1. raadsinformatie brief bouwdynamiek vs 7.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 januari 2024 Ruimtelijke Ordening Reinier van Dantzig Bestuurszaken R&D

Onderwerp

Voortgangsinformatie bouwdynamiek

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vorige collegeperiode is er ruimschoots aandacht geweest voor het onderwerp bouwdynamiek, zowel binnen de stadsdelen als ook in de centrale stad. Het onderwerp bouwdynamiek is en blijft echter onverminderd actueel. Met verschillende fracties maakt ook het college zich zorgen over de gevolgen van de vele bouwactiviteiten en de bijbehorende overlast op straat. De afgelopen periode zijn er verschillende onderwerpen in uw raad(scommissie) behandeld die raken aan het onderwerp bouwdynamiek. Bewoners benaderen het college en de bestuurders van verschillende stadsdelen met hun zorgen. En ook in de media is het een terugkerend onderwerp. Daarom heb ik u op 6 juni jl. geïnformeerd over dit onderwerp. In deze brief ga ik specifieker in op de wijze waarop het college, samen met de stadsdeelbesturen, de bouwdynamiek tot nu toe heeft aangepakt en hoe we daar in de komende bestuursperiode verder vorm aan willen geven (toezegging TA2023-000522). Tijdens de raadscommissie ruimtelijke ordening van 8 juni, zijn verschillende moties aangenomen vanwege de verzakking van een pand aan de Van Eeghenstraat in Zuid. Hoewel dit dossier symbool lijkt te staan voor de huidige bouwoverlast en daarmee de bouwdynamiek is het verstandig om dat dossier, gelet op de specifieke situatie, ‘geïsoleerd’ te behandelen.

Gelet echter op de onderlinge samenhang informeer ik u bijlage 1 over de voortgang in de afhandeling van de ingediende moties 358 en 373. Over de afhandeling van motie 372 wordt u verderop in deze brief geïnformeerd. 1) Wat is bouwdynamiek? Bouwactiviteiten zijn soms noodzakelijk in het kader van funderingsherstel, soms om woningen meer geschikt te maken voor bewoning door gezinnen. De hoeveelheid bouwactiviteiten in bestaande buurten en de bijbehorende plus- en minpunten karakteriseren we veelal als ‘bouwdynamiek’. Deze bouwdynamiek laat zich in de beeldvorming in negatieve zin vooral karakteriseren door de overlast die de veelheid en omvang van bouwactiviteiten met zich meebrengt. Daarbij moet ook gedacht worden aan de overlast in de openbare ruimte door de plaatsing van tijdelijke bouwobjecten en stremmingen voor het bouwverkeer. Het vergroten van bestaande gebouwen en het bebouwen van (binnen)tuinen draagt bij aan ergernis en een gevoel van disbalans. Maar ook kunnen de bouwactiviteiten leiden tot bijvoorbeeld schade aan belendende percelen of andere vormen van overlast. Tegelijkertijd zijn de werkzaamheden veelal

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 2 van 5

nodig in het kader van funderingsherstel in vooroorlogse buurten met een relatief natte, zompige ondergrond. Met de aanpak bouwdynamiek wil het college samen met de meest betrokken stadsdelen vooral de balans terugbrengen tussen enerzijds de gewenste ontwikkeling van het vergroten en/of toevoegen van leef- en woonoppervlakte van Amsterdammers, maar ook het noodzakelijke funderingsherstel en anderzijds de negatieve gevolgen van die bouwactiviteiten tegengaan. Het vinden van dit evenwicht is niet altijd makkelijk, zoals we op vele plekken in de stad zien. Een goed voorbeeld daarvan is de situatie in de P.C. Hooftstraat. In samenspraak met de stadsdeelbestuurders zullen we de problematiek die daar speelt oppakken in de verwachting om daarmee een blauwdruk te kunnen maken voor de aanpak in andere gebieden in onze stad waar het eveneens lastig is om het evenwicht tussen gewenste ontwikkelingen en overlast te vinden. Dat neemt niet weg dat we ook vanaf het begin aandacht zullen geven aan andere buurten in de Rivierenbuurt, Oud-Zuid en Oud-West en enkele buurten in Centrum en Oost waar deze problematiek hoog op de agenda staat. 2) Bestuursopdracht bouwdynamiek vorige bestuursperiode Al in de vorige bestuursperiode is een stedelijke bestuursopdracht vastgesteld om de juiste aanpak voor de opgave bouwdynamiek te ontwikkelen.

Bij het bepalen van die aanpak hebben het college en de stadsdeelbesturen zich steeds op het standpunt gesteld dat het toevoegen van volumes en nieuwe gebruiksfunctie een positief effect heeft op de leefbaarheid van de stad en vooral ook een oplossing kan zijn voor het woningtekort. De negatieve effecten moeten echter voorkomen en zo nodig en mogelijk bestreden worden. Binnen dat uitgangspunt is er in de vorige bestuursperiode flink gestuurd op het aanpassen van planologische regelgeving en andere relevante planologische/ruimtelijke kaders (zie ook hierna onder ‘pilots en proeven stadsdelen’). In dat kader zijn in de vorige bestuursopdracht 19 te onderzoeken maatregelen geformuleerd. Een aantal daarvan zijn daadwerkelijk opgepakt en anderen zijn als niet haalbaar of als reeds doorgevoerd gekwalificeerd. In bijlage 2 treft u het overzicht aan van die 19 maatregelen, inclusief de uitkomst per maatregel. Stedelijk is het meest tastbare resultaat de vaststelling van het paraplubestemmingsplan grondwaterneutrale kelders geweest. 3) Pilots en proeven in de stadsdelen Naast de 19 maatregelen uit de bestuursopdracht, heeft bouwdynamiek continu de aandacht van een aantal stadsdelen gehad (met name Zuid en West). In de vorm van verschillende pilots zijn interessante inzichten verkregen en zijn concrete resultaten geboekt.

Zo is de (inmiddels stadsbrede) invoering van het bouwbord bijzonder effectief gebleken. Het bord biedt informatie over de verleende omgevingsvergunning, het aantal geplaatste objecten in de openbare ruimte en de contactgegevens van de aannemer in geval van overlast of andere hinder. Daarmee komt het bord tegemoet aan de vaak gehoorde klacht dat omwonenden niet weten welke bouwactiviteiten er in hun direct omgeving plaatsvinden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 3 van 5

Ook zijn er in Zuid en West grote bestemmingplannen vervroegd geactualiseerd met als direct gevolg dat bouwrechten behoorlijk zijn ingeperkt, waarbij het vergunningsvrij bebouwen (van de achtertuinen) verder aan banden is gelegd. Daarbij zijn er veelal ook beperkingen gesteld aan de omvang van nieuwe tuinhuisjes en de hoeveelheid vierkante meters waarop in de (binnen)tuinen mag worden gebouwd (veelal ten hoogste 50% van het oppervlak). Deze maatregelen beperken niet alleen het te realiseren volume maar dragen vanuit het oogpunt van klimaatverandering ook bij aan het behoud van het groen in het achtererfgebied. Het aanwijzen van bepaalde delen van stadsdeel Zuid en West als beschermd dorps- en stadsgezicht kan daarnaast, als bijkomend effect, een remmende werking hebben op het aantal te vergunnen en te realiseren bouwplannen. Tevens is een bureauonderzoek naar de gevolgen van kelderbouw op de omgeving uitgevoerd, met als belangrijkste conclusie dat kelderbouw een (financiële) katalysator lijkt te zijn voor het noodzakelijke funderingsherstel in onze stad. Met bewoners is een dialoog op gang gebracht over de wijze waarop de toetsing van aangevraagde vergunningen door de bewoners wordt beleeft. Ook de dilemma’s bij uitvoering aan de kant van de gemeente werden besproken.

Ook zijn de stadsdeelcommissies meegenomen in de uitdagingen (en de mogelijkheden en onmogelijkheden) die spelen bij het in goede banen leiden van de bouwdynamiek en de rol van de stadsdeelcommissie daarbij. Bij verschillende partijen bleven vragen bestaan over de interpretatie van bepaalde regels en de daarmee over de wijze van toetsing van vergunningsaanvragen. Op gemeenschappelijk verzoek van bewoners en gemeente heeft Prof. mr. J. Struiksma vervolgens een advies uitgebracht over de juridische beperkingen en mogelijkheden bij de aanpak van bouwdynamiek. Dit leidde onder andere tot het perspectief om meer in te zetten op het dubbele toestemmingsstelsel. Door bij een bouwplan vanuit de gemeente actief de rechten en plichten van zowel bouwer als omwonenden richting beide partijen goed in beeld te brengen, worden vooral de omwonenden (civielrechtelijk) goed gepositioneerd bij de uitvoering van de werkzaamheden in hun directe omgeving. De uitvoering van de door uw raad aangenomen motie 372 van de leden Alberts (SP), Minderhoud (PvdA), Wehkamp (D66), Renssen (GroenLinks) en toenmalig lid Boomsma (CDA) zou mogelijk binnen dit kader verder opgepakt te kunnen worden. Regulering openbare ruimte Boven alles heeft de invoering van gebieds- en opgavegericht toezicht in de openbare ruimte zich bijzonder effectief getoond.

Vanwege de concentratie van grote aantallen verbouwingen werd de openbare ruimte op sommige plekken onbeperkt en ongeorganiseerd in beslag genomen door bouwgerelateerde tijdelijke objecten, zoals puincontainers, aggregaten, mobiele wc’s, steigers, etc.. Voor bewoners ging deze ontwikkeling ten koste van de leefbaarheid van hun woonomgeving. In de stadsdelen zijn we daarom aan de gang gegaan met specifiek toezicht op bouwoverlast in de openbare ruimte. De aanpak kenmerkt zich door een laagdrempelige benadering richting overtreding. De toezichthouder voert gesprekken met betrokkenen en probeert in onderling overleg tot een juiste oplossing te komen. In voorkomende gevallen kan een overdaad aan ingenomen ruimte worden ‘terug-geregeld’. Slechts in een enkel geval moet uiteindelijk toch een boete opgelegd worden door de handhavers van THOR. Deze geslaagde proef van de stadsdelen wordt nu verder opgepakt door de directie THOR in een poging om de werkwijze stadsbreed in te voeren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 4 van 5

Door deze ‘regulering-ter-plaatse’ ontstond er ook een intensieve samenwerking in keten die bij de regulering betrokken zijn: V&OR, het stadsloket, de adviseur van de Directie Stadswerken en de handhavers. Binnen die samenwerking is er in de stadsdelen een tijdelijke proef doorgevoerd om het gebruik van parkeervakken voor bouwobjecten terug te dringen. Een maximum van twee vakken kon worden vergund. Het meerdere kan niet zo maar worden aangevraagd, maar dient aan de hand van onderbouwing gemotiveerd te worden. Hierdoor kwam de gemeente weer aanzet bij het reguleren van de schaarse openbare ruimte. Conclusie en vervolg aanpak bouwoverlast De uitgevoerde pilots en genomen maatregelen in de vorige bestuursperiode laten zien dat er mogelijkheden zijn om een effectief pakket aan maatregelen op te stellen. Tegelijk laten de actualiteiten zien dat wij als bestuur met aanvullende maatregelen moeten komen om de bouwoverlast te beperken en de zorgen die er zijn te adresseren. 1. We zullen daarom nog eens extra goed naar de bevindingen uit de afgelopen bestuursperiode kijken en nagegaan of er nog extra ruimte is om bepaalde maatregelen alsnog of nog effectiever uit te voeren dan wel nieuwe maatregelen aan de eerdere 19 toe te voegen.

Ook de praktische en juridische dilemma’s die we tegen kwamen bij het beoordelen van de voorgestelde 19 maatregelen zullen we opnieuw tegen het licht houden. 2. Binnen de openbare ruimte is het van belang dat in de volle breedte de ketensamenwerking op orde wordt gebracht, waarbij het van belang is dat aan de voorkant meer aandacht komt voor een evenwichtige verdeling van de openbare ruimte en aan de achterkant het gebiedsgerichte toezicht effectief wordt vormgegeven. Alleen op die manier kan het gebruik van de openbare ruimte goed gereguleerd worden. Om deze twee constateringen te concretiseren zal worden ingezoomd op de P.C. Hooftstraat in Zuid, waar we niet alleen de regulering van de openbare ruimte beter vorm willen geven, maar ook willen nagaan welke (on)mogelijkheden de bouwregelgeving biedt om de overlast te beperken. Deze aanpak kan vervolgens dienen als een blauwdruk voor andere straten en buurten in onze stad. Vanzelfsprekend geven we ook vanaf het begin aandacht aan andere buurten waar het thema bouwdynamiek hoog koop de agenda staat.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 5 van 5

Het zal echter enige tijd kosten om alle ideeën en opbrengsten om te zetten naar meer concrete maatregelen voor de hele stad. Het streven is aan het einde van het eerste kwartaal van 2024 te komen tot concrete maatregelen om met uw commissie te bespreken

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1. Voortgang in de afhandeling van de ingediende moties Van Eeghenstraat 2. Overzicht van de 19 maatregelen uit de bestuursopdracht inclusief de uitkomst

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl