1. Raadsinformatiebrief_Aanpak_pgb proces langdurige hulpvragen_def.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 september 2023 Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling Alexander Scholtes Onderwijs, Jeugd, Zorg & Diversiteit bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Informatie over de verbeteringen voor Amsterdammers in het proces rond persoonsgebonden budget (pgb) aanvragen voor een Wmo-voorziening

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over de acties ter verbetering van de ervaring van Amsterdammers (met een chronische beperking) bij de verlenging van een persoonsgeboden budget (pgb) voor een Wmo-voorziening. De aanleiding voor de raadsinformatiebrief is de toezegging van de waarnemend wethouder Zorg in de raadscommissie OZA van 29 maart j.l. waar de antwoordbrief op het raadsadres van Wijkraad Zuid-West over herindicatie langdurige hulpvragen pgb Wmo (Nr. VN2023-007030) is besproken. De brief geeft een overzicht van de acties. Naar aanleiding van een verzoek van raadslid Van Pijpen heeft de wethouder aangegeven dat de acties middels een raadsinformatiebrief verder worden toegelicht. Deze brief start met informatie over het huidige pgb-proces voor Wmo voorzieningen in Amsterdam en informatie over het beleid ten aanzien van indicatiestellingen. Tot slot, wordt er ingegaan op de acties om het proces te verbeteren.

Pgb-aanvraagproces in Amsterdam Amsterdammers met een hulpvraag op het gebied van zelfredzaamheid en participatie kunnen terecht bij de buurtteams (of de Sociale Wijkteams in Weesp) voor het vinden van passende ondersteuning. Op basis van een vraagverhelderingsgesprek wordt vervolgens bepaald of er een Wmo-maatwerkvoorziening moet worden ingezet (zoals Hulp bij het Huishouden). Na vaststelling van deze behoefte, kan de aanvrager kiezen voor een gecontracteerde aanbieder (Zorg in Natura (ZIN)) of voor een zelf gekozen aanbieder die kan worden betaald uit een pgb. Bij de keuze voor een pgb onderzoekt het indicatieadviesorgaan (Argonaut advies, voorheen IAB Amsterdam) de intensiteit van de ondersteuning en duur van de indicatie. Ook wordt beoordeeld of de Amsterdammer voldoet aan de voorwaarden voor een pgb. Voor het onderzoek, levert de Amsterdammer informatie aan zodat Argonaut een beeld kan vormen van de situatie. Argonaut geeft vervolgens een advies af over de duur en omvang van de ondersteuning waarna de gemeente een besluit neemt. Om het pgb te verlengen kan een aanvraag worden ingediend voor een herindicatie. Het herindicatieproces is vergelijkbaar met het proces van een nieuwe aanvraag.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 september 2023 Pagina 2 van 5

Herindicatiebeleid Na afloop van een indicatieperiode kan er een herindicatie plaatsvinden voor een eventuele verlenging van het pgb. Hiermee wordt bepaald of er relevante wijzigingen zijn in de hulpvraag of omgeving. Het gaat dan om wijzigingen die van invloed zijn op het recht op de voorziening, de intensiteit van de ondersteuning en de duur van de indicatie. Een herindicatie kan bijvoorbeeld leiden tot het aanpassen van de omvang van de indicatie, tot aanpassing van de looptijd of tot uitstroom uit de Wmo. De duur van een indicatie wordt bepaald op basis van maatwerk: korter, wanneer er sprake is van ontwikkelpotentieel, zicht op uitstroom/doorstroom of veranderende omstandigheden; langer, wanneer er sprake is van een stabiele situatie. De bepaling van de duur vraagt om een afweging. Het streven is het vinden van een goede balans tussen een doelmatige inzet van de ondersteuning via een pgb en een lage belasting voor de Amsterdammer. Bij herindicaties ligt de focus op het vaststellen van de nodige ondersteuning. Hoewel er bij een herindicatie onregelmatigheden kunnen worden gevonden, zijn de onderzoeken nadrukkelijk niet bedoeld om de rechtmatigheid van de levering (zoals fraude) op sporen. Hiervoor is er een apart toezichtsproces, waarbij de GGD Amsterdam (de Wmo toezichthouder) is betrokken.

Cijfers In Amsterdam wordt er niet geregistreerd op chronische beperkingen. De focus ligt op de hulpvraag. Om inzicht te krijgen in de aantallen, kan daarom worden gekeken naar het aantal jaren dat iemand ondersteuning ontvangt. Uit een data-analyse blijkt dat ongeveer 25% van de pgb cliënten, al meer dan 10 jaar een pgb ontvangt voor een Wmo voorziening. Cliënten met een langdurige ondersteuningsvraag (5+ jaar) voor hulp bij het huishouden hebben over het algemeen indicaties met een duur van 5 jaar of langer. Bij Aanvullende Individuele Ondersteuning (AIO), Dagbesteding (DB) en Beschermd Wonen (BW) blijkt dat cliënten met een langdurige hulpvraag vaker korte indicaties krijgen (van 1 tot 2 jaar). Dit kan worden verklaard door een instabiel ziekteverloop en een veranderende hulpvraag. Wanneer verder wordt ingezoomd op de groep met een langdurige hulpvraag, blijkt dat er bij ongeveer 5% meermaals een herindicatie heeft plaatsgevonden zonder dat er iets is gewijzigd in de indicatie. Hierbij ging het mogelijk om onnodige herindicaties. Hoewel dit niet hoog aandeel is, is het toch belangrijk om onnodige herindicatie zoveel mogelijk te voorkomen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 september 2023 Pagina 3 van 5

Acties ten behoeve van een verbeterd pgb-proces In het raadsadres van de Wijkraad Zuid-West wordt aandacht gevraagd voor de ervaringen van Amsterdammers met een chronische beperking met het indicatieadviesorgaan (Argonaut) en de ervaren belasting bij het doorlopen van het herindicatieproces. De Wijkraad vraagt aan de gemeente Amsterdam om het proces te herzien, de problematiek ter sprake te brengen bij de betrokken instanties en aan te geven welke stappen de gemeente zet om tegemoet te komen in de behoeften van de doelgroep. Het college ziet waarde in het verbeteren van het pgb-proces en wil zich inzetten voor een procedure die beter aansluit op de verschillende doelgroepen. Om dit te bereiken is de gemeente eind 2022 gestart met een verkenning. In samenwerking met Cliëntenbelang zijn de pijn- en verbeterpunten bij de verschillende doelgroepen geïnventariseerd. Op basis van een analyse zijn de volgende verbeteracties geformuleerd: 1. 2. 3. 4.

Het verlagen van de administratieve belasting. Het verbeteren van de bejegening tijdens het proces. Het verbeteren van de bepaling van de duur van indicaties voor pgb cliënten met een langdurige ondersteuningsvraag Het verlichten van de herindicatiegesprekken.

Ad 1. Het verlagen van de administratieve belasting Op basis van de input die Amsterdammers in 2022 hebben geleverd zijn er verschillende kansen geïdentificeerd om het proces gebruiksvriendelijker te maken. In de komende periode worden deze verder uitgewerkt met pgb cliënten en overige betrokkenen. Het uiteindelijke doel is een intuïtief aanmeldproces waarbij het minimale wordt uitgevraagd. Om dit te bereiken wordt gedacht aan het digitaliseren van het aanmeldproces. Een digitale procedure biedt een mogelijkheid om aanvragers beter te begeleiden tijdens de aanvraag. Daarnaast kunnen gegevens automatisch worden ingevuld en is het mogelijk om alleen vragen te stellen die op de betreffende situatie van toepassing zijn. De verwachting is dat de innovatie leidt tot een betere doorstroom door een lagere administratieve last bij het aanleveren van informatie en een gebruiksvriendelijkere ervaring. Hier hebben zowel nieuwe cliënten als bestaande cliënten profijt van. Hoewel de nieuwe manier van aanmelden zou moeten leiden tot een verbetering, kan het worden ervaren als een grote verandering die soms lastig kan zijn voor de gebruikers. Dit betekent dat de implementatie zorgvuldig moet plaatsvinden met aandacht voor aanvragers die minder digi-vaardig zijn.

De verwachting is dat de ontwikkeling en implementatie van de nieuwe aanmeldprocedure doorloopt in 2024 met een verwachte realisatie in het najaar van 2024.

Ad 2. Het verbeteren van de bejegening tijdens het proces Het indicatieadviesorgaan (Argonaut) en Cliëntenbelang Amsterdam hebben aangegeven met elkaar in gesprek te willen over de ervaringen met indicatiegesprekken. De verwachting is dat de uitwisseling leidt tot meer inzicht in de leefwereld van mensen met een chronische beperking bij Argonaut (en hoe bepaalde vragen worden ervaren) en in de werkwijze van Argonaut bij Cliëntenbelang en cliënten. In het voorjaar van 2023 heeft een eerste gesprek plaatsgevonden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 september 2023 Pagina 4 van 5

tussen Argonaut en Cliëntenbelang en in het najaar zullen er meer gesprekken volgen met Argonaut en cliënten. Tot slot heeft de gemeente, naar aanleiding van feedback van Amsterdammers, de formulering van een aantal vragen in het pgb aanvraagformulier aangepast. Het nieuwe formulier met de aangepaste vragen is opgeleverd in juli 2023.

Ad 3. Het verbeteren van de bepaling van de duur van indicaties voor pgb cliënten met een langdurige ondersteuningsvraag De gemeente heeft afspraken met Argonaut over het toekennen van langere indicatieperioden. Langdurige indicaties worden bijvoorbeeld al vaker toegepast bij 80-plussers en bij hulp bij het huishouden wanneer er geen bijzonderheden zijn. Daarnaast wordt er gekeken naar de specifieke situatie van een cliënt. Hoewel er in de praktijk al vaker langdurige indicaties worden afgegeven, is het mogelijk dat er in het verleden toch een aantal cliënten waren die onterecht een korte indicatie hebben ontvangen. Het minimaliseren van het aantal onnodige indicaties is onderdeel van een leer- en ontwikkeltraject binnen Argonaut. Daarnaast heeft de gemeente naar aanleiding van de signalen met Argonaut gesproken over mogelijkheden om de bepaling van de duur van indicaties verder te verbeteren. Eén van de uitkomsten van de gesprekken is een analyse van de onnodige herindicaties uit het verleden, om lering uit te trekken voor de toekomst. Daarnaast gaat Argonaut extra investeren in een vroegere herkenning van potentieel stabiele hulpvragen. Om dit te bereiken zet Argonaut middels casuïstiekbespreking in op het identificeren van meer generieke kenmerken die zich lenen voor lange indicaties.

Een mogelijke verruiming van lange indicaties bij AIO, DB en Begeleid Thuis (BT), zal met name plaatsvinden op basis van kenmerken en symptomen. Niet op basis van diagnoses, omdat rekening wordt gehouden met verschillen in de uiting van aandoeningen. In november vindt er een evaluatie plaats met de gemeente, waarna de werkafspraken verder kunnen worden aangevuld. Om Argonaut extra te ondersteunen in het verbeteren van de werkwijze zal de gemeente feedback geven over de voortgang op basis van data-analyse. Dit helpt bij het bieden van een reflectie over de gang van zaken.

Ad 4. Het verlichten van de herindicatiegesprekken Om de belasting van het herindicatieproces verder te verlagen wordt ingezet op het verlichten van de indicatiegesprekken. Dit geldt zowel voor Amsterdammers met een langdurig stabiele hulpvraag als voor Amsterdammers met een langdurige en veranderende hulpvraag. Bij de herindicaties zal Argonaut meer aandacht besteden aan de wijze waarop de voorgeschiedenis van cliënten met een langdurige ondersteuningsvraag wordt meegenomen in de gesprekken. Hoewel het meenemen van de voorgeschiedenis al onderdeel is van de werkwijze, zal Argonaut extra investeren in het verfijnen van de gespreksvoering. Het doel is dat Amsterdammers hierdoor niet gevoel hebben dat zij bij elke indicatie opnieuw hetzelfde verhaal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 september 2023 Pagina 5 van 5

moeten vertellen. Ook zal er bij Amsterdammers met een langdurige stabiele hulpvraag vaker een lichter onderzoek worden ingezet als de situatie het toelaat en de cliënt hiervoor openstaat. Tot slot, worden indicatiegesprekken bij meerdere voorzieningen zoveel mogelijk op één moment in het jaar gepland. Voor Amsterdammers met meer dan één pgb voorziening geldt dan dat alle evaluaties en herindicatiegesprekken niet meer op verschillende momenten plaatsvinden.

Tijdspad van de verwachte resultaten Het streven is om dit jaar resultaten te boeken op het verlichten van de ervaren belasting bij het herindicatieproces (ad 4). De realisatie van een nieuw aanmeldsysteem (ad 1) zal naar verwachting in 2024 worden gerealiseerd. Het verbeteren van de bejegening (ad 2) en de werkwijze voor het bepalen van de indicatieduur (ad 3) is een doorlopende investering, waarvan de resultaten gradueel in de loop van de tijd meer merkbaar moet worden voor cliënten. Om de voortgang te monitoren blijft de gemeente in gesprek met de betrokken partijen.

Ik hoop u middels deze brief voldoende te hebben geïnformeerd over de plannen van de gemeente ten behoeve van de verlaging van de ervaren belasting tijdens het pgb-aanvraagproces voor Wmo voorzieningen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg

Bijlagen 1. Raadsadres einde maken aan tweejaarlijkse herindicatie voor PGB van levenslange gehandicapten 2. Brief beantwoording raadsadres_ Wijkraad Zuid-West herindicaties pgb

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl