1. Raadsinformatiebrief Aanpak Binnenstad 2023-2024.pdf

X

x x

Gemeente Amsterdam

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

januari 2024 Aanpak Binnenstad Wethouder Mbarki, burgemeester Halsema Stadsdeel Centrum, aanpakbinnenstad@annsterdam.n1

Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023, Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2024, Rapportage BinnenstadsEnquete 2023 en Rapportage BinnenstadsCijfers 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze raadsbrief informeert het college de gemeenteraad over de Voortgangsrapportage 2023, het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2024, de uitkomsten van de BinnenstadsEnquete 2023 en de rapportage BinnenstadsCijfers 2023. lk stuur u deze brief samen met een andere brief en de stukken over de voortgang van de Bezoekerseconomie, vanwege de sterke inhoudelijke samenhang tussen beide programma's. Jaarlijks rapporteert het college over de voortgang van het programma Aanpak Binnenstad aan de gemeenteraad. Tevens wordt jaarlijks de BinnenstadsEnquete afgenomen onder Amsterdammers in en buiten de binnenstad en ondernemers in het Centrum. Mede op basis van de uitkomsten van de Voortgangsrapportage en de BinnenstadsEnquete stelt het college een Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad vast voor het nieuwe kalenderjaar. Achtergrond Aanpak Binnenstad Met de Aanpak Binnenstad zetten we sinds 2020 in op een fundamentele meerjarige/duurzame transformatie naar een leefbare en aantrekkelijke Amsterdamse binnenstad. De binnenstad moet een plek zijn die alle Amsterdammers koesteren. Een plek waar fijn gewoond en gewerkt wordt. Een plek waar indrukwekkende musea, monumenten en cultureel erfgoed te vinden zijn. Een plek met een authentieke Amsterdamse sfeer en een rauw randje.

De Aanpak Binnenstad is het antwoord op de toenemende toeristische druk — die in vele Europese steden ervaren wordt - en het economisch aanbod dat gericht is op bezoekers, de bijbehorende overlast en hoge vastgoedprijzen. Dit veroorzaakt bij veel Amsterdammers een gevoel van vervreemding. Een integrale benadering vanuit alle domeinen, gericht op de buurt, voor en met verschillende doelgroepen is daarom essentieel om een fundamentele transformatie te bewerkstelligen. Opzet van het programma Sinds 2020 werken we met de Aanpak Binnenstad aan die duurzame transformatie naar een leefbare en aantrekkelijke binnenstad. Dit doen we met een integraal en gebiedsgericht programma bestaande uit maatregelen op verschillende thema's die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: functiemenging en een divers economisch/maatschappelijk aanbod, beheer en handhaving, een waardevolle bezoekerseconomie, versterken van de culturele verscheidenheid en buurtidentiteiten, bevorderen van meer en divers woningaanbod, en meer verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte. Hierin werken we ook nauw samen met het programma

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 januari 2024 Pagina 2 van 5

Bezoekerseconomie. Uitgangspunt is dat we merkbare verandering op korte termijn willen effectueren, en we ons tegelijkertijd realiseren dat voor fundamentele verandering een termijn van 10 a 15Jaar nodig zal zijn. Dat betekent dat het programma bestaat uit zowel kleine acties, als grote initiatieven die een lange adem vergen. Ontwikkelingen en resultaten 2023 2023 was opnieuw een bewogen jaar voor de binnenstad. De bezoekerseconomie krabbelt in sneltreinvaart weer op sinds de coronacrisis en het aantal bezoekers dat naar de binnenstad komt groeit weer als vanouds. Hoewel dit voor veel ondernemers goed nieuws is, kampen zij nog steeds met de gevolgen van de crisis. Nu de coronasteun terugbetaald moet worden, hebben veel (sommige?) ondernemers moeite om het hoofd boven water te houden. Daarnaast leggen de terugkerende drukte en grote aantallen bezoekers die onze binnenstad aandoen veel druk op de leefbaarheid in de binnenstad. Met de toenemende drukte ervaren bewoners weer meer overlast en voelen sommigen zich er niet altijd meer thuis. Met de Aanpak Binnenstad blijven we daarom inzetten op het transformeren van de binnenstad naar een fijne plek voor iedereen. Om deze ambitie te behalen, zijn in 2023 mooie en concrete stappen gezet.

Zo versterken we de samenwerking met onder andere gemeentelijke vastgoeddeelnemingen, vastgoedpartijen en BIZ'en en zijn circa tien impactsubsidies en ruim tien ontwikkelsubsidies verleent aan initiatieven van ondernemers, instellingen en bewoners die bijdragen aan de transformatie van de binnenstad en een andere bezoekerseconomie. Zo is er ook een subsidie verleent aan Red Light Art & Culture (RLAC), een organisatie van jonge kunstenaars en musici uit het Wallengebied die zich ten doel stelt om kunst en cultuur meer zichtbaar te maken. Op de Wallen zijn daarnaast verschillende maatregelen getroffen om de leefbaarheid in het gebied te verbeteren. Zo zijn nieuwe sluitingstijden van horeca ingevoerd en zijn venstertijden van ramen op de Wallen verkort. Ook is het blowverbod ingevoerd. Samen met het Leefbaarheidspanel Wallengebied wordt nagedacht over creatieve manieren om de leefbaarheid te verbeteren. Op het gebied van afval is in 2023 geexperimenteerd met verschillende afvalpilots. Hoewel afval in de gehele stad wordt verzameld in containers, is dit in stadsdeel Centrum beperkt mogelijk. Daarom zijn we op zoek naar innovatieve manieren om afvalproblemen op te lossen. In de Negen Straatjes en de Passeerdersgrachtbuurt wordt daarom onder andere gewerkt met de "afval op afspraak"methode, waarbij afval achter de voordeur wordt opgehaald op het gewenste moment.

De eerste reacties zijn positief. Ook in het kernwinkelgebied blijven we zoeken naar manieren om de straten schoon te houden, zoals door middel van doneerrekjes. Van deze pilots leren we en daarmee scherpen we onze inzet aan. Hiermee werken we toe naar een schonere binnenstad. De hierboven genoemde acties vormen slechts een klein deel van alle stappen die in 2023 zijn gezet. Deze worden uitgebreider toegelicht in de Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023. De in 2023 ingezette acties geven duidelijk de richting aan die we met het programma Aanpak Binnenstad zijn ingeslagen. Tegelijkertijd worden deze acties onvoldoende gemerkt door binnenstadsbewoners- en ondernemers, waardoor we onszelf kunnen afvragen of het programma in haar huidige vorm voldoende bijdraagt aan de fundamentele transformatie van de stad. Hierover meer in het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2024. Uitkomsten BinnenstadsEnquete 2023 Net als in 2021 en 2022 is een BinnenstadsEnquete afgenomen onder bewoners van de binnenstad en heel Amsterdam, en ondernemers in de binnenstad. Dit jaar zijn voor het eerst ook werkenden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3.7 januari 2024 Pagina 3 van 5

(ondernemers en werknemers) in de binnenstad ondervraagd. De enquete is dit jaar ingevuld door 7.337 respondenten, waaronder 35% binnenstadsbewoners, 5% binnenstadsondernemers, 58% Amsterdammers buiten de binnenstad en 1% werknenners in de binnenstad die niet in Amsterdam wonen. Het algemene beeld van de laatste 3 jaar is dat de binnenstad goed scoort op de kenmerken mooi, reuring, gastvrijheid en veiligheid. De uitkomsten van de BinnenstadsEnquete 2023 (en eerder in 2021 en 2022) laten echter ook zien dat de getroffen maatregelen vanuit de Aanpak Binnenstad niet altijd gemerkt worden door bewoners, ondernemers, werkenden en Amsterdammers. De meerderheid van de Amsterdammers vindt de ontwikkeling van de binnenstad achteruit gaan, vooral op het gebied van afval, drukte, handhaving van de regels en het winkelaanbod. Voor binnenstadsbewoners springt drugoverlast en overlast van uitgaanspubliek eruit. De minderheid van Amsterdammers die vindt dat de binnenstad vooruit gaat merkt dit het vaakst aan veranderingen in het verkeer, het groen en de bereikbaarheid. In grote lijnen zien we dat de respondenten in Burgwallen-Oude Zijde op vrijwel alle onderdelen van de vragenlijst het meest negatief zijn. Dit is dan ook een gebied dat enorm onder druk staat. We blijven daarom met de maatregelen uit de Aanpak Binnenstad stevig inzetten op een leefbaar centrum.

De resultaten uit de BinnenstadsEnquete 2023 onderstrepen de lange adem die structurele transformatie van de binnenstad vraagt en het meerjarige traject die we met de Aanpak Binnenstad hebben ingezet. De resultaten van andere onderzoeken in de stad zijn gebundeld in de BinnenstadsCijfers, bijgevoegd als bijlage aan deze brief. Perspectief en uitdagingen in 2024 De Aanpak Binnenstad kent prioriteiten op een varieteit aan thema's, maar de kern van merkbare verandering zit in het economisch systeem van de binnenstad. Zo lang er geen fundamentele transformatie plaatsvindt in het economisch systeem, moeten we aan de achterkant veel inspanning leveren om overlastbeperkende maatregelen te treffen. Hier en daar boeken we successen, maar er zijn grenzen aan handhaving en mogelijkheden op het gebied van regulering. De sleutel tot transformatie van de binnenstad ligt daarom in die economische systeemverandering. Dat vergt een palet aan maatregelen waar de rol van betrokken vastgoedeigenaren en samenwerking met andere vastgoedpartijen cruciaal is, naast de inzet om ondermijning tegen te gaan in de Hoogstraten en op souvenirwinkels. Tegelijkertijd hebben we als gemeente te maken met marktwerking, lange looptijden en beperkte middelen.

Er zat in de afgelopen periode weinig beweging in de vastgoedmarkt vanwege gestegen bouwkosten, gestegen rente, hogere overdrachtsbelasting en onduidelijkheid over huurregulering. De aankoopmogelijkheden door gemeentelijke deelnemingen zijn daardoor beperkt. Vanuit de Aanpak Binnenstad zijn de middelen op dit moment niet voldoende toereikend om een grote rol op de vastgoedmarkt te kunnen spelen, hoewel voorbeelden zoals aankopen op de Hoogstraat (transformatie naar Stetsonwinkel) en Damrak (sanering geldwisselkantoor) — kopen, opknappen, verhuren en beheren door gemeentelijke deelnemingen —op kleine schaal laten zien hoe waardevol transformatie is om de economische structuur in een gebied te verbeteren. De opgave in de stad blijft daarom vanuit de Aanpak Binnenstad, zoals in 2020 verwacht, sinds 2020 onverminderd groot. Uit onderzoeken als de BinnenstadsEnquete en gesprekken met

bewoners en ondernemers blijkt dat de getroffen maatregelen tot op heden logischerwijs nog onvoldoende effect sorteren. De structurele verandering in de economische structuur en het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3.7 januari 2024 Pagina 4 van 5

imago van de stad, zijn processen van de lange adem. Jaarlijks scherpen we het programma aan, om de ambitie op de lange termijn te verwezenlijken. Voor 2024 staat er een nieuw programma klaar, met daarin 27 nieuwe maatregelen. Hieronder vallen onder andere het terugdringen van het drugsimago van detailhandel in de binnenstad, het toevoegen van broedplaatsen voor de nachtcultuur in Centrum met behulp van gemeentelijke deelnemingen, het in kaart brengen van i.000 m2 werkpanden die interessant zijn om te transformeren naar wonen en het structureel vergroenen van winkel- en horecastraten, een onderzoek naar ‘thuisgevoer in de binnenstad en een onderzoek naar extra voorwaarden in de exploitatievergunning van horecaondernemers in overlastgebieden. Het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2024 kent in totaal 77 maatregelen, verdeeld over de 6 thema's. Een indruk per thema: i.

functiemenging en een divers economisch/maatschappelijk aanbod —Als belangrijk thema in 2024 wordt uitgewerkt wat de mogelijkheden zijn voor een vermindering van het aantal ramen in het Wallengebied, in samenhang met de keuze voor een Erotisch Centrum. In het Wallengebied wordt een toekomstperspectief voor horeca en de horecagerelateerde functies opgesteld. Een andere belangrijke focus zal liggen op de Straatgerichte Aanpak Nieuwendijk. Het doel hiervan is om stap voor stap de Nieuwendijk te transformeren naar een straat met een gezonde economische positie en waar men fijn kan wonen en winkelen. Daarnaast besteden we extra aandacht aan de Utrechtsestraat en Haarlemmerbuurt om de winkeldiversiteit te bevorderen.

2.

beheer en handhaving —Afval blijft een groot en zichtbaar probleem in de binnenstad. Hoewel de gehele stad inzet op afvalverzameling via containers, is dat in de binnenstad beperkt mogelijk. Met de Aanpak Binnenstad zetten we daarom in op innovatieve methodes om de afvalproblematiek tegen te gaan. Onder andere in de Negen Straatjes wordt al een tijd geexperimenteerd met nieuwe ophaalmethodes. Zo worden alle afvalstromen tegelijk verzameld en kunnen bewoners en ondernemers via een app aangeven wanneer het afval `achter de voordeur' moet worden opgehaald door elektrische bakfietsen. Met de Aanpak Binnenstad werken we daarom aan vooruitstrevende methodes om de afvalproblemen stap voor stap op te lossen en de eerste resultaten zijn positief en hoopvol. Het oplossen van dit probleem gaat niet in een keer en we verbeteren onszelf lerenderwijs. In 2024 gaan we door met deze ontwikkeling, onderzoeken we mogelijkheden voor afvaltransport over water en breiden we het werkgebied uit naar andere delen van de binnenstad.

3.

een waardevolle bezoekerseconomie — De ontmoedigingscampagne Stay Away voor buitenlandse feest- en drugstoeristen wordt uitgebreid naar andere landen. Ook richten we ons in 2024 op Nederlandse feesttoeristen. Hiermee sturen we niet alleen op een nieuw imago, maar ook op beduidend minder overlast. Het imago van de binnenstad hangt daarnaast samen met de winkel- en horecadiversiteit, zoals ook verwoord staat in de visie Bezoekerseconomie 2035. Een bepaald type winkel en horeca trekt een bepaald type bezoeker. Samen met pandeigenaren onderzoeken we of een publiek-private samenwerking mogelijk is, zodat panden in handen komen van partijen die met ons willen werken aan een andere economische invulling van de binnenstad. Een andere publiekprivate samenwerking, tussen ondernemers, politie en de gemeente, wordt in 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 januari 2024 Pagina 5 van 5

voortgezet om winkeldiefstal in het kernwinkelgebied tegen te gaan, het gebied veiliger te ma ken voor bezoekers en het personeel in de winkels.

versterken van de culturele verscheidenheid en buurtidentiteiten —We zijn trots op de subsidieregeling Aanpak Binnenstad. Het is een steeds groter wordend succes. De

4.

subsidieregeling verleent ontwikkel- en impactsubsidies aan initiatieven van lokale ondernemers, instellingen en bewoners die bijdragen aan de transformatie van de binnenstad, vaak via kunst en cultuur. Om meer initiatiefnemers de mogelijkheid te bieden om hieraan bij te drag en, verhogen we het budget in 2024.

bevorderen van meer en divers woningaanbod — Het is en blijft een grote uitdaging om

5.

de woningvoorraad in het Centrum te vergroten, maar we blijven ons in 2024 inzetten om creatief om te gaan met de beschikbare ruimte en huidige panden. Dit vergt goede samenwerking met pandeigenaren om te onderzoeken of kantoorruimte omgezet kan worden naar woonruimte, of om woonlagen aan panden toe te voegen. Gezien de druk op de woningmarkt en het tekort aan woningen blijven we ons hier ook in 2024 onvermoeibaar voor inzetten. We kijken hier ook naar de potentie van lege ruimtes boven winkels.

meer verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte —We werken aan een

6.

klimaatbestendige stad. Het toevoegen van groen is daarom cruciaal. Dit draagt ook bij aan een fijn woon- en leefklimaat. In 2024 gaan we daarom door met het vergroenen van Knowledge Mile Park, maar ook van de Kalverstraat, Nieuwendijk, Leidsestraat en Utrechtsestraat. Op het gebied van openbare ruimte zetten we ons blijvend in om de verkeerscirculatie te verbeteren, omdat de publieke ruimte in het Centrum beperkt is. De verkeersluwe Wallen zijn daar in 2024 een groot onderdeel van. Alle maatregelen, acties en initiatieven die hieruit voortvloeien staan beschreven in het Uitvoeringsprogramma 2024, net als de financiele toelichting bij het programma, tijdspad en communicatie. Het Uitvoeringsprogramma 2024 wordt na het collegebesluit ter advisering voorgelegd aan de stadsdeelcommissie Centrum. Mogelijke adviezen vanuit de stadsdeelcommissie worden aan u nageleverd. Hoewel er volop uitdagingen zijn, blijven we ons ook in 2024 volop inzetten voor een leefbare en aantrekkelijke binnenstad voor alle Amsterdammers. Met vriendelijke groet, Na ens het college van burgemeester en wet

Sofyan' barki Wet ho er Aanpak Binnenstad L

Bijlagen a. 2. 3. 4.

Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023 Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2024 Rapportage BinnenstadsEnquete 2023 Rapportage BinnenstadsCijfers 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.n1

e Amsterdam,

Fe m ke

Se.r-na—