1. Raadsinformatiebrief- afdoening toezegging ICL cie 6 september 2023.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 september 2023 Ruimtelijke Ordening Wethouder Van Dantzig Eric Thelen (G&O),(e.thelen@amsterdam.nl). Nadere informatie betreffende de voortgang van de verhuizing van ICL Fertilizers zoals toegezegd in de commissievergadering van 6 september 2023 (TA2023-001012) inclusief beantwoording schriftelijke vragen van het lid Boomsma (CDA) ( TA2023-000780)

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 6 september 2023 heb ik u tijdens de bespreking van de raadsinformatiebrief dd. 9 mei 2023 betreffende de voortgang van de verplaatsing van ICL toegezegd u nader schriftelijk te informeren. Dit naar aanleiding van vragen van de leden Keesman, Wehkamp en Boomsma betreffende onder andere de mogelijke consequenties voor de ontwikkeling van Haven-Stad indien de verhuizing van ICL niet door zou gaan en mogelijke gevolgen voor duurzaamheid en gezondheid (TA2023-001012). In deze brief worden ook de schriftelijke vragen van het lid Boomsma betreffende de verhuizing van ICL en de consequenties hiervan voor de woningbouw op het Damenterrein beantwoord, zoals toegezegd in de commissievergadering van 5 juli 2023 (TA2023-000780).

Kernboodschap Via de raadsinformatiebrief van 9 mei 2023 is de commissie RO schriftelijk geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot voorgenomen verhuizing van ICL Fertilizers, nu gevestigd in de Coen- en Vlothaven, naar een deel van deel van het terrein van het Overslagbedrijf Amsterdam (OBA) aan de Westhavenweg. De verwachting was dat de besluitvorming over de verhuizing in juli 2023 zou plaatsvinden met, als alle procedures vlot verlopen, oplevering van de nieuwe fabriek in 2026. Omdat de kosten van een verhuizing hoger uitvallen dan geraamd is er nu een vertraging van 6 maanden waarbinnen ICL een aantal alternatieve opties voor zowel de huidige als de nieuwe locatie gaat onderzoeken. Achtergrond Op 2 november 2022 heeft het college een intentieovereenkomst afgesloten met ICL, Port of Amsterdam en de ontwikkelaars Heren2 en Sookha over de voorgenomen verhuizing van ICL naar een deel van het terrein van het Overslagbedrijf Amsterdam (OBA) aan de Westhavenweg. Deze verhuizing is een belangrijke stap in de verduurzaming van de POA en de ontwikkeling van Haven-Stad. De nieuwe fabriek van ICL zal op een veel duurzamere manier fosfaat gebonden kunstmest maken (veel minder CO2-uitstoot per ton geproduceerde

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2023 Pagina 2 van 4

kunstmest). Bovendien zal ICL in de productie gebruik maken van fosfaten die worden gewonnen uit ons afvalwater waardoor ze veel minder een beroep hoeft te doen op gemijnde fosfaten. Hiermee wordt een essentiële stap gezet in de verkleuring van de Haven van Fossiel (steenkool) naar AGRIbulk en wordt de bij ICL behorende werkgelegenheid behouden voor Amsterdam. Tevens ontstaat er door de verhuizing van ICL eerder dan voorzien (2029 in plaats van 2040) ruimte voor woningbouwontwikkeling aan de noordzijde van het IJ door het wegvallen van de milieucontouren van ICL. Gevolgen bij het uitblijven van de verhuizing en zekerheid over vertrek van ICL in 2040 Gelet op de omvang van de raming in relatie tot de eerder ingeschatte kosten is het zeker niet uit te sluiten dat de verhuizing in het geheel niet doorgaat. De voordelen voor de ontwikkeling van Haven-Stad (makkelijker woningbouw ontwikkelen op Damenterrein/Shipdocklocatie en mogelijk eerder woningen op Hempoint), van de verplaatsing van ICL komen dan te vervallen en ICL blijft op de huidige plek al dan niet met een aangepaste fabriek zitten tot (uiterlijk) 2040. HES Bulk Terminal Amsterdam (nieuwe naam van Overslag Bedrijf Amsterdam ) zag de vestiging van ICL op haar terrein als een kans om haar overslagactiviteiten een nieuwe impuls te geven en te verkleuren van steenkool naar agrarische-bulk.

Indien de verhuizing niet doorgaat blijft het gebruik vooralsnog zoals het is.Het huidige contract van ICL loopt af in 2040. Als er geen verhuizing komt met nieuwe contracten dan zal ICL uiterlijk dan wegmoeten. Damen/Shipdocklocatie Het verhuizen van ICL maakt de ontwikkeling van het scheepswerfgebied van Damen (oude Shipdocklocatie) door het wegvallen van milieucontouren (met name geluid) van ICL makkelijker en goedkoper. Het is in die zin een meevaller. Het uitblijven van de verhuizing betekent niet dat er twaalf jaar niet gebouwd kan worden op deze locatie. Hierbij een paar kaartjes met contouren. Het Damen terrein wordt na beëindiging bedrijfsactiviteiten van Damen nog beïnvloed door geluidcontouren van Cornelis Douwes terrein 0-1, maar ook door geluidcontouren Westpoort (waarbij de contouren met vertrek van ICL iets opschuiven, zie verschil tussen Westpoort referentie en Westpoort excl ICL). Direct rondom Damen terrein zijn echter ook nog andere bedrijven gevestigd die mogelijk voor beperkingen zorgen (zoals Braspenning), maar daar hebben we alleen indicatieve richtafstanden van afkomstig uit MER (2017). Zie daarvoor https://maps.amsterdam.nl/havenstad_leefomgeving/?LANG=nl

Hempoint Ontwikkelaar Heren2 heeft bedrijf onroerend goed op Hempoint. Onderdeel van de intentieovereenkomst is om een groot deel van de huurders van hun vastgoed in Hempoint een plek te geven in de tijdelijke ontwikkeling van de huidige ICL locatie (het nu niet bebouwde deel van het terrein). Hierdoor is het makkelijker om de locatie Hempoint te transformeren naar woningbouw. Mocht de verplaatsing onverhoopt uitblijven dan vervalt dit voordeel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2023 Pagina 3 van 4

Duurzaamheidsaspecten nu en in de toekomst, ook in relatie tot de plannen om de Haven meer in zijn algemeenheid te verduurzamen. De nieuwe fabriek zal voldoen aan de laatste stand der techniek en voldoen aan alle normen die gelden en veel minder ton CO2 uitstoten per geproduceerde ton kunstmest dan nu het geval is. Doordat de milieuvergunning voor de nieuwe fabriek on hold is gezet door ICL dringen de Omgevingsdienst en Rijkswaterstaat er bij ICL op aan om een aantal aanpassingen te doen aan de huidige fabriek waardoor er minder uitstoot en minder lozing plaatsvindt. ICL heeft daar inmiddels investeringsbeslissingen voor genomen. Met de verplaatsing van ICL naar de HES terminaal verkleurt deze deels van steenkool naar AGRIbulk. Vooralsnog wordt in het productieproces voor de droging van de kunstmest gebruik gemaakt van aardgas en er wordt voorbereid voor waterstof. In de opzet van een grote nieuwe fabriek was het terugwinnen van fosfaten uit ons afvalwater voorzien. De variant die nu onderzocht wordt kent dat aspect niet meer. Er is geen sprake van opslag van ammoniumnitraat ICL produceert in haar fabriek in Amsterdam met name Fosfaat gebonden kunstmest. Het bedrijf zit ook aan de Fosfaatweg. Op het terrein zijn wel kleine hoeveelheden stikstof en zwavel- fosforzuur aanwezig en het bedrijf heeft nu en in de nieuwe situatie een ammoniak installatie.

In Beirut heeft een aantal jaar geleden een grote explosie plaats gevonden van ammonium nitraat in een kunstmest fabriek maar dat is hele andere kunstmest. In Nederland wordt (in Geleen en Sluiskil) wel ammoniumnitraat gemaakt maar enkel als tussenproduct van een ander soort kunstmest. De bedrijven die het maken hebben een speciale vergunning nodig. Aantal woningen en eventuele vertraging voor andere onderdelen? In aantallen is lastig te zeggen hoeveel woningen dit betreft omdat de plannen daarvoor nog niet zijn uitgewerkt. Het heeft een impact op de Damen ( Shipdock) locatie en op de transformatie van Hempoint. Het eventueel uitblijven van verhuizing heeft geen invloed op andere onderdelen van Havenstad. Onderzoek naar overlast (stank) voor bewoners in Tuindorp Oostzaan en zorgen over hun gezondheid Tuindorp Oostzaan ligt in een bedrijvig gebied (bekijk het overzicht op deze flyer). Geuroverlast is hier niet altijd tot één bedrijf terug te brengen. De wijk kan last hebben van verschillende geurbronnen in de omgeving, zoals bedrijven, wegverkeer en scheepvaart. Dat heeft te maken met de weersomstandigheden en windrichting, maar ook met de intensiteit waarmee stoffen vrijkomen. ICL, Bunge, olieterminals en varend ontgassen zijn bronnen. De geuroverlast van ICL kenmerkt zich als zwavelachtig prikkelend chemisch, sigarenas.

ICL neemt momenteel op aandringen van de ODNZK maatregelen om deze overlast weg te nemen. https://odnzkg.nl/aandachtsdossiers/tuindorp-oostzaan/geur-in-tuindorpoostzaan/. Ten aanzien van de nieuwe fabriek was ICL een MER procedure opgestart waarin alle milieuaspecten met bijbehorende onderzoeken werden meegenomen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 28 september 2023 Pagina 4 van 4

Overstap van steenkool overslag naar AGRIbulk loopt geen gevaar De HES bulk terminal (voorheen bekend als Overslag Bedrijf Amsterdam) wil overstappen van het overslaan van steenkool naar AGRIbulk. Deze transitie past in het beleid van de gemeente en de haven om in 2030 kolen vrij te zijn ook zonder de verhuizing van ICL heeft de HES bulkterminal deze ambitie. Informeren over besluitvorming rondom verplaatsing ICL Momenteel worden verschillende scenario’s onderzocht, blijven op de huidige plek of een compactere nieuwe fabriek op de plek van de HES terminal. Zodra meer bekend is over deze keuze zal ik u opnieuw informeren.

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw de door mij gedane toezegging hiermee als afgedaan.

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1. Flyer Geuroverlast in Tuindorp Oostzaan 2. Kaartje milieucontouren IL_Cornelis Douwes exclusief Damen 3. Kaartje milieucontouren Westpoort excl ICL 4. Kaartje milieucontouren Westpoort referentie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl