1. Raadsinformatiebrief afdoening motie 355.22

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 april 2023 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Zita Pels Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.RD@amsterdam.nl) Afdoening motie 355.22 van raadslid Hofland (D66) c.s. inzake een juridische verkenning naar verplichten van energiebesparende maatregelen

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 5 en 6 oktober 2022 heeft uw raad bij de behandeling van de begroting 2022 bij agendapunt 16 ‘Kennisnemen van de 9e raadsinformatiebrief Voortgang van de warmtetransitie – Naar en stad zonder aardgas (VN2022-023372)’ motie 355.22 van raadsleden Hofland (D66) ), Nadif (GroenLinks), Heinhuis (PvdA), Krom (Partij voor de Dieren), Garmy (Volt) en Ahmadi (BIJ1) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. De juridische mogelijkheden te onderzoeken om winkeleigenaren te verplichten hun deuren dicht te houden wanneer de airconditioning aanstaat; 2. De juridische mogelijkheden te verkennen een minimum- en maximumtemperatuur te verplichten, waarbuiten ruimtes niet worden gekoeld of verwarmd; 3. Producten en diensten die niet anders dan gekoeld of verwarmd kunnen worden aangeboden daarbuiten te laten vallen; 4. Een voorstel voor het invoeren van deze verplichting voor de zomer van 2023 aan de raad voor te leggen. Het college onderschrijft het belang van energiebesparing om het (tussentijdse) CO2-reductiedoel van 60% (ten opzichte van 1990) in 2030 te kunnen realiseren. Onderstaand vindt u de bestuurlijke reactie op de motie.

Huidige juridische mogelijkheden Wet milieubeheer Alle bedrijven of instellingen die een inrichting zijn volgens de Wet milieubeheer (Wm-inrichting) vallen onder het Activiteitenbesluit Wet Milieubeheer (Activiteitenbesluit). Het Activiteitenbesluit verplicht bedrijven en instellingen met een energieverbruik van meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas op jaarbasis om energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Detailhandelsbedrijven (winkels) zijn niet direct aangewezen als inrichting in de zin van de Wet milieubeheer. Een winkel kan echter worden aangemerkt als een inrichting, als er bijvoorbeeld elektromotoren aanwezig zijn met een opgesteld vermogen van meer dan 1,5 kW of een stookinstallatie met een opgeteld thermisch vermogen van meer dan 130 kW. In dat geval dient de winkel (als Wm-inrichting) te voldoen aan de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 april 2023 Pagina 2 van 4

energiebesparingsplicht zoals geformuleerd in het Activiteitenbesluit. Het Activiteitenbesluit biedt geen mogelijkheden voor het instellen van een maatregel waarbij winkeliers verplicht worden de deur te sluiten als de airconditioning aanstaat of de thermostaat op een bepaalde stand te zetten. Voor zover een winkel niet aangemerkt is als inrichting in de zin van de Wet milieubeheer, is het Activiteitenbesluit hierop niet van toepassing. Algemene zorgplicht In de Wet milieubeheer is een algemene zorgplicht opgenomen. Volgens de algemene zorgplicht moet iedereen voldoende zorg voor het milieu in acht nemen en voorkomen dat door zijn of haar handelen nadelige gevolgen optreden voor het milieu. De algemene zorgplicht biedt een basis voor handhaving. Dit betekent dat de gemeente handhavend kan optreden als iemand zich schuldig maakt aan een overtreding van de zorgplicht. De gemeente kan bijvoorbeeld bestuursdwang, een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete opleggen. De reikwijdte van de algemene zorgplicht moet hierbij in acht worden genomen. Uit de jurisprudentie volgt dat er bij handhaving sprake moet zijn van een evidente overtreding van de zorgplicht en dat er geen andere instrumenten zijn die ingezet hadden kunnen worden.

De algemene zorgplicht biedt daarmee een mogelijkheid om op te treden bij een overtreding maar geen handvat om (aan de voorkant) een verplichting op te leggen. Gemeentelijke verordening Voor het opleggen van energiebesparende maatregel zou een gemeentelijke verordening denkbaar zijn. De verordening mag echter geen onderwerp betreffen waarin door hogere regelgeving is voorzien. Met het onderwerp wordt het doel van de regelgeving bedoeld. In dit geval gaat het over het besparen van energie. Betoogd kan worden dat met een energiebesparingsmaatregel in een gemeentelijke verordening in hetzelfde onderwerp wordt voorzien als het Activiteitenbesluit en dat er derhalve sprake is van strijd met hogere regelgeving. Echter, het exploiteren van een winkel valt niet onder de reikwijdte van Activiteitenbesluit. Op basis hiervan zou betoogd kunnen worden dat er geen strijd is met hoger recht. Hier kan tegenin worden gebracht dat winkels in een aantal gevallen wel worden aangemerkt als een Wm-inrichting (zie ook hierboven). Toekomstige jurisprudentie moet uitwijzen of een betreffende regel in strijd is met het Activiteitenbesluit milieubeheer, of minder voor de hand liggend, in strijd is met de Dienstentrichtlijn. In de Dienstenrichtlijn wordt de vrijheid van ondernemerschap geborgd, een fundamenteel recht.

De regulering van bijvoorbeeld de binnentemperatuur zou inbreuk kunnen maken op dit recht. Het is denkbaar dat een besluit op grond van een energiebesparingsmaatregel in een gemeentelijke verordening in een juridische procedure geen stand houdt. Daarbij zijn er alternatieven voor handen die ingezet kunnen worden. In de (onderstaande) paragraaf ‘Ondersteuning en samenwerking energiebesparing bedrijfsleven’ wordt dit nader toegelicht. Het college besluit op basis van deze verkenning om deze (huidige) juridische sporen niet te volgen, maar in te zetten op samenwerking met en ondersteuning van het (georganiseerde) bedrijfsleven op het thema energiebesparing. Toekomstige juridische mogelijkheden Omgevingswet De Omgevingswet heeft betrekking op de fysieke leefomgeving en stelt maatschappelijke doelen met het oog op de duurzame ontwikkeling, bewoonbaarheid van het land en het beschermen en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 april 2023 Pagina 3 van 4

verbeteren van het leefmilieu. Hieronder wordt ook het tegengaan van klimaatverandering verstaan. De Omgevingswet bood aanvankelijk mogelijkheden voor het stellen van lokale energiebesparingsregels (via het omgevingsplan). In een recente herziening van de Omgevingswet is deze voorgenomen decentralisatie van energiebesparingsregels teruggedraaid. De gemeente Amsterdam heeft via de VNG bezwaar gemaakt tegen dit besluit richting stelselverantwoordelijk minister. Op het moment van schrijven is er nog geen terugkoppeling geweest over de reacties die zijn ingediend bij dit ontwerpbesluit. In het geval dit besluit doorgang vindt is er weinig tot geen ruimte voor het stellen van lokale regels rond energiebesparing. Samenwerking energiebesparing georganiseerd bedrijfsleven Het lijkt daarnaast, zeker met het oog op de korte termijn, effectiever om in te zetten op ondersteuning van en samenwerking met het (georganiseerde) bedrijfsleven op het thema energiebesparing. Op deze manier kunnen afspraken worden gemaakt over gezamenlijke doelstellingen en acties. In de periode van november 2022 tot en met januari 2023 is vanuit de gemeente Amsterdam in samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven (o.a.

MKB Amsterdam, Koninklijke Horeca Nederland - Amsterdam, Verenigde BIZ’en en Ondernemersverenigingen Amsterdam, Vereniging Amsterdam City) een campagne gevoerd gericht op energiebesparing, waarbij ook specifiek aandacht is geweest voor het sluiten van deuren bij het aanstaan van airco’s of verwarming. Als onderdeel van de campagne heeft de gemeente ondernemers deurbordjes aangeboden met daarop de boodschap “WELKOM, de deur is dicht om energie te besparen” en “BEDANKT voor het sluiten van de deur. Energie besparen doen we samen”. Daarbij krijgen de ondernemers een flyer met uitleg over het belang van energie besparen, het effect van de deur sluiten, een top vijf energiebesparende maatregelen en informatie hoe de gemeente ondernemers kan helpen met verduurzamen. Met de actie informeren we ondernemers over het belang van energie besparen én informeren we het winkelend publiek dat een gesloten deur niet betekent dat een zaak gesloten is. De verspreiding van de bordjes en informatie is gegaan via het georganiseerde bedrijfsleven en de stadsdelen. Ondernemers hebben positief gereageerd op de actie. Tijdens de actieperiode zijn over de gehele stad ca. 4500 bordjes aangevraagd. In de aanloop naar de zomer toe zal een vervolgcampagne worden opgezet met ook specifiek aandacht voor het sluiten van deuren bij het aanstaan van airco’s.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 april 2023 Pagina 4 van 4

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Tevens wordt hiermee de mondelinge toezegging (TA2022-000742) aan het raadslid Hofland (D66) over deze juridische verkenning als afgehandeld beschouwd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl