1. Raadsinformatiebrief Circulaire werkgelegenheid - final.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 oktober 2021 Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid Marieke van Doorninck Ruimte & Duurzaamheid, bestuurszaken.RD@amsterdam.nl

Onderwerp

Werkgelegenheidseffecten van het circulaire beleid van Amsterdam

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Afgelopen periode is een onderzoek uitgevoerd naar de arbeidsmarkteffecten die gepaard gaan met de transitie naar een Circulaire Economie. Het onderzoek zoomt in op werkgelegenheid die ontstaat wanneer de Strategie van Amsterdam Circulair 2020-2025 uitgevoerd wordt zoals gepland. Deze strategie is vorig jaar vastgesteld en heeft als doel materialen en grondstoffen te hergebruiken en geen afval te produceren. De productie van nieuwe materialen en goederen zorgt ervoor dat grondstoffen opraken en is verantwoordelijk voor meer dan de helft van de wereldwijde CO2-uitstoot. In 2030 willen we in Amsterdam 50% minder nieuwe grondstoffen gebruiken. In 2050 willen we dat onze stad volledig circulair is. De inzet op hergebruik van materialen, zorgt voor andere bedrijfspr0cessen en nieuwe (lokale) werkgelegenheid. Dit onderzoek bouwt voort op het onderzoek ‘Banen en vaardigheden in de circulaire economie’ uit 2018, dat een eerste nulmeting was en inging op het type banen dat ontstaat door de circulaire transitie. Het huidige onderzoek gaat dieper in op de sectoren waar de banen ontstaan en de kennis en kunde die daarvoor nodig is. Hierbij wordt speciale aandacht gegeven aan krimpsectoren. Het onderzoek toont aan dat in alle onderzochte sectoren er een netto groei van de werkgelegenheid zal zijn.

Deze groei zal grotendeels structureel zijn omdat deze het gevolg is van de overgang naar een ander economisch model en niet van eenmalige investeringen. De banen die ontstaan door de transitie naar een circulaire economie zijn zowel praktisch als theoretisch en bevinden zich op verschillende posities in de waardeketens. Circulair werk In het onderzoek worden zowel de kwantitatieve als de kwalitatieve effecten van het circulaire beleid van Amsterdam op werkgelegenheid gepresenteerd. Als basis hiervoor worden de gestelde circulaire ambities genomen binnen de drie waardeketens Voedsel & organische reststromen, Consumptiegoederen en de Gebouwde omgeving. Deze drie waardeketens vormen de basis van de Strategie Amsterdam Circulair 2020-2025. Per waardeketen wordt in de rapportage ingegaan op de belangrijkste trends op de arbeidsmarkt. Denk hierbij aan een toename van de consumptie van regionaal geproduceerd voedsel en een meer hoogwaardige verwerking van grondstoffen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 oktober 2021 Pagina 2 van 4

Met de transitie naar een circulaire economie verwachten we verschuivingen in functies en vaardigheden. Voor elke waardeketen is aangeven welke belangrijk functieprofielen dat zijn. Denk hierbij aan theoretisch geschoolde data-analisten, BIM-modelleurs (3D tekenen) en circulair ontwerpers en praktisch geschoolde telers, reparateurs en logistiek medewerkers. Voor sommige functies, zoals de logistiek, zal een netto groei in werkgelegenheid te zien zijn. Voor andere functies is een verandering van vaardigheden te verwachten, zoals voor ontwerpers en reparateurs. Voor nieuwe functies moet binnen opleidingen voldoende aandacht zijn. In de rapportage zijn loopbaanpaden opgenomen om werknemers uit krimpsectoren (bijv. door digitalisering) te begeleiden naar de groeisectoren. Netto meer banen In alle drie de waardeketens is op meerdere punten in de keten een groei van het aantal banen te verwachten. Voorbeelden zijn de verkoop van tweedehands goederen, reparatie en onderhoud, verhuur en PAAS (product as a service), inzameling van organische stromen, etc. Binnen alle waardeketens wordt een afname van banen verwacht aan het einde van de keten waarbij producten en materialen worden verbrand.

Door TNO is op basis van het standaard Multi Regionaal Input Output (MRIO) model van het Planbureau van de Leefomgeving (PBL) een kwantitatieve inschatting gemaakt voor de netto groei van het aantal banen, gerelateerd aan het circulaire beleid van Amsterdam. Voor de horizonten 2025, 2030 en 2050 worden respectievelijk 3.000, 8.500 en 19.500 extra banen verwacht. Daarbij wordt er vanuit gegaan dat het circulaire economie beleid van Amsterdam wordt uitgevoerd zoals gepland. De geschatte groei van de werkgelegenheid is grotendeels structureel omdat de groei het gevolg is van de overgang naar een ander economisch model, en niet van eenmalige investeringen. Voor 2030 betekent dit een groei van ongeveer 1.3% ten opzichte van het totaal aantal banen in de Metropoolregio Amsterdam in 2017. Vervolgproces uitkomsten onderzoek De werkgelegenheidseffecten die in het onderzoek worden genoemd, ontstaan door een transitie naar een Circulaire Economie. Een transitie die deels gestart is, maar nog veel verandering vraagt in alle sectoren van de maatschappij, van inwoners van Amsterdam en vooral in het bedrijfsleven. De effecten van nieuwe banen of extra werkgelegenheid worden groter wanneer de circulaire economie meer gemeengoed wordt. Vooral ondernemers zorgen voor het beschikbaar komen van circulaire banen.

De dynamiek tussen ondernemers en opleiders zorgt voor vakmensen om die banen te vervullen. De rol van de gemeente is hierin beperkt. De gemeente kan soms direct invloed uitoefenen, bijvoorbeeld in de rol van opdrachtgever (social return en duurzaam inkopen), maar vooral faciliteren en stimuleren (bijvoorbeeld door beleid) dat de circulaire economie groeit. De gemeente is 4 jaar geleden gestart met House of Skills, een publiek-private samenwerking van sociale partners, onderwijs – en kennisinstellingen en overheden. Zij ondersteunen werkgevers bij het ontwikkelen van een strategisch personeelsbeleid en het werven van nieuwe werknemers uit krimpsectoren met een passend skillsprofiel. Zij zetten zich nadrukkelijk in voor de begeleiding van werknemers naar circulaire banen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 oktober 2021 Pagina 3 van 4

INNNER is hiernaast een voorbeeld van een innovatienetwerk tussen overheid, ondernemers, studenten en kennisinstellingen waarbinnen wordt samengewerkt aan nieuwe duurzame vraagstukken. Onderwijs Hiernaast komt er in rap tempo meer aandacht in het onderwijs voor de circulaire en duurzame competenties voor de toekomst. Zo heeft de Hogeschool van Amsterdam de ambitie om pionier te worden op het gebied van duurzaamheid. Ook bestaan er verschillende publiek-private samenwerkingen (pps) op dit onderwerp, waaronder de pps Circulaire Regionale Economie als onderdeel van het ROC van Amsterdam/Flevoland. Circulaire oplossingen zullen meegenomen moeten worden in de reguliere vakken van MBO, HBO en Universitaire opleidingen. Denk bijvoorbeeld aan bouw- of ontwerpopleidingen waarin circulaire uitgangspunten aan de basis liggen van opdrachten of modules. Hiernaast zijn bijscholingen en cursussen voor professionals van belang indien het werk verandert door de circulaire transitie. Voorbeelden zijn het opdoen van kennis voor circulair inkopen of het ontwikkelen van producten op basis van biologische materialen. Dit zou kunnen worden gestimuleerd door de gemeente door middel van subsidies. Werkzoekenden in krimpsectoren of andere doelgroepen (bijv.

statushouders) kunnen worden (om)geschoold via een relatief kort praktijkgericht traject bij werkgevers, zodat ze een functie in de circulaire economie kunnen oppakken. Een voorbeeld is Be An Engineer dat nu wordt georganiseerd door o.a. de Hogeschool van Amsterdam, maar ook het voorschakeltraject Energietransitie dat is georganiseerd door het ASTA (arbeidsmarkt samenwerkingsverband Techniek Amsterdam). Aansluiting bij bestaande structuren In het kader van het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen doen we op dit moment ervaring op rond het opleiden en begeleiden van Amsterdammers naar banen in de duurzaamheidssector; specifiek de sectoren bouw en techniek. De netwerken met ondernemers in de stad, met opleidingsinstituten en brancheorganisaties, rond de bemiddeling van werkzoekenden naar opleidingstrajecten, stage- en werkervaringsplaatsen, enzovoort kunnen tot langdurige samenwerking leiden en daardoor ook op langere termijn mogelijkheden en kansen bieden. Nadrukkelijk dient dit samen met ondernemers, die in de transitie naar een circulaire economie voorop gaan, opgepakt te worden. Daar ontstaat uiteindelijk het werk. Monitoring Samen met TNO werkt OIS aan een methode voor het volgen van de totale ontwikkelingen in de circulaire economie.

Onderdeel van deze monitor is ook de werkelijke toe-of afname van activiteiten en banen voortkomend uit de transitie naar een Circulaire Economie. OIS monitort daarnaast ook de verschuiving in functies en vaardigheden die men verwacht naar aanleiding van de circulaire transitie, dit doen zij op basis van vacature-informatie. Er wordt gevolgd welke functies veel worden gevraagd, of deze te maken hebben met circulaire bedrijfsactiviteiten en welke functies überhaupt met circulaire bedrijfsactiviteiten te maken hebben. Daarnaast is het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 oktober 2021 Pagina 4 van 4

mogelijk om analyses te doen naar de vraag of er nieuwe functies ontstaan die we voorheen niet zagen en of deze gerelateerd zijn aan circulaire bedrijfsactiviteiten. Eind dit jaar zal de eerste versie van de monitor Amsterdam Circulair worden opgeleverd. Naast de monitor Amsterdam Circulair is er een monitor Duurzaam Economisch Herstel die specifiek gericht is op opleidingskansen, leerwerktrajecten en werkgelegenheid op de korte termijn. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Bijlage 1. Rapportage Werkgelegenheidseffecten van het circulaire beleid van Amsterdam (Circle Economy, TNO, House of Skills, 2021)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl