1 Raadsinformatiebrief over resultaten en vervolg verkenning anoniem bericht directie Werk, Participatie en Inkomen (WPI)

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 juli 2024 Personeel & Organisatie, Sociale Zaken Hester van Buren en Rutger Groot Wassink Directie P&O, bestuurszaken.peno@amsterdam.nl Resultaten en vervolg verkenning anoniem bericht directie Werk, Participatie en Inkomen (WPI)

Geachte leden van de gemeenteraad,

In deze raadsbrief informeren wij u over het rapport dat op 4 juli is opgeleverd over de verkenning van het anonieme bericht bij directies Werk, Participatie en Inkomen. In de commissie van 30 oktober is toegezegd om de verschillende adviezen naar aanleiding van het anonieme bericht over WPI met u te delen (toezegging TA2023-001130). Op 20 september 2023 ontvingen leden van de gemeenteraad een anonieme e-mail met ernstige beschuldigingen over discriminatie en racisme bij de directie Werk, Participatie en Inkomen (WPI). Als reactie hierop heeft het College eind 2023 drie opdrachten verstrekt: 1. Het instellen van een extern meldpunt voor alle ambtenaren binnen de gemeente Amsterdam, door Discriminatie.nl Regio Amsterdam (DRA); 2. Het ondersteunen, begeleiden en trainen van het management van WPI bij het werken aan een inclusieve werkcultuur, door IZI Solutions; 3. Het maken van een analyse en het onderzoeken van de signalen uit de anonieme e-mail, door Clavis Consulting. U bent hierover geïnformeerd in de raadsbrieven van 30 oktober 2023 en 19 december 2023. De adviezen van IZI Solutions en Discriminatie.nl Regio Amsterdam verwachten we na deze zomer. Deze brief gaat over de derde opdracht. Omdat het zomerreces voor de deur staat en het belangrijk is om medewerkers duidelijkheid te geven, kiest het College ervoor om deze uitkomsten nu met u te delen.

Aanpak en werkwijze Clavis Consulting heeft voor deze opdracht een onafhankelijke commissie samengesteld. De commissie heeft zich de afgelopen maanden gebogen over de inhoud van het anonieme bericht. De commissie is gevraagd om te beoordelen of ze binnen de organisatie aanwijzingen zien dat de signalen uit het anonieme bericht op feiten zijn gebaseerd. De commissie geeft daarnaast een advies over hoe hiermee om te gaan. De opdracht liep van december 2023 tot en met juni 2024.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 2 van 4

De commissie heeft beleidsstukken bestudeerd over de werkwijze van de gemeente Amsterdam en de aanpak binnen WPI. Aanvullend is er met 53 personen gesproken. Een deel van de geïnterviewden bestond uit 30 medewerkers die zichzelf hiervoor hebben aangemeld, na een open oproep van de commissie. De rest van de geïnterviewden bestond uit de medewerkers die in het anonieme bericht zijn genoemd, een deel van het management en een aantal beleidsmakers. Alle gesprekken waren vertrouwelijk. Geen van de geïnterviewde personen heeft zich geïdentificeerd als schrijver van het anonieme bericht. De commissie heeft bijvoorbeeld gewerkt met een interview- en onderzoeksprotocol om de zorgvuldigheid te waarborgen. Beeld rapportage Het College omarmt de conclusies en aanbevelingen uit het adviesrapport. Hoewel de volledige analyse van het rapport nog moet plaatsvinden willen we twee punten uitlichten. Ten eerste concludeert de commissie dat de beschuldigingen niet kunnen worden vastgesteld voor de dertien in de brief genoemde medewerkers en leidinggevenden. De in de brief genoemde uitlatingen, gedragingen en patronen over de genoemde personen worden door de commissie niet herkend of bevestigd. Ten tweede toont het rapport wel aan dat er noodzaak is om aan de slag te gaan met de organisatiecultuur, het leiderschap en de sociale veiligheid op de werkvloer. Dit is een beeld dat we kennen.

En een bevestiging van de opgave die de gemeente Amsterdam heeft op het gebied van inclusie, diversiteit en sociale veiligheid. Geen aanwijzingen over de met naam genoemde personen Over de met naam genoemde personen in het anonieme bericht heeft de commissie geen feitelijke onderbouwing gevonden die de beschuldigingen in het anonieme bericht ondersteunen. De commissie pleit voor rechtzetting, omdat mensen publiekelijk zijn beschadigd. Het College wil wederom benadrukken dat het ontoelaatbaar is dat medewerkers op deze manier publiekelijk en met naam beschuldigd worden. In het publieke debat en in de Raad is geen hoor en wederhoor mogelijk. Medewerkers kunnen zich niet verweren en worden simpelweg door genoemd te worden al publiekelijk veroordeeld. Zonder onderzoek kunnen we geen uitspraken doen over of iemand schuldig of onschuldig is. Hoe we met dit soort berichten omgaan vereist zorgvuldigheid. Die roep om zorgvuldigheid geldt voor ons allemaal: de organisatie, het College, maar ook voor de Raad. Tegelijkertijd weten we ook dat er mensen in de organisatie zijn die hun signaal niet intern kwijt willen of kunnen. Of die het vertrouwen kwijt zijn dat er iets met hun signaal of geluid gebeurt. Die daarom de openbaarheid zoeken.

Om hen beter te ondersteunen hebben we naast de externe vertrouwenspersonen en het inrichten van het externe meldpunt, dat in ieder geval tot het einde van het jaar wordt gecontinueerd, ook de routes om intern en extern te melden beter zichtbaar gemaakt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 3 van 4

Opgave binnen WPI en hele organisatie Hoewel er geen aantoonbare en tot personen te herleiden signalen zijn gevonden, stelt de commissie vast dat er wel verschillende signalen van discriminatie en ongewenst gedrag binnen WPI zijn, die leiden tot uitsluiting en sociale onveiligheid. De commissie biedt ons hiermee een verdieping en een situatieschets op directieniveau. Het rapport geeft handvatten om vervolgstappen op directieniveau te zetten. Zo constateert de commissie dat er aandacht nodig is voor inclusief leiderschap en de randvoorwaarden die daarvoor gelden, denk bijvoorbeeld aan een lagere span of control of het bieden van praktische ondersteuning. Verder is aandacht nodig voor duidelijke normen in de organisatie, betere communicatie en voor het wegnemen van drempels om je te melden met een signaal. Dit is een opgave die breder geldt dan alleen voor WPI en dit zijn bevindingen die aansluiten bij de uitkomsten van de onderzoeken Muzus, KIS en Verwey-Jonker. Vervolgstappen Op 9 juli heeft u een brief ontvangen van wethouder Groot Wassink met daarin de afdoening van motie 780 van het lid Veldhuyzen (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen). In deze brief kunt u lezen welke acties WPI al in gang heeft gezet naar aanleiding van het anonieme bericht, zoals bijvoorbeeld de inzet van IZI Solutions om het management te ondersteunen bij deze opgave.

Ook lichten we toe wat de directies van WPI al doen op het bredere thema bejegening. De komende periode worden binnen WPI bijeenkomsten georganiseerd om met elkaar in gesprek te gaan over de resultaten van de commissie, maar ook over de uitkomsten van het VerweyJonker-onderzoek. De medewerkers die het anonieme bericht zijn genoemd zijn persoonlijk geïnformeerd. Wij zullen ook namens het College het gesprek met hen voeren. We brengen na de zomer de adviezen van de commissie, IZI Solutions en Discriminatie.nl Regio Amsterdam bij elkaar om te komen tot een totaalbeeld. De bevindingen, adviezen en lessen verwerken we in de actualisatie van de Bestuursopdracht Inclusie en Diversiteit, die de Raad in het najaar ontvangt. Ook WPI gaat aan de slag met wat deze lessen betekenen voor de precieze vervolgstappen binnen WPI zelf. Tot slot De rapporten van Muzus, KIS, Verwey-Jonker en ook dit advies laten zien dat de ervaringen van mensen op de thema’s sociale veiligheid, uitsluiting en discriminatie niet altijd zijn terug te brengen tot expliciete uitsluiting of naar het handelen van één persoon. We hebben vaak te maken met systemen van uitsluiting of een opeenstapeling van ervaringen. Natuurlijk zijn er ook concrete situaties waarin grenzen worden overtreden. Daarin moet de gemeentelijke organisatie sneller en beter optreden.

Het rapport roept op om kritisch te kijken naar hoe we als organisatie en als werkgever optreden als mensen aangeven dat ze zich niet gehoord voelen wanneer zij signalen afgeven. Bijvoorbeeld in hoe we hen ondersteunen bij situaties waarin ze zich sociaal onveilig voelen op de werkvloer, of wanneer zij bijvoorbeeld ervaren dat ze stil staan in hun carrière. Het ontbreken van aantoonbare grensoverschrijdende gedragingen ontheft de organisatie niet van het nemen van stappen om het beter te doen. Het is een oproep om in te zetten op inclusief leiderschap, het vergroten van zelfbewustzijn, een toegankelijke en gelijkwaardige cultuur. Dit is

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 juli 2024 Pagina 4 van 4

een opgave die geldt voor de gehele organisatie van de gemeente Amsterdam en deze opgave omarmt het College volledig.

Met vriendelijke groet, Namens het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Personeel & Organisatie

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken Bijlagen 1. Rapportage verkenning anonieme brief directies Werk, Participatie en Inkomen d.d. 4 juli 2024

Door de resultaten van het onderzoek kunnen sommige medewerkers de behoefte voelen om een melding te doen over discriminatie of ongewenst gedrag of om over hun ervaring te spreken. Als medewerkers hier niet over kunnen of willen praten met hun leidinggevenden dan kunnen ze terecht bij een van de interne of externe vertrouwenspersonen, Bureau Integriteit of bij het externe meldpunt bij Discriminatie.nl Regio Amsterdam. Op de intranet pagina Melden ongewenst gedrag staan alle mogelijkheden op een rij.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl