Waterplanten zijn essentieel voor een hoge biodiversiteit in het water en voor een goede waterkwaliteit. Daarnaast zijn veel graslanden en zomen verruigd, waardoor bloemen moeten wijken voor grassen en brandnetels. Diverse poelen zijn dichtgegroeid en een aantal faunapassages is kapot. Ook hebben dieren vaker last van de drukker wordende stad. We willen de biodiversiteit die we hebben behouden en waar mogelijk vergroten. Hiervoor is in het plan een groot aantal maatregelen uitgewerkt, bestaande uit maatregelen voor herinrichting, groot onderhoud en vervanging, dagelijks onderhoud en beleidsrealisatie. Op dit moment zijn de totale kosten voor groot onderhoud en vervanging nog niet bekend. Vanuit het programma Ecologische Monitoring en Inspecties worden naast de ecologische kwaliteit ook de kosten voor groot onderhoud en vervanging in kaart gebracht. Niet voor alle maatregelen is nu al voldoende

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 april 2025 Pagina 3 van 3

dekking. Daarom gaan we voor een gefaseerde aanpak, waarbij per fase dekking wordt gezocht voor de uit te voeren activiteiten. De gemeenteraad kan via de begroting sturen op een versnelling of vertraging van het bevorderen van de biodiversiteit. In de eerste fase gaan we direct van start met de maatregelen waar we momenteel budget voor hebben. We gaan verkennen of de ontwikkeling van een ecologische waterstructuur -in navolging van de ecologische groenstructuur- haalbaar is. Ook maken we een ontsnipperingsplan voor de verbindingszones. Vanuit het dagelijks onderhoud nemen we de KPI’s mee in de nieuwe contracten voor ecologisch groenbeheer en zetten in op ecologisch medebeheer. Vanuit het groot onderhoud pakken we amfibieënpoelen aan en repareren we defecte faunavoorzieningen. Op natuurvriendelijke oevers voeren we groot onderhoud uit, waardoor de oevers de juiste diepte krijgen en minder schaduw hebben. Hierdoor krijgen waterplanten meer kans om zich te ontwikkelen en zal de leefomgeving van libellen en vissen verbeteren. We ontwikkelen struwelen en zomen langs bosranden, zodat vlinders en vogels hier een leefomgeving vinden. Voor het behalen van het doel is het nodig dat we bepaalde gebieden of grond gaan herinrichten. Een grote kans biedt het omvormen van beschoeide oevers naar natuurvriendelijke oevers. Dit gaan we doen in fase 2.

Hiermee ontstaat een nieuw leefgebied voor planten en dieren die leven in en om het water. Ook het omvormen van gazon naar bloemrijke vegetaties geeft een impuls aan de biodiversiteit. Om faunasterfte in het verkeer te verminderen is een verbetering van de ecologische verbindingszones nodig. Zo kunnen soorten zich ook beter verspreiden in de stad, wat bij klimaatverandering een belangrijke vluchtstrategie is. In de commissievergadering van 11 april 2024 heb ik toegezegd om in het plan biodiversiteit ook op te nemen hoe wij richting bewoners communiceren over groenpunten en Groen in de Buurt (TA2024-000378). Dit gaat over de inkoop van gifvrije planten voor vlinders en andere insecten. Het betreft ook een lobby richting andere (landelijke) overheidsinstellingen om zoveel mogelijk gifvrij in te kopen. Daarnaast heb ik toegezegd om bewoners te informeren over de natuurlijke bestrijding van plaagsoorten, waaronder naaktslakken (egels).” Deze informatie is opgenomen in het op te stellen communicatieplan (zie hoofdstuk 3.2.), in hoofdstuk 7.1 over wat bewoners kunnen doen om gifvrij te tuinieren en wat wij als gemeentelijke organisatie nog meer kunnen doen om gifvrij in te kopen (zie bijlage 5 maatregelen). Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare ruimte en groen Bijlagen 1. Bijlage 1: Plan Biodiversiteit 2025-2030:parken en natuurgebieden 2. Bijlage 2: verslag werksessie met externe stakeholders over Plan Biodiversiteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl