1. Raadsinformatiebrief DEF

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 december 2024 Groen Melanie van der Horst Ruimte en Duurzaamheid, (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl) Amendement 627 Begroting 2024: “Tegel eruit, groen erin; het Recht op Vergroening van de openbare Ruimte”

Geachte leden van de gemeenteraad,

In de vergadering van de gemeenteraad van 8 november 2023 heeft uw raad bij de behandeling van de begroting, amendement 627 aangenomen van raadleden Van Pijpen (GroenLinks), Bakker (PvdD), Noordzij (PvdA) en Norbruis (D66). Daarin wordt het college gevraagd om het volgende te regelen: Waar mogelijk verwijderen wij tegels op stoepen en van parkeerplaatsen om ruimte te maken voor groen. Bewoners krijgen het Recht op Vergroening om dit uit te voeren waarbij het principe ‘ja, tenzij’ geldt. Reden om het niet te mogen zijn limitatief en beperken zich tot toegankelijkheid, benodigde doorloopruimte, (verkeers)veiligheid, bereikbaarheid (waaronder het parkeren van voertuigen), ondergrondse infrastructuur en afspraken over onderhoud en beheer voor 2 jaar’ ; in 2024 werken we hiervoor een regeling uit.” Ik bedank de raad voor dit amendement. Ik zie dit als een steun in de rug bij de uitvoering van de regeling vergroeningsprojecten omdat de raad hier met dit amendement extra geld voor beschikbaar stelt. Daarnaast is het een aanmoediging om nog kritischer te kijken naar weigeringsgronden bij projecten. We gebruiken het geld graag om de uitvoering van projecten in medebeheer te versnellen.

Alhoewel de beantwoording van dit amendement door drukte te lang op zich heeft laten wachten, waarvoor excuses, kan ik u aangeven dat er ook dit jaar hard gewerkt is aan vergroeningsprojecten met bewoners. Groen in de stad Er wordt veel gewerkt aan groen in de stad, er zit veel energie bij bewoners rondom groene medebeheerprojecten. De gemeente probeert dit zo goed mogelijk te faciliteren. Ook afgelopen jaar zijn er, uit het reeds bestaande ‘groen in de buurt-budget' weer tientallen projecten door bewoners in samenwerking met de stadsdelen gerealiseerd zoals gezamenlijke moestuinen en groene pleinen. Deze nieuwe groene plekken dragen bij aan een leefbaardere en koelere wijk waarin bewoners elkaar actiever ontmoeten en samen (steeds meer) leren over ecologie en het klimaat. Ook worden al bestaande medebeheerprojecten ondersteund indien nodig.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 2 van 5

Los van dit amendement is er structureel 1,7 miljoen beschikbaar. Het grootste deel hiervan gaat naar de stadsdelen die hiervoor projecten uitvoeren met bewoners. Over de projecten die in 2024 zijn gerealiseerd, wordt u begin 2025 gedetailleerd geïnformeerd (conform beantwoording Motie 254: indicatoren). Ook wordt van dit budget gewerkt aan communicatie en netwerkvorming van groene Amsterdammers via het stedelijk groenpunt en Buurtgroen020.nl. Wij merken bijvoorbeeld ook dat bij buurtbegrootbudgetten met regelmaat groene projecten worden aangevraagd. Wanneer dit medebeheer betreft, wordt dit doorgezet naar de groen-in-de-buurtcoördinator van het stadsdeel. Bewoners kunnen een aanvraag indienen voor het medebeheren van nieuw groen (grijs voor groen), of het medebeheren van bestaand groen. Door deze initiatieven wordt de biodiversiteit verhoogt en de ecologie te versterkt. Zo zijn er in de stad de afgelopen jaren al enkele honderden projecten gerealiseerd. Regeling vergroeningsprojecten Er zijn structuren en processen opgetuigd die medebeheer groen, oftewel ‘groen in de buurt’ ondersteunen. Zo worden alle plannen (ontwerpen) van medebeheerprojecten in de huidige processen beoordeeld door een toetsteam in het stadsdeel. Wij noemen dit geheel aan structuren en processen ten gunste van medebeheer in het groen ‘de regeling’.

Dit amendement zorgt ervoor dat deze regeling verder wordt gefinetuned. De toetsteams moeten de gedachtengang ‘Ja, tenzij’ meer aanhouden, en ze zullen duidelijk moeten kunnen onderbouwen als ze besluiten dat medebeheerprojecten niet kunnen worden uitgevoerd. Het handboek Puccini, waarin regels rondom groenbeheer zijn opgeschreven, wordt ruimhartig geïnterpreteerd. Een ontwerp mag qua uiterlijk afwijken van de standaard Pucciniregels, als het beheer door bewoners wordt uitgevoerd.

Zie bijvoorbeeld dit soort stapelmuurtjes in een medebeheerproject in Noord. Eigenlijk komt dit niet voor in het handboek Puccini, maar is een gevolg van het ontwerp door bewoners en de wens tot hergebruik van bestaande materialen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 3 van 5

Medebeheercontracten In het amendement wordt voorgesteld afspraken te maken met bewoners over beheer voor 2 jaar. In medebeheerprojecten worden reeds afspraken gemaakt in wat wij noemen een medebeheercontract. Om kwaliteit in de openbare ruimte toe te voegen en verrommeling (door slecht onderhoud) tegen te gaan, maar ook om aanlegkosten te beperken, is het van belang dat medebeheerprojecten in principe langdurig in een wijk blijven bestaan. Daarom worden de contracten voor onbepaalde tijd aangegaan en vragen wij ook om minstens 3 medebeheerders, en bij grotere projecten méér. Dan is de kans het grootst dat het groen ook in geval van verhuizing, ziekte of een warme zomervakantie blijft bestaan. Mocht een project toch mislukken, dan houdt de gemeente zich het recht voor om de plek in oude staat terug te brengen. Hier gaan we niet bij voorbaat vanuit. Een goede start van een project, met voldoende medebeheerders, goede samenwerking in ontwerp en aanleg vergroot de kans op een langdurig groene plek. Ik wil voorkomen dat een project slechts twee jaar bestaat. Enkele aandachtspunten Tenslotte wil ik aandacht vragen voor de uitvoerbaarheid van het amendement. Zo zijn er naast de weigeringsgronden die het amendement zelf noemt, nog aanvullende weigeringsgronden. Het gaat dan vaak om al bestaande plannen en regels.

Zo is er het Managementplan Unesco werelderfgoed uit 2023, en beleid over hoe om te gaan met beschermd erfgoed in het algemeen. Omdat dit vastgesteld beleid is, kan hier niet zomaar van worden afgeweken. We zullen kritisch volgen of en in hoeverre vastgesteld beleid regelmatig knelpunten oplevert waardoor vergroeningsplannen niet door kunnen gaan. Als dit (te) vaak voorkomt, zal ik dat bespreekbaar maken in het college. In de overweging van het amendement staat dat bewoners het recht krijgen te vergroenen als de gemeente niet binnen de gestelde termijn heeft gereageerd op een verzoek. Dit zou betekenen dat bewoners dan zelf aan de slag kunnen gaan, zonder dat de gemeente daarbij betrokken wordt. Dit is lastig omdat de gemeente altijd verantwoordelijk blijft voor de (verkeers)veiligheid rondom en de juiste aanleg van een project. Uiteraard zal de gemeente zich inspannen om altijd binnen een redelijke termijn op een verzoek van bewoners om medebeheer te reageren. Financieel Met het amendement komt naast het reeds bestaande budget van 1,7 miljoen, structureel 8 ton beschikbaar. Daarmee komt het totaal beschikbare budget op 2,5 miljoen (per jaar). In 2024 is het budget van dit amendement ad hoc ingezet voor aanvullende groen-in-debuurtprojecten van diverse stadsdelen.

Een greep uit de projecten:  Er is een lange geveltuin om Grootlab (de locatie in Noord van de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten) aangelegd, met lokale beplanting van kwekerij Noorderbloemen en een watersysteem dat duizenden liters water opvangt.  Er is extra groen aan een schoolplein toegevoegd.  Er zijn tuintrails (zogenaamde luisterwandelingen) door groengebieden gemaakt om bewoners extra te laten genieten van het bestaande groen.  Er is een bijdrage geleverd aan de vervanging van floatlands in de Boerenwetering die door bewoners worden onderhouden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



Datum Pagina 4 van 5

In de Vogelzangstraat is een stuk groen gerenoveerd en er zijn moestuinbakken en een pergola geplaatst, waarna het in medebeheer is genomen.

Het totaal van projecten zal worden meegenomen in eerdergenoemd overzicht over 2024 wat in 2025 aan de raad wordt gestuurd. Vanaf 2025 wordt het beschikbare budget als volgt ingezet: Structureel € 140.000,- voor een extra medewerker beleidsrealisatie groen in de buurt. Deze persoon wordt ingezet om stadsdeeloverstijgende vragen en beperkingen rondom groen in de buurt op te lossen. Hierbij valt te denken aan inkoopprocessen, regels en processen rondom watergeven bij medebeheerprojecten, communicatie, et cetera. € 80.000,- voor het Groen-in-de-Buurtbudget Weesp. Met de komst van Weesp is ook daar een dergelijk budget nodig. Er is toentertijd voor gekozen het budget van Weesp niet uit het bestaande groen in de buurt budget te halen. Maar daarmee was het groen in de buurt budget van Weesp nog niet structureel belegd. Nu is dit wel het geval. Incidenteel voor 2025 € 100.000 voor inhuur van een werkvoorbereider die de groen in de buurtcoördinatoren kan ondersteunen. Na 2025 zou deze intern beschikbaar moeten zijn en valt dit onder projectkosten (net als bijvoorbeeld de ontwerper en de aannemer). Dit verbetert de efficiëntie van de uitvoering van de plannen. De relatief kleine medebeheerprojecten worden door de stadsdelen uitgevoerd. Hierbij zou ondersteuning moeten zijn van technische werkvoorbereiders. Deze zijn nauwelijks beschikbaar voor kleine projecten.

Daarom komt veel werk terecht bij de groen-in-de-buurtcoördinatoren, die hiervoor niet zijn opgeleid. Hierover vinden inmiddels gesprekken plaats tussen het ingenieursbureau, stadswerken en stadsdelen, maar het technisch personeelstekort is niet zomaar opgelost. In ieder geval zou voor 2025 het budget ingezet kunnen worden om (extern) een werkvoorbereider in te huren om de stadsdelen te helpen in het versnellen van de uitvoering van de projecten. € 100.000 (voorlopige schatting) voor het project boomspiegels. Individuele bewoners kunnen (onder voorwaarden) boomspiegels adopteren. De gemeente wil deze mogelijkheid beter gaan benutten en onder de aandacht brengen door een digitale kaart te maken waarop bewoners zelf kunnen zien of een boomspiegel beschikbaar is voor adoptie en die dan kunnen claimen. Nu is het nog zo dat bewoners een verzoek moeten indienen bij het loket waarna een beoordeling plaats moet vinden. De nieuwe optie maakt adoptie zichtbaarder, sneller en daarmee toegankelijker.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 5 van 5

Hiermee blijft er in 2025 (naar schatting) € 380.000 over voor aanvullende projecten in de stadsdelen. Dat zal dan vooral gaan om het toevoegen of verbeteren van m2 groen. Dit geld wordt niet per definitie evenredig verdeeld (zoals wel gebeurt met de bestaande Groen in de Buurt budgetten). In overleg met de stadsdelen (de groen-in-de-buurtcoördinatoren) en stadswerken zal jaarlijks worden bepaald waar dit geld heen gaat. Sommige stadsdelen hebben meer initiatieven dan andere. Ik wil me ook inzetten om Amsterdammers te bereiken die wel willen medebeheren maar moeilijker de weg naar de gemeente vinden. Dit zou bijvoorbeeld kunnen via bestaande voedselinitiatieven of buurtmoestuinen. Er kan ook gekozen worden om tijdelijk een extra boost te geven in de ontwikkelbuurten in het kader van ongelijk investeren voor gelijke kansen. Daarnaast kunnen er stadsdeeloverstijgende behoeften zijn waar aanvullende inzet op gewenst is, zoals netwerkvorming, een inspiratiekaart, of begeleiding van tuingroepen. Deze behoeften ontwikkelen zich voortdurend en een jaarlijks actielijst voor besteding van deze gelden is daarmee reëeler dan een langjarige planning. Ik beschouw hiermee Amendement 627 als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder groen

Bijlagen 1. Amendement 627

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl