1. Raadsinformatiebrief Beleidsadvies energie-opslag & ehubs CE Delft.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28-03-2025 Energietransitie Zita Pels Energie voor de Stad (bestuurszaken.uie@amsterdam.nl)

Onderwerp

Beleidsadvies energie-opslag & ehubs CE Delft

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 19 december 2024 heb ik u geïnformeerd over de nijpende situatie op het Noord-Hollandse hoogspanningsnet. Netbeheerder TenneT heeft op die datum code rood voor de levering van stroom afgeroepen voor de hele provincie, waardoor er tot minimaal 2031 geen extra vermogen meer wordt toegekend aan grootverbruikers van elektriciteit. Op dit moment staan er in Amsterdam ruim 550 aanvragers op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Ondertussen blijft de noodzaak om te kunnen groeien of verduurzamen groot, en daarom zoekt men naar alternatieven. Veelgehoorde oplossingen zijn het plaatsen van een batterij, oprichten van een energiehub of het sluiten van een groepscontract om zo extra capaciteit ‘vrij te spelen’. Het College heeft de raad tijdens de Raadscommissie van 26 september jl. geïnformeerd dat er onderzoek is gedaan naar deze mogelijkheden vanuit het oogpunt congestie en huidige situatie. Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten. Onderzoek naar alternatieve oplossingen Sinds de eerste afkondigingen van congestie in 2021 krijgt de gemeente Amsterdam vragen binnen van partijen die elektriciteitsopslag willen realiseren of een energiehub willen starten.

Een energiehub is een samenwerkingsverband tussen bijvoorbeeld bedrijven die netcongestie willen omzeilen door opwek, opslag en verbruik van elektriciteit slim op elkaar af te stemmen. Er is tot op heden geen beleid gemaakt over de omgang met dergelijke initiatieven. Dit zorgt voor onduidelijkheid bij bedrijven, ontwikkelaars, energiegemeenschappen en andere partijen, die van de gemeente handelingsperspectief verwachten. Op dit moment is het nog onduidelijk hoe effectief deze oplossingen kunnen zijn en welke rol de gemeente heeft bij dit soort initiatieven. Vanwege de hoge maatschappelijke kosten en impact van netcongestie, is een duidelijke rolneming vanuit de Gemeente gewenst. In maart 2024 heeft het Gemeente Amsterdam aan onderzoeksbureau CE-Delft opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de (on)wenselijkheid van elektriciteitsopslag en groepscontracten als specifieke oplossingen voor netcongestie in de stad. Het resultaat is een beleidsadvies waarmee

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 maart 2025 Pagina 2 van 5

de gemeente haar positie en vervolgens haar strategie, en positie specifiek voor het verminderen van congestie, verder kan ontwikkelen. Belangrijk is om hierbij te vermelden dat er op dit moment aan de uitwerking van de adviezen wordt gewerkt. Daarnaast richt dit rapport zich voornamelijk op beleidsadvies voor het verminderen van congestie. Aanvullend moet worden onderzocht hoe andere doelstellingen zoals opwek, stimulering van energiegemeenschappen en andere doelstellingen in toekomstig ook een plek krijgen in de vorming van beleid. Belangrijkste conclusies en aanbevelingen van CE Delft Onder de huidige omstandigheden kunnen batterijen en groepscontracten netcongestie verergeren. Beide oplossingen maken gebruik van pieken en dalen in het verbruik van elektriciteit. Hierdoor kunnen nieuwe/andere vraagpieken ontstaan en dus extra belasting op het overvolle net. Hieronder de belangrijkste aanbevelingen van CE Delft. 1. Algemene conclusies a. Stel aanvullende eisen op en wees kritisch op de motivatie achter ieder initiatief waar de gemeentelijke betrokkenheid wordt gevraagd. b. Oplossingen zoals slimme energiesturing, congestiemanagement en het beter benutten van de eigen aansluiting of eigen opwek, hebben op dit moment sterk de voorkeur boven opslag en energiehubs. c. Lobby bij het ministerie van Klimaat en Groene Groei voor nieuwe spelregels die netbewust gedrag stimuleren.

Mogelijk hebben batterijen en groepscontracten met een duidelijke spelregels voor gebruik wel een positief effect op netcongestie. 2. Elektriciteitsopslag/batterijen a. Ontmoedig thuisbatterijen waar mogelijk. Deze verergeren op dit moment congestie door te handelen op energiemarkt. Thuisbatterijen zijn zonder handel op energiemarkten niet rendabel. Daarnaast spelen er ook nog serieuze veiligheidsrisico’s rondom thuisbatterijen. b. Batterijen bij bedrijven(-terreinen) zijn altijd maatwerk. Ook dit kan congestie verergeren, maar het kan de gevolgen van netcongestie voor bedrijven ook verzachten. CE Delft adviseert de gemeente om initiatieven individueel te blijven beoordelen op wenselijkheid. Stimuleer vooral onderzoek en advies en niet de maatregelen zelf. c. Betrek Tennet en Liander vroegtijdig bij de plaatsing van systeembatterijen. Ontwikkel eventueel een aanvullend plaatsingsbeleid voor systeembatterijen van grote omvang. Op de manier wordt voorkomen dat systeembatterijen een negatieve impact op het net hebben. 3. Energiehubs & groepscontracten a. Stimuleer geen energiehubs in bestaande woonwijken (particulieren) wanneer die voornamelijk gericht zijn op het oplossen/verminderen van congestie. Energiehubs op deze schaal zijn complex om te organiseren en dragen momenteel beperkt bij aan het oplossen van congestie.

Stimuleer en subsidieer collectieve buurtbatterijen in openbare

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 maart 2025 Pagina 3 van 5

ruimte hierbij niet. Wel kunnen deze initiatieven bijdragen aan het faciliteren van energiegemeenschappen en stimuleren van decentrale opwek. b. Groepscontracten kunnen in specifieke gevallen voor (en tussen) bedrijven een uitkomst bieden. De rol van de gemeente hierin is beperkt en is vooral tussen netbeheerders en bedrijven. Belangrijkste dat de gemeente kan doen voor deze gevallen is de organisatiegraad van de bedrijventerreinen te vergroten. De gemeente heeft verder geen directe rol in dit proces. 4. Rolneming Gemeente a. Regulerend: Maak plaatsingsbeleid voor batterijen maar houdt dit adaptief voor ontwikkelingen richting de toekomst. Onderzoek daarnaast met Netbeheerders waar systeembatterijen wenselijk zijn. Overleg met brandweer en veiligheidsregio over veiligheid thuisbatterijen. b. Regisserend: Breng in beeld hoe je als gemeente stuurt op verdeling van schaarse netcapaciteit. Houdt oog voor oplossingen over meerdere energiedragers. Energyhubs zijn ook geschikt voor uitwisseling tussen bijvoorbeeld warmte en koude. c. Stimulerend & Faciliterend: Stimuleer slimme oplossingen bij bedrijven door advies hiernaar te ondersteunen maar niet de oplossing zelf te financieren. Vooral de ondernemers hebben ondersteuning nodig naast het vormen van beleid. Voor zowel collectieve als individuele oplossingen.

Vervolgacties College Het College is positief over de het onderzoek en de adviezen. CE Delft beschrijft duidelijk de complexiteit van de verschillende onderwerpen en de samenhang ertussen. Naast dat veel acties al worden uitgevoerd, helpt dit onderzoek met de onderbouwing waarom bepaalde keuzes of acties worden uitgevoerd. Het College vindt het belangrijk om te onderstrepen dat dit onderzoek vooral netimpact en bijbehorende congestie als scope heeft gehad. Er is vervolgonderzoek nodig, om de conclusies in een breder perspectief te plaatsen. Denk daarbij aan de democratiseringsopgave, lokale energiegemeenschappen en stimulering van innovatie. Het College is voornemens om, op basis van het CE Delft onderzoek, samen met de netbeheerders de onderstaande acties in gang te zetten. Deze acties zijn geselecteerd op basis van hun potentieel om binnen de beschikbare capaciteit van de gemeente de grootste impact te hebben op de korte en middellange termijn, en passen binnen de rol van de gemeente. Daarnaast wordt onderzocht of, en zo ja op welke wijze, de overige aanbevelingen uit het onderzoek een plek kunnen krijgen binnen de uitvoering van de energietransitie. • Het College sluit aan bij de provinciale stimuleringsregelingen rondom energiehubs, waarin de Gemeente Amsterdam ook betrokken is geweest. Hieruit volgen de potentiële locaties voor hubs.

Op alle andere locaties zal de gemeente geen actieve rol innemen in de vormgeving en stimulering van hubs. Daarnaast vindt het College het belangrijk om energiehubs niet zomaar te stimuleren. Door zich te richten op de provinciale aanpak, schept de gemeente duidelijkheid en zet zij haar capaciteit en middelen effectief in op deze complexe trajecten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

•

•

•

Datum 28 maart 2025 Pagina 4 van 5

Rondom energieopslag gaat het College een aantal stappen zetten en neemt het de volgende bevindingen van CE Delft over; o De gemeente stimuleert vanuit het elektriciteitsnet geredeneerd geen thuisbatterijen en buurtbatterijen. Het College gaat wel verkennen wat de rol van elektriciteitsopslag wordt in toekomstige aanbestedingen bij gebiedsontwikkeling. o Het College neemt de aanbeveling over om opslag- en hubinitiatieven vanuit de democratiseringsopgave en de komst van energiegemeenschappen met een andere bril te beoordelen. Er wordt hiervoor aansluiting gezocht bij bestaande trajecten rondom de vorming van Energiegemeenschappen. o Het College blijft de inspanningen rondom de marktvoorwaarden door het ministerie van KGG en Netbeheer Nederland nauwgezet volgen. Daar waar nodig voert het College aanvullende gesprekken met ACM en ministeries VRO en KGG voor betere veiligheidsvoorschriften en een gunstiger marktordening voor batterij-eigenaren met een netpositief resultaat. o Het College gaat batterij-eigenaren informeren over congestiemanagementdiensten en registratieplicht. We onderzoeken samen met netbeheerders mogelijkheden om registratie aantrekkelijker te maken door het toevoegen van een financiële prikkel. Ook wordt onderzocht hoe bestaande batterijen efficiënter kunnen worden ingezet.

Het College zet verder in op netbewuste nieuwbouw, waarbij altijd de afweging wordt gemaakt tussen de congestielooptijd en de hiervoor extra benodigde investeringen. Indien opslag of energiehubs hier een rol in kunnen spelen zullen de aanbevelingen over de rolneming worden gevolgd. De gemeente gaat geen actieve rol spelen in het initiëren van energyhubs op bestaande bedrijventerreinen, tenzij deze voortkomen uit het stimuleringsbeleid voor energyhubs van de provincie Noord-Holland. Op deze bedrijventerreinen informeren we ondernemers en marktpartijen eerst over andere manieren om meer uit de eigen aansluiting te halen, zoals de energie- en flexscans. Ook hierin sluit het College aan bij de richtlijnen die uit het stimuleringsprogramma volgen. Zodra dit stimuleringsbeleid een deelbare status heeft kan deze met de commissie worden gedeeld. Dit zal naar verwachting Q3-2025 gebeuren. Er wordt met de brandweer verkend hoe de veiligheidseisen voor vergunning-plichtige batterijen verder geborgd kunnen worden, ook voor tweedehands modellen.

Via reguliere voortgangsrapportages wordt u geïnformeerd over de voortgang op deze acties en eventuele vervolgacties die nu nog niet verder zijn uitgewerkt. Zo is een eerste logische vervolgstap om te onderzoeken hoe andere doelstellingen zoals opwek, energiegemeenschappen en andere beleidsdoelstellingen zich verhouden tot deze uitkomsten. Met vriendelijke groet,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Bijlagen 1. Beleidsadvies Batterijopslag & Energyhubs CE Delft 2. Overzichtskaders Batterijopslag & Energyhubs CE Delft

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 28 maart 2025 Pagina 5 van 5