1. Raadsinformatiebrief Essay Scheiding kerk en staat

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 juni 2026 Algemene Zaken, Inclusie en anti-discriminatiebeleid, Ruimtelijke Ordening Femke Halsema, Touria Meliani, Steven van Weyenberg Kabinet, OJZ, R&D (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl) Essay Scheiding en Kerk en afdoening moties 060 t/m 063 van de leden Havelaar, Kamamba, Koyuncu, Minderhoud en Van Munster van de partijen CDA, Denk, Groenlinks en PvDA

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 2 april 2025 heeft uw raad de brandbrief van tientallen kerken besproken waarin zij aandacht vroegen voor een gebrek aan ruimte in de stad. Naar aanleiding van de brief kwam ook een meer diepgaande discussie op gang over de ruimte voor religie in de stad en scheiding tussen kerk en staat. De burgemeester heeft daarbij toegezegd dat zij een nieuwe versie zou schrijven van het eerder gepubliceerde essay van voormalig burgemeester Cohen over de scheiding van kerk en staat. U vindt het vernieuwde essay als bijlage bij deze brief. Met deze raadsbrief willen we ook de moties afdoen die in de raad van 2 april zijn aangenomen tijdens het debat over de eerdergenoemde brandbrief. Motie 060 van de leden Havelaar en Kabamba inzake House of One voor Amsterdam, waarin het college wordt gevraagd om: 1. Te onderzoeken of de realisatie van een "House of One" haalbaar is in Amsterdam, bijvoorbeeld in Nieuw-West of Zuidoost; 2. Als gemeente daarin een activerende en faciliterende rol in te nemen, waarbij bij dit onderzoek (voortrekkers van) religieuze gemeenschappen en vertegenwoordigers van verschillende geloofsovertuigingen actief betrokken worden; 3. In overleg met hen de mogelijkheden voor financiering, waaronder publiek-private samenwerking, in kaart te brengen; 4.

De resultaten van dit onderzoek nog in 2025 aan de Raad te presenteren en mogelijk, bij positieve uitkomsten het project te verbinden aan de viering van Amsterdam 750 jaar. Het college staat positief tegenover het idee van een ‘house of one’ waarin verschillende religieuze gemeenschappen onderdak vinden. Tegelijkertijd ziet het college het niet als haar taak om een activerende rol te spelen in de realisatie hiervan. De behoeft naar een house of one moet nadrukkelijk vanuit de gemeenschappen zelf op tafel worden gelegd. Wanneer die behoefte er inderdaad is en gemeenschappen hiertoe met een initiatief komen, is het college bereid hier een faciliterende rol in te spelen en zich welwillend en behulpzaam op te stellen. Gezien de hierboven beschreven rolopvatting van het college kan het college pas aan het derde verzoekpunt van de motie voldoen wanneer een initiatief zich vanuit de samenleving aandient. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2026 Pagina 2 van 4

Motie 061 van de leden Havelaar, Minderhoud en Van Munster inzake ruimte voor religieuze gebouwen bij nieuwbouw, waarin het college gevraagd wordt om: 1. De resultaten van het initiatiefvoorstel “Voldoende ruimte voor maatschappelijke organisaties en buurtgroepen in transformerende en nieuwe stad” in Q4 te delen met raad, waarin is opgenomen hoe een grotere rol voor de gemeente bij het realiseren van ruimte voor semi-maatschappelijke voorzieningen eruit kan zien; 2. De Raad voor de zomer van 2025 te informeren over wanneer conform dit initiatiefvoorstel gebiedsgericht de vraag in kaar gebracht zal zijn en hoe sturing hierop bij gebiedsontwikkeling vormgegeven zal worden 3. Bij de uitvoering van het initiatiefvoorstel en de pilots die in het kader van dit initiatiefvoorstel uitgevoerd worden, voldoende oog te hebben voor religieuze organisaties. Zoals wethouder van Weyenberg 26 november 2025 in de raadscommissie Ruimtelijke Ordening mededeelde, wordt er gewerkt aan het initiatiefvoorstel “Voldoende ruimte voor maatschappelijke organisaties en buurtgroepen in een transformerende en nieuwe stad.” De toezegging was dat de resultaten nog voor de zomer met de raad gedeeld konden worden. Dit wordt echter augustus. In de pilotgebieden zitten ook religieuze organisaties.

Om te kijken welke rol de gemeente mogelijk kan hebben bij het realiseren van ruimte voor maatschappelijke initiatieven is onderdeel van het onderzoek om te kijken hoe we de maatschappelijke initiatieven objectief kunnen waarderen, ook bij religieuze instellingen. Het college vindt het belangrijk om de rol van religieuze organisaties en hun inzet op sociaal-maatschappelijk terrein te benoemen en te erkennen. Omdat bij religieuze partijen het maatschappelijk deel echter sterk verweven is met de geloofsuitvoering en we als gemeente hier in de regel op afstand staan, moet blijken of deze benadering (ook) toepasbaar is voor religieuze instellingen. Hierover wordt de raad in de rapportage over geïnformeerd. Motie 062 van het lid Koyuncu inzake een inclusieve stad sluit niemand uit – ook religieuzen niet, waarin het college wordt gevraagd om: 1. Hiertoe in gesprek te gaan met een brede vertegenwoordiging van religieuze organisaties over hun ervaringen en behoeften, en eventuele knelpunten in beleid of uitvoering in kaart te brengen en aan te pakken; 2. De opgehaalde signalen en reacties schriftelijk terug te koppelen aan de raad; Het college spreekt op verschillende momenten met vertegenwoordigers van religieuze organisaties en gemeenschappen. Naar aanleiding van de brandbrief van de kerken heeft de burgemeester de ondertekenaars van de brief uitgenodigd op de ambtswoning.

Daarbij is gesproken over het gebrek aan panden en ruimte voor religie in de stad. De burgemeester heeft daarbij toegezegd om een vervolgbijeenkomst te organiseren waarin nog nader ingegaan zou worden op de verbinding tussen gemeenschappen en het stadsbestuur. Deze bijeenkomst heeft recent plaatsgevonden in de ambtswoning. Ook heeft de burgemeester toegezegd om een conceptversie van het essay over scheiding kerk en staat voor te leggen aan vertegenwoordigers van verschillende religieuze gemeenschappen en deskundigen op dit onderwerp. Hiertoe heeft een bijeenkomst in de ambtswoning plaatsgevonden. De input van de aanwezigen is verwerkt in de uiteindelijke versie van het essay. In het essay wordt ook nader ingegaan op de open houding die het college wil aannemen in de richting van religieuze gemeenschappen wanneer zij te kampen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2026 Pagina 3 van 4

hebben met ruimtegebrek. En hen waar mogelijk vanuit een faciliterende rol ondersteunen door vraag en aanbod beter bij elkaar te brengen. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Motie 063 van het lid Koyuncu inzake religieuze inspiratie is géén reden tot uitsluiting, waarin het college wordt gevraagd om: 1. In woord en daad uit te dragen dat Amsterdam ruimte biedt aan religie als onderdeel van de stedelijke identiteit, sociale en ruimtelijke infrastructuur; 2. Zich te onthouden van uitspraken die religieuze instellingen reduceren tot louter maatschappelijke uitvoerders; 3. Te erkennen dat hun religieuze inspiratiebron integraal onderdeel is van hun maatschappelijke bijdrage. Het college komt graag tegemoet aan de verzoekpunten van deze motie.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2026 Pagina 4 van 4

Het essay over de scheiding kerk en staat onderschrijft al deze punten. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Steven van Weyenberg Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Touria Meliani Wethouder Inclusie en anti-discriminatiebeleid

Bijlagen 1. Motie 060 Havelaar cs. Inzake House of One voor Amsterdam 2. Motie 061 Havelaar cs. Inzake ruimte voor religieuze gebouwen bij nieuwbouw 3. Motie 062 Koyuncu cs. Inclusie sluit niemand uit – ook religieuzen niet 4. Motie 063 Koyuncu religieuze inspiratie is geen reden tot uitsluiting 5. Essay Scheiding Kerk en Staat 2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl