1. Raadsinformatiebrief afdoening toezegging glyfosaat.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 januari 2024 Ruimtelijke ordening Reinier van Dantzig Ruimte en Duurzaamheid, bestuurszaken.R&D@amsterdam.nl Afdoening toezegging TA2023-001292 RO (commissievergadering van 31 oktober 2023)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de commissie RO van 31 oktober 2023 heb ik op een vraag van raadslid Alberts van de SP toegezegd u nader te informeren over de mogelijkheden die de gemeente heeft om het gebruik van glyfosaat te verbieden. Met deze brief geef ik gevolg aan deze toezegging. Wat is glyfosaat? Glyfosaat is een herbicide, een bestrijdingsmiddel dat planten doodt. Dieren worden hierdoor niet geraakt. Welke milieu- en gezondheidsgevolgen heeft het gebruik van glyfosaat? De conclusies van de wetenschap over schadelijke effecten van glyfosaat lopen uiteen. Veel aandacht gaat hierbij uit naar de effecten op de gezondheid van mensen. Uit epidemiologische studies blijkt dat bepaalde landbouwteelten (met name wijnbouw) gepaard gaan met hoge frequentie van ziekte van Parkinson. Dat wordt gerelateerd aan een hoog gebruik van bestrijdingsmiddelen. Er zijn aanwijzingen dat glyfosaat een rol speelt bij het mechanisme van het ontstaan van Parkinson. Echt bewijs daarvoor vinden is lastig, omdat sprake is van gebruik van meerdere bestrijdingsmiddelen, blootstelling aan andere schadelijke stoffen en een ziekte die zich langzaam ontwikkelt. Het Nederlandse College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (CTGB) zoekt naar bewijzen of een middel giftig is en besluit over toelatingen en verboden.

Het CTGB oordeelt dat glyfosaat een lage acute giftigheid heeft, ook voor bijen, vogels of zoogdieren. Glyfosaat beschouwt men als niet-kankerverwekkend. Bovendien is de dosis die consumenten binnen krijgen vanuit de vele dagelijks gebruikte voedingsstoffen erg laag, mede omdat de stof in het milieu snel afbreekt. Er wordt minder onderzoek gedaan naar de langere termijn effecten op het milieu. Er zijn aanwijzingen dat glyfosaat de werking van schimmels en bacteriën in de bodem verstoort.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 2 van 3

Welk beleid is ingezet? De EU heeft recent besloten de stof weer voor 10 jaar toe te staan. Lidstaten mogen echter besluiten tot een verbod. Vanuit het in beleid vaak gehanteerde voorzorgprincipe (‘bij twijfel niet toestaan’) is een verbod op glyfosaat denkbaar. Oostenrijk is het eerste EU-land dat daartoe is overgegaan. Een generiek verbod op glyfosaat is tot op heden in Nederland politiek niet haalbaar gebleken, omdat naast de giftigheid ook rekening wordt gehouden met het nut van de stof voor de landbouw. Geclaimd wordt dat glyfosaat, één van de meest gebruikte herbiciden ter wereld, nodig is om het huidige voedselsysteem vol te houden. Vooral in de akkerbouw in Nederland (denk aan de teelt van aardappelen), wijnbouw en sojateelt (beide voornamelijk buiten Nederland) wordt veel glyfosaat gebruikt. Op 10 oktober 2023 heeft minister Adema de Tweede Kamer een brief over glyfosaat gestuurd, waarin hij een verbod op het gebruik van glyfosaat op grasland aankondigt, ingaande 2025. In de brief staat: “de aangenomen motie De Groot/Bromet om een verbod in 2025 van gebruik op glyfosaat op graslanden (…) te verbieden, zal worden uitgevoerd.

Dit gebeurt via wijziging van het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden om alternatieven voor glyfosaat te verplichten bij ‘resetten’ van grasland,(…)” De provincie Noord-Holland heeft in de Omgevingsverordening 2022 een instructieregel opgenomen, die gemeenten verplicht om in het Omgevingsplan een verbod op te nemen op het ‘scheuren’ van grasland in veenpolderlandschap. ‘Scheuren’ van grasland houdt in dat de graszode wordt vernietigd. Dat kan onder andere door het gras dood te spuiten. Het argument van de provincie is dat het scheuren op veengrond de CO2 uitstoot van de bodem bevordert. Het verbod is niet gericht op glyfosaat als zodanig. Hoe omvangrijk is het gebruik in Amsterdam? Het middel wordt door sommige burgers gebruikt om onkruid op eigen terrein te bestrijden. In het landelijk gebied wordt het door sommige veehouders gebruikt in het grasland. Dood spuiten van gras als onderdeel van graslandvernieuwing1 is de laatste 10 jaar rond Amsterdam vaker waargenomen, vooral rond Zunderdorp en Ransdorp. Welke mogelijkheden heeft de gemeente om het gebruik te verbieden? De provincie instrueert gemeenten om het verbod van ‘scheuren’ van grasland, dat wil zeggen vernietigen van de graszode, in veenpolders op te nemen in het Omgevingsplan. Bij overtreding van dit verbod kan de gemeente handhavend optreden. Hiermee is het gebruik van glyfosaat in veenpolders ook verboden.

In de vigerende bestemmingsplannen voor de buitengebieden van Weesp is dit verbod verwerkt. Voor dat van landelijk Noord is dit nog niet het geval. Het

1

Om per koe veel melk te produceren en om de hoeveelheid krachtvoer (voornamelijk soja) te beperken wil een boer gras produceren dat veel eiwit bevat. Oud en kruidenrijk grasland geeft minder eiwit dan weiland dat nieuw is ingezaaid met Engels raaigras. Om het grasland te verbeteren wordt het soms eerst dood gespoten met glyfosaat; het weiland kleurt dan geel. Daarna wordt de oude graszode omgeploegd en het land opnieuw ingezaaid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 3 van 3

actualiseren van het Omgevingsplan en daarin verwerken van alle regels kost tijd en vraagt onderbouwing. In overeenstemming met de Omgevingswet moeten dat actualiseren voor 2032 afgerond zijn. Ook kan de gemeente het gebruik van glyfosaat in het buitengebied verbieden middels het instellen van een Omgevingswaarde. Dat is nog niet eerder gebeurd en vraagt veel voorbereiding en zorgvuldige besluitvorming. De laatste mogelijkheid: instellen van een verbod op land in eigendom van de gemeente kan niet in alle gevallen worden doorgevoerd vanwege regelgeving rond erfpacht. Aangezien er een landelijk verbod op glyfosaat in grasland is aangekondigd en wij de instructieregel van de provincie Noord-Holland uiterlijk in 2032 moeten verwerken, acht ik gebruik maken van deze laatste twee mogelijkheden niet doelmatig. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw de toezegging daarmee als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl