1. Raadsinformatiebrief Afdoening motie 176'.24

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 december 2024 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie; Openbare Ruimte en Groen; Monumenten en Erfgoed Dirk de jager Energie voor de Stad (bestuurszaken.UIE@amsterdam.nl) Afdoening motie 176’24 van de leden Havelaar (CDA), Garmy (Volt) en Nadif (GroenLinks) inzake elegante Amsterdamse tranformatorhuisjes

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 29 mei 2024 heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 3 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief inzake de Uitbreidingsopgave Amsterdams elektriciteitsnet en het Ontwikkelperspectief Distributienet (VN2024-001623) motie 176’.24 van de leden Havelaar, Garmy en Nadif aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. Bij de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk actief te zoeken naar een stedelijk hoogwaardig en esthetisch verantwoord ontwerp van het transformatorhuisje, waarbij er een mogelijkheid is voor aanpassingen aan de schil zodat er aansluiting is van de bouwwerken op de buurt waarin zij geplaatst worden (ter indicatie/ bijvoorbeeld historiserend in de historische binnenstad of allicht met graffiti in de buurt van een skatepark of met groenblijvende begroeiing in een park); 2. Te onderzoeken en te bevorderen dat transformatorhuisjes zoveel mogelijk worden geïntegreerd in bestaande gebouwen of op discrete locaties worden geplaatst zodat de impact op het stadsbeeld geminimaliseerd wordt. Bij nieuwbouw van wooncomplexen, scholen of kantoren kan bijvoorbeeld ruimte worden gereserveerd voor inpandige elektriciteitsvoorzieningen. Ook kan worden gedacht aan het onderbrengen van voorzieningen in andere technische ruimten; 3.

Zorg te dragen voor betere controle/regie op de plaatsing van de transformatorhuisjes die momenteel vergunningsvrij zijn vanwege hun afmeting (3m x 3m). Hierbij kan gedacht worden om de Commissie Omgevingskwaliteit een adviesrol te beleggen over de plaatsing en/of schil van transformatorhuisjes. 4. Werkbare stedelijke criteria te ontwerpen aan de hand waarvan de locatie en het esthetisch ontwerp van de energiehuisjes op meest gewenste manier kunnen worden ingepast.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 2 van 5

Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: 1. Stedelijk hoogwaardig en esthetisch verantwoord ontwerp Om de transformatorhuisjes, ook wel elektriciteitshuisjes genoemd, zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de context waarin deze worden geplaatst, zijn in het ontwerp drie aspecten belangrijk: de vorm, het formaat en de schil (afwerking). De vorm en het formaat van een elektriciteitshuisje zijn bepaald door de technische componenten en veiligheidsvoorschriften waaraan de netbeheerder (Liander) moet voldoen. De netbeheerder biedt wel mogelijkheden om de schil (afwerking) aan te passen. Op dit moment kan op twee manieren de schil van het elektriciteitshuisje worden aangepast om deze beter aan te laten sluiten bij de omgeving: via de menukaart en via ‘Pimp My Elektriciteitshuisje’. Beiden worden hieronder toegelicht. Daarbij dient rekening gehouden te worden met het beheer. De voorzieningen moeten er immers goed blijven uitzien. De netbeheerders moeten daarvoor de in Amsterdam vastgestelde beheerprestaties volgen. Concreet betekent dit dat van de netbeheerder verwacht wordt dat de voorziening, Schoon, Heel en Veilig is (en blijft) en in lijn is met de richtlijnen van Amsterdam. Vanuit het handboek Puccini wordt gestreefd naar eenheid en terughoudendheid met betrekking tot objecten in de openbare ruimte.

Het is daarom de vraag in welke mate elektriciteitshuisjes aansluiting moeten vinden bij bouwwerken in de nabijheid. Er wordt nog gewerkt aan een structurele strategie hieromtrent mede als uitwerking van het Ontwikkelperspectief distributienet Amsterdam. Tot die tijd werken we conform de bestaande (werk)afspraken en onderstaande producten: 1) De ‘Menukaart’ De huidige menukaart van Liander (zie bijlage 1) biedt een aantal opties voor de schil: bestaande uit verschillende kleuren en soorten steenstrips. Om deze opties beter te laten aansluiten bij de welstandsgebieden van Amsterdam, wordt in het eerste kwartaal van 2025 met ruimtelijk ontwerpers en met participatie bepaald welke kleuren en steenstrips passen binnen Amsterdam. Deze bepalen dan de ‘Amsterdamse menukaart’ waaruit gekozen kan worden. Liander verkent op dit moment aanvullende opties zoals groene daken. Als hier opties tussen zitten die ook voor Amsterdam wenselijk zijn, worden deze in overleg toegevoegd aan de ‘Amsterdamse Menukaart’. Wanneer bewoners worden geïnformeerd over het plaatsen van een elektriciteitshuisje bij hen in de buurt wordt bewoners gevraagd hun voorkeur uit te spreken voor de schil uit deze Amsterdamse menukaart. 2) ‘Pimp my Elektriciteitshuisje’ Naast de menukaart biedt Liander via ‘Pimp een elektriciteitshuisje’ de mogelijkheid om een unieke schil te ontwerpen voor uitzonderlijke locaties.

Denk hierbij aan schilderingen, bestickering of graffiti. Dit kan op dit moment als bewoner of organisatie, in afstemming

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 3 van 5

met de gemeente en onder bepaalde voorwaarden. Er wordt verkend wat deze voorwaarden precies zouden moeten zijn. Het is namelijk voor de borging van de kwaliteit van de openbare ruimte niet nodig om voor elk elektriciteitshuisje het ‘Pimp een elektriciteitshuisje’ proces te doorlopen. Er is een grote rol voor de stadsdelen weggelegd om te bepalen wanneer het ‘Pimp my elektriciteitshuisje’ traject wel zou moeten worden doorlopen. Hiervoor zal dan ook tijdig een participatietraject worden opgezet zodat de omgeving participeert in dit traject. Belangrijk hierbij is dat de eventuele meerkosten en het beheer voor ‘Pimp my elektriciteitshuisje’ niet door de netbeheerder worden gedekt maar ten laste komen bij de initiatiefnemer. In tegenstelling tot de opties uit de menukaart, deze worden door de netbeheerder gedekt. Uitzondering: Peperbus in Unesco kernzone Naast de standaard, wordt in bepaalde gevallen gebruik gemaakt van de klassieke Peperbus. De gemeente heeft in overleg met Liander besloten om de Peperbus te plaatsen binnen de zogeheten UNESCO kernzone. Dit is een beperkt deel van het stadscentrum. De Peperbus past in dit deel van de stad beter in het straatbeeld.

De Peperbus heeft ook een aantal nadelen ten opzichte van het standaard (rechthoekige) elektriciteitshuisje: • De Peperbus kent een hogere aanschafwaarde (circa €30.000 - €35.000 meer ten opzichte van een niet afgewerkte standaard MSR). Binnen de kernzone is afgesproken dat Liander deze meerkosten betaalt. • Peperbussen zijn niet toekomstbestendig qua nettechnische eisen. Zo zijn deze bijvoorbeeld niet op afstand schakelbaar waardoor er altijd een monteur naar toe moet bij een storing. • De Peperbussen hebben een kleinere transformatorcapaciteit, waardoor er meer geplaatst moeten worden. Ook kunnen ze niet uitgebreid worden waardoor het een minder toekomstvaste optie is. Dit kan leiden tot extra bijplaatsen van Peperbussen indien de vermogensgroei toch groter is dan verwacht. • Ze zijn omgevingsvergunningplichtig vanwege de hoogte, waardoor er andere doorlooptijden gelden. Er kan door de omgeving bezwaar worden ingediend, wat het plaatsingsproces met enkele maanden tot een jaar kan vertragen. Ontwikkeltraject voor vorm en formaat. Naast het verder ontwikkelen van de ‘Amsterdamse Menukaart’ op korte termijn, loopt er een landelijk ontwikkeltraject van diverse netbeheerders en aantal grote steden, om te onderzoeken of de vorm en het formaat van de elektriciteitshuisjes aangepast kunnen worden om de inpasbaarheid van elektriciteitshuisjes te verhogen.

Dit traject bevindt zich in de oriënterende opstartfase en hier kan dan ook nog geen garanties op een uitkomst aan worden ontleend. In dit traject werken meerdere steden en netbeheerders samen aan een nieuwe stedelijke standaardontwerp. De gemeente Amsterdam neemt ook deel aan dit traject om tot een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 4 van 5

breed gedragen nieuw ontwerp te komen dat door alle belanghebbenden wordt erkend en voor de netbeheerder ook (kosten)technisch mogelijk is. Vanwege huidige contracten met leveranciers en een uitvoerig ontwerptraject heeft dit traject een zeer lange doorlooptijd (7+ jaar). 2. Integreren van elektriciteitshuisjes in bestaande gebouwen of op discrete locaties Amsterdam streeft waar mogelijk naar een inpandige of gecombineerde inpassing (samen met andere netbeheerders of gemeentelijke functies). Dit streven is voor stadsuitbreidingen geborgd in stedenbouwkundige randvoorwaarden voor nieuwbouw. Ook voor de bestaande stad hebben netbeheerders of gemeentelijke assetmanagers een inspanningsverplichting om te zoeken naar inpandige oplossingen. In de praktijk blijkt dat deze inpandige plaatsing van elektriciteitshuisjes significant meer kost (+/- €100.000 per stuk) dan plaatsing in de openbare ruimte. Hierdoor wordt een elektriciteitshuisje uiteindelijk vaak in de openbare ruimte geplaatst. Hierbij wordt uitgegaan van de functionele en technische eisen van de gemeente en de netbeheerder, met zo min mogelijk aantasting van de ruimtelijke kwaliteit. 3.

Betere controle/regie op de plaatsing van de elektriciteitshuisjes Om meer regie te krijgen op de plaatsing en het ontwerp van elektriciteitshuisjes heeft het college de ‘Werkinstructie inpassing elektriciteitshuisjes’ opgesteld (zie bijlage 2). Deze werkinstructie is nog concept en wordt op dit moment afgestemd met de Stadsdeelbestuurders. Vervolgens zal deze rond Q2-2025 aan diverse belangengroepen ter reactie worden voorgelegd. Op dit moment wordt de werkinstructie in de praktijk getest. De ‘Werkinstructie inpassing elektriciteitshuisjes’ is in concept aan de Subcommissie Integrale Omgevingskwaliteit (SIOK) voorgelegd om advies te geven over de onderstaande drie onderdelen. De SIOK heeft op de drie onderdelen positief geadviseerd en eventuele verbeteringen zijn in de werkinstructie aangepast. Bijgevoegd in bijlage 3 is het advies van SIOK toegevoegd. In de werkinstructie worden inpassingscriteria opgenomen voor: 1. De plaatsing van elektriciteitshuisjes voor zowel positiekeuze als toetsing, op basis van erfgoed en stedelijke condities, hierbij ook rekening houdend met de directe omgeving/assets 2. Advies gegeven over het toepassen van Peperbussen 3. Basisvoorstellen gedaan voor de schil van deze huisjes.

Elektriciteitshuisjes tot een bepaald formaat (kleiner dan 15 m2 en lager dan 3 meter) zijn wettelijk vrijgesteld van een omgevingsvergunning, omdat ze onderdeel zijn van een cruciale infrastructuur. Door deze vrijstelling heeft de Commissie Omgevingskwaliteit (voorheen de Welstandscommissie) formeel geen beoordelingsrol over het ontwerp van elektriciteitshuisjes.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 december 2024 Pagina 5 van 5

4. Stedelijke criteria voor de beste locatie en het esthetisch ontwerp Om tot werkbare stedelijke criteria te komen waardoor elektriciteitshuisjes op de meest gewenste locaties kunnen worden ingepast en ontworpen worden, is er een ‘Werkinstructie inpassing elektriciteitshuisjes’ opgesteld. Zie hiervoor ook het antwoord bij 3. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Bijlagen 1. Menukaart Liander 2. (Concept) ‘Werkinstructie inpassing elektriciteitshuisjes’ 3. Advies Subcommissie Integrale Omgevingskwaliteit (SIOK) 4. Motie 176’.24