1. Raadsinformatiebrief Eerste voortgangsrapportage Energie voor de Stad

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 december 2024 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Dirk de Jager Energie voor de Stad (bestuurszaken.uie@amsterdam.nl)

Onderwerp

Eerste voortgangsrapportage Energie voor de Stad

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Toegang tot genoeg, betaalbare en groene energie voor alle Amsterdammers is noodzakelijk voor een toekomstbestendige, duurzame stad. Met de aanleg van nieuwe en vervanging van bestaande energievoorzieningen bouwen we hier aan. De energietransitie is essentieel en randvoorwaardelijk voor het behalen van onze klimaat- en CO2-reductiedoelen en raakt vele opgaven waar dit college voor staat: woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, vestigingsklimaat, werkgelegenheid, wooncomfort en bestaanszekerheid. We kunnen deze transitie alleen met elkaar realiseren: het vraagt grote inzet van alle betrokkenen. Overheden, netbeheerders, ondernemers, bedrijven, gebouweigenaren en bewoners. De oprichting van de regie- en uitvoeringsorganisatie Energie voor de Stad op 1 oktober 2023 markeerde de start van een nieuwe fase waarin een deel van de uitvoeringsactiviteiten – met name gericht op het uitbreiden van warmte- en elektriciteitsinfrastructuur en het produceren van hernieuwbare energie - binnen één gemeentelijke organisatie zijn gebundeld. Hierdoor is er meer slagkracht en focus, gericht op de noodzakelijke versnelling van de uitvoering. Met het in september 2024 vastgestelde Plan van Aanpak bent u geïnformeerd over hoe de gemeente hier concreet invulling aan geeft.

In het kader van de Regeling Grote Projecten ontvangt u vanaf nu twee keer per jaar een voortgangsrapportage van Energie voor de Stad. Bijgevoegde voortgangsrapportage is de eerste en rapporteert over het eerste jaar. In deze brief informeer ik u over de belangrijkste ontwikkelingen. Verzwaring van het elektriciteitsnetwerk De komende jaren moeten in totaal 43 elektriciteitsstations worden uitgebreid (13) of nieuw gerealiseerd (30). We werken momenteel aan 24 elektriciteitsstations. Voor deze stations worden locaties gezocht of wordt tussen gemeente en netbeheerders TenneT en Liander afgestemd over de inpassing. Energie voor de stad werkt, samen met de netbeheerder, aan de ruimtelijke inpassing, vergunningverlening en participatie. De daadwerkelijke realisatie is de verantwoordelijkheid van TenneT en Liander.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2024 Pagina 2 van 3

Er is het afgelopen jaar vooruitgang geboekt met de identificatie van locaties voor deze infrastructuur. Desondanks blijven ruimtelijke inpassingsvraagstukken en netcongestieknelpunten groot en complex en zijn die ook de komende jaren nog van invloed op de voortgang. De samenwerking met TenneT en Liander is geïntensiveerd om deze problemen te verminderen. De locatiebesluiten van diverse elektriciteitsstation zijn in voorbereiding (Uilenburg, Buikslotermeer, Weesp Zuid, Slotermeer) of genomen (Schipluidenlaan, Slotermeer en Rhijnspoor). Conform het Ontwikkelingskader Elektriciteitsvoorziening Amsterdam 2035 wordt met het locatiebesluit door de gemeente aangegeven mee te willen werken aan de inpassing van het elektriciteitsstation. Het proces van het plaatsen van de circa 2600 extra elektriciteitshuisjes begint op gang te komen. Momenteel wordt gewerkt aan circa 900 elektriciteitshuisjes. Energie voor de Stad is met name verantwoordelijk voor locatiekeuze en procesverbetering. Liander is verantwoordelijk voor de plaatsing. De leerpunten van deze eerste projecten, bijvoorbeeld wanneer en hoe we de omgeving betrekken, nemen we mee bij het plaatsen van de volgende huisjes. Ook werken we aan 7 kabeltracés. Dit zijn 150 kV verbindingen tussen de elektriciteitsstations van TenneT, die op dit moment in de planvormingsfase zitten.

Dit betekent dat er in overleg met de betrokken gemeente(s) een voorkeurstracé wordt gezocht. Onderzoek naar netcongestie en mogelijkheden van congestiemanagement De groei van de stad en de steeds grotere vraag naar elektriciteit, onder andere door de elektrificatie van mobiliteit, woningen en industrie en digitalisering, maakt dat de uitbreiding van onze elektriciteitsinfrastructuur urgent is. Het lokale stroomnet van Liander zit in een deel van Amsterdam (Noord, Nieuw West, West) aan de maximale capaciteit. Ook het hoogspanningsnet van TenneT zit vol, waardoor er geen extra stroom naar de stad getransporteerd kan worden. Ondanks dat TenneT, Liander en de gemeente volop inzetten op het verzwaren van het net, zijn de wachtlijsten voor grootgebruikers op zijn vroegst over 10 jaar opgelost. TenneT en Liander, voeren een netcongestie- en congestiemanagementonderzoek uit, wat meer duidelijkheid moet geven over de ernst van de congestie. De uitkomsten van deze onderzoeken worden 19 december 2024 door TenneT gepubliceerd. Over de impact van deze congestie op Amsterdam wordt u nog voor het reces nader geïnformeerd. Warmte Momenteel werken we aan 14 collectieve warmteprojecten bij nieuwbouw, zoals Sluisbuurt Noord. Energie voor de Stad begeleidt het ontwerp van de nieuwe systemen in de voorfase van een gebiedsontwikkeling en de projecten in de uitvoering van de contractfase.

We volgen hierin de planning van de gebiedsontwikkelingen, waardoor de doorlooptijden variëren (tussen 2 tot 15 jaar). In Amsterdam zijn er succesvolle projecten geweest, zoals op IJburg, maar de laatste twee aanbestedingen in het Hamerkwartier en Strandeiland hebben niet geleid tot de daadwerkelijke realisatie van een collectief warmte- en koudenet. In beide projecten schatte de warmtebedrijven de financiële risico’s dusdanig groot in, dat ze uiteindelijk geen aanbieding hebben gedaan om het collectieve net te realiseren. De woningen in de projectgebieden zullen ook in deze gevallen aardgasvrij worden gerealiseerd, net als alle andere nieuwbouwwoningen. Het betekent dat er op andere manieren, vaak per gebouw, een warmtevoorziening wordt gerealiseerd. De leerervaringen van deze projecten nemen we mee in de nieuwe aanbestedingen, door bijvoorbeeld meer ruimte te bieden voor individuele oplossingen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2024 Pagina 3 van 3

In de bestaande bouw zijn verschillende projecten in samenwerking met warmtebedrijven en woningcorporaties gestart, voornamelijk binnen de samenwerking ‘Warm Amsterdam’. Deze projecten zijn gericht op het ontwikkelen van collectieve warmteoplossingen voor bestaande wijken. In maart 2024 zijn de meeste van deze projecten afgebroken vanwege hogere kosten voor de eindgebruiker dan voorzien. Deze uitkomst is voor alle betrokken partijen teleurstellend. Er is de tijd genomen om leerervaringen uit het programma op te halen (zie de evaluatie) Er lopen nu nog 17 warmteprojecten in de bestaande bouw. Energie voor de Stad brengt focus aan door deze projecten gestructureerd op te pakken. Leerervaringen vanuit deze projecten benutten we voor toekomstige projecten en de algemene strategie. Naar aanleiding van deze ontwikkelingen wordt er momenteel gewerkt aan een herijking van de strategie op de warmtetransitie. Over de actuele ontwikkelingen van de warmtetransitie, de voorbereiding van een nieuwe koers en het betrekken van uw raad daarbij, wordt u begin 2025 geïnformeerd. Technische sessies Op 18 december 2024 wordt een technische sessiegeorganiseerd over de koers van de warmtetransitie. Op 9 januari 2025 wordt een technische sessie georganiseerd over het elektriciteitsnet, netcongestie, de netuitbreidingen en de uitkomsten van het congestieonderzoek.

Ik ga ervanuit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Energie voor de Stad 1 oktober 2023 – 1 oktober 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl