1. Raadsinformatiebrief DSDB Def (002).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 6 december 2022 Duurzaamheid en Circulaire Economie Sociale Zaken Economische Zaken Mbo-agenda en toeleiding arbeidsmarkt Zita Pels, Rutger Groot-Wassink, Soufyan Mbarki Ruimte & Duurzaamheid (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Voortgang programma Duurzame stad, Duurzame banen

Datum Portefeuille(s)

Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, In juni 2021 informeerden wij u over de voortgang van onze inzet op Duurzaam Economisch Herstel aan de hand van de monitor Duurzaam Economisch Herstel en presenteerden wij in de Uitvoeringsagenda Duurzame Stad, Duurzame Banen de uitwerking van de zes duurzame herstelmotoren. Op 2 februari 2022 ontving uw raad de Voortgangsrapportage 2021 van deze Uitvoeringsagenda. In deze brief informeren wij u over de voortgang die geboekt is in 2022. Een uitgebreide beschrijving vindt u in de bijlage Voortgangsrapportage 2022 Duurzame Stad, Duurzame Banen. Samen sterker uit de crisis (2020) Het plan Samen sterker uit de crisis (september 2020) omvatte een pakket aan maatregelen om de negatieve economische en sociale gevolgen van de corona-pandemie te verminderen. Er is toen voor gekozen om sneller en éxtra te investeren in een aantal duurzame projecten in de stad. Dit gebeurt in zes zogenaamde motoren voor een duurzame economie; renovatie-, warmte-, zon-, vastgoed-, klimaatadaptatie en MKB-motor. Zo werd een bijdrage geleverd aan het draaiende houden van (een deel van) de economie, werkgelegenheid behouden en nieuwe werkgelegenheid gecreëerd. Veranderde situatie Sinds de vaststelling van het plan Samen sterker uit de crisis in 2020 is er veel veranderd in onze omgeving.

Naast een onzeker verloop van de coronapandemie, is er op het Europese continent een oorlog gaande die grote gevolgen heeft voor de beschikbaarheid van gas en een enorme impact heeft op de economie. De noodzaak tot verduurzamen, het ondergeschikt maken van fossiele brandstoffen ten gunste van alternatieve energiebronnen en het nemen van extra isolerende maatregelen om energieverlies te voorkomen, worden allen steeds urgenter. En, hoewel deze urgentie evident is, heeft de situatie in de wereld tegelijkertijd effect op de snelheid van de uitvoering van die noodzakelijke maatregelen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 2 van 8

Terwijl de motoren het doel hebben om de economie en werkgelegenheid van na de coronacrisis aan te moedigen, hebben we gezien dat de problemen die zich als gevolg van de coronapandemie en de oorlog in de Oekraïne voordeden en voordoen, ook effect hebben op de voortgang van de uitvoering van de motoren. Er werd vertraging opgelopen in de uitvoering van projecten door te weinig (interne) beschikbare personele capaciteit als gevolg van ziekte, stijgende kosten en verminderde beschikbaarheid van materialen. Geplande aanbestedingen konden niet doorgaan en/of de kosten van een gepland project namen tot wel 25% toe. In een aantal gevallen zijn projecten vertraagd als gevolg van de periode van lockdown (panden waren niet toegankelijk, zowel voor eigen vastgoed, als voor corporaties of MKB-bedrijven). Ook in het leven van veel individuele Amsterdammers heeft de coronapandemie flink ingegrepen. Investeringen in duurzaamheid hadden in deze jaren niet bij iedere individuele Amsterdammer of bij ieder bedrijf prioriteit. Ook de arbeidsmarkt ontwikkelde zich anders dan verwacht ten tijde van het opstellen van het plan Samen sterker uit de crisis. De verwachting was dat de coronacrisis een grote werkloosheid zou veroorzaken, in plaats daarvan zijn er voor het eerst in jaren meer openstaande vacatures dan werklozen.

Het grote personeelstekort in de bouw, techniek en infra heeft effect op de voortgang van de verduurzaming van de stad. Energiecrisis vraagt om extra versnelling Inmiddels is er, als gevolg van de energiecrisis, opnieuw behoefte aan versnelling van het verduurzamen van de stad, het isoleren van woningen, bedrijfs- en kantoorpanden, het aanleggen van alternatieve energiebronnen en innovaties die de verduurzaming versnellen. We gaan dan ook door met de uitvoering van de zes duurzame motoren. Daarbij zoeken we nadrukkelijk de samenhang met andere gemeentelijke projecten en initiatieven, zoals het isolatieoffensief, ondersteuning bij verduurzaming van het MKB, de acties rondom 15% gas terug en collectieve inkooptrajecten voor ondernemers en woningeigenaren. De uitdaging van het vinden van personeel blijft onverminderd groot. Om het personeelstekort op relatief korte termijn te verminderen, richten wij ons op zij-instromers die zich willen laten omscholen. Deze groep vormt op korte termijn hét belangrijkste inzetbare arbeidspotentieel voor deze sectoren. Na een korte opleiding kunnen zij direct starten met werken in een leerwerktraject bij een werkgever. Belangrijk dus om alles op alles te zetten om zij-instromers zo op te leiden en te ondersteunen dat zij snel functioneel inzetbaar zijn. Het opschalen van initiatieven om zij-instromers om te scholen is complex.

Er zijn veel partijen bij betrokken (werkgevers, opleidingspartijen, potentiële kandidaten, brancheorganisaties, O&O fondsen, overheid), die allen op één lijn moeten staan in de aanpak. Begin 2023 ontvangt uw raad een brief over het Regionaal Werkcentrum (RWC). We willen ook als gemeente bijdragen aan de vraag van de arbeidsmarkt naar personeel, daarom werken we in de regio nauw samen met diverse partners Dit doen we onder meer door extra te investeren in het Regionaal Werkcentrum (RWC). Hier zetten we ons samen met de partners in de regio in voor brede werkgevers- en werknemersdienstverlening in de Amsterdamse arbeidsmarktregio.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 3 van 8

Systeem- en cultuurverandering nodig voor versnelling In de recente brief (15 juli 2022) van de ministers van Economische Zaken en Klimaat en voor Klimaat en Energie aan de Tweede Kamer wordt de complexiteit om de arbeidstekorten op te lossen tevens benoemd; er is geen quick fix. Het vraagt om een systeem- en cultuurverandering. Mogelijke oorzaken van lage instroom in de technieksector, die in de brief aan de kamer worden genoemd, ervaren we ook op lokaal niveau in het Loopbaanpad Bouw & Techniek en de wervingscampagne Baan met Toekomst, zoals: • Er leeft mogelijk een negatief en achterhaald beeld van werken in de technieksector. • De sector houdt over het algemeen vast aan traditionele normen bijv. op het gebied van werktijden en wordt niet door iedereen als inclusief ervaren. Het tekort aan voldoende technische (waaronder hybride) docenten waardoor opleidingen soms genoodzaakt zijn een numerus fixus te hanteren. • Het ontbreekt bij veel bedrijven aan een actieve leercultuur en een bijpassend investeringsniveau in menselijk kapitaal. • Indien een zij-instromer wil overstappen, kan diegene bijvoorbeeld te maken hebben met inkomensverlies tijdens omscholing waarmee de drempel om over te stappen groter wordt en risico’s meebrengt.

Vanuit het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen hebben we diverse knelpunten en drempels weggenomen; er is een grootschalige wervingscampagne gestart om zij-instromers te motiveren, we hebben de opleiders bij elkaar gebracht in het Loopbaanpad Bouw &Techniek, er zijn voorschakeltrajecten bij AmsterdamWerkt! ingericht en we vergoeden de opleidingskosten voor zij-instromers. Hoewel er ruim 500 geïnteresseerde Amsterdammers zich hebben gemeld, leidt het wegnemen van de knelpunten vooralsnog niet tot substantiële toename van personeel dat aangeboden wordt bij (Amsterdamse) werkgevers. Naast de genoemde mogelijke oorzaken door de ministers, zien wij in het proces van het loopbaanpad Bouw & Techniek nog drie belangrijke knelpunten die de instroom naar banen in de techniek en bouw belemmeren: • Het startsalaris van een leerling-zij-instromer (conform cao Bouw & Infra of cao Metaal & Techniek) is niet aantrekkelijk en niet concurrerend in de markt. Het is voor veel zijinstromers te laag en daarmee te risicovol om de overstap naar deze sector te maken. • Er zijn te weinig bedrijven die een leerwerkplek (kunnen) aanbieden voor leerlingen/zijinstromers. Gemotiveerde kandidaten kunnen om deze reden niet starten aan een BBLopleiding op mbo-niveau of aan een opleiding op associate degree of hbo-niveau.

• Opleidingen en werkgevers eisen een relatief hoog niveau van beheersing van de Nederlandse taal (tot B2 niveau). De nieuwe knelpunten die zich aandienen, vragen om een gezamenlijke inzet op het werkend krijgen van het systeem, waarbij een aantal oplossingen (instroomeisen, werk anders organiseren, meer opleidingsplaatsen, een aantrekkelijk salaris) aan de werkgeverskant liggen. Het tempo waarin en de hoeveelheid personen die in het huidige systeem worden omgeschoold naar banen die essentieel zijn voor de energietransitie, is te laag en te weinig om de personeelstekorten aanzienlijk te verminderen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 4 van 8

Wij zien ook een belangrijke rol weggelegd voor de Rijksoverheid, die zou meer regie moeten nemen op het fundamenteel herzien van de arbeidsmarkt zodat de mismatch die er op die markt is wordt verminderd. Ons advies is om:  een individueel (om)scholingsbudget in te stellen dat voldoende is voor (om)scholing naar een baan in een tekortsector;  doorbetaling van loon tijdens omscholing naar een andere sector;  afspraken te maken met brancheverenigingen over het structureel aanbieden van voldoende opleidingsplekken en het stimuleren van aantrekkelijke arbeidsomstandigheden;  meer tijd en geld voor uitkeringsgerechtigden om zich te laten omscholen. Daartoe gaan wij in gesprek met brancheverenigingen, de SER, de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Economische Zaken en Klimaat, en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Duurzame banen – omscholingstrajecten voor zij-instromers In de voortgangsrapportage van 2021 noemden wij enkele barrières die de omscholing naar een nieuwe sector bemoeilijken. Het afgelopen jaar namen wij een aantal maatregelen en ontwikkelde instrumenten om deze belemmeringen te verminderen. Door een wervingscampagne voor zijinstromers, een basisopleiding, financiële dekking van opleidingskosten en het opzetten van een Loopbaanpad Bouw & Techniek werd een aantal belemmeringen weggenomen.

In juni en oktober 2022 was in de stad de campagne Baan met Toekomst te zien. De campagne roept Amsterdammers op om zich te oriënteren op een Baan met Toekomst en zich te laten omscholen naar een duurzaam vak. Ruim 28.000 personen bezochten de website en we mochten al bijna 500 bezoekers verwelkomen op de oriëntatiedagen van Baan met Toekomst. In samenwerking met het Regionaal Werkcentrum en opleidingspartijen maakten wij een start met het Loopbaanpad Bouw & Techniek; een omscholingsprogramma voor zij-instromers. Op dit moment zijn er 50 zij-instromers gestart aan een leerwerktraject en dit aantal groeit nog. In het Loopbaanpad is een verbinding gemaakt met de dienstverlening van AmsterdamWerkt!. Zij bieden Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt een voorschakeltraject bouw of techniek, zij stromen daarna door naar een opleidingspartij of een werkgever. Met de opleidingspartijen spraken wij af dat zij direct bij aanvang van een basisopleiding, de zijinstromers in dienst nemen. Het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT), dat onderdeel is van het Regionaal Werkcentrum, kan de opleidings- en begeleidingskosten voor zij-instromers vergoeden op basis van de tijdelijke regeling aanvullende crisisdienstverlening COVID-19. Dit biedt opleiders de financiële ruimte om zij-instromers in dienst te nemen bij de start van het Basisprogramma.

MBO als scholingspartner Mbo’s willen hun opleidingsaanbod, expertise en netwerk bundelen en inzetten voor scholingsvraagstukken voor werkenden en werkzoekenden zoals beschreven in een gezamenlijke propositie. Dit sluit aan bij de ambitie van de Amsterdamse mbo-instellingen om meer te investeren op Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Het mbo maakt dan ook deel uit van het loopbaanpad voor de bouw & installatietechniek.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 5 van 8

Toegankelijke financiering: Om- en Bijscholingsmiddelen Het college stelde in Samen sterker uit de crisis € 4 miljoen beschikbaar voor om- en bijscholing. Uw raad wordt in de raadsbrief Om- en Bijscholingsmiddelen apart geïnformeerd over de inzet van deze middelen. In dezelfde periode maakte het kabinet, middels een ministeriele regeling1, de oprichting van Regionaal Mobiliteitsteams (RMT’s) mogelijk. Er is een ruim budget gekoppeld aan deze RMT’s, dat bestemd is voor om- en bijscholing voor werkzoekenden en werknemers die de overstap naar ander werk moeten of willen maken. In onze arbeidsmarktregio is het RMT gekoppeld aan het Regionaal Werkcentrum. Door de ruime beschikbaarheid van RMT-middelen hebben we voor het Loopbaanpad Bouw & Techniek minder aanspraak hoeven maken van de gereserveerde middelen voor om- en bijscholing. Duurzame motoren De zes duurzame motoren kennen ieder een eigen dynamiek en aanpak. In 2021 lag de focus op het voorbereiden en uitwerken van regelingen die de uitvoering van het werk mogelijk maakten. In 2022 hebben veel interventies en projecten daadwerkelijk hun resultaten geboekt en hun vruchten afgeworpen. Zonmotor In de 1e subsidieronde van de zonmotor in 2021 vroegen 5 corporaties, De Key, Eigen Haard, Rochdale, Stadgenoot en Ymere voor in totaal €2,3 miljoen subsidie aan.

De woningcorporaties hebben tot en met december 2022 om hun aanvraag uit ronde 1 te verantwoorden. Een aantal corporaties heeft uitstel aangevraagd voor de uitvoering van de 1e ronde. Redenen hiervoor zijn het tekort aan materialen en menskracht. De 2e en laatste aanvraagronde van de zonmotor sloot op 1 mei 2022. Zes corporaties hebben subsidie aangevraagd; dit zijn op alfabetische volgorde: Eigen Haard, De Key, Rochdale, Stadgenoot, Woonzorg, Ymere. In deze 2e ronde is in totaal voor meer dan € 2,5 miljoen aangevraagd, terwijl er nog € 1,7 miljoen beschikbaar budget is. Het Subsidiebureau toets de binnengekomen subsidies en kent de bedragen toe. Naar verwachting zijn alle projecten eind 2023 uitgevoerd en is de stad zo’n 32.000 panelen (10-11 MW) rijker en wordt er 33.000 ton minder CO2 uitgestoten. Warmtemotor Op 29 november 2021 tekenden gemeente Amsterdam, de Amsterdamse woningcorporaties en warmtebedrijven Westpoort Warmte en Vattenfall een mantelovereenkomst om vóór 2040 samen 110.000 woningen van het gas af te halen. Voor de eerste tranche zijn vier buurten (4.000 woningen) geselecteerd; de Wildemanbuurt en de Confuciusbuurt in Nieuw-West en de K-buurt Midden en Hakfort Huigenbos in Zuid-Oost. In deze buurten is een buurtovereenkomst opgesteld en ondertekend door de woningeigenaren en warmtebedrijven.

Daarin staat welke woningen de woningbouwcorporaties (onder voorbehoud van akkoord door huurders) wanneer willen aansluiten op het warmtenet. Op dit moment worden huurders en particuliere woningeigenaren geïnformeerd over de condities waaronder hun woningen kunnen worden aangesloten op het warmtenet. Eind 2022 vindt een buurtpeiling plaats waaruit moet blijken of er voldoende animo is

1

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2021-15327.html

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 6 van 8

voor de overstap naar het warmtenet. Bij een positief resultaat besluiten partijen om de afspraken uit de buurtovereenkomst definitief te maken. Een tweede tranche wordt voorbereid. In de tweede tranche buurten wordt rekening gehouden met een zogenaamde ‘overmaat’ zodat de doelstelling haalbaar blijft ondanks het feit dat er nog buurten kunnen afvallen. In de selectie van de buurten wordt intensief afgestemd met stedelijke partners zodat er optimaal ingezet wordt op koppelkansen met als doel de kosten van de warmtetransitie omlaag te brengen. We zijn intensief in gesprek met Vattenfall. Vattenfall voert samen met de gemeente een impactanalyse uit op de effecten van het voornemen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om alle warmtenetten verplicht onder publieke zeggenschap en in publiek eigendom te brengen. Op basis daarvan wordt besloten waar projecten doorgaan en project en stil komen te liggen. Dit heeft mogelijke effect voor de voortgang van de warmtemotor. Renovatie- en isolatiemotor De sterk toegenomen energieprijzen in 2022 hebben geleid tot een aanpak Isolatieoffensief. Het college zet deze winter in op verschillende intensiveringen zodat er meer isolatieprojecten van de grond komen.

In dat kader is er een aanbesteding gedaan om komende winter zoveel mogelijk kwetsbare huishoudens te ondersteunen met maatwerk energieadvies en (installatie van) eenvoudige energiebesparende producten aan huis. Deze kan bij tevredenheid na de winter verlengd worden voor de huurders en eigenaar-bewoners in warmtemotorbuurten. De woningbouwcorporaties en de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) steunen deze route. Vanuit de actie collectieve inkoop zijn 28.000 eigenaar-bewoners uitgenodigd mee te doen aan collectieve inkoopacties zonnepanelen en isolatiemaatregelen. Tot september hebben 2.051 eigenaren een offerte opgevraagd, zijn er 1.846 uitgebracht en zijn er 388 opdrachten verleend. De pilot Inkoopacties in Gaasperdam en Banne Noord zijn succesvol afgerond. 3.000 bewoners ontvingen een verduurzamingsadvies, 700 van hen hebben het adviesrapport gedownload en is er door 358 bewoners een aanvraag voor isolatie gedaan waarvan er 212 zijn uitgevoerd. Er is een hernieuwde aanpak ontwikkeld voor vergaande renovatie. De aanpak richt zich op ondersteuning van VvE’s in Zuidoost, Nieuw-West en Noord die gebruik willen maken van de subsidie Volkshuisvestingsfonds. Vastgoedmotor Voor het verduurzamen van gemeentelijk panden zijn in 2022 totaal 10 projecten afgerond, 18 projecten zijn in uitvoering en 9 projecten in voorbereiding.

De panden betreffen verschillende functies, zoals sporthallen, kinderdagverblijf of andere maatschappelijke functies, als ook kantoorpanden voor ambtenaren huisvesting. De verduurzamingsprojecten zijn een plus op al bestaande projecten en zijn verschillend van omvang. In sommige panden is een integraal verduurzamingsproject uitgevoerd, waarbij het pand aardgasvrij wordt, PV-panelen worden geplaatst, het dak, de gevel en de vloer worden geïsoleerd en ledverlichting wordt aangebracht. Voor andere panden geldt dat zij ‘transitieklaar’ worden gemaakt, dat wil zeggen dat zij klaar zijn om van het gas af te gaan. Ook zijn op verschillende panden groene daken gelegd, welke bijdragen aan betere isolatie van het pand en een klimaatadaptieve stad. Klimaatadaptatiemotor

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 7 van 8

De klimaatadaptatiemotor draagt bij aan een groener en weerbestendiger Amsterdam. In 2021 werden 5 groene plekken vergroend. In 2022 kwamen daar nog eens 18 plekken bij. Er werd 6.000 m2 groen en 60 bomen toegevoegd aan de stad. De voorbereidingen van circa 50 extra groenplekken zijn reeds gestart. We combineren programma’s en financiën om grotere projecten te realiseren, waardoor de nieuwe groene plekken meer impact hebben op een klimaatadaptieve stad. We streven ernaar eind 2023 circa 80 plekken vergroend te hebben. MKB-motor In 2022 zijn honderd energieadvies- en begeleidingstrajecten uitgevoerd voor bedrijven. Gemiddeld leidt 43% van de uitgebrachte adviezen tot daadwerkelijke investeringen in duurzame maatregelen. Er zijn dit jaar 9 extra collectieven gevormd op bedrijventerreinen om gezamenlijk te investeringen in verduurzaming. Denk hierbij onder meer aan: zonnepanelen, laadinfrastructuur, isolatie en ledverlichting. Momenteel zijn wij in contact met ondernemers in Zuidoost om ook daar collectieven op te zetten. Er zijn in totaal 36 bedrijven die geïnvesteerd hebben voor in totaal € 1.724.000,Inmiddels is de subsidie van de provincie niet meer beschikbaar, aangezien het subsidieplafond bereikt is. De gemeente is in nauw contact met de provincie Noord-Holland om de HIRB+ subsidie te verlengen en uit te breiden.

Kantooreigenaren groter dan 100 m2 zijn verplicht om in 2023 een energielabel C te hebben. In 2022 zijn vierentwintig adviestrajecten uitgevoerd voor label C panden. Ondernemers zijn ondersteund door een adviestraject waarbij een gebouwopname plaatsvindt. De ondernemer ontvangt ook een maatwerkadvies om C label te realiseren. Eind 2022 wordt er door een innovatief consortium op het Marine Terrein een paviljoen gebouwd van biobased materialen. Dit paviljoen blijft een jaar staan, zodat materialen in alle seizoenen kunnen worden getest. Met deze pilot laten we zien wat er kan met biobased materialen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 8 van 8

Monitor Duurzame Stad, Duurzame Banen Door een monitor geven we inzicht in het tempo van de stedelijke investeringen die werk genereren. We laten zien hoeveel werkzoekenden we vanuit de gemeente hebben begeleid naar omscholing én werk en we laten de groei zien van banen in de duurzaamheids-, bouw-, en technieksector in het algemeen. Wij vertrouwen erop met deze brief en bijlagen u voldoende geïnformeerd te hebben over de voortgang van Duurzame Stad, Duurzame Banen. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage 2022 Duurzame Stad, Duurzame Banen 2. Monitor Duurzame Stad, Duurzame Banen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken