1. Raadsinformatiebrief Koningsdag.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

Bijlagen

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 december 2025 Evenementen Femke Halsema Stedelijk Evenementenbureau, evenementenbureau@amsterdam.nl Onderzoek Koningsdag 1. Koningsdag 2026, Gemeente Amsterdam; 2. Jongeren en Koningsdag in Amsterdam

Geachte leden van de gemeenteraad, In mei heb ik, in reactie op schriftelijke vragen van het lid Moeskops, aangekondigd dat er onderzoek gedaan zal worden naar de uitdagingen rondom Koningsdag en naar een mogelijke nieuwe aanpak. Het debat in de raad van 11 juni 2025 naar aanleiding van de signalen van de Ambulance Dienst Amsterdam benadrukte de noodzaak voor een nieuwe aanpak. Met deze brief informeer ik u over de voortgang van het onderzoek en de vervolgstappen. Afgelopen zomer heeft een kwantitatief onderzoek plaatsgevonden, door middel van een enquête onder bezoekers van Koningsdag, zowel uit Amsterdam als daarbuiten. Vervolgens heeft dit najaar een kwalitatief onderzoek plaatsgevonden, waar onder andere is gesproken met focusgroepen. Omdat ik het gesprek met uw raad op inhoud wil kunnen voeren, heb ik de uitkomsten van het onderzoek eerst voorgelegd aan de betrokkenen waaronder onze veiligheidspartners en heb ik een projectgroep ingesteld die scenario's en maatregelen konden schetsen. Met deze brief informeer ik u over de resultaten van het onderzoek, de aanbevelingen van de projectgroep en de stappen die worden ondernomen om de aanpak van Koningsdag verder te verbeteren. Het kwantitatieve onderzoek is als bijlage bijgevoegd.

Betekenis Koningsdag voor de stad en (zorgwekkende) trends Het onderzoek bevestigt het beeld dat Koningsdag een belangrijk evenement is voor de stad, waarbij inwoners en bezoekers samen feestvieren. Overal in de stad vinden grote vrijmarkten plaats, kinderen spelen op straat en geven spontane optredens, mensen ontmoeten elkaar op pleinen en straathoeken en er worden talloze feesten en evenementen georganiseerd. Tegelijkertijd staat het evenement in toenemende mate onder druk van grote aantallen bezoekers, drukte geconcentreerd in specifieke plekken in de (binnen)stad, alcoholmisbruik en gevolgen van incidenten die plaatsvinden. Voor veel bezoekers hoort een drankje erbij, maar het moet wel beheersbaar blijven en niet leiden tot buitensporig alcohol- en middelengebruik. De afgelopen jaren zijn de vieringen, met name in de binnenstad, uitgegroeid tot een grootschalig, niet altijd gereguleerd en moeilijk beheersbaar openluchtfestival. De situatie is soms nog net beheersbaar dankzij de vele maatregelen en het harde werk van onze collega's en partners. Het

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 december 2025 Pagina 2 van 4

doel is om te komen tot een feestelijke dag voor Amsterdammers, die veilig verloop voor alle bezoekers en onze diensten. Op dit moment is Koningsdag niet overal en altijd veilig, niet altijd feestelijk en niet altijd Amsterdams; dat moet anders. Grootste uitdagingen tijdens Koningsdag De afgelopen jaren is de drukte tijdens Koningsdag in de stad aanzienlijk toegenomen, met een sterke concentratie van bezoekers in delen van de binnenstad. Dit is enerzijds het gevolg van de groei van Amsterdam zelf, maar anderzijds ook van de toestroom van bezoekers van buiten de stad. Mensen uit omliggende gemeenten en andere delen van het land komen massaal naar Amsterdam om deel te nemen aan dit steeds groter wordende feest. Grote (betaalde) evenementen aan de randen van de stad hebben te maken met dalende bezoekersaantallen en stijgende productiekosten. Uit het onderzoek en de focusgroepen komt naar voren dat veel bezoekers minder bereid zijn om de hoge ticketprijzen te betalen en ervoor kiezen om gratis te feesten in de binnenstad. Ook wordt de verplichte eindtijd van 20:00 uur bij een georganiseerd evenement genoemd als een belemmering om deze betaalde evenementen te bezoeken. Daarom zijn er op dit moment nog maar drie betaalde evenementen buiten de binnenstad. Waar in het verleden nog veel bezoekers naar betaalde evenementen aan de rand bezoekers gingen, is dit nu veel minder geworden.

Een deel van de festivalgangers die wel een betaald evenement bezoekt, trekt na afloop alsnog naar de binnenstad waar het feest langer doorgaat. Daar neemt de drukte vervolgens alleen maar toe. Naast de toenemende drukte is er een zorgwekkende negatieve trend zichtbaar in het gedrag van een deel van de bezoekers. Onder meer door de ongecontroleerde illegale verkoop van alcohol neemt alcoholmisbruik toe, wat leidt tot overlast door dronken bezoekers en een stijging van het aantal alcohol gerelateerde incidenten. Tevens wordt een toename van illegale en onvergunde feesten op straat geconstateerd. Door de brede beschikbaarheid van grote speakers kan nagenoeg iedereen eenvoudig zelf een straatfeest voor de deur organiseren. In sommige gevallen leiden deze spontane straatfeesten tot buitensporige overlast, hier is in de huidige situatie moeilijk tegen op te treden. De betrokken nood- en hulpdiensten hebben zorgen over de beheersbaarheid van deze groeiende problematiek. Door het stijgende aantal incidenten neemt de druk op de uitvoerende partijen toe. Bovendien vormt de slechte bereikbaarheid van de drukke binnenstad een steeds grotere uitdaging voor hulpverleners. De afgelopen jaren is het gelukkig goed gegaan, maar dit heeft een grote inzet gevraagd van onze veiligheidspartners.

Politie, de ambulancedienst en verschillende specialisten binnen de gemeente hebben nadrukkelijk aangegeven dat er veranderingen moeten worden doorgevoerd in de aanpak van Koningsdag. Als er niets wordt gedaan aan de groeiende problematiek, zou in de toekomst een nog groter beroep moeten worden gedaan op de capaciteit van de hulpdiensten. Hoe nu verder? Koningsdag moet weer een feestelijke dag zijn voor alle Amsterdammers, maar het is ook van groot belang dat de dag zo veilig mogelijk verloopt. Om dit te bereiken, zullen voor de komende jaren enkele fundamentele keuzes gemaakt moeten worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 december 2025 Pagina 3 van 4

Op mijn verzoek heeft de projectgroep verschillende scenario's uitgewerkt en deze besproken met de betrokken diensten. Dit heeft geresulteerd in de volgende drie scenario’s: 1. Doorgaan onder de huidige aanpak: het verder uitbreiden van bestaande maatregelen rondom handhaving, crowd management en gedrag. Dit gaat bijvoorbeeld over het uitbreiden van de EHBO-capaciteit, uitbreiden van het exit-only systeem in het centrum en extra communicatie (‘vier lokaal’). 2. Een fundamentele wijziging: we kiezen ervoor echte verandering te weeg te brengen doormiddel van het doorvoeren van een aantal grote aanpassingen. U kunt hierbij denken aan het herbestemmen van bepaalde delen van het centrum die overbelast zijn (conform het Vondelpark), meer ruimte te maken voor een groot (gratis) evenement aan de rand van de stad of oplossingen in het kader van mobiliteitsvraagstukken. In dit scenario wordt intensief ingegrepen ten aanzien van alle knelpunten en wordt afscheid genomen van de binnenstad als een niet altijd gereguleerd openlucht muziekfestival. Ook wordt bezoek aan onze stad van buitenaf zo veel mogelijk ontmoedigd. 3. Een midden-scenario van meer reguleren, verleiden en programmeren voor doelgroepen: dit is een combinatie van scenario 1 en 2, waarbij Koningsdag vanuit een nieuwe aanpak wordt georganiseerd.

Er blijft ruimte voor feesten in de binnenstad, maar wel binnen duidelijke kaders, en beter beheersbaar. Denk aan begrensde festivalterreinen zoals op de Westerstraat en Noordermarkt, waar ruimte is voor een evenement, maar daarbuiten niet. Er wordt dan gewerkt vanuit een doelgroepenmodel, waarop de communicatie en de programmering in verschillende delen van de stad worden aangepast. In dit scenario worden fundamentele stappen gezet om handhaving en veiligheid te verbeteren en de drukte te spreiden. Bezoekers aan onze stad blijven welkom, maar in mindere mate. Amsterdam stelt zich graag gastvrij op, onder voorwaarde dat mensen zich gedragen en respect tonen voor onze stad en alle mensen die zich hard maken om er op deze bijzondere dag een mooi feest van te maken. Op basis van de scenario's heb ik gekozen voor scenario drie. Het eerste scenario is op de lange termijn niet houdbaar en biedt geen structurele oplossing voor de complexe uitdagingen. De risico’s van het niet altijd gereguleerde openluchtfestival dat momenteel in het Centrum plaatsvindt zijn te groot. Deze risico’s kunnen niet eenvoudig worden opgelost met extra hekken en verkeersregelaars. Het tweede scenario is niet realistisch wat betreft uitvoering, aangezien ik verwacht dat mensen alsnog naar de binnenstad zullen komen en er onvoldoende capaciteit is om hierop te handhaven.

Daarnaast tast deze maatregel het feestelijke en open karakter van Koningsdag te veel aan en is het onvoldoende duidelijk in hoeverre deze maatregel zal leiden tot een waterbedeffect naar omliggende gemeenten. Het is belangrijk dat er ruimte blijft om feest te vieren, ook in de binnenstad. Wat betekent dit concreet? De nieuwe aanpak voor Koningsdag zal tijd kosten en vraagt verandering over de komende jaren. Daarbij vind ik het belangrijk om de signalen die er nu zijn serieus te nemen en voor de komende editie van Koningsdag in 2026 te onderzoeken hoe we een start kunnen maken met een aantal aanvullende maatregelen die kunnen bijdragen aan een veiliger verloop van de dag. Deze komen bovenop de reguliere maatregelen die de betrokken (gemeentelijke) diensten al nemen. De volgende vijf maatregelen worden onderzocht voor Koningsdag 2026: 1. Het invoeren van een evenemententerrein op de Westerstraat/Noordermarkt;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 december 2025 Pagina 4 van 4

2. Het veranderen van de handhavingsaanpak en prioritering op illegale verkoop van alcohol en illegale (straat)feesten; 3. Het aantrekkelijker maken van betaalde festivals aan de randen van de stad door de eindtijd waar mogelijk te verruimen naar 22:00 uur; 4. Het verruimen van de inzet van fiets-EHBO-teams in de binnenstad; 5. Het verbeteren van de communicatielijn tussen het operationeel mobiliteitscentrum, de ambulancedienst, de EHBO-dienst en de politie om de meldkamers te ontlasten. De effecten van deze ingrepen worden gemeten, zodat deze, indien succesvol, ook elders in de stad zouden kunnen worden toegepast. Dit alles wordt ondersteund met een (preventieve) communicatiestrategie die bijdraagt aan een feestelijke, Amsterdamse en veilige Koningsdagviering. Tot en met januari 2026 wordt getoetst of deze voorstellen al uitvoerbaar zijn voor de komende editie van Koningsdag. Voor de maatregelen die in 2026 worden doorgevoerd wordt onderzocht in hoeverre deze maatregelen het gewenste effect hebben, onder welke voorwaarden deze uitvoerbaar zijn en hoe ze ook in 2027 en daarna kunnen bijdragen aan vieringen tijdens Koningsdag. Ik verwacht dat de voorgestelde maatregelen een belangrijke stap zijn in de goede richting, maar daadwerkelijke verandering vraagt een meerjarige aanpak.

In de komende periode wordt verder nagedacht over aanvullende maatregelen die kunnen bijdragen aan een veiliger en feestelijker verloop van Koningsdag voor alle Amsterdammers. Dit vraagt om een lange-termijnaanpak. Tijdens Koningsdag bestaat een complexe stapeling van hardnekkige problemen die niet met één enkele maatregel of binnen één à twee jaar kunnen worden opgelost. De verschillende maatregelen zijn onderdeel van een integrale aanpak, die juist in samenhang aan kracht wint en de komende jaren geleidelijk tot verbetering moet leiden. Hierbij zullen diverse maatregelen worden uitgeprobeerd en de effecten daarvan zorgvuldig worden gemonitord. Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en ga graag met de Raad in debat over de voorgestelde plannen. Met vriendelijke groet,

Femke Halsema Burgemeester gemeente Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl