1. Raadsinformatiebrief Duurzame MRA Top.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 september 2021 Bouwen en Wonen, Duurzaamheid en Circulaire Economie, Economische Zaken, Inkoop, P&O, Reiniging en Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Rutger Groot Wassink, Marieke van Doorninck, Victor Everhardt, Touria Meliani, Marjolein Moorman en Egbert de Vries. Bestuuurszaken R&D

Onderwerp

Vijf duurzame afspraken in MRA verband

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het College u over het volgende. Op 21 september jongstleden heeft het college van B&W van Amsterdam ingestemd met vijf duurzame afspraken in MRA-verband, die op de duurzame MRA top op 15 oktober in het WTC Almere zullen worden ondertekend. Achtergrond De Green Deals komen voort uit een op 15 juni 2020 gehouden MRA-breed bestuurlijk overleg dat als reactie op de coronacrisis werd georganiseerd. Daarin spraken bestuurders de wens uit om samen met bedrijfsleven en kennisinstellingen initiatieven op te pakken die een impuls gaven voor een duurzaam economisch herstel uit de coronacrisis. Deze Green Deals zijn ook besproken tijdens het State of the Region event van 2 december 2020. Tijdens de MRA top Ondertekent Amsterdam de vijf regionale duurzame afspraken over circulaire houtbouw, circulair textiel en de MRA als fietsmetropool, niet herbruikbaar plastic en circulair inkopen.. 1 Green deal houtbouw De essentie van de afspraak Met het convenant houtbouw MRA spreken overheden inclusief Het Rijk, private vastgoedpartijen en partijen als woningcorporaties, ingenieursbureaus en banken af op welke wijze zij in een nauwe publiek-private samenwerking de schaalsprong in houtbouw in de MRA (20% van de woningproductie vanaf 2025) tot stand willen brengen.

Dat doen zij door afspraken te maken over aan te wijzen locaties, over het ontwikkelen en delen van kennis (in samenhang met de City Deals en de innovatieprogramma’s van bijvoorbeeld de NEPROM), over verbetering van de bestaande bouwregelgeving en over kosten en haalbare business cases. Dit doen we in een leerproces, waarbij de komende jaren het inzicht zal groeien of de gedane beloftes en haalbaarheid waargemaakt kunnen worden. De Green Deal Houtbouw geeft uitvoering aan afspraak 14 van de Woondeal van de MRA: “Minister en regio spreken af zich in te zetten voor het wegnemen van drempels voor circulair bouwen.”

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 2 van 7

Impact van de afspraken Belangrijkste punt van overweging is het bijdragen aan forse reductie van de uitstoot van CO2 en stikstof. Momenteel is de bouwsector als geheel verantwoordelijk voor 40% van de totale CO2 uitstoot. Door demontabel ontworpen woningbouw wordt circulariteit flink bevorderd. Door industriële modulaire houtbouw zal bovendien de woningproductie op korte termijn kunnen versnellen. Tenslotte is de bij dit convenant ingezette publiek-private (triple helix) samenwerking als zeer waardevol en essentieel voor de transitie naar een snellere en betere woningbouw bevonden. Amsterdam heeft meerdere gebouwen van hout gebouwd (onder andere Hotel Jakarta, Patch 22, CiCoWo) en er zijn diverse gebouwen in ontwikkeling ( Bajeskwartier, Switi, HAUT, De Warren, Robin Wood, Juf Nienke) die in de bijlage van de Green Deal Houtbouw worden genoemd. Daarnaast blijkt dat er meerdere tenderwinnaars van gronduitgifte ook in hout gaan bouwen. Hierbij is het overigens niet zeker of alle gebouwen aan de definitie van houtbouw van de Green Deal gaan voldoen, want houtbouw wordt gedefinieerd aan de hand van het percentage hout in de draagconstructie. Deze gebouwen worden in dat geval binnen de MRA ingebracht bij de lessons learned.

Consequenties van ondertekening De gemeente Amsterdam gaat door ondertekening akkoord met een inspanningsverplichting om houtbouw hoog op de woningbouwagenda te zetten:  Zij wijst geschikte locaties voor houtbouw aan, voor korte en langere termijn. Vanaf 2022 wijst Amsterdam jaarlijks minimaal 1 locatie aan voor houtbouw en zorgt ervoor dat deze locatie op de markt komt  Zij neemt het stimuleren van houtbouw op in de omgevingsvisie  Bij uitgifte van eigen grond zorgt zij dat de uitgiftevoorwaarden ondersteunend zijn aan dit convenant houtbouw MRA  Zij werkt aan het vroegtijdig vergroten van de interne expertise rond houtbouw door middel van het voor relevante ambtenaren bijwonen van informatie- en expertsessies en het delen van kennis tussen de relevante interne onderdelen en ervaring binnen de MRA met andere gemeenten  Zij stelt de eigen organisatie in staat om de intenties van dit convenant te realiseren. Betrokken directies geven ieder jaar binnen de MRA aan hoe de organisatie op dit punt vorderingen maakt  Projectvoorstellen vanuit de markt richting houtbouw zal zij positief waarderen en ondersteunen bij de uitwerking  Zij vraagt aan ontwikkelende partijen een milieu-impact berekening op basis van LCA (Levens Cyclus Analyse, bijvoorbeeld bij MPG) waarbij nadrukkelijk biogeen CO2 opgeslagen in hout en biobased materialen wordt meegerekend.

2 Green Deal circulair textiel De essentie van de afspraak De drie afspraken die voorliggen tijdens de Duurzaamheid Top 2021 vormen de bijdrage van de overheden aan de Green Deal Circulair Textiel en zijn er op gericht om via een gezamenlijke overheidsinzet te komen tot meer hoogwaardige inzameling van textiel in de MRA en/of inzet op inzameling van specifieke textielstromen, tot het gebruik van de ‘Handreiking klimaatneutrale en circulaire inkoop bedrijfskleding’ bij de inkoop van bedrijfskleding en textiel en tot de uitwerking samenwerking sorteren en verwerken MRA-overheden via contractering. Deze afspraken maken deel uit van een bredere set van afspraken met kennisinstellingen en bedrijven over Circulair Textiel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 3 van 7

Impact van de afspraken De textielsector is een economisch belangrijke en groeiende activiteit: een kwart van de Nederlandse textielindustrie zit binnen de MRA, het gaat om ca. 2.200 vestigingen, 10.000 werknemers, € 4,5 miljard omzet/jaar. Amsterdam koopt textiel al steeds meer circulair in en tijdens de duurzaamheidstop zal een collega van gemeente Amsterdam hier meer over vertellen. We zetten als Amsterdam al in op het beter en meer inzamelen van textiel en ook aan de inkoopkant ‘openbare ruimte’ zijn we actief. Via de afspraken in het kader van deze Green Deal kan dan ook niet alleen een impuls worden gegeven aan de verduurzaming van deze belangrijke sector (textiel is één van de meest schadelijke afvalstromen in termen van CO2- uitstoot, watergebruik en recycling), maar ook aan de versterking van de economische kracht van de MRA op het gebied van circulair textiel. Momenteel wordt ongeveer 8,5 Kton textiel jaarlijks ingezameld, door het volgen van deze afspraak zal deze hoeveelheid bijna worden verdubbeld (16,9 Kton textiel). Consequenties van ondertekening Ondertekening van de afspraak over Circulair Textiel tijdens de Duurzaamheid Top betekent voor Amsterdam dat:  zij zich door het gebruik van de Handreiking ‘hoogwaardige inzameling’ inzet om meer hoogwaardig textiel in te zamelen en zo toe te werken naar minder hoogwaardig textiel in het restafval.

 zij toezegt om bij toekomstige inkooptrajecten van bedrijfskleding en textiel de Handreiking ‘Inkoop circulair textiel’ te gaan gebruiken. Daardoor wordt én de markt voor circulair textiel gestimuleerd én een concrete bijdrage geleverd aan de reductie van de negatieve effecten van textiel èn door middel van inkoop aan het bereiken van de doelstellingen op circulaire inkoop.  zij een actieve bijdrage gaat leveren aan de verkenning naar het afstemmen van een model van lokale sortering van al het ingezamelde textiel (per gemeente of per groep van gemeenten) op herdraagbaar en niet-herdraagbaar, en regionale verwerking van het nietherdraagbare textiel. 3 Green Deal MRA als fietsmetropool De essentie van de afspraak De Green Deal Fiets MRA beoogt de potentie van de fiets in de regio te versterken en het goed ontwikkelde netwerk van (snel)fietspaden optimaal te benutten. Hiertoe werken private en publieke partijen intensief samen om ideeën om te zetten in concrete projecten die het gebruik van de fiets in de metropoolregio stimuleert.

Het accent ligt daarbij niet op de fietsinfrastructuur zelf, maar juist op andere aspecten van het fietsecosysteem (de ‘software’, als digitale serviceplatforms, apps, gedragscampagnes en ‘orgware’, als opleiding monteurs, bewaking en beheer, fietsdataverwerking), waarmee het maatschappelijk rendement op de investeringen in die fietsinfrastructuur (in de vorm van een intensiever gebruik daarvan) kan worden verhoogd. Impact van de afspraken 1. De potentie van de fiets in de regio te versterken en het goed ontwikkelde netwerk van (snel)fietspaden optimaal te benutten. Hiertoe werken private en publieke partijen intensief samen om ideeën om te zetten in concrete projecten die het gebruik van de fiets in de metropoolregio stimuleert;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 4 van 7

2. Bij te dragen aan de CO2-doelstelling, die is afgeleid van het Regionaal Mobiliteitsplan voor zover het betrekking heeft op de MRA en voor zover het gaat om het onderdeel ‘stimuleren actieve mobiliteit’. De potentiële CO2-reductie (t.o.v. 1990) voor dit onderdeel in de MRA voor de duur van dit convenant (2025) wordt geschat tussen 4-11 kiloton CO2. 3. Het bevorderen van de onderlinge samenwerking tussen overheden, bedrijven en kennisinstellingen op het gebied van fiets; 4. Het (inter)nationaal uitdragen van het belang van fietsgebruik voor een slimme, gezonde, goed bereikbare, leefbare samenleving. Over de impact van fiets stimulerende maatregelen is al enige informatie beschikbaar. Zo is op basis van ervaringen met fietspilots bij grote bedrijven in onze regio bijvoorbeeld bekend wat een effectief fietsplan bij een organisatie gemiddeld per werknemer jaarlijks kan opleveren in termen van groei van het fietsgebruik, reiskostenbesparing, arbeidsproductiviteit, uitstoot en gezondheidskostenbesparing. Overigens moet de samenwerking tussen overheden, bedrijven en kennisinstellingen op de Green Deal Fiets in de MRA ook tot nieuwe/extra economische activiteiten en de creatie van nieuwe werkgelegenheid leiden en tot een nog sterker gewaardeerde positie als voorbeeldregio voor cultuur, kennis en innovatie rond fietsen.

Met behulp van de beschikbare kengetallen om de impact van de fietsstimulerende maatregelen te registreren, zal in 2022 een dashboard worden ingericht, waarin de impact wordt gerelateerd aan de doelen. Consequenties van ondertekening Het bijgevoegde convenant Green Deal Fiets MRA is formeel nog een conceptversie. Maar de definitieve versie zal hier naar verwachting in essentie niet van afwijken. De Green Deal Fiets MRA bestaat vooralsnog uit vier thema’s: Fietsservicepunten, Fietsvriendelijke arbeidsvoorwaarden, Kenniscluster en Kind & fiets. Voorgesteld wordt voor de thema’s Kenniscluster en Kind & Fiets deel te nemen in de rol van sprinter/klimmer en dus een actieve rol te vervullen. Hierbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij wat we al doen en gepland hebben, zodat er op projectniveau niet direct aanleiding voor extra budget is. Zie verder de Financiële onderbouwing. Bovenstaande betekent ook dat we vooralsnog geen rol als sprinter/klimmer ambiëren voor het thema Fietsservicepunten (gaat in eerste instantie om de opening van een fietsservicepunt bij Schiphol-Noord) en voor het thema Fietsvriendelijke arbeidsvoorwaarden. De opzet van het Convenant maakt het mogelijk om gedurende de looptijd (tot en met 2025) van rol te wisselen.

Onze invulling bij het thema Kenniscluster zal met name gerelateerd zijn aan het op 7 april 2021 gelanceerde digitale kennis- en innovatieplatform Amsterdam Bike City (ABC). Dit platform is ontwikkeld in opdracht van de Vervoerregio Amsterdam en de gemeente Amsterdam. Het doel van een platform is samenwerking en overleg tot stand brengen, zowel fysiek als online. Door het uitwisselen van kennis willen we dat het netwerk (de community) actief bijdraagt aan kennisontwikkeling in Amsterdam en de regio. ABC richt zich met name op (internationale) fietsprofessionals, beleidsorganisaties, kennisinstellingen en andere (maatschappelijke) organisaties betrokken bij het thema fiets. Het bestaat uit de onderdelen Fietsinnovatielab, informatiebijeenkomsten, het ontvangen/begeleiden van delegaties en een digitale community. Daarnaast is Amsterdam ook partner bij Handshake, een Europees project om door kennisontwikkeling en kennisuitwisseling het fietsen in steden te bevorderen. Verder is Amsterdam actief in diverse nationale gremia voor kennisontwikkeling, zoals de Tour de Force, en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 5 van 7

deelt deze kennis graag binnen de MRA. Voor het thema Kind & fiets zullen vooral de raakvlakken gezocht worden met de pijler Het Nieuwe Fietsen uit het Meerjarenplan Fiets in het algemeen en met de aanpak Fietscultuur onder Amsterdamse gezinnen in het bijzonder. Bij deze aanpak werken we vanuit drie invalshoeken: fietsvaardigheid van gezinnen, toegang tot de fiets en het verbeteren van het imago. Het lopend schooljaar zullen meerdere pilots worden gestart om deze aanpak uit te rollen. De opgedane kennis is interessant voor de MRA. 4 Niet herbruikbaar plastic De essentie van de afspraak In het Programma Circulaire Economie is de ambitie neergelegd om in de MRA in 2025 te komen tot een 25% hoogwaardiger gebruik en verwerking van plastic kunststoffen t.o.v. 2020. De afspraken die voorliggen tijdens de Duurzaamheid Top zijn bedoeld om aan deze ambitie invulling te geven. Impact van de afspraken De afspraken voor de Duurzaamheid Top moeten zowel leiden tot een beperking van het gebruik van plastics (en daarmee aan de belasting van ons leefmilieu) en een impuls geven aan het hergebruik van moeilijk recyclebare mixed plastics. De toepassing van mixed plastics in producten in de openbare ruimte kan daarnaast zorgen voor een bijdrage aan de werkgelegenheid in het productieproces. De groene plasticfabriek in Almere is daar een goed voorbeeld van.

Omdat er veel plastic (verpakkingen) producerende bedrijven in de MRA gevestigd zijn, is de aanverwante werkgelegenheid groot. En daarbij is het van belang om deze industrie te bewegen om een bijdrage te leveren aan het verminderen van het plasticprobleem en op de lange termijn de werkgelegenheid te behouden. De impact van de afspraken valt op dit moment lastig te kwantificeren. Consequenties van ondertekening Zowel vanuit overheden als vanuit de evenementensector zijn binnen de MRA veel initiatieven en goede voorbeelden gegeven, die ervoor zorgen dat single use plastics bij evenementen vermeden kunnen worden. Amsterdam heeft in de voorwaarden voor de evenementenvergunning opgenomen dat organisatoren geen single use plastic mogen gebruiken en een retoursysteem voor bekers moeten hanteren. Ook hebben begin juli 2021, in samenwerking met het programma Amsterdam Plastic Smart City, veertien horecazaken in het centrum de handen in een geslagen voor een wegwerp plasticvrij terras. De goede voorbeelden willen we gaan uitrollen binnen de hele regio. . Vanuit de MRA worden de overheden daarbij ondersteund door een handreiking en uitwisseling van kennis en expertise van de goede voorbeelden. De MRA-overheden kunnen door toepassing van recyclaat uit mixed plastics in producten in de openbare ruimte het hergebruik van deze moeilijk recyclebare plastics actief stimuleren.

Gevraagd wordt in elk geval 1 project in de openbare ruimte te realiseren, om zo aan inwoners te laten zien wat MRA overheden doen om de recycling te stimuleren en dit als economische activiteit stimuleren. Voor het evenementenbeleid geldt dat overheden dit periodiek een update geven, waarbij zij dan gebruik kunnen maken van de goede voorbeelden van andere MRA-overheden. En voor de producten in de openbare ruimte geldt dat de optie voor gerecycled plastic toegevoegd moet worden in de productencatalogus of leidraad openbare ruimte. 5. Circulair inkopen De essentie van de afspraak

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 6 van 7

In 2018 hebben alle MRA-overheden in een intentieovereenkomst afspraken vastgelegd over circulair opdrachtgeven en inkopen en zich hiermee gecommitteerd aan de volgende doelen en resultaten: 1. 10% circulair inkopen in 2022. 2. Stappen maken voor de verdere doorgroei naar 50% circulair opdrachtgeven en inkopen in 2025. 3. In 2025 een apart besluit te nemen over het in vervolg daarop te bereiken eindbeeld van volledig circulair opdrachtgeven en inkopen in de jaren daarna, waarbij wordt bepaald of 2030 als eindjaar haalbaar en wenselijk is. Tijdens de Duurzaamheid Top 2021 worden afspraken gemaakt die hierop voortborduren en de eerder geformuleerde ambities helpen realiseren. Impact van de afspraken Circulair opdrachtgeven en inkopen is een belangrijk instrument voor overheden om de milieuvoetafdruk van hun organisatie direct te verkleinen. Minstens zo belangrijk is dat het circulaire economische activiteiten aanjaagt. Door krachten te bundelen en op een voorspelbare en vergelijkbare manier de markt te bevragen, worden koplopers in verschillende marktsegmenten gestimuleerd met steeds duurzamere oplossingen te komen en worden renderende business cases mogelijk gemaakt. Met deze uitwerking zetten we de bundeling van krachten op MRA schaal voort en zorgen we voor aansluiting bij vergelijkbare ontwikkelingen landelijk, in andere regio’s en internationaal.

Kennisuitwisseling en -deling leidt tot versterking en versnelling in het behalen van de eigen ambities. De bundeling van krachten door MRA overheden biedt een belangrijke basis om met het bedrijfsleven, maatschappelijke partners en kennisinstellingen gezamenlijke ambities te formuleren. De inzet op klimaatneutraal en circulair opdrachtgeven & inkopen van de MRA sluit dan ook aan op de ambities van de gemeente Amsterdam, enerzijds doordat we hiermee verduurzamen als organisatie zelf en anderzijds doordat we onze inkoopkracht van 2,5 miljard euro per jaar te gebruiken als hefboom voor de marktvraag naar duurzame oplossingen. Consequenties van ondertekening Het instemmen met de voorgestelde afspraken op dit thema heeft consequenties voor MRA-overheden. Specifiek voor Amsterdam geldt dat deze ambities reeds zijn vastgelegd in onze beleidsdocumenten omtrent duurzaamheid. Duurzaamheid is één van de 6 thema’s op inkoop van de gemeente Amsterdam (naast Gezond, Inclusie/diversiteit, Innovatie, Regionaal/MKB en Sociaal), die bij een aanbesteding integraal afgewogen door de opdrachtgever, passend bij die specifieke situatie en afhankelijk van waar in dat traject het meest impact gemaakt kan worden. De MRA handreikingen voor inkooppakketten kunnen helpen deze afweging te maken. Een andere consequentie betreft de benodigde monitoring van duurzaamheid bij inkoop.

Zo vraagt het kunnen aantonen dat in 2022 en verder de eerder afgesproken mijlpalen worden gehaald om een datagedreven aanpak, waarbij zowel vanuit het MRA Programma Circulaire Economie als de Amsterdam Economic Board ondersteuning wordt geboden bij het monitoren van circulaire inkoop. Deze ondersteuning is aanvullend op huidige inspanningen van Amsterdam om voor het eerst toe te werken naar een methodiek waarmee de CO2-impact en circulariteit van haar inkoop inzichtelijk kan worden gemaakt. Het behalen van de genoemde mijlpalen vraagt daarnaast om binnen de eigen organisatie te zorgen voor de benodigde competentieontwikkeling voor sturing, uitvoering en monitoring van circulair opdrachtgeven en inkopen, maar ook om het anders (durven) omgaan met bestaande procedures. Om alle MRA overheden hierin te faciliteren

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 7 van 7

biedt het MRA Programma Circulaire Economie een kennisnetwerk, een expertpool, diverse tools en handreikingen, die binnen een MRA breed netwerk worden ontwikkeld al dan niet ondersteund met expertise van buitenaf.

Ook al zijn de financiële consequenties beperkt, voor alle Green Deals en afspraken geldt dat de uitvoering afhankelijk is van de beschikbaarheid van financiële middelen. Ondertekening van het convenant Green Deal Fiets MRA is onder het voorbehoud dat er op dat moment een afspraak is over de benodigde basisfinanciering voor de uitvoering daarvan.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Het college van burgermeester en wethouders van Amsterdam,

Femke Halsema burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Peter Teesink gemeentesecretaris