1. Raadsinformatiebrief Herorientatie Masterplan Zuidoost d.d. 8 juli 2025

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 juli 2025 Masterplan Zuidoost Marjolein Moorman Bestuurs- en Managementadvisering, bestuurszakenBMA@amsterdam.nl

Onderwerp

Heroriëntatie Masterplan Zuidoost

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. In de commissievergadering Stadsontwikkeling van 4 juni jl. heb ik u meegedeeld dat de heroriëntatie Masterplan Zuidoost is afgerond. Daarnaast heb ik toegezegd de uitkomsten en aanbevelingen van het rapport in de raadscommissie Stadsontwikkeling (SO) van 3 september 2025 te agenderen. In de afgelopen jaren is er veel bereikt met het Masterplan Zuidoost. Tegelijkertijd heeft het Kernteam van de Alliantie geconstateerd dat de pioniersfase voorbij is en dat we de knelpunten in de uitvoering van het Masterplan moeten aanpakken. De heroriëntatie die is uitgevoerd in opdracht van de Alliantie, bood de kans om het anders aan te pakken: samen, luisterend, kijkend, lerend en creërend. In deze brief deel ik de uitkomst van de heroriëntatie van het Masterplan Zuidoost, die is vastgesteld in de alliantievergadering van 3 juli jl. Daarnaast informeer ik u over de vervolgacties. Het rapport, “Drie jaar Masterplan Zuidoost – Heroriëntatie Masterplan Zuidoost”, biedt een duidelijke richting met drie aanbevelingen voor de samenwerking. Deze zijn vertaald naar concrete stappen die nodig zijn om ze in de praktijk te brengen. Aanleiding en aanpak heroriëntatie In 2023 komt het Masterplan Zuidoost op een keerpunt.

Na het vertrek van de programmadirecteur, die wijst op te weinig betrokkenheid van bewoners, laat de Initiatiefgroep Masterplan Zuidoost Community in een brandbrief weten dat er een gebrek is aan eigenaarschap en zeggenschap van bewoners. Tijdens een drukbezochte bijeenkomst op 11 juli 2023 nodigt de voorzitter van de Alliantie ZO=Zuidoost, burgemeester Halsema, de groep uit om met een eigen voorstel te komen. Dat wordt de Blueprint Hervorming Governance, die eind 2023 door de alliantie wordt overgenomen als basis voor een heroriëntatie van het masterplan. De kernwaarden zijn duurzaam, inclusief en transparant. Dit moment wordt ook aangegrepen om de vijfjaarlijkse evaluatie van het masterplan uit te voeren. De heroriëntatie start in 2024 met een onafhankelijk procesbegeleider en een projectteam waarin ook bewoners meedoen. Het is een intensief traject met veel gesprekken, samenwerking en reflectie. Er zijn vijf thema’s: structuur en governance, community-based werken, ambities en sturing, betrokkenheid van de gemeenschap, en communicatie. Via actieonderzoek, met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2025 Pagina 2 van 3

gesprekken, interviews en onderzoek, worden inzichten direct toegepast. Ook levert de theoretische verkenning van hoogleraar Femke Kaulingfreks, als bijlage toegevoegd aan deze brief, de basis voor het eindrapport en input op de aanbevelingen. Tegelijk werkt de Initiatiefgroep aan een Community Development Plan om de rol van bewoners blijvend te versterken en te borgen. Eerste resultaten De eerste resultaten zijn veelbelovend en versterken de aanpak van het Masterplan. Door het proces van de heroriëntatie is de verbinding tussen partners en bewoners zichtbaar verbeterd Daardoor spelen de lopende projecten en initiatieven beter in op de behoeftes van bewoners en worden signalen sneller opgepakt. Dit zorgt voor meer begrip en betrokkenheid van beide kanten. De samenwerking tussen alliantiepartners is verbeterd. De actieve gespreksrondes hebben geleid tot een steviger netwerk en gedeelde inzichten en belangen. Daarnaast is de verhouding tussen het stadsdeel Zuidoost en het programmabureau verbeterd. Projecten en initiatieven komen daardoor beter van de grond, waardoor de aanpak een grotere impact kan maken in de wijken. Aanbevelingen Masterplan Zuidoost De inzichten en lessen uit de heroriëntatie zijn geordend op basis van verschillende thema’s, waaronder doelstelling, samenhang, tijd, financiering, de rol van bewoners, samenwerking en een gelijkwaardig proces.

Op basis van de bevindingen zijn drie aanbevelingen geformuleerd: 1. Werk vanuit een gedeeld toekomstbeeld samen aan de verandering die nodig is. In dit beeld komen de verschillende perspectieven en achtergronden in Zuidoost bij elkaar. Dit vraagt aandacht voor hoe ongelijke kansen zijn ontstaan en nog steeds bestaan – uit het gedeelde koloniale verleden. 2. Zorg dat iedereen die aan een opgave werkt, weet wat we daarmee willen bereiken. De opgave en het uiteindelijke resultaat staan centraal. 3. Regel de samenwerking in ZO=Zuidoost zo, dat die de aanbevelingen 1 en 2 mogelijk maakt. Let daarbij vooral op dat alle niveaus en ambities goed op elkaar aansluiten en dat iedereen ook daarin goed met elkaar samenwerkt. De eerste aanbeveling onderstreept het belang van begrip van de lokale context als randvoorwaardelijk voor het succes van het masterplan. In een gedeeld toekomstbeeld komen de verschillende perspectieven en achtergronden van het diverse Zuidoost bij elkaar. Bewoners ervaren vaak een functionele gerichtheid op het oplossen van achterstanden. Dat brengt het risico van onbedoelde vormen van stigmatisering met zich mee. Bewoners vragen om erkenning van de gemeenschapskracht en aandacht voor hoe ongelijke kansen zijn ontstaan en nog steeds bestaan – uit het gedeelde koloniale verleden. De tweede aanbeveling gaat over de samenwerking binnen het Masterplan Zuidoost.

Deze integrale aanpak werkt niet goed als er te veel vastgelegd wordt in regels. Wat helpt is een gezamenlijke manier van werken, waarbij iedereen weet waar het masterplan naartoe gaat en hoe partners en bewoners eraan bijdragen. Tegelijk moet er genoeg ruimte zijn om binnen het eigen werkveld te blijven vernieuwen en te experimenteren. Door ambities goed op elkaar aan te sluiten, kunnen zij elkaar versterken en wordt het makkelijker om bewoners en andere betrokkenen te laten zien wat er bereikt wordt. De Alliantie ZO=Zuidoost werkt hiervoor met een gezamenlijke verandertheorie: een gedeeld denkkader om samen tot betere plannen en afspraken te komen. Monitoring is daar een vast onderdeel van, met de nadruk op het zichtbaar maken van impact.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juli 2025 Pagina 3 van 3

Zo’n gezamenlijke aanpak helpt om niet het eigen belang voorop te zetten, maar de gezamenlijke opgaven in het stadsdeel. Het is ook een manier om te toetsen of de resultaten er echt zijn en of de aannames achter het masterplan kloppen: draagt wat het masterplan doet daadwerkelijk bij aan de verandering die we willen zien? Aanbeveling drie is een essentieel sluitstuk op de aanbevelingen over toekomstbeeld en aanpak. Zonder duidelijke afspraken over samenwerking, rollen en verantwoordelijkheden, dreigt er telkens energie en vaart verloren te gaan. Daarom krijgt de kwetsbare positie van het Programmabureau extra aandacht. Besloten is om het bureau stevig te verankeren binnen de stadsdeelorganisatie, als zelfstandig onderdeel direct onder de stadsdeeldirecteur. De programmadirecteur valt formeel onder deze directeur, maar kan, indien nodig, opschalen naar de gemeentesecretaris en het Kernteam Alliantie. Het programmabureau blijft werken voor en met alle partners van de alliantie. De gemeente scherpt daarnaast de afspraken aan over rollen, taken en financiële verantwoordelijkheden, met extra aandacht voor de rol van leidinggevenden bij het naleven van gedragscodes en richtlijnen. Ook zijn bewoners vertegenwoordigd in verschillende overlegstructuren van het masterplan, zodat hun stem en behoeften centraal blijven staan in de uitvoering.

Invulling vacature programmadirecteur Masterplan Zuidoost Eén van de concrete stappen bij de aanbevelingen is het opstarten van het proces tot benoeming van een programmadirecteur Masterplan Zuidoost. Nu het duidelijk is hoe het masterplan verder gaat, is de werving- en selectieprocedure van een programmadirecteur in gang gezet. Reactie en vervolgstappen college Het college heeft met belangstelling kennisgenomen van het rapport. In de komende tijd werkt de Alliantie Masterplan Zuidoost de drie aanbevelingen voor samenwerking uit het rapport "Drie jaar Masterplan Zuidoost - Heroriëntatie" verder uit. Naar verwachting zal ik u in het eerste kwartaal van 2026 of eerder indien mogelijk informeren over de voortgang van de uitwerking en de werving- en selectieprocedure van de programmadirecteur. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Masterplan Zuidoost Bijlagen 1. Rapport ‘Drie jaar Masterplan Zuidoost – Heroriëntatie Masterplan Zuidoost’ (3 juni 2025). 2. Prof. Dr. Femke Kaulingfreks, Dr. Hetty van Kempen ‘Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder’ (juni 2025).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl