1. Raadsinformatiebrief over de voortgang van de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2023-2026_.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 november 2025 Duurzaamheid en Circulaire Economie, Economische Zaken en Cultuur Zita Pels, Sofyan Mbarki Directie Ruimte & Duurzaamheid bestuurszaken.rd@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgangsrapportage Uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2023-2026

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Amsterdam wil in 2050 een volledig circulaire stad zijn1. Een stad waarin materialen en producten bijna eindeloos worden gebruikt en hergebruikt, waar hernieuwbare grondstoffen zoals hout en vlas de norm zijn, en waar we ons nauwelijks meer kunnen voorstellen hoeveel afval er in 2025 nog op straat lag. Toch is een circulair Amsterdam geen doel op zich. Het is vooral een manier van leven en werken waarbij welzijn centraal staat, met positieve effecten op onze gezondheid, leefomgeving en rechtvaardigheid, zowel binnen de stad als ver daarbuiten. Een toekomstbestendige stad. Hoe Amsterdam er in 2050 precies uit zal zien, is moeilijk te voorspellen. Vergelijk het met een kunstwerk dat nog niet bestaat: pas wanneer het vorm krijgt, voelt het vanzelfsprekend en kun je je niet meer voorstellen dat het ooit anders was. In november 2023 heeft het college in de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2023-2026 (UACE) uiteengezet hoe we als gemeente, samen met de stad en binnen de waardeketens voedsel & organische restromen, consumptiegoederen en gebouwde omgeving, tot en met 2026 de circulaire transitie vormgeven. Nu, halverwege de uitvoeringsperiode, presenteren we u in deze voortgangsrapportage de stand van zaken van de UACE.

Bijlage 1 bevat lessen en aanbevelingen uit twee jaar uitvoering en brengt de kansen en risico’s in kaart met het oog op de doelen voor 2030 (50% reductie van het niet-herwinbare materiaalgebruik) en 2050 (100% circulair). Om de circulaire stad concreet te maken zijn daarin ook dertien activiteiten uitgelicht die succesvol zijn, waar we trots op zijn, of waaruit waardevolle lessen gehaald kunnen worden. Op 26 augustus 2025 is al een korte update gegeven als onderdeel van de voortgangsrapportage Onze Stad van Morgen. Daarin is de sterke samenhang met andere uitvoeringsagenda’s te zien, waaronder de Routekaart Klimaatneutraal, de Voedselstrategie en de Verduurzaming Eigen Organisatie. Stand van zaken: realisatie van de activiteiten ligt grotendeels op koers In totaal is de voortgang van 110 activiteiten in kaart gebracht. Op het moment van schrijven is een kwart van deze activiteiten afgerond en ongeveer twee derde is in uitvoering. Figuur 1 laat de voortgang zien op de vijf programmaonderdelen van de UACE. 1

Strategie Amsterdam Circulair 2020-2025, 29 november 2020

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 2 van 8

Om de voortgang goed te kunnen rapporteren, zijn enkele acties uit de UACE opgesplitst in meerdere activiteiten. Deze activiteiten hebben zich verder ontwikkeld, zijn gegroeid en verschillen inmiddels zodanig van elkaar dat ze als zelfstandige activiteiten worden beschouwd. Het actieplan voedselverspilling is bijvoorbeeld uitgewerkt in verschillende activiteiten. Daarnaast zijn ook activiteiten toegevoegd naar aanleiding van enkele ingediende moties. De volledige lijst met activiteiten is opgenomen in bijlage 2. Een overzicht van de aangenomen moties is te vinden in bijlage 3.

Figuur 1 Aantal activiteiten per programmaonderdeel en uitvoeringsfase (n=110)

Vanaf de start van de uitvoeringsagenda is op steeds meer plekken in de stad en binnen onze organisatie beweging ontstaan. Sinds 2024 hebben we ongeveer 160 mkb-bedrijven ondersteund via diverse trajecten. Dankzij groei- en financieringsprogramma’s hebben innovatieve circulaire bedrijven gezamenlijk circa €17 miljoen aan kapitaal weten aan te trekken. De Omgevingsdienst kijkt steeds vaker kritisch en proactief naar hoe vergunningverlening en handhaving innovatieve circulaire ondernemers kunnen ondersteunen. Daarnaast hebben we tientallen circulaire initiatieven versterkt, onder andere met juridische hulp, subsidies en leertrajecten. Deze initiatieven, met een breed scala aan activiteiten op het gebied van onder

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 3 van 8

andere voedsel, energie, buurtgroen en hergebruik, bereiken samen een indrukwekkend aantal van een half miljoen inwoners en dragen bij aan een sterke, sociale infrastructuur in onze stad. Ook onze subsidieregelingen en Stadspasacties bevatten steeds meer circulaire prikkels. Zo stimuleren we Amsterdammers om biobased te isoleren, worden goed functionerende, economisch afgeschreven zonnepanelen hergebruikt in de strijd tegen energiearmoede, en bieden we naast kledingreparatie nu ook korting op schoen- en computerreparatie voor Amsterdammers met een kleine beurs. Circulair gedrag bevorderen we met campagnes zoals Green Friday2 en Wear for Life3. Initiatieven zoals de Repareerwijzer4, die informatie biedt over locaties waar je spullen kunt laten repareren en tips geeft voor het zelf uitvoeren van reparaties, maken dit gedrag bovendien toegankelijker. Als gemeente geven we steeds vaker het goede voorbeeld. Bij renovaties van onze eigen panden wordt al voor de helft gebruikgemaakt van biobased isolatiemateriaal, en voor steeds meer productgroepen kopen we circulair in. Ook in de gebiedsontwikkeling en openbare ruimte wint circulair werken steeds meer terrein. Door onze rol als inkoper anders in te vullen, verminderen we de negatieve impact en brengen we ketenverantwoordelijkheid in de praktijk.

Een voorbeeld hiervan is de aanbesteding van 45 elektrische inzamelvoertuigen, waarbij extra aandacht is besteed aan kobaltvrije batterijen, een kritische grondstof met hoge sociale en ecologische kosten. Het resultaat: de nieuwe voertuigen zijn uitgerust met accu’s op basis van lithium-ijzerfosfor-technologie, die niet alleen duurzamer zijn, maar ook een langere levensduur hebben dan traditionele accu’s. Ook in de gebouwde omgeving ontstaan mooie voorbeelden. Bij de beoordeling van omgevingsvergunningen bieden we steeds meer ruimte voor duurzame alternatieven, zoals gevels en kozijnen van biobased materialen. Daarnaast worden onze kunstgrasvelden inmiddels circulair ingekocht. Deze resultaten laten zien dat we belangrijke stappen zetten richting een circulaire stad. Tegelijkertijd realiseren we ons dat niet alles volgens plan verloopt. Een deel van de activiteiten zal ook na 2026 doorlopen, zoals de routekaart voor de circulaire waterketen, in samenwerking met Stichting Amsterdam Water en Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Om als gemeente een betrouwbare partner te blijven in de transitie naar een circulair Amsterdam, is het een uitdaging om ook na deze uitvoeringsperiode continuïteit te waarborgen.

Sommige initiatieven vergen een langere adem, omdat ze afhankelijk zijn van factoren buiten onze directe invloed, zoals wet- en regelgeving, ongelijke marktomstandigheden en de schaarste aan betaalbare ruimte. Een voorbeeld hiervan is de lokale biovergister bij het Marineterrein. Door complexe juridische, financiële en organisatorische belemmeringen bevindt de geplande installatie zich nog steeds in de vergunningsfase. Daarnaast blijft capaciteit op verschillende plekken een terugkerend knelpunt. Het vraagt tijd, lef en doorzettingsvermogen om zaken op een andere manier te organiseren en aan te pakken. Omdat die ruimte niet altijd beschikbaar is, hebben we bij een klein aantal activiteiten tijdelijk op de pauzeknop moeten drukken.

2

https://www.amsterdam.nl/greenfriday/ https://cosh.eco/nl/wear-for-life-amsterdam 4 www.amsterdam.nl/tweedekans 3

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 4 van 8

Zo is de ontwikkeling van het Meerwaardekompas, bedoeld om de impact van circulaire initiatieven inzichtelijk te maken, voorlopig stilgelegd. Het voorkomen van elektronisch afval blijft een uitdaging en de opschaling van centrale gfe/t-inzameling is vertraagd. Focus tot eind 2026: voortzetten ondersteuning circulaire ondernemers en initiatieven Al met al lijkt de huidige aanpak goed te werken; in de afgelopen twee jaar is een solide basis gelegd voor de realisatie van de UACE en zijn we volop bezig met de uitvoering. In 2026 ligt de focus daarom nog steeds op de ondersteuning van circulaire ondernemers en initiatieven, met inzet van het instrumentarium zoals dat de afgelopen jaren is ontwikkeld. En we blijven obstakels wegnemen, in nauwe samenwerking met partners zoals de Omgevingsdienst NZKG en de kopgroep Circulair Financieren. Op basis van de opgedane inzichten brengen we daarnaast tot einde 2026 de volgende accenten aan: • Intensiveren van circulair inkopen en aanbesteden Inkoop is een krachtig middel gebleken om verandering te versnellen. Als gemeente besteden we jaarlijks maar liefst 3,1 miljard euro aan goederen en diensten; met onze inkoopkracht creëren we meer circulaire marktvraag.

In 2026 versterken we ons bestaande inkoopinstrumentarium zodat opdrachtgevers, inkopers en projectmanagers makkelijker criteria voor levensduurverlenging, toekomstig hergebruik en circulaire businessmodellen kunnen toepassen. • Opzetten professionele deelinfrastructuur gebruiksgoederen Elektronische apparaten zijn verantwoordelijk voor ongeveer 4% van de wereldwijde uitstoot, voornamelijk door energie-intensieve productieprocessen en de mijnbouw van metalen, waarbij misstanden in de toeleveringsketen nog steeds vaak voorkomen. De overgang van bezit naar gebruik vermindert het aantal apparaten in de stad en maakt deze toegankelijker voor alle Amsterdammers. Om dit te versnellen bereiden we de uitrol voor van een stadsbreed netwerk van een ‘dingenbieb’, zodat Amsterdammers spullen die zij minder vaak nodig hebben kunnen lenen in plaats van kopen. Dit initiatief bevordert bovendien zelfredzaamheid en sociale cohesie. • Stimuleren van duurzaam gedrag In 2026 intensiveren we campagnes gericht op gedragsverandering bij consumenten met betrekking tot bijvoorbeeld textiel, voedselverspilling en elektronica. Naast campagnes continueren we de opgebouwde samenwerking met initiatieven, bijvoorbeeld met Ruimte voor Duurzaam Initiatief, Funding Plus en Buurtcompost.

Daarnaast onderzoeken we welke mogelijkheden er zijn om uitingen en consumptieprikkels in de openbare ruimte te reguleren die een grote ecologische voetafdruk bevorderen of het eenmalig gebruik van producten normaliseren. • Ruimte voor de circulaire stad In navolging van de verkenning ‘Amsterdam maakt ruimte voor de circulaire economie’ brengen we de benodigde ruimte voor een 100% circulaire stad verder in kaart en bereiden een meerjarig implementatieplan voor, met aandacht voor de samenhang tussen economische, maatschappelijke en logistieke functies. We gaan kringloopwinkels intensiever ondersteunen en zetten ons samen met Port of Amsterdam in voor de verdere ontwikkeling van de circulaire schil in het havengebied. Ondertussen zorgen we ook op de korte termijn voor extra ruimte; zo streven we ernaar om in 2026 de deuren van de circulaire Textielhub aan de Donauweg te openen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 5 van 8

• Van beleid naar uitvoering Afgelopen jaren is er intensief samengewerkt tussen verschillende directies. Op plekken waar onderdelen van het dossier circulair voldoende volwassen en robuust zijn geworden, bereiden we overdracht voor van eigenaarschap naar de betreffende lijnorganisatie. Grond & Ontwikkeling is al volop bezig met de uitvoering van de houtbouwdoelstellingen door toepassing van circulaire criteria in gronduitgifte. En vanaf 2027 kan Economische Zaken & Cultuur de ondersteuning van het mkb verder vormgeven. Hierdoor wordt ‘circulair’ een integraal onderdeel van het economisch beleid. Circulair werken is relevanter dan ooit De afgelopen jaren hebben we ervaren dat de beschikbaarheid van grondstoffen niet meer vanzelfsprekend is. De toelevering van schaarse materialen voor alledaagse producten is al een aantal keren om politieke redenen stopgezet. Vanuit economisch oogpunt is circulariteit daarom essentieel. Het biedt bedrijven de kans om zich economisch te onderscheiden en een koploperspositie te creëren of te behouden. Bovendien kan de circulaire economie ons juist minder afhankelijk maken van landen met heel andere standaarden qua handelsrelaties, mensrechten en milieu. Afnemende leveringszekerheid onderstreept de noodzaak om zuinig om te gaan met grondstoffen.

Tijdens de coronapandemie hebben we gezien welk effect verstoring in leveringsketens kan hebben op de prijsontwikkeling. Dezelfde woning bouwen kon opeens 25% duurder zijn dan een half jaar eerder. In vier jaar tijd is de prijs van beton alleen al met de helft gestegen en zijn bakstenen circa 30% duurder geworden. Het is daarom ook bemoedigend om te zien dat er al geld bespaard wordt door grondstoffen in eigen beheer te houden en opnieuw in te zetten. Door hergebruik van gebakken klinkers en betonstraatstenen is de aanleg van een weg afgelopen jaar bijvoorbeeld een stuk goedkoper gebleken. Afhankelijk van het type steen kan de besparing oplopen tot minimaal 25%. Bovendien besparen we daar op jaarbasis ook nog eens aanzienlijke hoeveelheden CO₂ mee. Met dit soort voorbeelden laten we zien dat het kan. En dat moet ook want 2030 is dichterbij dan we vaak denken. De eerste aanbestedingen met een looptijd voorbij 2030 zijn al een feit. Willen we dichter bij onze doelstelling komen, dan zal circulair werken na 2026 gemeengoed moeten zijn. Van inkoop en aanbesteding tot ontwerp en uitvoering.

We doen wat mogelijk is, maar nog niet wat noodzakelijk is: de doelen raken uit zicht Ondanks de voortgang van de afgelopen twee jaar met de implementatie van circulair werken in de organisatie en de aandacht voor ondernemers en initiatieven, zien we tegelijk dat de doelen voor 2030 uit zicht dreigen te raken. Door de vroege fase van de transitie zijn veel van de UACEactiviteiten pas een eerste of tweede stap in een langere weg om circulair werken en leven mogelijk te maken. Op dit moment doen we wat mogelijk is, maar nog niet wat noodzakelijk is. Zo hebben we afgesproken in 2030 volledig circulair in te kopen. Toch constateren we dat er nog steeds aanbestedingen zijn die niet sturen op de impact van materiaalgebruik. Het percentage houtbouw is afgelopen vier jaar vertienvoudigd, onder andere door implementatie van circulaire criteria in gebiedsontwikkeling. Maar de afname van CO2-uitstoot bij woningbouw is nog steeds onvoldoende om de groei van de stad binnen de Parijs-afspraken vorm te geven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 6 van 8

Het is duidelijk dat er in de periode tot en met 2030 nog grote stappen te zetten zijn. Zowel in de eigen organisatie als in de stad. Een groot deel van de afhankelijkheid bevindt zich op nationaal en Europees niveau. Zoals het Planbureau voor de Leefomgeving reeds jaren herhaalt, is het realiseren van de circulaire doelen niet mogelijk zonder toepassing van meer ‘drang en dwang’5. Bij de ministeries van Economische Zaken en Klimaat & Groene Groei dringt het besef langzaam door dat de circulaire economie kan dienen als bouwsteen voor strategische autonomie en de economische weerbaarheid van het land kan versterken. De update van het Nationaal Programma Circulaire Economie in oktober 2025 aan de Tweede Kamer6 laat echter zien dat we van het Rijk op korte termijn niet veel meewind hoeven te verwachten. Alhoewel de inzet van circulair werken als middel om klimaatdoelen te realiseren tot extra financiering vanuit Den Haag kan leiden7, zien we dat de circulaire doelstellingen door het Rijk zijn afgezwakt en het toch al niet zo forse budget verder is verkleind. Echte keuzes blijven bovendien uit, zoals ook de Nota Ruimte laat zien8. De ontwikkelingen op Europees niveau leiden, ondanks recente afzwakkingen wel tot versnelling. Daadwerkelijk grote effecten op materiaalstromen vóór 2030 zijn echter niet realistisch.

Als gemeente zijn vooral betere spelregels te verwachten voor inkoop van goederen en een meer gelijk speelveld voor circulaire ondernemers. Met de inzet van het platform Circulaw9 zijn we goed voorbereid om optimaal gebruik te maken van de (toekomstige) wet- en regelgeving vanuit Europa. Zo gebruiken onze inkopers al regelmatig de Green Public Procurement Criteria and Requirements10 en Europese Ecodesign wetgeving11 voor het opstellen van inkoopeisen en criteria. Bovendien zijn we als gemeente Amsterdam goed voorgesorteerd om Europese subsidies aan te trekken die bijdragen aan het verder circulair inrichten van de stad. Zo is in 2025 €4,5 miljoen toegekend voor het biobased isoleren van 556 monumentale sociale huurwoningen in de Spaarndammerbuurt en de Centrale Markthal in Amsterdam-West. Samen met andere koplopersteden onderstrepen we het belang van de rol van de EU en steden en zijn we als initiatiefnemer van de Circular Cities Frontrunner Group in gesprek met onder andere de eurocommissaris voor doelmatige wet- en regelgeving op Europees niveau. Circulair beleid: intensiveer om op koers te blijven Het college heeft een stevige basis gelegd voor de transitie naar een circulair Amsterdam. In de eerste helft van de UACE zijn veel initiatieven opgestart, structuren opgebouwd en resultaten geboekt.

De eerste tekenen van succes worden zichtbaar, wat kansen biedt om verdere stappen te zetten. Maar daarmee is het nog niet geregeld. Deze voortgangsrapportage laat zien dat een intensieve voortzetting van de huidige uitvoeringsagenda nodig is om deze kansen ook daadwerkelijk te benutten. Ook zijn er onderdelen van de circulaire transitie die extra aandacht behoeven, zoals een brede aanpak voor het terugwinnen van kritieke grondstoffen. 5

Integrale Circulaire Economie Rapportage 2021, Planbureau voor de Leefomgeving Brief aan Tweede Kamer: Actualisatie Nationaal Programma Circulaire Economie (2025) 7 Bekostiging en uitvoeringslasten, Vereniging Nederlandse Gemeenten, oktober 2025 8 Ontwerp Nota Ruimte, Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, 2025 9 Circulaw, regelgeving voor een circulaire economie 10 Green Public Procurement Criteria and Requirements, Europese Commissie 11 Ecodesign for Sustainable Products Regulation, Europese Commissie 6

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 7 van 8

Door organisatieonderdelen te ondersteunen en te stimuleren met budget, inzicht en capaciteit zijn we nu beter in staat circulair te werken dan in 2022. Deze vooruitgang is echter nog broos, gezien de beperkte mate waarin circulair structureel is opgenomen in de begrotingen, plannen en werkprocessen van de verschillende directies. Als deze inzet wegvalt ontstaat er stagnatie. Ook, of misschien wel juist, bij de ondersteuning van ondernemers en initiatieven. De doelen blijven immers overeind, maar voor de begroting van 2027 zijn nog geen bestuurlijke kaders vastgesteld. Nu de fase van consolideren, uitbouwen en versterken aanbreekt, kan versteviging van de sturing verdere versnelling mogelijk maken. Bijvoorbeeld door de stedelijke doelstellingen door te vertalen naar directie-specifieke rollen, doelen en maatregelen. Continuïteit van capaciteit en middelen is daarbij de komende periode nog cruciaal. Door vanaf 2027 niet stil te vallen en voort te bouwen op de resultaten van afgelopen jaren kunnen nieuwe opstartkosten voorkomen worden en blijven we als gemeente een betrouwbare en voorspelbare partner voor de stad en onze leveranciers. Zo kunnen we een stevige bijdrage leveren aan een toekomstbestendig en weerbaar Amsterdam. Niet alleen op economisch vlak, maar ook op het gebied van gezondheid, veiligheid en strategische autonomie.

Vervolg 2026 In het voorjaar van 2026 krijgt de gemeenteraad via de Monitor Amsterdam Circulair een update van de ontwikkelingen in het materiaalgebruik van de stad over de periode 2024-2025, en een voorstel voor het verder concretiseren van de circulaire doelen. Begin 2027 krijgt u een eindevaluatie van de UACE. In de tussentijd zetten we ons volledig in om de activiteiten uit de UACE te realiseren, terwijl we uitkijken naar hoe het kunstwerk zich verder ontvouwt: de circulaire stad van 2050. Tot slot Tot slot, zoals ook het College van Rijksadviseurs beschrijft in hun nieuwe onderzoeksagenda ‘Gedeelde Grond’12, zijn het verwarrende en onzekere tijden. Gebrek aan betaalbare huisvesting, de klimaatcrisis, het afbrokkelen van de democratie, machtsconcentratie, en vermogensongelijkheid; de opgaven waar we voor staan zijn groot en veelomvattend. Toch mag dit geen aanleiding zijn om stil te vallen en te wachten op het perfecte plan om ons uit deze situatie te trekken. De wereld is in beweging en de complexiteit van de opgaven dwingt ons nu stappen te nemen en daarvan te leren, toe te werken naar een gedeeld ideaalbeeld.

12

Gedeelde Grond, Agenda van het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs 2025-2029

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 november 2025 Pagina 8 van 8

Indachtig de oproep van het College van Rijksadviseurs: hoewel we schaarste (bouwmaterialen, energie-aansluitingen, ruimte, aandacht voor elkaar) ervaren, is er tegelijkertijd ook overvloed: onderbenutte of leegstaande gebouwen en percelen, geld, zelfs voedsel, maar vooral ook onbenutte kennis, talent en betrokkenheid. Juist in die overvloed ligt de kracht om de transitie te versnellen en een circulaire toekomst dichterbij te brengen. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels wethouder Circulaire Economie en Duurzaamheid

Sofyan Mbarki wethouder Economische Zaken en Cultuur

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026 2. Overzicht van de 110 activiteiten 3. Overzicht afgehandelde moties

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl