1 Raadsinformatiebrief over jaarcijfers 2021 Centrum Seksueel Geweld Amsterdam Amstelland

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 mei 2022 Zorg en Jeugd Simone Kukenheim Onderwijs, Jeugd en Zorg, Karin Fräser, k.fraser@amsterdam.nl

Onderwerp

Jaarcijfers 2021 Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden, Een verkrachting of aanranding is een vreselijke gebeurtenis, die een grote impact heeft op de lichamelijke integriteit en het gevoel van veiligheid van slachtoffers. Bovendien blijkt dat er zonder hulp grote kans is op het ontstaan van chronische klachten, zowel lichamelijk als psychisch. Het Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland (hierna: CSG AA) biedt hulp na seksueel geweld. In deze brief informeer ik u, namens de leden van het algemeen-dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke regeling GGD Amsterdam-Amstelland (hierna: GR AA), over de jaarcijfers 2021 van het CSG AA. Bijgevoegd tref u de jaarcijfers aan. Het CSG AA biedt 24/7 onmiddellijk multidisciplinaire hulp aan personen die recent - dat wil zeggen 7 dagen of korter geleden- slachtoffer zijn geworden van een verkrachting of aanranding. Snel ingrijpen is van groot belang in verband met het veilig stellen van sporen en het bieden van medische- en psychische zorg. Hiermee wordt de pakkans van daders vergroot en de kans op het ontwikkelen van chronische klachten verminderd. Ook personen die langer geleden slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld, kunnen bij het CSG AA terecht. Met het CSG AA is de zorg aan slachtoffers van seksueel geweld in de regio Amsterdam-Amstelland goed georganiseerd.

Middels communicatie uitingen op social media, gerichte campagnes op specifieke doelgroepen en aansluiting bij bestaande campagnes, wordt het hulpaanbod van het CSG AA onder de aandacht gebracht bij de burgers en professionals. Hoofdpunten uit de jaarcijfers 2021 





Acute slachtoffers1 In 2021 hebben 290 slachtoffers (266 vrouwen, 20 mannen, 1 transgender persoon en 3 personen waarvan de sekse onbekend was) van acuut seksueel geweld via het CSG AA hulp ontvangen. Het totaal aantal hulpvragen in deze fase is daarmee met ruim 25% gestegen ten opzichte van 2020 (toen zijn 230 hulpvragen ontvangen); Het jongste slachtoffer was 0 jaar en het oudste slachtoffer 76 jaar. In de leeftijdscategorie 16 tot en met 23 jaar zien we de grootste groep slachtoffers terug (133 slachtoffers, ofwel 46%). Dit komt overeen met de bevinding uit diverse onderzoeken dat jongeren uit deze leeftijdsgroep het grootste risico lopen een verkrachting mee te maken. Van de totale groep (290 slachtoffers) was 92% vrouw, 7% man en 1% non binair; Van de acute slachtoffers waren 92 personen minderjarig. Dat is een forse toename ten opzichte van 2020, toen 41 minderjarige slachtoffers een beroep deden op het CSG AA; 1

Slachtoffers die zeven dagen geleden of korter een verkrachting of aanranding hebben meegemaakt.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



  

Datum 20 mei 2022 Pagina 2 van 3

Alle slachtoffers van acuut seksueel geweld krijgen een casemanager toegewezen, die gedurende enkele weken contact houdt met het slachtoffer, psycho educatie2 biedt, (trauma)screenings afneemt en hulp op forensisch, medisch, psychisch en juridisch gebied coördineert. Als uit de traumascreening een verhoogd risico op het ontstaan van posttraumatisch stressstoornis blijkt, wordt onmiddellijk traumabehandeling ingezet. Niet acute slachtoffers3 Het aantal hulpvragen van/over niet acute slachtoffers bedraagt 375. Vergeleken met vorig jaar waarin 334 hulpvragen binnenkwamen, betreft het hier een stijging van 12%; De grootste groep hulp- en adviesvragers in de niet acute fase zijn slachtoffers zelf (46%) maar ook professionals (24%) en familieleden (11%); Een stijging is ook waarneembaar in het aantal trajecten voor jongeren in de leeftijd van 12 tot 23 jaar die zich langer dan 7 dagen na een incident, met een hulpvraag bij het CSG AA hebben gemeld. In totaal hebben 37 jongeren hier gebruik van gemaakt in 2021. Dit is een stijging van 61% t.o.v. 2020, waarin 23 jongeren van deze zorg gebruik hebben gemaakt. De zorg wordt uitgevoerd door Qpido (Levvel) en is gericht op het verminderen van traumaklachten. Dit traject wordt hoog gewaardeerd en bij een deel van de jongeren zijn de klachten dusdanig verminderd dat trauma behandeling niet meer nodig is.

Effecten van Corona Ten tijde van corona nam de belasting voor alle professionals toe. Naast de reguliere werkzaamheden werd ook ingezet op Corona werkzaamheden; uiteraard moest er waar mogelijk ook thuis worden gewerkt terwijl ook onderwijs en zorg aan kinderen moest worden gegeven. Desondanks is het ook in 2021 gelukt om 24/7 binnen een half uur beschikbaar te zijn voor de slachtoffers in de acute fase. De zorg voor deze doelgroep kon met aanpassingen doorgaan. De casemanagers werkten volgens de RIVM-richtlijnen. Medische en forensische zorg is te allen tijde geboden en de psychosociale ondersteuning en advies is gedeeltelijk telefonisch geboden. Ook de zorg voor slachtoffers in de niet-acute fase kon doorgang vinden en is de psychische nazorg voor alle groepen gerealiseerd Uiteraard hebben de corona maatregelen nog steeds effect op de zorg en de aard van de hulpvragen bij het CSG. Al zorgde de lockdown of avondklok in 2021 niet meer voor de drastische afname van het aantal hulpvragen, zoals in 2020. Wel is er een verschuiving van de plek van het seksueel geweld. Waar voor Corona veel incidenten in het uitgaansleven plaatsvonden, lijkt dit nu verplaatst te zijn naar huisfeestjes en hotelkamers. Seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag is een realiteit waar veel vrouwen, mannen en ook kinderen dagelijks mee worden geconfronteerd.

Sinds de start van het CSG AA op 1 januari 2016 is het aantal hulpvragen in de acute fase met 76% toegenomen (van 163 in 2016 naar 290 in 2021). In de niet- acute fase is de stijging zelfs 223% (van 116 in 2016 naar 375 in 2021). De stijging van zowel de acute als de niet acute hulpvragen hangt samen met de opkomst van online seksueel geweld, de groeiende maatschappelijke aandacht in de media voor seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag en de versoepeling van de corona maatregelen. Ook de inzet op communicatie uitingen via sociale media, gerichte campagnes op specifieke doelgroepen en de aansluiting bij bestaande campagnes en programma’s, zoals ‘Geweld hoort nergens thuis’ en Seksuele Intimidatie en Seksueel Geweld, dragen hieraan bij. De media-aandacht voor seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft een behoorlijke impact op de mensen die dit zelf hebben meegemaakt. Enerzijds zorgt het voor erkenning van de onwenselijkheid en de gevolgen van deze ervaringen en verlaagt het de drempel naar het zoeken naar hulp. Anderzijds is het 2

3

Voorlichting en advies met betrekking tot psychische klachten. Slachtoffers die langer dan zeven dagen geleden een verkrachting of aanranding hebben meegemaakt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 mei 2022 Pagina 3 van 3

belastend om steeds geconfronteerd te worden met de nare ervaringen waardoor klachten weer toe kunnen nemen. Het CSG AA verwacht voor 2023 opnieuw een toename in het aantal slachtoffers dat hulp zoekt bij seksueel geweld, zowel online als offline. Dit vraagt naast een continue inzet op preventie vanuit onder andere Onderwijs (door jongerenwerk, voorlichting en trainingen op scholen), om voldoende capaciteit bij het Centrum Seksueel Geweld (CSG) om slachtoffers bij te staan. Helaas zijn de middelen die vanuit het rijk worden ontvangen ontoereikend om het CSG AA te financieren. Gezien de stijging van het aantal slachtoffers, gecombineerd met onvoldoende middelen vanuit het rijk, heeft het CSG AA in opdracht van OJZ, namens het bestuur van de GR AA, een kostenefficiëntie onderzoek uitgevoerd, met als doel te komen tot een organisatorisch- en financieel toekomstig bestendige organisatie. De aanbevelingen uit het onderzoek worden momenteel uitgewerkt, met als uitgangspunt dat de besparingen minimaal de stijging van het aantal hulpvragen dekt. De uitwerking van de aanbevelingen en mogelijke besparingen, wordt in het najaar van 2022 voorgelegd aan het bestuur van de GR AA.

In het verlengde hiervan is het CSG AA onlangs in het bestuurlijk overleg van de GR, verzocht om zich nadrukkelijker te richten op hun kernactiviteit, te weten het bieden van zorg aan slachtoffers van seksueel geweld, en als het gaat om preventie, voorlichting en overige activiteiten de samenwerking te zoeken met ketenpartners. Uiteraard blijft het bestuur van de GR de toename van het aantal hulp- en adviesvragen nauwgezet volgen en agenderen dit indien meer capaciteit nodig is, om aan de toenemende vraag te beantwoorden. U wordt vanzelfsprekend op de hoogte gehouden. Dit is tevens mijn laatste berichtgeving aan u vanuit mijn rol als voorzitter van het algemeen- en dagelijks bestuur van de GR AA. Het bestuur zal in het najaar in een andere samenstelling bijeenkomen. Ik heb deze rol met veel plezier en grote betrokkenheid vervuld en heb de samenwerking met de bestuurders uit de Amstellandgemeenten als prettig en waardevol ervaren. Ik heb mij de afgelopen periode hard gemaakt voor dit thema en wil benadrukken dat de hulp en ondersteuning aan slachtoffers van seksueel geweld en seksueel overschrijdend gedrag voortdurend onder de aandacht moet blijven. Ik doe hierbij dan ook de toezegging dat we ons blijven inzetten om seksueel geweld nu en in de toekomst te bestrijden. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg, Jeugd(zorg), Beroepsonderwijs en Sport.

Bijlagen 1. Jaarcijfers 2021 CSG AA

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl