1. raadsinformatiebrief_aanbieding RESILIO eindrapportage.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 november 2022 Openbare Ruimte & Groen; Water Melanie van der Horst Ruimte en Duurzaamheid; bestuurszaken.RD@amsterdam.nl

Onderwerp

Aanbieding eindrapportage project RESILIO

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over het volgende. Graag informeer ik u over de resultaten van het onderzoek naar de werking van slimme blauwgroene daken van project RESILIO (zie bijlage voor het eindrapport ‘Nieuw land op het dak’). De gemeente onderzoekt hoe de stad zo goed mogelijk beschermd kan worden tegen extremer weer als gevolg van het veranderende klimaat. Steden zijn kwetsbaar voor extreme hitte, droogte en regenval. Het kan bij warm weer in de stad wel zes graden warmer zijn dan daarbuiten, omdat steen hitte vasthoudt, daarnaast kan regenwater in bebouwd gebied minder goed in de grond wegzakken en zal hierdoor (te) snel afgevoerd worden. Daarom wordt er in verschillende grote projecten geëxperimenteerd met waterbeheer; RESILIO is daar een van. RESILIO is een project dat liep van november 2018 tot en met april 2022. Amsterdam heeft een living lab ingericht van 10.000 m² aan slimme blauw-groene daken op bestaande sociale woningbouw en privaat vastgoed. Het gaat om veertien daken die zijn voorzien van een slimme klep techniek (Smart Drop) dat in combinatie met een Beslissingsondersteunend Systeem (DSS) anticipeert op de hoeveelheid regen of juist perioden van droogte, door regenwater te lozen of op te slaan op het dak zelf.

De daken zijn verbonden in een netwerk, wat het mogelijk maakt de waterniveaus op de daken op afstand te regelen op basis van weersvoorspellingen en de lokale watermanagement data. Blauw-groene daken kunnen zo een bijdrage leveren aan het vergroten van de waterbergingscapaciteit van de stad, het bevorderen van biodiversiteit, het tegengaan van hittestress en het naar verwachting daarmee bevorderen van de gezondheid van de Amsterdammers Van de veertien daken liggen er zeven op complexen van corporatiewoningen, vijf op particuliere panden en op twee daken zijn innovatielabs ingericht. In de Oosterparkbuurt zijn bijvoorbeeld vijf blauw-groene daken aangelegd, samen goed voor meer dan 5.100 vierkante meter. Het dak op het Koninklijk Instituut voor de Tropen is met 2.110 vierkante meter het grootst. Het project is vormgegeven en uitgevoerd door een consortium bestaande uit de woningcorporaties Lieven de Key, Stadgenoot en de Alliantie, De Hogeschool van Amsterdam, de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2022 Pagina 2 van 3

Vrije Universiteit, Metropolder/Wavin, Rooftop Revolution, Waternet en de gemeente Amsterdam. Het RESILIO-project is onderdeel van een bredere beweging in Amsterdam en Nederland die een multifunctioneel daklandschap nastreeft. Hierin zijn pilots uit Amsterdam onder andere het Polderdak Zuidas, SmartRoof Marineterrein en de Hemelwaterverordening Amsterdam onderdeel. Actieve betrokkenheid van Amsterdam en Waternet bij de Green Deal Groene Daken en het Nationaal Dakenplan maken Amsterdam zichtbaar als een koploper in de ontwikkeling en stimulering van blauwgroene daken. Voor de gemeente Amsterdam is dit project een speerpunt van de bestuursopdracht klimaatadaptatie. Met de opbrengst van het project is veel kennis en informatie beschikbaar gekomen over de mogelijkheden het dakenlandschap te benutten voor de vergroening en verduurzaming in Amsterdam en steden elders in de wereld. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren, zijn met alle RESILIO partners tien aanbevelingen geformuleerd. Een aantal belangrijke zijn:  Uit het onderzoek blijkt dat microwatermanagement op blauw-groene daken een waardevol instrument is voor het stedelijk watermanagement als geheel.

 Integreer blauwgroene daken in een strategie voor het realiseren van een multifunctioneel dakenlandschap en stel een subsidieregeling op voor multifunctionele daken die aan specifieke lokale behoeften kan worden aangepast (maatwerk). Niet alles is mogelijk op ieder dak, maar op elk dak is wel iets mogelijk, hiervoor is een potentiekaart (opgenomen in het eindrapport) beschikbaar.  Wanneer blauwgroene daken op grotere schaal worden aangelegd, kan het wetenschappelijk onderzoek worden voortgezet naar het vergroten van verschillende waarden voor stedelijk leefklimaat, zoals hittereductie, gezondheidseffecten op bewoners, vergroten van biodiversiteit Het Europese project RESILIO is nu afgerond (april 2022). Met de Europese Unie, als subsidiegever, is bij ontvangst van de subsidie overeengekomen dat de resultaten van RESILIO voor minimaal 5 jaar in stand worden gehouden. Hiertoe hebben de consortiumpartners – waaronder de gemeente Amsterdam – op basis van het subsidiecontract, onderling met elkaar afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in een overdrachtsdocument. Voor de gemeente betekent dit onder meer jaarlijkse verantwoordingen naar de EU en instandhouding van het partnernetwerk. De corporaties zullen de aangelegde daken onderhouden en in stand houden. De VU en HvA zullen studenten blijven motiveren hun studie en onderzoek te richten op klimaatadaptatie.

Het blauwgroene dak bij de HvA blijft beschikbaar voor bezoek en toelichting over het functioneren. Door het programma “LetOp: Leren en tegenspraak organiseren in projecten” is een zogenaamde ‘dwarskijksessie’ georganiseerd: een vorm van tegenspraak met externen (specialisten) die kritisch naar de opgave kijken. De centrale vraag hierbij was: hoe kunnen we – bij het verder ontwikkelen van blauw-groene daken - tot structurele oplossingen en samenwerkingen komen die ervoor zorgen dat nog meer blauw-groene daken op een maatschappelijk en economisch gezonde manier gemaakt, geëxploiteerd en beheerd worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2022 Pagina 3 van 3

Enkele in het oog springende aanbevelingen die hieruit voortgekomen zijn:  Zet regelgeving in als motor voor innovatie.  Door daken als openbare ruimte te beschouwen kan vanuit een breder perspectief worden gekeken naar mogelijkheden en maximaal rendement.  Zorg voor een structurele organisatie voor innovatie; daarmee kan innovatie een permanent onderdeel van het uitvoeringsproces worden.  De tijd van ambitie is voorbij, ga aan de slag! Zorg dat duurzaamheid niet vrijblijvend is. Maak klimaatadaptatie onderdeel van de omgevingsvisie, pas dan kun je echter ‘meters maken’.  Gemeente, denk niet alleen vanuit vastgestelde protocollen, maar sta juist open voor opgaves als kans op zich. Gebruik als publieke partij je kracht om de goede vraag te stellen aan de markt en laat private partijen profiteren van de innovaties die ze bedenken en realiseren. Vraag om het wat en laat je verrassen door het hoe. In het verlengde van de resultaten van RESILIO wordt er momenteel gewerkt aan het in kaart brengen van het Amsterdamse daklandschap aan de hand van gebouwtypologieën. Hiernaast wordt gekeken naar de juridische (on)mogelijkheden om een dak te benutten voor gebruik. Dit is breder dan de toepassing groen-blauw. Het in kaart brengen is vooral bedoeld om andere partijen, dan de overheid, te stimuleren en uit te nodigen beschikbare daken een functie te geven.

Zodra de bovenstaande studie gereed is zal ik u dit ter kennisname toezenden. De verwachting is dat dit in Q1 van 2023 zal zijn.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Bijlagen 1. Eindrapport RESILIO – Nieuw land op het dak 2. Verslag ‘Dwarskijksessie’ 3. Snelle kennismaking met RESILIO in enkele filmpjes

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl