1. Raadsinformatiebrief.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 juli 2024 Duurzaamheid en Circulaire economie Dirk de Jager Farid Lahri, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl Afdoening toezegging n.a.v. vragen van het lid Bakker (PvdD) uit de commissievergadering van 07 dec 2023 om het huidige kasritme voor het klimaatfonds tegen het licht te houden en wanneer nodig een realistische kasritme te komen.

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 12 december 2023 heb ik op vragen van raadslid Bakker (PvdD) toegezegd om het huidige kasritme voor het Klimaatfonds tegen het licht te houden en mocht het nodig zijn om een realistisch kasritme te bepalen. In de Voorjaarsnota 2024 is het kasritme aangepast naar aanleiding van de inzichten die zijn opgedaan. Dat wordt in deze brief nader toegelicht. De toezegging heeft even op zich laten wachten, waarvoor excuses. Met deze raadsinformatiebrief wordt de toezegging afgedaan. Inleiding en samenvatting In de Commissie Duurzaamheid en Circulaire economie van 07 december2023 is n.a.v. vragen van het lid Bakker (PvdD) toegezegd om het huidige kasritme voor het Klimaatfonds tegen het licht te houden en indien nodig bij Voorjaarsnota 2024 een meer realistisch kasritme bepalen. Dit is eveneens toegezegd in de Raadsinformatiebrief van 2 november 2023 n.a.v. de vragen van het lid Bakker. Deze raadsinformatie geeft eerst achtergrondinformatie over het Klimaatfonds. Vervolgens wordt ingegaan op het voorstel om het huidige kasritme bij te stellen en wordt dit voorstel toegelicht. Ten slotte wordt ingegaan op de geleerde lessen voor de toekomst.

Samengevat is uit de uitgevoerde analyse naar voren gekomen dat het huidige kasritme niet realistisch is en dat er voor de jaren 2025 en verder nog geen kasritme in de financiële administratie is opgenomen. Dit geeft aanleiding tot bijstelling van het kasritme voor het jaar 2024 en een berekening van het kasritme voor de jaren 2025-2028. Voor het jaar 2024 is de onttrekking uit het Klimaatfonds € 27,6 miljoen neerwaarts bijgesteld ten opzichte van het bedrag dat in de begroting 2024 is opgenomen. Voor de jaren 2025-2028 wordt, conform de ontwikkeling in de afgelopen jaren, een stijging verwacht in de realisatie van de bestedingen. Het nieuwe kasritme is in de Voorjaarsnota 2024 verwerkt, hiermee is een zo realistisch mogelijk kasritme bepaald. Verder is afgesproken dat er in de toekomst eerder wordt overgegaan tot bijstellen van het kasritme, waardoor dit mogelijk ook frequenter gebeurt.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juli 2024 Pagina 2 van 4

Achtergrondinformatie Klimaatfonds Begin 2019 heeft de raad besloten tot het instellen van het Klimaatfonds om vanuit de gemeente Amsterdam een bijdrage te leveren aan de transitie naar een klimaatneutrale en aardgasvrije stad. Het Klimaatfonds is vooral bedoeld voor investeringen in energietransitieprojecten die, zonder ondersteuning van de gemeente, niet van de grond zouden komen. Het Klimaatfonds verstrekt alleen bijdrages voor het niet-rendabele deel van investeringen. Bij het instellen van het Klimaatfonds was afgesproken om in de jaren 2019 t/m 2022 per jaar € 37,5 miljoen toe te voegen aan het Klimaatfonds tot een totaalbedrag van € 150 miljoen. In 2020 is een bezuiniging afgesproken van € 10 miljoen waardoor het fondsvermogen op € 140 miljoen uitkomt. In 2020 heeft de raad besloten € 78 miljoen uit het Klimaatfonds te reserveren voor het aanjagen van de duurzame ontwikkeling van de stad met het programma Duurzame stad, Duurzame banen. Bij de oprichting van de reserve Klimaatfonds in 2019 zijn alle verwachte onttrekkingen in de navolgende jaren geraamd. Dit waren forse onttrekkingen per jaar. Op dat moment was duidelijk dat deze ramingen een behoorlijke onzekerheid qua realisatie in zich hadden, de concrete bestedingen moesten immers nog gevonden worden. De ramingen waren gebaseerd op de hoge ambitie. .

Dat was in financiële zin ook geen probleem: aan het eind van het jaar wordt alleen het geld uit de reserve onttrokken dat op dat boekjaar verantwoord is. Het kennelijk te hoog geschatte kasritme had geen impact op de middelen die daadwerkelijk beschikbaar waren. Het Klimaatfonds dekt in belangrijke mate de kosten voor investering die niet door het Klimaatfonds zelf worden uitgevoerd. Veel investeringen werden uitgewerkt in subsidieregelingen. In het financiële systeem in Amsterdam wordt geld voor subsidies pas uit de reserve gehaald op het moment dat de gesubsidieerde activiteiten juridisch (en financieel) verantwoord zijn. Het college, of een gemandateerde namens hen, moet besloten hebben om de subsidie vast te stellen en opdracht tot betaling hebben gegeven. Dat is pas na afronding van de subsidiabele activiteit. Bij energietransitiesubsidies die flinke fysieke ingrepen in de gebouwde omgeving kunnen behelzen kunnen er jaren zitten tussen het moment van besluitvorming over het verlenen van de subsidie en het moment dat de subsidie vastgesteld wordt. Dit heeft o.a. tot gevolg dat het bedrag aan verleende subsidies met dekking uit het klimaatfonds een stuk hoger is dan het bedrag dat tot nu toe uit de fondsreserve onttrokken is.

Overigens wordt bij andere bestedingen voor bijvoorbeeld projecten uit het fonds vaak ook gekozen om de onttrekking uit de reserve pas na afronding of realisatie te doen. Uitvoerende partijen, vaak andere organisatieonderdelen die geen eigen reservevoorzieningen hebben, kunnen de aanspraak op middelen niet eenvoudig meenemen naar een volgend boekjaar. Een voordeel van onttrekking achteraf is dat vanuit het oogpunt van het fonds beter te controleren is of het geld ook daadwerkelijk uitgegeven wordt op een manier die strookt met de onderliggende besluitvorming en de fondskaders. Deze voorgaande werkwijze heeft o.a. tot gevolg dat het bedrag aan andere aangegane verplichtingen hoger is dan het bedrag dat tot nu toe uit de reserve onttrokken is. Twee andere soorten bestedingen die drukkende effecten hebben op de realisatie zijn risicoreserveringen en leningen. Voor leningen die tot op heden met dekking vanuit het klimaatfonds worden verstrekt geldt eigenlijk dat het klimaatfonds een risicoreservering aanhoudt om het risico van niet-terugbetaling af te dekken. De wijze waarop het Amsterdamse financiële

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juli 2024 Pagina 3 van 4

systeem omgaat met risicoreserveringen is dat de onttrekking eigenlijk pas ontstaat als de risico's zich voordoet. Voorstel voor aanpassing bestedingsritme De bij het instellen van het Klimaatfonds geraamde bestedingen over de jaren zijn niet meer actueel of realistisch. Dit komt o.a. omdat het veelal langlopende programma’s betreft waarvan de kosten in belangrijke mate in latere jaren vallen. Dit was een van de redenen waarom in 2023 bij de Najaarsnota de bestedingen met € 25 miljoen lager zijn geraamd t.o.v. het begrote bedrag van € 37,3 miljoen. In de Commissie Duurzaamheid en Circulaire economie van 07-12-2023 is n.a.v. vragen van het lid Bakker (PvdD) toegezegd om het huidige kasritme voor het Klimaatfonds tegen het licht te houden en indien nodig bij Voorjaarsnota 2024 een meer realistisch kasritme bepalen. Dit is eveneens toegezegd in de Raadsinformatiebrief van 2 november 2023 n.a.v. de vragen van het lid Bakker. Omdat een raming voor een huidig jaar het beste te maken is, stellen we voor om jaarlijks een bijstelling te doen bij de Voorjaarsnota waarbij voor het lopende jaar een wat preciezere raming wordt gegeven en voor de daaropvolgende jaren een meer globale raming. We hebben een beoordeling gemaakt waarbij o.a. de al verleende subsidies waarvan afronding in 2024 wordt verwacht zijn betrokken.

Op basis daarvan is de verwachting dat de bestedingen in 2024 ten laste van het Klimaatfonds circa € 9,6 miljoen zullen bedragen. Dit betekent dat de onttrekking uit het Klimaatfonds € 27,6 miljoen lager zal zijn dan de € 37,2 miljoen die in de begroting 2024 is opgenomen. Voor de jaren 2025-2028 wordt, conform de ontwikkeling in de afgelopen jaren, een stijging verwacht in de realisatie van de bestedingen. In de volgende tabel staan zowel de begrote bestedingen ten laste van het Klimaatfonds zoals ze nu in de begroting staan als ook de nieuwe ramingen voor de bestedingen. Tot slot is de benodigde mutatie voor bij de Voorjaarsnota 2024 aangegeven. We stellen voor om, conform de bedragen in de tabel hieronder, in te stemmen met de wijzigingen bij de Voorjaarsnota in het kasritme van de bestedingen ten laste van het Klimaatfonds. Bedragen (x 1 mln.)

2024

2025

2026

2027

2028

Huidige begrote bestedingen Voorstel aangepaste bestedingen

37,2 9,6

14,2

18,2

23,2

47,1

Toelichting aanpassing kasritme Globaal valt de onttrekking uit het Klimaatfonds uiteen in drie categorieën. Het gaat om subsidies (met name aardgasvrij maken van woningen), duurzaam herstel en overig categorie (bijv. verduurzaming de Mirandabad en beheerskosten Klimaatfonds). Voor elke categorie is een actualisatie gemaakt van de verwachte bestedingen. In totaal wordt een bedrag van € 9,6 miljoen verwacht. Een inschatting maken voor de bestedingen voor de jaren 2025 en verder is lastig en is met veel onzekerheid omgeven. De verwachting is dat, conform de ontwikkeling van de realisaties in de afgelopen jaren, in de loop van tijd een stijging zal zijn van de bestedingen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juli 2024 Pagina 4 van 4

Geleerde lessen voor de toekomst Bij het instellen van het Klimaatfonds is uitgegaan van een kasritme voor de bestedingen uit het fonds die achteraf gezien niet realistisch blijkt te zijn. Dit is vooral het gevolg van het feit dat de programma’s die vanuit het fonds worden gefinancierd een langlopend karakter hebben en de kosten in latere jaren bleken te vallen. Bij de planning- en controlcyclus in het verleden is hier onvoldoende rekening mee gehouden. Het kasritme niet bijgesteld aan de realisaties. Om de prognoses van het kasritme zo actueel mogelijk te houden zal periodiek de voortgang van de realisatie worden bewaakt. Gedurende een lopend jaar is bijstelling bij de Najaarsnota mogelijk. Zoals al aangegeven willen we jaarlijks waar nodig bij de Voorjaarsnota een bijstelling van het kasritme voorstellen. Het einde van de formele looptijd van de reserve Klimaatfonds nadert. Conform uw Beleidsnota reserves en voorzieningen 2017 zal in 2024 een evaluatie van het functioneren van de bestemmingsreserve klimaatfonds plaatsvinden. Deze evaluatie zal naar verwachting dit jaar nog in het kader van een verlengingsbesluit aan uw raad aangeboden worden. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid en Circulaire economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl