1. Raadsinformatiebrief

Raadsinformatiebrief Ter kennisname

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 december 2024 Water Melanie van der Horst Waternet, bestuurlijke.zaken.amsterdam@waternet.nl Incassoprocedure en afsluitbeleid bij Waternet (afdoening toezegging Afgesloten van drinkwater (TA2024-000009)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 17 januari 2024 heeft wethouder Moorman in de commissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering aan het lid Van Munster (GL) toegezegd om te onderzoeken hoeveel huishoudens er vanwege betalingsproblemen worden afgesloten van drinkwater, en of er mogelijkheden zijn om deze maatregel te stoppen. In reactie op vervolgvragen van het lid Van Pijpen (GL) op 20 maart 2024 in de commissie OZA is door wethouder Moorman medegedeeld dat het afgelopen jaar geen Amsterdamse huishoudens zijn afgesloten van water. Daarbij is ook deze brief aangekondigd waarmee het college een uitgebreidere toelichting op het afsluitbeleid van Waternet geeft. Ook een recente uitspraak van het gerechtshof over een verbod op afsluitingen van gezinnen met kinderen is hierbij betrokken. Sociaal incassoproces De gemeente Amsterdam en Waternet hechten veel waarde aan sociaal incasseren. Het doel van het sociaal incassobeleid van Waternet is om de drinkwaterfacturen op een effectieve, zorgvuldige manier te innen met oog voor de klanten. Hierbij wordt rekening gehouden met de kwetsbaarheid van de klanten. Waternet streeft ernaar om te voorkomen dat klanten in problematische schuldsituaties terechtkomen en de impact van noodzakelijke incassotrajecten op klanten die in financiële problemen verkeren te minimaliseren.

Het leveren van drinkwater is een privaatrechtelijke aangelegenheid waardoor het verlenen van kwijtschelding, zoals bedoeld in artikel 26 van de Invorderingswet 1990, niet mogelijk is. Het sociaal incassobeleid bij Waternet is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:  Het bieden van maatwerk. Wanneer een klant Waternet benadert met een hulpvraag wordt iedere situatie individueel bekeken. Hierbij houdt Waternet rekening met de persoonlijke en financiële omstandigheden van de klant en zoekt naar passende oplossingen, zoals betalingsregelingen op maat of uitstel van betaling.  Intensieve samenwerking met sociaal werkers, schuldhulpverleners en buurtteams. Waar mogelijk probeert Waternet schulden te voorkomen door samen te werken met sociaal werkers en schuldhulpverleners van de buurtteams. Samen met de vroegsignaleringsteams van de gemeente pakken we meldingen van

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 5 december 2024 Pagina 2 van 3

betalingsachterstanden op. Ook komen vragen van financiële hulpverleners terecht bij een gespecialiseerd team bij Waternet. Hierdoor zijn de lijntjes kort en kan er snel actie worden ondernomen. Klantvriendelijk incassoproces. Waternet volgt de contactvoorkeur van de klant. Als de klant een factuur liever via de mail ontvangt, stuurt Waternet de factuur naar zijn mailadres. Daarnaast stuurt Waternet een kosteloze herinnering. Pas bij de tweede herinnering komen er aanvullende kosten van € 10 bij. Deze uiting wordt ongeacht de contactvoorkeur ook via de post verstuurd. Om klanten met een beperkte financiële draagkracht te ondersteunen bij het betalen van hun drinkwaterrekening is het altijd mogelijk om bij een betalingsachterstand een regeling te treffen. In overleg met de klant wordt altijd gezocht naar een passende oplossing. Wanneer een verzoek voor een betalingsregeling wordt ingediend, wordt dit altijd geaccepteerd. Continu verbeteren Waternet voert regelmatig gesprekken met onder andere de afdeling Belastingen en de procesbeheerders vroegsignalering van de gemeente Amsterdam om een verbeterde samenwerking en sociaal incassoproces te realiseren. Tevens staat Waternet open voor nieuwe ontwikkelingen die door verschillende marktpartijen worden aangeboden om innovatieve verbeteringen te realiseren.

Momenteel richt Waternet samen met de Gemeente Amsterdam het proces van vroegsignalering verder in. Vroegsignalering is dé manier om mensen met betalingsproblemen tijdig in beeld te krijgen en ze actief passende hulp aan te bieden. Zodat betalingsachterstanden niet verder oplopen en zich ontwikkelen tot een problematische schuldsituatie. Op dit moment verkennen we hoe we tot een proces kunnen komen waarmee zowel bij een kleine betalingsachterstand een signaal wordt doorgegeven en ook bij een betalingsachterstand die dermate is opgelopen dat afsluiting dreigt. De gesprekken hierover zijn constructief en het proces hiervoor is naar verwachting in de loop van 2025 ingericht. Afsluitbeleid Ook in het verleden is Waternet altijd zeer terughoudend geweest in het afsluiten van zowel huishoudens als bedrijven. Waternet wil graag zo min mogelijk klanten afsluiten van de watervoorziening, omdat de (sociale) impact groot is. Het uitgangspunt is dat afsluiting voorkomen dient te worden. Het afsluiten van het drinkwater gebeurt alleen als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput. Dit betekent dat Waternet en/of de incassopartner veel stappen heeft ondernomen om vroeg in het incassoproces tot een oplossing te komen. In 2019 heeft Waternet voor het laatst klanten afgesloten van de drinkwatervoorziening, gemiddeld ging het in die periode om 10 afsluitingen per jaar.

De lockdowns van de coronacrisis maakte het onverdedigbaar om mensen af te sluiten en bovendien waren de noodzakelijke huisbezoeken uiterst onwenselijk. Het afsluitbeleid voorziet in de mogelijkheid om drinkwater af te sluiten bij structurele wanbetaling van waterleveringen. Doordat schoon drinkwater een eerste levensbehoefte is worden kwetsbare klanten beschermd tegen afsluiting. Bescherming tegen afsluiting van drinkwater wordt geregeld in de Drinkwaterwet. Het beleid van Waternet is in overeenstemming met artikel 9 van de Drinkwaterwet en conform jurisprudentie.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 december 2024 Pagina 3 van 3

Afsluiting van de waterlevering is dan ook niet het doel van het incassoproces. Het kunnen afsluiten wordt gezien als een laatste middel om de drinkwaterklant te bewegen om te betalen. Binnen Waternet wordt het afsluitproces vooral gebruikt als laatste pressiemiddel om alsnog in contact te komen met de klant om tot een oplossing te komen voor de openstaande drinkwaterschuld. Het doel van het beleid is om betaling van openstaande drinkwaterfacturen te stimuleren en ervoor te zorgen dat de drinkwaterklanten zich aan hun betalingsverplichtingen houden. Alleen als alle gesprekken tot niets hebben geleid en de klant wel kan betalen, maar dat niet wil, wordt het instrument van afsluiten ingezet om deze klanten alsnog te bewegen tot betaling. In de onderstaande gevallen wordt nooit overgegaan tot afsluiting: - Bij klanten met een medische verklaring waaruit blijkt dat afsluiting ernstige gezondheidsrisico's opleveren, worden uitgesloten van afsluiting; Bij klanten die zich in schrijnende situaties bevinden waarover afstemming met de GGD en de buurtteams noodzakelijk is; Bij klanten die deelnemen aan een schuldhulptraject en klanten die na het ontvangen van de drinkwaterrekening actief een hulpvraag bij Waternet neerleggen en waarbij Waternet de klanten verwijst naar de juiste schuldhulpinstanties voor hun hulpvraag. - Bij klanten waar minderjarige kinderen woonachtig zijn.

Dit is conform jurisprudentie. Jurisprudentie De laatste jaren is in de rechtspraak een tendens zichtbaar om meer aandacht te hebben voor het kinderrechtenverdrag en de rechten van het kind. Op 19 maart 2024 besliste het gerechtshof in Den Haag (uitspraak ECLI:NL:GHDHA:2024:363) dat de Nederlandse Staat en twee drinkwaterbedrijven onrechtmatig hebben gehandeld door niet al het redelijkerwijs mogelijke te doen om te voorkomen dat minderjarige kinderen in een situatie terechtkomen waarin zij niet voldoende toegang hebben tot drinkwater. Waternet was geen partij in deze zaak, maar heeft wel gehoor gegeven aan de uitspraak. De rechter heeft bepaald dat waterbedrijven, voordat ze tot afsluiting overgegaan, eerst moeten proberen te achterhalen of minderjarige kinderen tot het huishouden behoren. In het beleid van Waternet is opgenomen dat er minder ingrijpende maatregelen genomen in vergelijking met een volledige afsluiting van het water als er minderjarige kinderen tot het huishouden behoren. De minder ingrijpende maatregelen zijn afstemming zoeken met de buurtteams en/of de schuldhulpverlening om tot een oplossing van de openstaande schuld te komen. Deze huishoudens worden dus nooit afgesloten door Waternet.

De uitzonderlijke gevallen waar afsluiting nog kan plaats kan vinden worden altijd ook eerst voorgelegd aan de rechter en als vanzelfsprekend pas toelaatbaar na de rechterlijke uitspraak. Het college beschouwt de gedane toezegging hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet,

Melanie van der Horst Wethouder Water