1. Raadsinformatiebrief Monitor kantoren - stand van zaken begin 2021.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 maart 2021 EZ Wethouder Victor Everhardt Grond & Ontwikkeling (bestuurszaken.go@amsterdam.nl)

Onderwerp

Monitor kantoren Amsterdam – stand van zaken begin 2021

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. De monitor kantoren geeft twee keer per jaar inzicht in de kantorenleegstand, kantoorontwikkelingen en duurzaamheid van kantoren. Deze monitor is opgesteld op basis van gegevens van begin 2021. In deze monitor wordt extra aandacht besteed aan de gevolgen van de coronacrisis voor de kantorensector. Een nog altijd lage leegstand, een sterke Amsterdamse economie én onduidelijkheid over het toekomstig kantoorgebruik is de reden om vast te houden aan het kantorenplan en de kantorenvoorraad in Amsterdam. 1. De uitvoering en opgave van kantoorontwikkelingen passen binnen het kantorenplan. De markt wordt meer dan voorheen nauwgezet gevolgd en voor nieuwe kantoortenders zal een marktconsultatie plaatsvinden. 2. Amsterdam doet het bijzonder goed als stad in vergelijking met de (economische) prestaties van andere Europese steden. Amsterdam biedt hetzelfde als andere grote steden, maar dan kleinschaliger. Daarnaast behoort Amsterdam tot de Europese top op de kantorenmarkt en de afgelopen jaren hebben veel tech-bedrijven met veel talent zich in deze stad gevestigd. Dit kan een voorbode zijn dat Amsterdam sterk uit de crisis komt. 3. Het toekomstig gebruik van het kantoor kan invloed hebben op de vraag naar kantoorruimte.

Om het kantoorgebruik inzichtelijk te maken, worden scenario’s voor kantoorgebruik (drastisch minder, minder en gelijk/meer) bekeken. Op het moment dat de bemensing van kantoren weer een feit is, komt er meer inzicht in de toekomstige vraag naar kantoorruimte en het toekomstig kantoorgebruik. Dan wordt ook duidelijk of er sturing op de kantoorontwikkelingen nodig is.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2021 Pagina 2 van 3

De gemeente hanteert sinds dit jaar een nieuwe definitie voor de kantorenleegstand, gebaseerd op de data van CBRE. Het grootste verschil ten opzichte van de vorige monitor, is dat kantoren die in verbouwing zijn, niet langer worden meegenomen in het leegstandspercentage. Als gevolg is het ijkpunt voor een gezonde kantorenmarkt teruggebracht van 8% naar 6,5% frictieleegstand. In de conclusies van de monitor kantoren van begin 2021 zijn de volgende punten opgenomen: - De kantorenvoorraad wordt weergegeven in verhuurbaar vloeroppervlakte1 (vvo), omdat het hier over verhuurbaarheid gaat. In 2020 was de netto toename van de kantorenvoorraad 10.000 m² vvo. - De kantorenleegstand was 5,4% op 1 januari 2021 conform de nieuwe definitie van de gemeente Amsterdam en daarmee binnen de frictieleegstand. De kantorenleegstand was begin 2020 historisch laag, waardoor de markt voor transacties en nieuwe kantoorzoekers op slot zat. De leegstand is sinds vorig jaar relatief sterk toegenomen als gevolg van een aantal grote, nog niet verhuurde, opleveringen in 2020 én de terughoudendheid van bedrijven om naar aanleiding van de coronacrisis invulling te geven aan hun zoekvraag naar kantoorruimte. De historisch lage leegstand waarmee Amsterdam de coronacrisis in ging, zorgt ervoor dat de kantorenleegstand binnen de bandbreedtes van de frictieleegstand blijft.

- De opleveringen en onttrekkingen van kantoren worden weergeven in bruto vloeroppervlakte (bvo). De oplevering van nieuwe en gerenoveerde kantoorruimte in 2020 was 165.000 m² bvo. De grootste opleveringen in 2020 waren Awarehouse (Minervahaven), Hourglass en Terrace Tower (Zuidas). In 2021 is de verwachte oplevering 25% hoger dan in 2020 (circa 200.000 m² bvo). Daarentegen lijken, na een aantal uitzonderlijke jaren van onttrekkingen, de transformaties (onttrekkingen) volgens de monitor minder te worden. Echter zijn in de transformatiegebieden veel herontwikkelingen, transformaties en verdichtingen juist in voorbereiding. De onttrekkingen worden in de monitor opgenomen op het moment dat hier concrete afspraken over zijn. De opleveringen in 2020 stonden tegenover een definitieve onttrekking van 85.000 m² bvo. Daarnaast is 65.000 m² bvo tijdelijk onttrokken in verband met herontwikkeling of renovatie. In 2021 wordt naar verwachting 25.000 m² bvo getransformeerd, naar voornamelijk woningbouw. Daarnaast vinden een aantal sloopnieuwbouwprojecten plaats, zoals in Amstel III, waar met SPOT een grote transformatie wordt bewerkstelligd. - Het aantal kantoren met geregistreerd energielabel C of hoger was 64% op 1 augustus 2020. De data voor 1 januari 2021 is nog niet bekend.

Vóór 1 januari 2023 moeten alle bestaande kantoren groter dan 100 m² en zonder monumentale status voldoen aan het energielabel C of hoger. Amsterdam voert samen met de Omgevingsdienst campagne om hiervoor te zorgen. Op 1 januari 2021 hadden 190 kantoren in Amsterdam een BREEAM-certificaat2; 41 meer dan een jaar ervoor. In Amsterdam staan drie WELL-gecertificeerde kantoren3.

1

CBRE duidt de data voor het kantoorvolume en de huurtransacties aan als verhuurbaar vloeroppervlakte (vvo), dit is zodanig overgenomen in de monitor. De opleveringen en onttrekkingen worden vanwege hun ruimtelijke invloed wel in bruto vloeroppervlakte (bvo) weergegeven. 2 BREEAM-NL is sinds 2009 de certificeringsmethode voor een duurzaam gebouwde omgeving. Met BREEAM-NL wordt inzicht gegeven in de werkelijke duurzaamheidsprestatie van het project. Op die manier wordt zichtbaar en meetbaar gewerkt aan het behalen van de duurzaamheidsambities van de organisaties. 3 De WELL Building Standard richt zich specifiek op de gezondheid en het welzijn van gebruikers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 maart 2021 Pagina 3 van 3

Aanvullend op de data voor de monitor kantoren heeft CBRE het Corona effect op Amsterdamse kantorenmarkt (d.d. 7 februari 2021) inzichtelijk gemaakt. De belangrijkste punten hiervan zijn: - De Amsterdamse kantorenmarkt is met een zeer laag leegstandspercentage de coronacrisis ingegaan, namelijk met 3,2%. - De oorzaak in de daling van het aantal verhuurtransacties is de grote economische onzekerheid en de versnelling in het locatie-onafhankelijk werken. - De grote economische onzekerheid en de versnelling in het locatie-afhankelijk werken heeft tot een daling in het aantal verhuurtransacties geleid. - Het gebruik van kantoorruimte zal in de toekomst gericht zijn op het faciliteren van ontmoetingen en het samenwerken en minder voor individuele werkzaamheden. - Het individueel werken zal vaker thuis plaatsvinden. - De kantoorruimte wordt afhankelijk van de locatie en de voorzieningen. Kantoorruimten die zich op loopafstand bevinden van OV hubs en die omringd zijn door voorzieningen, zullen bij bedrijven in trek blijven. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Victor Everhardt Wethouder Economische Zaken Bijlagen 1. Monitor kantoren Amsterdam – stand van zaken begin 2021. 2. Covid-19 Amsterdamse kantorenmarkt van CBRE 3. Samenvatting ‘Monitor kantoren en CBRE-rapport’

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl