1. Raadsinformatiebrief CWB

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 november 2024 Masterplan Nieuw-West Rutger Groot Wassink Community Wealth Building programma

Onderwerp

Community Wealth Building programma 2024-2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de stand van zaken van het community wealth building (CWB) programma in Nieuw-West. De gemeente Amsterdam is namens het alliantiebestuur van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West (NP SNW) initiatiefnemer en coördinator van dit programma. Parallel aan de gemeenteraad informeert het college ook de alliantiepartners van NP SNW over de stand van zaken. Amsterdam werkt aan het verbeteren van brede welvaart en welzijn voor iedereen. Waarbij opbrengsten van de economische groei gelijker worden verdeeld. Met community wealth building zet Amsterdam de koers in naar een nieuwe economie waarin het geld dat in een gebied verdiend wordt, zo veel mogelijk terugvloeit naar de bewoners van dat gebied. Via werknemerscoöperaties en lokale ondernemers die in korte ketens samenwerken. Community Wealth Building programma Nieuw-West, Actieplan 2024- 2025 Dit jaar en komend jaar moeten de contouren zichtbaar worden van de mogelijkheden die community wealth building in Nieuw-West biedt. Een solide basis waar samen met de overige alliantiepartners op voort kan worden gebouwd in de jaren die volgen. Voor het realiseren van community wealth building in Nieuw-West wordt ingezet op drie sporen: 1. Inkoop 2. Coöperatief ondernemerschap 3.

Ondersteunende infrastructuur Bijgevoegde rapportage geeft een beeld van waar we staan met de uitvoering van het programma en wat er de komende periode verwacht kan worden. Er wordt concrete voortgang geboekt. Voor elk van de sporen lichten wij hieronder een aantal resultaten uit: Daarnaast sturen wij u het actieplan, een door een externe expert uitgevoerde ‘nulmeting’ van het inkoopbeleid plus een onderzoek naar de mogelijkheden van lokale geldrekeningen in NieuwWest (zie bijlagen). Ad 1. Inkoop Inkoop is een van de gemeentelijke instrumenten om het coöperatief ondernemerschap te versterken en op te schalen. Het gaat daarbij zowel om de inkoop van de gemeente zelf als de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 november 2024 Pagina 2 van 5

inkoop van organisaties die in de stad verankerd zijn, zoals de onderwijsinstellingen, woningcorporaties en ziekenhuizen. Om inzicht te krijgen in de huidige situatie en hierdoor beter vast te kunnen stellen welke activiteiten nodig zijn om de inkoopuitgaven van de gemeente Amsterdam in te zetten, is een nulmeting van het inkoopbeleid uitgevoerd. Deze meting is uitgevoerd door een deskundige op het gebied van het implementeren van community wealth building in de context van Europese wet- en regelgeving. Daarbij is gekeken naar 10 succesfactoren die relevant zijn voor het verleggen van inkoopuitgaven naar coöperaties. Uitkomst van deze nulmeting is een stand van zaken inclusief daaruit voortvloeiende aanbevelingen. Alle aanbevelingen zijn overgenomen. Om een volgende stap te maken wordt allereerst ingezet op de succesfactoren die het meest cruciaal zijn om te komen tot het uiteindelijke resultaat, het verleggen van de inkoopuitgaven. Dit zijn: a. het beter in beeld krijgen waar de inkoopuitgaven van de gemeente Amsterdam aan worden besteed (o.a. geografisch, sectoraal en in termen van bedrijfstype). Allereerst is gedefinieerd welke type data wenselijk is om meer zicht te krijgen op waar de inkoopuitgaven aan worden besteed. Ook is in beeld gebracht welke data beschikbaar is en welke nog niet.

Voor de nog niet beschikbare data wordt momenteel verkend wat ervoor nodig is om deze data beschikbaar te krijgen, zodat vervolgens analyses kunnen worden uitgevoerd die het gesprek in de organisatie ondersteunen over beïnvloedbare en niet beïnvloedbare uitgaven. Ofwel: welke inkoopstromen kunnen we nu lokaal gaan richten en welke later of niet? b. het verankeren van CWB in zowel het inkoopbeleid van de gemeente Amsterdam als het inhoudelijke beleid, bijvoorbeeld beleid m.b.t. voedsel en catering in Amsterdam. Inmiddels is community wealth building als belangrijke ambitie opgenomen in het inkoopbeleid Opdrachtgeven en inkopen met Invloed. Ook is een eerste analyse gemaakt van de meest kansrijke sectoren ten behoeve van verder beleid en strategievorming. De sectoren zijn: voedsel, energie/isolatie, zorg/welzijn, groenbeheer, bouw/beheer/onderhoud en logistiek. Er is een inventarisatie gedaan van de contracten die de gemeente in deze sectoren afsluit en wat momenten zijn voor vernieuwing van deze contracten. Verdere uitwerking van de strategie vindt nu plaats. Daarbij wordt ook gekeken naar andere gemeentelijke instrumenten die kunnen worden ingezet, zoals subsidies en gronduitgifte. Hier is een nauwe verwevenheid met het opzetten van de coöperaties (pijler 2). (zie succesfactor 2 en 3 in bijlage Progressing Public Procurement in Amsterdam); c.

het activeren van het netwerk aan lokaal gewortelde organisaties (het zogenaamde ankernetwerk). Er zijn verschillende bijeenkomsten geweest met deze ankerorganisaties. Deze stonden in het teken van verdere verkenning van community wealth building en een verdieping op welke stappen ondernomen kunnen worden. Ook de uitdagingen die organisaties daarin tegenkomen zijn onderwerp van gesprek. Nu potentiële initiatieven geïdentificeerd zijn om inkoopuitgaven te verleggen biedt dit de nodige concretisering om uit te werken op welke wijze inkoopuitgaven kunnen worden verlegd (zie succesfactor 4 bijlage Progressing Public Procurement in Amsterdam).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 november 2024 Pagina 3 van 5

Voor de overige succesfactoren en stand van zaken van de nulmeting en aanbevelingen verwijs ik u naar de bijlage 1e Rapportage community wealth building. Ad 2. Coöperatief ondernemerschap Het programma ondersteunt de opkomst van commercieel sterke coöperatieve ondernemingen die een duidelijke maatschappelijke impact hebben. Wij richten ons primair op de sectoren voedsel, energie/isolatie, zorg/welzijn, groenbeheer, bouw/beheer/onderhoud en logistiek. We kiezen voor deze sectoren omdat zij tot de essentiële economie horen: sectoren die in basisbehoeften voorzien. Er is veel werk in te vinden en deze sectoren zijn veel minder gevoelig voor economische schommelingen. Het grootste deel van de programmacapaciteit wordt ingezet om vijf coöperatieve bedrijven uit de startblokken te helpen komen. Het betreffen concrete initiatieven met een ondernemende trekker die (potentieel) kunnen voorzien in inkoopvraag van ankerorganisaties. De eerste ondernemingen zijn inmiddels gestart. Hieronder een korte beschrijving van deze veelbelovende initiatieven: - Groen Nieuw-West Coöperatie - Een bedrijf voor de aanleg en onderhoud van openbaar, semi openbaar en privaat groen in samenwerking met bewoners en mensen met afstand tot arbeidsmarkt. Deze coöperatie is inmiddels opgericht en heeft een potentiële orderportefeuille van ca. € 2 miljoen voor 2025.

De coop kan volgend jaar mogelijk werk bieden aan 10 a 15 mensen met een leefbaar loon. - Circulair Bedrijf Wildeman - Een bedrijf dat voorziet in inzameling van grofvuil en opknap t.b.v. producten en hergebruik/upcycling van materialen. Door middel van een pilot wordt onderzocht of dit initiatief niet alleen kan leiden tot een schonere wijk én verantwoord omgaan met spullen, maar ook een levensvatbaar bedrijf met structurele werkgelegenheid. - De Catering Coöperatie - Een samenwerkingsverband van cateraars (professionals en liefhebbers) om samen grote opdrachten te kunnen uitvoeren. In Nieuw-West zijn vele cateraars actief uit verschillende culturen. Zij kunnen onvoldoende meedingen naar grotere opdrachten.Vaak opereren zij in de marge en blijft potentieel zo onbenut. Door de krachten te bundelen kan een bedrijf ontstaan voor ca. 30 personen met een leefbaar loon. - De Kantine Moeders - Een eigen cateringbedrijf door moeders in de kantine van Lumion en Caland Lyceum. Dit bedrijf is sinds het begin van dit schooljaar operationeel met zeven moeders, die een hoger netto loon ontvangen dan zij via het vorige cateringbedrijf ontvingen. De inkoop wordt grotendeels lokaal georganiseerd, met als resultaat: een herkenbaar assortiment, lagere inkoopkosten door prijsafspraken met ondernemers in NW, meer lokale welvaart.

De start is veelbelovend: de omzet is boven verwachting én hoger dan de vorige (commerciële) cateraar wist te realiseren. - Osdorperweg 937 - Productie van groente en fruit in voormalige Kwekerij Osdorp. De activiteiten zijn gestart, terwijl wordt doorgebouwd aan een levensvatbare ontwikkeling van 600 tuintjes. De activiteiten kunnen op termijn mogelijk worden uitgebreid met een vervoerscoöperatie en een dagbesteding.Dit zou werk kunnen bieden voor tientallen fte met leefbaar loon, productie van gezond voedsel in de stad, culturele verbinding van de stad met het platteland, korte ketens met lagere CO2-uitstoot.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 november 2024 Pagina 4 van 5

Naast de ontwikkeling van deze concrete initiatieven, wordt een beperkt deel van de programmacapaciteit ingezet om mogelijke nieuwe coöperatieve bedrijven te scouten. Het betreft bijvoorbeeld initiatieven in de bouw, het vervoer, de zorg en de energie. Daarnaast zijn er meerdere bestaande bedrijven in Nieuw-West waarvan de ondernemers met pensioen willen, geen opvolgers hebben en verkoop op de markt niet makkelijk blijkt. Mogelijk biedt het omzetten naar een werknemerscoöperatie uitkomst. Er komen nieuwe initiatieven bij en er vallen initiatieven af omdat de initiatiefnemer niet doorpakt of omdat het niet de verwachting is dat initiatief levensvatbaar (te maken) is. Hiervoor is een afwegingskader ontwikkeld. Ad 3. Ondersteunende infrastructuur Het CWB-programma biedt de ondersteuning die nodig is om lancering en uitbouw van deze ondernemingen mogelijk te maken. Het programma beoogt efficiënt en effectief met de beschikbare middelen om te gaan en werkt daarom vraaggericht: de ondersteunende diensten worden opgebouwd op basis van wat nodig is in de praktijk. Naast het intensief begeleiden van initiatiefnemers om te komen tot een levensvatbare coöperatieve onderneming en de ondersteuningsbehoeften die deze bedrijven nodig hebben (backoffice diensten, koppelen van vraag en aanbod, financiering, vastgoed e.d.), is daarom ook gewerkt aan een Koop Lokaal Platform.

Dit is in samenwerking met het stadsdeel ontwikkeld om ankerorganisaties te ondersteunen in hun zoektocht naar lokale leveranciers. En omgekeerd zijn lokale leveranciers zo beter vindbaar voor inkopende partijen. In het programma is ook oog voor innovaties die passen bij de doelen van community wealth building. Zo is onderzoek verricht naar de kansen en mogelijkheden voor Nieuw-West om een systeem van lokale betaalrekeningen in te zetten ter bevordering van grotere en langere lokale geldcirculatie. Het rapport concludeert dat een lokaal betaalnetwerk veel van de doelstellingen van NP SNW, de CWB-aanpak en de Economie Agenda van het Stadsdeel kan helpen bereiken en de impact van bestaande ontwikkelingen/investeringen kan vergroten. Met andere woorden: door meer geld in Nieuw-West te brengen en het geld langer en vaker te laten circuleren, kan het meer impact hebben voor bewoners en ondernemers in het stadsdeel. Het volledige onderzoeksrapport is als bijlage bij deze brief gevoegd. Tot slot De eerste stappen van het CWB-programma stemmen positief. Tegelijkertijd weten wij dat dit een aanpak is van de lange adem die veel inzet vergt, van alle betrokken partijen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Coördinerend Wethouder Nationaal Programma Samen Nieuw-West

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Bijlagen 1. Actieplan Community Wealth Building 2024-2025 2. 1e Rapportage Community Wealth Building 3. Progressing Public Procurement in Amsterdam 4. Onderzoeksrapport Lokaal Geld Nieuw-West

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 4 november 2024 Pagina 5 van 5