1. Participatie Rapport Tunnelpark Gemeente Amsterdam door PLYGRND.city 2021.pdf

COMMON GROUND WAT IS JOUW (TUNNEL) VISIE? EEN NIEUW PARK IN AMSTERDAM ZUIDOOST

Een participatietraject gefaciliteerd door PLYGRND.city voor de Gemeente Amsterdam in het voorjaar van 2021.

COLOFON Editor in Chief Arjen Heus Tekst Arjen Heus, Ellis van der Does, Floor van der Woude, Jesse Jörg en Skylar Strange Fotografie Tommy Köhlbrugge, Jane Johannes, Labebu Mohammed Al Aminu Vormgeving PLYGRND.city Illustraties Louis Norense / LN Studios Instagram @hoodlabstories @gemeenteamsterdam @newmetropoliszuidoost In opdracht van Gemeente Amsterdam Voorjaar 2021

LEESWIJZER Hoe is het proces gegaan? In het eerste deel van het rapport wordt het proces beschreven, waarbij wordt ingegaan op vragen zoals: Hoe zijn de bewoners betrokken bij het participatieproces? En welke middelen zijn er, zowel online als offline, ingezet om de verschillende doelgroepen te bereiken? Wat zijn de resultaten? In het tweede en derde gedeelte staan de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten van het participatietraject. Welke wensen zijn het meest uitgesproken en waar ligt de Common Ground? In dit deel worden persoonlijke verhalen en quotes van bewoners beschreven, om te laten zien welke wensen, behoeften en bezwaren er bij de bewoners zijn. Common Ground is het vinden van harmonie en gelijkenissen tussen individuen met verschillende wensen, behoeftes en motivaties. Dit staat beschreven in deel drie. Vind diepgang in de bijlagen Achterin dit verslag vind je een serie bijlagen met daarin onder andere informatie over het proces, de longlists, complete voorstellen van bewoners en de lijst mert organisaties en deelnemers aan dit traject.

INLEIDING In maart 2021 is PLYGRND.city gestart met het participatietraject ‘Common Ground’ namens de gemeente Amsterdam. Aan de bewoners van Amsterdam en voornamelijk Amsterdam Zuidoost is gevraagd wat hun (tunnel)visie is voor het nieuwe park op het dak van de tunnel van de A9. Dit gebeurde aan de hand van vragen zoals: Hoe moet het park gaan heten? Wat zien bewoners graag in het park en wat liever niet en zijn er raakvlakken te ontdekken in de wensen en bezwaren van omwonenden? Wat gebeurde er eerder? Rijkswaterstaat is 8 jaar bezig geweest met de bouw van de Gaasperdammertunnel, het verleggen van de snelweg A9 en het aanleggen van de ruwbouw van het park. De omwonenden hebben hier overlast van ervaren. Rijkswaterstaat heeft dit verzacht met een serie aan incentives (zie bijlage 1: Incentives). De gemeente heeft eerdere participatiesessies gefaciliteerd, waaronder het Rondetafelgesprek toekomst Gaasperdammertunnelzone op 14 maart 2017 (zie bijlage 2: uitkomsten eerdere participatie). In de lente van 2021 konden de volgende stappen worden genomen op weg naar de realisatie van dit nieuwe park. Wat voor park gaat het worden? Het tunnelpark verbindt verschillende buurten van het stadsdeel en is een schakel in het groene lint dat door stadsdeel Zuidoost loopt. Het is een park voor de bewoners van de omliggende wijken, maar ook voor mensen van buiten het stadsdeel.

Misschien wordt er door bewoners genoten van de omgeving, of vinden zij de rust in de natuur. Wellicht is het een plek om elkaar te ontmoeten? Of een park waar mensen bovenop de snelweg kunnen genieten van een gevarieerd landschap, waar zelfs gegeten wordt van de bomen en planten. Waar de bijen en andere insecten zorgen voor een natuurlijk evenwicht. Wat kun je daar doen? Het nieuwe park is er voor alle buurtbewoners, daarom moet er een gevarieerd en uitgebreid programma zijn. Bezoekers van het park kunnen genieten van stadslandbouw, cultuur, activiteiten op het gebied van sport en spel en samen eten. Het park is een inclusieve plek voor jong en oud, zodat de middelgrote en kleinschalig georganiseerde programma’s aansluiten bij de wensen van deze diverse doelgroep. Angst voor overlast wordt door veel bewoners genoemd, daarom is het belangrijk om ervoor te zorgen dat dit park een plek wordt waar ruimte is voor iedereen. Dit geldt voor de mensen die van plan zijn het park te bezoeken en de omwonenden die vrezen voor geluidsoverlast door bezoek van anderen. Hoe gaat het verder? In de zomer maakt de gemeente het parkplan op basis van alle input die er is gegeven. Het plan komt online ter inzage en er kan op gereageerd worden op amsterdam.nl/tunnelpark. De reacties die binnenkomen worden verwerkt en bij het plan gevoegd dat naar de stadsdeelcommissie gaat.

Uiteindelijk neemt het college van B&W een besluit over zowel het ontwerp en de inrichting als ook de nieuwe naam, zodat het park in 2022 feestelijk geopend kan worden. Met een groene groet, PLYGRND.city Namens Arjen Heus en het Tunnelpark team

INHOUDSOPGAVE

1

HET PROCES

De participatiestrategie De stem van Zuidoost De analyse Facts en figures

2

DE UITKOMST

De identiteit en de naam Thema 1: groeninrichting van het park Thema 2: kunst, muziek & cultuur Thema 3: sport, spel & beweging Thema 4: stadslandbouw Andere (belangrijke) wensen

3

10 12 12 13

16 22 28 34 40 46

CONCLUSIE COMMON GROUND

Conclusie Referenties

54 57

4

BIJLAGEN

1 Incentives Rijkswaterstaat 60 2 Uitkomsten eerdere participatie 61 3 De campagne 64 4 Posters & flyers 66 5 Stellingen 68 6 Venzo & de Kindercommissie 74 7 De Greenbox & bakfiets 76 8 Kids packages 80 9 Scholen 82 10 Interactieve website 84 11 Groenwijzer resultaten 88 12 Reportages, TV- en radiouitzendingen 92 13 Livecasts 94 13a De Livecast @ New Metropolis op 12 Maart 13b De Livecast @ New Metropolis op 26 Maart 13c De Livecast @ New Metropolis op 9 April

94 96 102

14 Longlist parknamen 104 15 Social media 108 16 Leeg story log 110 17 De opbrengst van de participatie 112 18 De opbrengst van de kids packages 122 19 Resultaten van Poll Unit over de parknaam 130 20 Vrienden van het park 132 21 Deelnemerslijst 150 22 Tussentijdse analyse 162

Voorafgaand aan het participatietraject is de campagne ‘COMMON GROUND’ - Wat is jouw (tunnel)visie ontworpen. In een periode van drie weken is de campagne bedacht, het materiaal ontworpen, de communicatiestrategie uitgestippeld en het materiaal besteld. Daarna is er op verschillende manieren breed gecommuniceerd en geparticipeerd, om zoveel mogelijk mensen een stem te geven.

HET PROCES DE UITKOMST

DE PARTICIPATIESTRATEGIE Door de coronamaatregelen worden steeds meer bijeenkomsten tegenwoordig online georganiseerd. Echter was het van belang om ook (coronaproof) offline in gesprek te gaan met de bewoners, om zo veel mogelijk bewoners uit Zuidoost te bereiken en te betrekken bij dit participatieproces. Er zijn meerdere manieren bedacht om met bewoners in contact te komen. Hieronder lees je meer over de participatiestrategie die is ingezet om de bewoners van Amsterdam te betrekken bij het park. De campagne Common Ground gaat over het vinden van gemeenschappelijke gronden van bewoners en over het vinden van suggesties die in harmonie samen kunnen gaan. Bewoners zijn gevraagd naar hun (tunnel)visie; door te vragen naar de mening van bewoners wat betreft de naam en de inrichting van de beschikbare parkvelden op het tunneldak. De vraag was ook symbolisch bedoeld, omdat ieder mens de wereld vanuit zijn of haar eigen perspectief bekijkt. Hoe kunnen al deze verschillende visies toch een ‘Common Ground’ vormen? De campagne is door het gehele stadsdeel verspreid in de vorm van een postercampagne, als bewonersbrief gevallen en online verspreid via social media (zie bijlage 3 en 4). Stellingen Er zijn 18 stellingen bedacht in zes categorieën. Deze zijn bedoeld als hulpmiddel om met bewoners in gesprek te gaan en hun mening over bepaalde thema’s in kaart te brengen (zie bijlage 5).

Het was gemakkelijk om via social media snel reacties te ontvangen op deze stellingen. En tijdens de livecast konden deelnemers via Zoom discussiëren over de stellingen. Zo konden 10

de bewoners samen op zoek gaan naar hun ‘Common Ground’. Ook werden de stellingen offline ingezet als gespreksopeners, er kon bijvoorbeeld worden doorgevraagd na het beantwoorden van de stellingen. Dit gebeurde zowel tijdens de gesprekken bij de Greenbox als bij de bakfiets. Offline Nadat de campagne verspreid was over het stadsdeel, is er op 11 maart 2021 gestart met het offline verzamelen van verhalen en wensen in de buurten. Het offline onderdeel bestond uit het inzetten van de volgende participatietools: de Greenbox, Kids packages en de Bakfiets van PLYGRND.city. De social designers, jongeren uit de buurt, vrijwilligers van Venzo en de Kindercommissie waren drie weken live om 1 op 1 gesprekken te voeren over het nieuwe park (zie bijlage 6). Greenbox en de bakfiets De Greenbox, het offline epicentrum van de campagne, heeft drie weken op het Anton de Komplein gestaan. Dit was de plek waar de social designers en het jongerenteam van PLYGRND.city en de vrijwilligers van Venzo bewoners te woord stonden en naar hen luisterden. Dit was ook de plek van waaruit de social designers per bakfiets verschillende buurten in gingen, om zo de mensen te bereiken die slecht ter been waren of niet online te vinden waren. Aan deze bakfiets is een basket gemonteerd, waardoor bewoners aan de hand van een spel (gamification) hun stem konden laten horen (Zie bijlage 7).

De scholen en de kids packages Kinderen van de basisscholen in Nellestein, Holendrecht, de H-buurt en Kraaiennest hebben hun creativiteit laten zien door posters te tekenen van hun droompark. Ook is deze jonge doelgroep bevraagd via de zogeheten empathy maps. Dit zijn kaarten

waarop de kinderen konden aangeven wat zij zouden willen horen, zien en doen in het nieuwe park (Zie bijlage 8 en 9). Online Er is een interactieve website opgezet waar bewoners online hun stem konden laten horen. Door deze website konden er 24/7 reacties worden verzameld. Dit zorgde ervoor dat er contact bleef met de buurtbewoners en dat alle informatie overzichtelijk werd gepresenteerd. Daarnaast zijn er drie Livecast uitzendingen georganiseerd met strategisch partner New Metropolis Zuidoost. Dit zijn rechtstreekse (live) online uitzendingen, waarbij de mensen zowel actief als passief konden deelnemen via Zoom of met een link op de website.

de Greenbox, bakfiets en online omgeving. (Voor meer informatie zie bijlage 12). Livecasts In een serie van drie live uitzendingen bij New Metropolis Zuidoost van Pakhuis de Zwijger konden geïnteresseerden live meepraten en meedenken over het nieuwe park. De eerste uitzending ging over de identiteit van het park. Aan de hand van de eerste onderzoeksresultaten is een duidelijk patroon te ontdekken in thematiek, waardoor de verschillende verdiepende thema’s zijn ontstaan. De tweede Livecast was een tussentijdse evaluatie en werksessie waarin er verdiept werd op de vier gekozen thema’s (zie bijlage 13b). In de laatste Livecast zijn het proces en de eerste resultaten teruggekoppeld (zie bijlage 13).

De online omgeving Op www.tunnelpark.nl is een participatiewall ingericht waar bewoners berichten en opmerkingen konden plaatsen en op elkaar hebben gereageerd (zie bijlage 10). Ook zijn hier de stellingen aan de bewoners voorgelegd, waar ze met een duimpje omhoog of omlaag op hebben gereageerd (zie bijlage 5). Verder staan er op de website artikelen waarin het programma wordt uitgelegd en een link naar de livecasts waaraan men kon deelnemen of kon terugkijken. Daarnaast is er een speciale link naar de groenwijzer app op de website geplaatst waardoor buurtbewoners aan de hand van een aantal vragen hun mening konden geven over het groen in het nieuwe park (zie bijlage 11). Reportages, tv- en radio uitzendingen Zowel Zuidoost TV, Salto, Radio Mart en Radio Razo hebben uitzendingen gewijd aan het participatietraject van het Tunnelpark. Hierdoor heeft het project nog meer bewoners bereikt en hen geattendeerd op

Wat is het volgende wat je gaat lezen? In dit eerste deel van het rapport krijg je een kijkje in de verschillende onderdelen van het proces met feiten en cijfers en mooie plaatjes om dit bijzondere traject opnieuw te beleven.

11

DE STEM VAN ZUIDOOST Het totale participatietraject heeft van kop tot staart 12 weken geduurd, waarbij zowel online als offline is gesproken met de bewoners over het nieuwe park. Na het ontwerpen van de campagne is er begonnen met het verzamelen van de bestaande ideeën van bewoners over de identiteit en de naam van het park. Op basis hiervan zijn 18 stellingen gecreëerd die als basis diende voor het participatieproces en het gesprek om de wensen, behoeften en bezwaren op te halen bij bewoners. De stem van Zuidoost viel te verdelen in vier categorieën: Groeninrichting van het park, Kunst, muziek & cultuur, Sport, spel & beweging en Stadslandbouw. Vervolgens is er op basis van deze vier thema’s gericht onderzoek gedaan door verder door te vragen naar de wensen en bezwaren van bewoners. Er is niet alleen onderzocht wat, maar ook wie en waarom bewoners bepaalde dingen in het park zouden willen. Additioneel is er een vijfde categorie voor aanvullende wensen gecreëerd met als thema: andere belangrijke wensen. DE ANALYSE Het in kaart brengen van de wensen, behoeften en bezwaren van een heel stadsdeel is een aardig karwei. Gelukkig zijn daar de tools en het onderzoeksteam van PLYGRND.city voor ingezet. Stories loggen De verhalen van de bewoners zijn zowel online, als offline verzameld. Online konden mensen een comment achter laten op de wall van www.tunnelpark.nl, met PLYGRND.

city in contact komen via social media of een e-mail versturen (zie bijlagen 10 en 15). Offline zochten de social designers in de Greenbox of met de bakfiets contact met voorbijgangers, om 1-op-1 met hen in gesprek te gaan over het nieuwe park. Deze gesprekken zijn op papier genotuleerd, dit noemen we story-logging (zie bijlage 16). Bewoners kunnen zelf aangeven of zij het goed vinden (AVG: Algemene verordening gegevensbescherming) dat het verhaal gebruikt wordt ter ondersteuning van het project. Dit kon anoniem of met de volledige naam. De story logs werden door de social designers gedigitaliseerd. Zo is alle input in een database verzameld, oftewel het vertrekpunt van de analyse.

12

Lijsten maken Vervolgens is het analyseteam aan de slag gegaan met het groeperen van de input vanuit de enorme hoeveelheid aan verhalen en de veelzijdige manier van data-verzamelen, zoals van de Livecasts met break-out sessies, alle story logs, digitale reacties en schoolpakketten. De thematische analyse is uitgevoerd volgens een kwalitatieve benadering. Wensen en bezwaren zijn geïdentificeerd en gegroepeerd om de vijf uitkomst-thema’s te creëren. Er zijn twee analyses uitgevoerd, één voor de scholen en één voor de Online Content, Greenbox en Bakfiets. Wanneer een onderwerp of naam vaker werd genoemd, kreeg deze een extra turf (zie bijlagen 17 en 18). Handwerk met veel zorgvuldigheid. De inhoud van dit rapport is gebaseerd op de bevindingen uit de thematische analyse. De belangrijkste bevindingen en uitgelichte verhalen in dit rapport zijn kenmerkend voor het onderzoekswerk in het veld en online. Houd er rekening mee dat de resultaten voortvloeien uit de gesprekken die zijn gevoerd en dus bewoners vertegenwoordigen die bereikt zijn tijdens het participatieproces.

FACTS EN FIGURES Er is in de 12 weken participatie veel informatie opgehaald. Hieronder staan enkele interessante facts en figures over het werk dat online en offline is uitgevoerd voor het project. In de bijlage vind je de volledige facts en figures voor dit project (zie bijlage 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 19 en 22).

Weken participatie 6 Aantal live uitzendingen 3 Kijkers naar de livecasts

783

Reacties op de online wall

318

Aantal dagen actief in de buurt

9

Actieve deelnemers aan de Zoom

96

Unieke bezoekers op de website

3143

Aantal kids van basisscholen meegedaan

396

Individuele bewoners persoonlijk gesproken

651

Aantal social designers, vrijwilligers en jongeren

32

Aantal verhalen van bewoners gedocumenteerd

434

Wat is het volgende wat je gaat lezen? In dit tweede deel van het rapport vind je de uitkomsten van de participatie aan de hand van thema’s. We gaan ook lezen over de identiteit en de naam. De uitkomsten worden toegelicht aan de hand van een aantal spraakmakende verhalen en quotes van bewoners die zijn gedocumenteerd door de social designers van PLYGRND.city.

13

Tijdens de participatie is er veel informatie opgehaald. Over de naam, identiteit en de gewenste invulling van het park. In dit hoofdstuk lees je wat er bij bewoners is opgehaald. De wensen en ideeën zijn in vier themagroepen ingedeeld: Groeninrichting, Kunst, muziek & cultuur, Sport, spel & beweging, en Stadslandbouw, aangevuld met een categorie “Andere belangrijke wensen”.

DE UITKOMST

IDENTITEIT EN NAAM Van longlist, naar top 10, naar top 3 Tijdens het participatieproces is er aan bewoners gevraagd welke naam zij het nieuwe park zouden willen geven (zie bijlage 14 voor volledige lijst). De namen die het meest genoemd zijn vormden de top 10 die midden april 2021 online gepubliceerd is. Bewoners konden tot en met 5 mei 2021 stemmen op hun favoriete naam. De drie parknamen met de meeste stemmen gaan voor advies naar de stadsdeelcommissie. Uiteindelijk neemt het college van B&W een besluit over de naam, zij laat zich hierbij ook adviseren door de namencommissie. Bewoners hebben zich duidelijk uitgesproken over hun keuze voor de parknaam. Zo wordt de keuze voor “Tunnelpark”, het best geïllustreerd door Chiki: ‘Tunnelpark beschrijft precies wat het is’. Andere namen zoals ‘Kwakupark’ en ‘Ubuntupark’ zijn allebei van oorsprong Afrikaanse namen. De naam Kwaku is een Ghaneese traditie en is verbonden met het vernoemen van mannelijke nazaten op woensdagen. De afschaffing van de slavernij op woensdag juli 1 1863 is hierdoor ook met Kwaku verbonden (Jahoda, 1954; Valsiner, 2000, p. 183). Ubuntu wordt gezien als een bekend Afrikaans concept, Een veel gebruikte definitie is: het geloof in een universeel gedeeld verbond dat de gehele mensheid verbindt (Wikipedia, 2021b). De keuze voor ‘Vredespark’ is niet tot nauwelijks toegelicht door bewoners.

Hiernaast vind je de top 10 meest genoemde parknamen. Deze namen zijn geanalyseerd en er is gekeken naar de redenen waarom de bewoners deze namen noemen als favoriete namen voor het nieuwe park. Het Anton de Kom Park werd het meeste genoemd door de bewoners. Vaak werd deze naam genoemd in verbinding met het Anton de Komplein. Ook werd er genoemd dat het Tunnelpark een onderdeel kon worden van de bestaande parken in Zuidoost zoals Gaasperpark en Nelson Mandelapark. Zodat deze parken in verbinding met elkaar komen te staan.

16

Top 10 Anton de Kom Park Bijlmerpark Bijlmertunnelpark Gaasperpark Gaasperdammertunnelpark Kwakupark Nelson Mandelapark Tunnelpark Ubuntupark Vredespark

17

18

Wensen voor de naam

Naam voor het park

Uit de analyse van de top 10 van de parknamen is de volgende opsomming met verklaringen voor de wensen van de naam gekomen: refereert aan de geschiedenis, beschrijvend, ziel van Zuidoost, verbinding omliggende parken, Afrikaans geïnspireerd, levendig, respectvol.

In de onderstaande wordcloud zijn alle parknaam suggesties van bewoners opgenomen (zie bijlage 14 voor volledige lijst). Hoe vaker de naam genoemd is, hoe groter deze is afgebeeld. Op de top 10 kon gestemd worden tussen 9 april en 5 mei, zo is de top 3 te bepaald via Poll Unit (zie bijlage 19).

De top 3 - (901 stemmen)

1. TUNNELPARK (284 stemmen) 2. UBUNTUPARK (127 stemmen) 3. GAASPERPARK (75 stemmen)

IDENTITEIT EN NAAM

Het totaal aantal stemmen voor de top 10 parknamen via Poll Unit kwam uit op 901 stemmen.

19

Identiteit In het eerste deel van de participatie zijn er naast input voor de naam ook breed wensen, behoeften en bezwaren opgehaald voor de identiteit van het park en richting van de themasessies. Hieronder lees je een inspirerende beschrijving van de identiteit van het park en voor welke kernwaarden het staat als onderdeel van het participatieproces. De volledige identiteit komt samen in de Common Ground in deel 3. “Het nieuwste park van Amsterdam verbindt de buurt. Een park zoals een park moet zijn, maar dan een op een unieke plek. Op het dak van de A9 tunnel. Hoog, met uitzicht dat ver rijkt. Van jou en van mij. Zo groen en divers ingericht dat je, je er in de natuur waant, maar met de levendigheid en voorzieningen van een stadspark. Het park krijgt vorm en zijn ware identiteit door de natuur zelf en de mensen die er iets ondernemen. Alles kleinschalig. Er is ruimte voor horeca en culturele programmering, maar ook voor sport en beweging zijn er plekken ingericht. Bijzonder zijn ook de delen waar stadslandbouw is, waar ook jij iets aan kunt bijdragen. Stel je eens voor, een wandeling met je klas of je familie door het park die leidt langs bijzondere tuinen en kunst. Onderweg passeer je een gezellige picknick of BBQ en vul je je waterflesje bij.

Het biedt ruimte voor je eigen leefstijl, maar het je laat je ook aangenaam verrassen door die van een ander.” Samen: In het park kun je elkaar ontmoeten, bij dat leuke lokale koffiezaakje of in het veld waar er groente worden verbouwd. Het park is van jou en mij, je zorgt er voor en kunt er jouw ding doen. Verbinding: Het park zelf verbindt de verschillende buurten van het stadsdeel en is een van de schakels van een groen lint door Zuidoost. Door samen te werken of te genieten van het park worden mensen verbonden. Weelderig divers: De bomen en planten in het afwisselende landschap geven een weelderig beeld. Bijen, insecten, planten en bomen zorgen voor balans. Je kunt er iets ondernemen of gewoon genieten. Levendig respectvol: Je kunt er van alles doen, het park wordt goed bezocht. Kunst, cultuur, sport en programmering voor jong en oud. De omwonenden ervaren geen overlast, want er is genoeg ruimte voor iedereen. Actief gezond: Je kunt er bewegen en sporten, maar ook je eigen groente verbouwen. Je waant je er in de natuur, kunt er eten van eten en bewegen of andere gezonde dingen doen. 20

IDENTITEIT EN NAAM

THEMA 1 _

GROENINRICHTING Wat opvalt is dat steeds meer mensen het belangrijk vinden dat er ruimte is voor meer biodiversiteit, dit blijkt uit gesprekken die zijn gevoerd met de bewoners van Zuidoost. Men noemt dat er plekken moeten komen voor bloemen, bijen en eetbare planten. De natuur en het gebruik van de natuur door de mens moeten mooi samengaan. Uit de gesprekken met bewoners over groen in het nieuwe park, kwam duidelijk naar voren dat de bewoners van Zuidoost echt van groen houden. De inzendingen en storylogs laten zien dat bewoners graag mooi en functioneel groen willen op het tunneldak. Daarnaast geven bewoners aan dat het groen gebruikt kan worden voor educatieve doeleinden (zie bijlage 17 en 18 voor de long lists). De gesprekken en inzendingen gingen vaak over de groeninrichting van het nieuwe park, daarom is het één van de vier thema’s die uit de bewonersparticipatie naar voren kwam. De mensen geven aan dat de natuur een belangrijk onderdeel van dit park moet zijn. Het ideaalbeeld is een fijne wisselwerking tussen parkbezoekers en groeninrichting. Bewoners willen ontspannen genieten van de natuur in het nieuwe park. Dieren en planten moeten in dit gebied worden beschermd, zodat dieren en insecten goed gedijen.

Wat maakt dit park anders dan al die andere parken? Hoe wordt de connectie gemaakt met de aangrenzende parken, het Nelson Mandelapark en het Gaasperpark? Dat is een vraag die verschillende bewoners hebben gesteld. Zo zou het Tunnelpark een onderdeel kunnen worden in de verbinding met de bestaande parken. De wens is dat het groen goed verzorgd wordt, maar tegelijkertijd ook de ruimte krijgt om tot groei en bloei te komen. Kortom, weelderige en ruwe delen afgewisseld met meer gecultiveerde delen. Daarnaast willen bewoners ook graag actief met de groeninrichting bezig zijn, ervan eten, erover lezen, het beleven en ervan leren. 22

Wensen

Liever niet

Bomen Bloementuin Eetbaar park Open groene ruimtes Rust en natuurgevoel Kersenbloesem bomen Fruitbomen en struiken Boerderij / kinderboerderij Doorgang en leefgebied voor dieren Goed onderhouden, mooi en schoon

Geen honden Geen manege Geen trekpleister Geen groentetuin Geen open gazon Geen kattenbakvulling & hondenpoep Geen overdekte gebieden Geen overlast van: lawaai, muziek, bbq, drugs, festivals, licht

23

INSPIRATIE UIT EEN ANDERE STAD DOOR URBAN DESIGNER JESSE JÖRG

De groeninrichting van een park is heel bepalend voor het gevoel dat je krijgt als je er doorheen beweegt. Naast fiets- en wandelpaden zou je een lang trampoline pad of hangbruggen kunnen toevoegen die de hoogte en het groen een extra dimensie geven. Een park is ook een uitnodigende plek die je tijdelijk eigen kan maken. Om dat te versterken kun je net als bij Jardin de Luxembourg losse stoelen introduceren die je kunt neerzetten waar je maar wilt (Joanna, 2015).

MENEER (68, GEGEVENS BEKEND BIJ REDACTIE) Ik wil planten, het liefst heel veel planten in speciale tuinen. Volgens mij kunnen we veel leren over het gebruik van eetbare planten en gewassen voor medicinale doeleinden. Ook de diversiteit van bomen met vruchten of noten geven volgens mij een boost aan de kwaliteit van de lucht. Ik kan les aan kinderen geven over deze onderwerpen en ik geloof dat mensen echt blij zouden worden van een “ontdektuin”.

MENEER (57, NEDERLANDS, KBUURT): “HET ZOU GOED ZIJN ALS ER ZONNEPANELEN KOMEN IN HET PARK, DIE MOOI INTEGREREN IN HET NATUURLIJKE LANDSCHAP.” 24

INES MOCHÈL, 56, K-BUURT Het zou mooi zijn om naar het nieuwe park te kijken in verhouding tot de andere parken in de omgeving. Wanneer we de omgeving uit het oog verliezen en bewoners over de parkvelden laten beslissen, lopen we de kans dat het allemaal vooraf gedefinieerde plekken zijn. Ik ben dan bang dat er dan geen verbinding tussen de plekken is en dat de verbeelding voor de inrichting van de parkvelden niet optimaal is. Wanneer er in het Tunnelpark veel sport-, horeca of cultuur concepten worden gerealiseerd, adviseer ik om assertief te zijn in het behouden van de natuur bij de Gaasperplas.

GROENINRICHTING VAN HET PARK

ZSUZSI DE LAGH (74, NEDERLANDS, VENSERPOLDER): “IK VIND HET HEEL JAMMER DAT AL HET GROEN HIER WEGGAAT (WIJZEND NAAR EEN PLEK WAAR ZES WOONTORENS KOMEN) GROEN BETEKENT VEEL VOOR MIJ EN SOMS MAAK IK ME BEST WEL ZORGEN OVER HET MILIEU. WE HEBBEN OOK GROEN NODIG OM DE LUCHT TE ZUIVEREN VAN STIKSTOF.”

Ik ben kritisch op zowel het participatietraject, als de rol van het Stadsdeel. Ik ben bang dat te veel bewoners met een individualistische insteek worden bevraagd en er zo te veel op de korte termijn wordt gedacht. Bewoners denken in eerste instantie aan hun eigen belang, daarom is het belangrijk dat de gemeente overzicht houdt en vooruit kijkt om te zien wat het beste is voor het stadsdeel als collectief geheel. Het is belangrijk dat de gemeente daar de leiding in neemt, zij hebben de juiste kennis.’

25

26

Op basis van alle wensen en behoeften die zijn besproken, wordt duidelijk dat de Common Ground van dit thema ligt in het gedeelde belang van een mooi groen park. Met bomen, een bloementuin en eetbare planten. Het park moet een rustig gevoel geven, goed onderhouden worden en toch ook gebruikt kunnen worden door de bewoners. Veel bewoners waarschuwen voor overlast, het park moet dus een plek worden waar mensen tot rust kunnen komen en kunnen genieten van de natuur. Tijdens de indeling van het park zal het van belang zijn om een balans te vinden tussen de ruwe, wilde natuurgebieden en de groene gebieden die juist wel gebruikt worden door de mensen. Een wisselwerking tussen mens en natuur. Een voorbeeld van Common Ground uit de buurt: GRGY (SMIB) x Gijs (Reigersbos): Groen x Muziek Plant zoveel mogelijk kersenbloesem bomen in het nieuwe park net zoals in de Japanse cultuur zegt artiest en kledingontwerper GRGY. Het is een goed alternatief hier in Zuidoost voor dat mooie park in Amstelveen. Het park dient evenwichtig gebruikt te worden door mensen. Een plek voor ontmoeting, beweging en muziek. Toegankelijk voor iedereen, jong en oud.

GROENINRICHTING VAN HET PARK

COMMON GROUND

27

THEMA 2 _

KUNST, MUZIEK & CULTUUR Kunst, muziek en cultuur; zijn belangrijke onderdelen als het gaat over de identiteit van Zuidoost. Tijdens de gesprekken met bewoners is er ook gesproken met invloedrijke personen, zoals muzikanten, ondernemers, atleten en artiesten. Zij spraken zich uit over het belang van cultuur in het nieuwe park. De wens is dat kunst, muziek & cultuur kunnen worden ingezet om het erfgoed van het stadsdeel te eren, maar ook om nieuw talent een podium te bieden in de buurt. Uit het huidige onderzoek bleek duidelijk dat dit thema bewoners aan het hart gaat, omdat zij geloven dat het de sfeer in de buurt verbetert, het zorgt voor een gevoel van verbondenheid en het voor meer blijdschap in de gemeenschap zorgt. Veel mensen zouden graag kunst gerelateerde activiteiten georganiseerd zien, die creativiteit en verbinding in de buurt stimuleren (zie bijlage 17 en 18 voor de long lists). De verhalen van bewoners kunnen in de vorm van kunst, muziek & cultuur in dit park verteld worden.

28

Wensen

Liever niet

Festivals DJ-booth Workshops Live muziek Water fontein Openluchttheater Ziel van Zuidoost Centrale kunst punten Programmeren voor ouderen Gamification door middel van kunst

Geen trekpleister Geen lichtmasten Geen overlast van: lawaai, muziek, bbq, drugs, festivals, licht

Hoe kunnen kunst, muziek en cultuur een plek krijgen in het nieuwe park? De bewoners van Zuidoost eren hun verleden onder andere door kunst, muziek en cultuur. Er is een sterke wens om de ‘ziel van Zuidoost’ die zo divers en rijk is, te eren. Dat kan bijvoorbeeld in een openluchttheater met programma’s voor muziek & films, waar ook plek is om te creëren. Een vaak gehoord idee is om dit openluchttheater te voorzien van een luifel, zodat de artiesten en bezoekers beschermd kunnen worden tegen slecht weer. Dit theater kan ook een podium bieden aan nieuwkomers en jongeren, wellicht kunnen zij leren van de oude garde. Er kunnen workshops aan kinderen, jongeren en ouderen gegeven worden die zich willen ontwikkelen op deze gebieden. Het park mag een eigen kunstzinnige identiteit hebben met bijvoorbeeld gekleurde loopbruggen, een kunstzinnig skatepark of een beeldentuin. De bewoners willen dat er wandel- en fietsroutes door het park worden aangelegd die je met andere ogen naar het park laten kijken. Er zouden volgens hen verschillende ontdekkingsroutes kunnen zijn voor kinderen met hun ouders, jongeren en ouderen.

29

INSPIRATIE UIT EEN ANDERE STAD DOOR URBAN DESIGNER JESSE JÖRG

De Crown Fountain is een kunstwerk in het Millennium Park in Chicago waar duizend foto’s van bewoners op een speelse en spectaculaire manier zijn gekoppeld aan een fontein (City of Chicago, 2021). Zuidoost kent ook een rijke diversiteit aan sprekende gezichten die je via kunst zou kunnen koppelen aan de identiteit van het park. Daarbij heeft het vaak een meerwaarde als de bezoeker op een charmante manier een relatie kan aangaan met het werk.

MENEER, 54, ANONIEM Muziek is een super belangrijk thema! Maar ik wil geen muziek uit boomboxen, maar zou graag zien dat er speciale plekken worden ingericht voor akoestische ‘unplugged’ (live) muziek. Denk bijvoorbeeld aan een verzonken podium, door zo’n architectonische oplossing kan de geluidsoverlast beperkt blijven. Bij dit podium zou ook een leuke Surinaamse horecavoorziening kunnen zijn en vergeet de (openbare) toiletten niet!

PHILOMENA AMOUTENGUI (67, AFRIKAANS, HOLENDRECHT/REIGERSBOS): “ZUIDOOST IS EEN STADSDEEL MET VEEL CULTUREN EN DAAROM ZOU HET PRACHTIG ZIJN ALS WE MEER VAN DEZE CULTUREN EN GESCHIEDENIS ZOUDEN KUNNEN LEREN IN EEN MUSEUM.” 30

RUUD VAN DER DUIN, HOLENDRECHT/REIGERSBOS Ik waardeer parken om de herinneringen die je er creëert en er kan oproepen. Ik heb goede herinneringen aan het Amstelpark, één van mijn favoriete parken. Volgens mij heeft dit park alles; het bestaat uit allemaal verschillende tuinen, er is een boerderij met dieren, kunst, horeca, er wordt gerecreëerd en vergeet het treintje dat er doorheen rijdt niet. Natuur spreekt tot de verbeelding en nodigt uit om creatief te zijn. Ik vind het niks als er lege schilderijkaders worden geplaatst waar foto’s doorheen kunnen worden genomen. Ik ben van mening dat je daarmee te veel definieert, laat mensen dat zelf verzinnen. Ik ga graag naar het park om wat na te tekenen of te schilderen.

KUNST, MUZIEK & CULTUUR

FARID BENMBAREK (42, MAROKKAANS, K-BUURT): “ MIJN WENSEN ZIJN: EEN FILOSOFISCHE ROUTE WAAR MENSEN INSPIRATIE KUNNEN VINDEN VOOR GEESTELIJKE GEZONDHEID, HET GEVEN VAN EEN PODIUM AAN KUNSTENAARS EN EXPOSITIES IN DE OPENBARE RUIMTE. ”

Wanneer de mens de natuur cultiveert vind ik het mooi als het abstract is. Bijvoorbeeld een felrode achtergrond van architectuur, waar het groen heel mooi op afsteekt. Maar ik ben bang dat veel mensen dat niks vinden. Ik vind het goed werken om complementaire kleuren te gebruiken in de openbare ruimte. Creatie schept leven, het is hoopvol. Het verstrijken van tijd en de cyclus van groei & bloei in parken laat zien dat de tijd doorgaat. Rouw en verlies horen bij ons leven. Bloei biedt troost en door in beweging te blijven voelen we ons vitaal.

31

32

De Common Ground van dit thema wordt gevonden in de liefde van de mensen voor kunst, muziek en cultuur. De stem van Zuidoost heeft aangetoond dat kunst, muziek en cultuur horen bij de identiteit van dit park en bij Zuidoost. Er wordt gesproken over festivals, DJ-booths en live muziek en sommige bewoners noemen het de Ziel van Zuidoost. Terwijl anderen aangeven dat zij geen overlast willen van lawaai, muziek, festivals en andere activiteiten rondom dit thema. De wensen en behoeften van de bewoners laten zien dat er een middenweg moet worden gevonden, waarbij de sfeer die volgens velen bij dit park hoort (inclusief kunst, cultuur en muziek) en de overlast elkaar niet in de weg zitten. Door bijvoorbeeld te werken met afgesproken tijden waarop geluid wordt geoorloofd. Of een indeling waarbij in een deel van het park wel muziek mag worden gemaakt en een rustgebied voor mensen die niet houden van het geluid en lawaai. Een bewoner kwam bijvoorbeeld met het idee om de drukke gebieden van het park in te delen bij de metrostations en gebieden waar al meer levendigheid is. En de rustigere gebieden in te delen bij Nellestein en andere meer ongestoorde gebieden, omdat dit past bij de rest van de omgeving.

KUNST, MUZIEK & CULTUUR

COMMON GROUND

Een voorbeeld van Common Ground uit de buurt: Marian (Oscam) x Annet (buurtbewoner): Beweging x Kunst Ik zou graag een beeldenroute door het park zien, om zo een plek te creëren voor kunst en cultuur in het stadsdeel. Dit kan een plek zijn waar verhalen uit de buurt in beeld vertaald zijn en waar verhalen van bewoners uitgewisseld kunnen worden. Het creëren van zo’n route is ook een mooie aanleiding voor een parkbezoeker. Door wandelen of hardlopen te combineren met het bekijken van kunst. Annet zegt: een aantal (deels) lokale kunstenaars hebben in het verleden al dit soort ontwerpen en beelden gemaakt. We zijn positief over een kunstbiënnale in het park waar het verhaal van Zuidoost wordt verteld en de ziel van de wijk zichtbaar is. Ook zijn we voorstanders van een wandelroute die kunst combineert met beweging.

33

THEMA 3 _

SPORT, SPEL & BEWEGING Dit park kan een plek zijn om een gezonde levensstijl te stimuleren en een plek waar mensen samen plezier kunnen maken! Veel deelnemers in dit participatietraject gaven aan het park te willen gebruiken voor sport, spel & beweging. Tijdens de verdiepingssessie en ook in de Greenbox passeerden tal van ideeën de revue. Sommige sportieve wensen kunnen wellicht worden gerealiseerd in een speeltuin voor jong én oud (zie bijlage 17 en 18 voor de longlists). Zullen we samen spelen en sporten in het nieuwe park? Op het gebied van spel is een belangrijke wens, die meermaals is uitgesproken, een hele grote speeltuin die toegankelijk en leuk is voor kinderen van alle leeftijden. In deze speeltuin worden kinderen uitgedaagd om te bewegen en deze bestaat dan ook uit meer dan alleen een schommel en een glijbaan. Ook is er een groep bewoners die graag een speeltuin voor volwassen zou zien in het park. Daarnaast is er vraag naar een blote voeten gedeelte waar mensen zich één kunnen voelen met de natuur. Vanuit de sportieve hoek is er de wens voor een Calisthenics park dat het mogelijk maakt om te trainen. Op deze plek kan je, je kracht, flexibiliteit en uithoudingsvermogen vergroten en met buurtbewoners samenkomen om te sporten. Skaters zouden graag een skatepark zien in het park, een plek met uitdagende obstakels waar nieuwe trucjes geoefend kunnen worden.

Voetballers willen graag een plek met kunstgras in het nieuwe park waar ze lekker een balletje kunnen trappen. Ook is er vraag naar een plek waar gebasketbald kan worden, een tennisbaan en een padelbaan. Naast plekken voor teamsport is er ook veel vraag naar plekken waar bewoners individueel kunnen sporten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan mooie hardlooppaden, een trimbaan of een parcour waar de freerunners hun sprongen kunnen uitproberen. 34

Wensen

Liever niet

Parcour Trimbaan Skatepark Calisthenics Voetbalveldjes (kunstgras) Basketbalveld Grote speeltuinen Sport kalender Tennis / padelbanen Schaken in de openbare ruimte

Geen lichtmasten Geen jeugd in het park Geen speeltuin Geen sporten in het park Geen voetbal Geen trainingsapparatuur Geen toestel Geen overdekte gebieden

35

INSPIRATIE UIT EEN ANDERE STAD DOOR URBAN DESIGNER JESSE JÖRG

In het Tokachi Ecology Park in Japan vind je een aantal bijzondere en speelse elementen die bij velen het kind naar boven halen. Zo is er een groot en golvend springkussen en een plek waar constant een mist optrekt om later weer te verdwijnen (Takano Landscape Planning Co., Ltd., 2021). Beide elementen zorgen voor levendigheid, maar hebben ook een visuele kwaliteit die de parkbeleving net iets spannender en aantrekkelijker maken.

JOHN FELTER, 55, NEDERLANDS, BIJLMERPLEIN John werk bij Sporting Falcons en wil graag een sportcontainer naast een sportveld, met in de container allerlei materiaal dat de Falcons kunnen gebruiken. Deze materialen kunnen na school gebruikt worden om kinderen nieuwe dingen te leren. “Ik wil graag een programma opstarten wat gedurende het hele jaar loopt en ook in de vakanties kinderen stimuleert om te bewegen. Mijn collega’s zijn allemaal gecertificeerde trainers en willen de hardware van het park combineren met breed sportaanbod.”

36

BRIAN & LAURA Buiten sporten is nog populairder geworden tijdens de corona periode en zal dat ook blijven nu mensen gemerkt hebben hoe fijn het is. De Bijlmer Barz en Stangenparken van Bartendaz, kunnen dit park naar een hoger plan tillen op het gebied van sport & beweging. Actief bezig zijn is goed voor lichaam en geest en kan bewoners van allerlei culturen verbinden. Vergeet ook de denksport niet, zoals een openbaar levensgroot schaakspel. Een ander mooi voorbeeld is de samenwerking tussen fashion brand TNO (The New Originals) en Oscam.

SPORT, SPEL & BEWEGING

ANONIEM: “IK HOOP DAT HET PARK VREUGDE ZAL BRENGEN IN DE BIJLMER, DAT HET EEN OMGEVING WORDT WAAR IEDEREEN MET ELKAAR SAMEN KAN KOMEN OM TE SPORTEN… EEN PLEK WAAR JE VREUGDE VOELT.”

CLIF OKOSUN (44, NIGIERIAANS, HBUURT): “IK HOU VAN SPORTEN, VOORAL RENNEN EN VOETBALLEN, EN ZOU DIT OOK GRAAG DOEN IN HET NIEUWE PARK. HET IS BELANGRIJK DAT MIJN KINDEREN (TUSSEN DE 2,5 EN 13 JAAR OUD) ER VEILIG KUNNEN BEWEGEN.” NANJA VAN RIJSSE, 25, NEDERLANDSE, WERK IN HOLENDRECHT Sport brengt mensen samen, maar niet meer zoals het dat vroeger deed.Verenigingssporten verliezen al een tijdje hun populariteit en COVID-19 heeft binnensporten lastig gemaakt, steeds meer mensen kiezen ervoor om buiten te sporten. De officiële parapluterm voor veel van deze sporten is Urban Sports: sporten die in de stedelijke omgeving en buiten worden uitgeoefend. Vaak door gebruik te maken van elementen die je overal op straat kunt vinden. Women Skate the World beschrijft dit als volgt: “Anno 2021 is sport meer dan wedstrijden en trainingen, het is een allesomvattende lifestyle, een manier om aan je fysieke én mentale gezondheid te werken en een manier om nieuwe mensen te leren kennen, buiten je eigen bubbel.

Hoewel we ons in de basis altijd inzetten voor skateboarders en meer skateparken in Zuidoost, zien we juist het Tunnelpark als de ideale kans om een multifunctioneel terrein te ontwikkelen waar allerlei sporten samen komen en waar sporters het terrein op hun eigen manier kunnen gebruiken.” Lees meer over Nanja’s initiatief in ‘Vrienden van het park’ (zie bijlage 120) en je vindt haar naam ook terug in de lijst van de projectdeelnemers (zie bijlage 21).

37

38

De bewoners en andere mensen uit de buurt zijn op zoek naar activiteiten gericht op sport, spel en beweging. Van jong tot oud is dit een thema dat telkens terug komt. De Common Ground wordt gevonden in de vraag naar gelegenheden waar sporten kunnen worden gedaan. Van parkour, tot skaten, padel en tennis. Echter, is er ook een groep mensen die aangeeft dat zij het park liever zien zonder sportgelegenheden. Een park zonder speeltuin, lichtmasten, sport en jeugd. Toch is de meerderheid van de bewoners en mensen uit de omgeving het eens over het feit dat er meer activiteiten moeten komen in het park omtrent sport en spel. De wens van Zuidoost is in dit geval groter dan het bezwaar. Dit betekent niet dat het park direct een volledig sportpark hoeft te worden, maar er kunnen wel sportactiviteiten worden georganiseerd. Het gaat hierbij om de en, en in plaats van de of, of. Een voorbeeld van Common Ground uit de buurt:

SPORT, SPEL & BEWEGING

COMMON GROUND

Graziëlla (Zuidoost City) x Julitza (Bewoonster Venserpolder): Kunst x Spelen Het is misschien niet mogelijk op het dak, maar wij willen graag een peuterbad met ligweiden als continenten in het nieuwe park, een speelplek waar jonge kinderen samen kunnen spelen en ouders elkaar kunnen ontmoeten. Veel moeders in Zuidoost hebben dit elders in Amsterdam gezien en zouden dit ook graag bij hen in de buurt gerealiseerd zien. Het zou helemaal geweldig zijn als op deze plek ook passende catering is door een lokale ondernemer. En als het peuterbad en de omgeving kunstzinnig worden vormgegeven door creatievelingen en kunstenaars uit de buurt. Het raakvlak van kunst en spel kan inspirerend zijn voor zowel kinderen als hun ouders.

39

THEMA 4 _

STADSLANDBOUW Hoe kunnen wij de bewoners van Zuidoost op een duurzame manier bewust maken van de lokale natuur? Dit was een belangrijk gespreks- en discussiepunt tijdens dit participatietraject. Verschillende betrokkenen wensen voorlichting over CO2-uitstoot, workshops die laten zien waar je eten vandaan komt en cursussen die leren hoe je zelfvoorzienend kunt leven in stedelijke gebieden. Een groeiende trend in Nederland is recreatieve stadslandbouw en duurzaamheid (van der Schans, 2010; Wageningen University & Research, 2021). Of het nu thuis is, op balkons of in samenwerking met buren en organisaties in het park. Stadslandbouw is een hulpmiddel geworden voor educatie, communicatie en bewustwording. Veel partijen en particulieren die stadslandbouw beoefenen in Amsterdam Zuidoost zouden graag een plek in het park zien waar ze de ruimte krijgen om stadslandbouw te beoefenen en waar ze hun kennis kunnen delen met de buurt (zie bijlage 17 en 18 voor de longlists).

40

Wensen

Liever niet

Fruittuin Volkstuinen Kruidentuin Moestuinen Urban farming Bloementuinen Zero-waste park Kinderen tuinieren lessen Omheiningen voor beschermde tuinen Lokale partijen & de stad werken samen aan programma en infrastructuur

Geen fietspaden Geen groentetuin Geen asfalt

Wie heeft de groenste vingers van het stadsdeel? De bewoners zouden het liefst een (deels) eetbaar park zien en vinden het belangrijk om op een eigen plek hun groenten en fruit te kunnen verbouwen. Ook wordt genoemd dat een eetbaar park stadslandbouw en duurzaamheid zal aanmoedigen bij de jongeren. Zo zouden scholen bijvoorbeeld lessen kunnen geven in het park. Bewoners zeggen het volgende: “Verschillende soorten gewassen, het verbouwen van je eigen eten en het kweken van bloemen in een actieve gemeenschap geven letterlijk en figuurlijk kleur aan het park”. Een idee dat is geopperd is het creëren van recycling stations, zodat de landbouwtuinen het geproduceerde afval kunnen hergebruiken, waardoor het nieuwe park voor een groot deel afvalvrij wordt. Daarnaast is er voorgesteld om dit soort tuinen en plekken te laten beheren door een stichting of een actieve groep bewoners. De infrastructuur eromheen is belangrijk. Dit zorgt er namelijk voor dat een vaste groep mensen het gebied netjes houden en wellicht door middel van financiering vanuit de gemeente kunnen worden aangemoedigd. 41

INSPIRATIE UIT EEN ANDERE STAD DOOR URBAN DESIGNER JESSE JÖRG

In een stedelijke omgeving voedsel verbouwen levert op verschillende manieren een enorme meerwaarde. Het dak van Pakt is een uniek stadslandbouwproject in Antwerpen van 1800 m2 op de daken van oude pakhuizen (Pakt, 2021). Bijzonder is dat ze een coöperatief model kennen en het heel toegankelijk is voor alle dakboeren in de dop om aan te sluiten. Door de opzet met eigen bakken en kassen krijgt het geheel ook een mooie uitstraling.

ESTHER BALVERS (26, NEDERLANDS, ARENA POORT) Ik wil heel graag een moestuin in het park en heb daar een goede reden voor! In dit deel van Zuidoost zijn nog geen moestuinen en bij bestaande moestuinen zijn enorme wachtlijsten, waar ik overigens allemaal op sta. Of er zijn bepaalde profielen waar je aan moet voldoen. Daarom wil ik graag een moestuin voor iedereen. Om in aanmerking te komen voor een moestuin op het dak van de tunnel stel ik voor om een selectie te maken op basis van motivatiegesprekken. Daarnaast lijkt het me fijn als iedereen samen zorgt voor een schone en goed onderhouden plek. Ik ben zelfs bereid om dit initiatief te helpen runnen samen met andere gemotiveerde bewoners. Planten maken gelukkig. De jeugd zit tegenwoordig te veel op hun telefoon, terwijl planten zorgen voor ontspanning. 42

MEVROUW (42, GEGEVENS BEKEND BIJ REDACTIE): “IK WOON AL HEEL LANG IN ZUIDOOST EN VOEL ME ENORM BETROKKEN. IK HEB AL VAKER MEEGEWERKT IN STADSTUINEN EN ZIE GRAAG MEER STADSLANDBOUW IN HET NIEUWE PARK. IK WIL HIER GRAAG AAN MEE HELPEN.”

STADSLANDBOUW

LIESBETH GLAS (56, NEDERLANDS, K-BUURT): “IK ZOU HET LEUK VINDEN ALS ER AAN STADSLANDBOUW WORDT GEDAAN DOOR BEWONERS. DIT LAAT MENSEN NAMELIJK NAAR BUITEN GAAN. ER GAAT TUINBOUW IN DE BUURT VERDWIJNEN, DUS HET PARK ZOU HIER EEN PRIMA VERVANGING VOOR ZIJN.”

MEVROUW (29, GEGEVENS BEKEND BIJ REDACTIE): “IK VIND HET HEEL BELANGRIJK DAT KINDEREN DINGEN KUNNEN LEREN OVER DE NATUUR. HOE JE EEN TUIN KUNT ONDERHOUDEN DOOR VERSCHILLENDE SOORTEN BLOEMEN, FRUIT, GROENTEN, PLANTEN, SOORTEN DIEREN EN ONGEDIERTE TE COMBINEREN.”

43

44

Het thema stadslandbouw is in de gesprekken vaak naar voren gekomen. Er is vraag naar een plek om te tuinieren en gebruik te maken van fruittuinen, volkstuintjes en kruidentuinen. Ook is er vraag naar plukroutes, zodat het park ‘eetbaar’ wordt. Uit de gesprekken blijkt dat de bewoners wil samenwerken als gemeenschap en dat faciliteiten zoals volkstuintjes en fruittuinen hierbij kunnen helpen. Er is behoefte aan educatie over dit thema, over hoe de mens omgaat met de natuur en hoe men zelfvoorzienend kan zijn. Het gaat in dit geval om een gemeenschappelijke plek waar mensen kunnen komen om te leren over duurzaamheid en verbinding met elkaar wordt gezocht. Er moet volgens de mensen sociale controle zijn op deze plek en er moet sprake zijn van verantwoordelijkheidsgevoel van de mensen die er gebruik van maken.

STADSLANDBOUW

COMMON GROUND

Een voorbeeld van Common Ground uit de buurt: Sergio (Kraaiennest) x Maria (F-buurt): Sport x Stadslandbouw Sergio zegt: ik wil graag een boulevard waar we kunnen lopen en Crossfit boxen waar gesport kan worden. Ik vind ‘Common Ground’ met buurtbewoner Maria, omdat er een kruisbestuiving zou kunnen plaatsvinden tussen de plukroute en moestuinen die zij bedacht en zijn sportieve initiatieven. Sport en beweging hebben volgens de twee veel raakvlakken.

45

ANDERE (BELANGRIJKE) WENSEN Naast de vier thema’s die zijn uitgelicht op de vorige bladzijden, zijn er ook wensen en bezwaren van bewoners die hier apart worden toegelicht. Deze passen niet direct bij één van de vier thema’s, maar hebben direct te maken met de invulling en programmering van het park. Hieronder lees je wensen die gaan over gemak, inclusiviteit, veiligheid, bereikbaarheid en faciliteiten (zie bijlage 17 en 18 voor de long lists). Bijvoorbeeld een vrouwvriendelijk park met genoeg toiletten, of lokale horeca gerund door de bewoners uit Zuidoost zelf. Dit kan een gelegenheid zijn waar lekker een hapje wordt gegeten of gedronken, misschien met een terras om te genieten van de natuur en de zon. Ook is er de vraag vanuit de gemeenschap om bij de aanleg van de parkvelden rekening te houden met toegankelijkheid voor ouderen en mindervaliden.

46

Wensen

Liever niet

BBQ-locaties Picknickbanken Hondengedeelte Restaurant / catering Fiets- en wandelpaden Weinig tot geen overlast Toiletten en water stations Inclusief; een park voor iedereen Toegankelijk voor ouderen & gehandicapten Een plek om te ontmoeten, samen tijd door te brengen en te ontspannen

Geen plastic Geen eten of terras Geen vaste catering Geen alcohol en geen drugs

VROUW (60+, ANONIEM) Ik vind dat in parken veel dingen ontworpen worden vanuit het mannelijk perspectief. Vrouwen willen andere dingen in het park zoals verlichting, fijne en vooral schone toiletvoorzieningen en goed en gezond eten wat je kunt kopen op verschillende locaties. Food trucks zijn wel heel handig, want dan kun je lekker afwisselen en die kunnen op verschillende plekken in het park staan.

JOAN ESAJAS (GEEN NAW INFO BEKEND): ZEGT MET EEN GROTE GLIMLACH “IK BEN ECHT EEN BUITENMENS. IK FIETS EN WANDEL GRAAG DOOR HET PARK, DUS HOOP OP GOEDE FIETS EN WANDELPADEN IN HET NIEUWE PARK DIE IK MET MIJN TWEE ZOONS KAN ONTDEKKEN.” 48

VROUWEN GROEP (GEEN NAW INFO BEKEND) Wij willen de naam Free park, Green Park, Stilte Park of Bloom Park. Bij de ingang van het Park moeten camera’s zijn en verlichting. Belangrijk voor de veiligheid is ook dat er een parkwachter is. Het duister is sowieso niet uitnodigend je voelt je dan vaak niet happy. Verlichting is belangrijk om te fietsen. Verlichting kan ook schadelijk zijn voor de flora en fauna dus er moet ook duisternis zijn. Van kunst en cultuur worden we enthousiast, zodat we ons kunnen ontwikkelen. We hebben het gevoel dat er voor ons weinig aanbod is. We willen meeting points met kunst door het park. Een kunstkubus (droge ruimte) waar je naar binnen kunt kijken naar een etalage met schilderijen en beelden die met natuur te maken hebben. Film en muziek optredens zijn ook belangrijk! WIFI points in het park willen we ook, maar niet overal want als je wandelt heb je geen WIFI nodig.

ANDERE (BELANGRIJKE) WENSEN

MICHAEL BUNDEL (45, SURINAAMS, GEIN): “100% ZOU IK IN HET NIEUWE PARK MIJN ETEN WILLEN VERKOPEN. LAAT HET ETEN EEN AFSPIEGELING ZIJN VAN DE MEEST VOORKOMENDE KEUKENS & CULTUREN IN ZUIDOOST.”

49

Vanuit de cultuur van Zuidoost en de stem van de bewoners is er enerzijds behoefte aan voorzieningen zoals barbecue locaties, picknickbanken, toiletten, waterpalen en hondengebieden. Terwijl er anderzijds wordt benadrukt dat er sprake moet zijn van een net en veilig park. Een park waar geen plastic op de grond ligt en waar voldoende afvalbakken staan. De Common Ground wordt gevonden in de behoefte aan toezicht en sociale controle. Het ideale park is een overzichtelijk park, met voorzieningen voor mannen en vrouwn om samen te komen en waar iedereen zich veilig en geaccepteerd voelt. Een voorbeeld van Common Ground uit de buurt: Dhr. Moenna x Hendrina: Bewegen x Wensen Ik ben meneer Moenna van IMS foodtruck en maak heerlijke gerechten die inwoners van Zuidoost kunnen ophalen. Hendrina uit de K-buurt zegt: Ik hou van wandelen. Een combinatie van deze twee wensen kan straks het park verrijken. Eerst lekker eten en dan de calorieën er samen met andere mensen vanaf wandelen.

ANDERE (BELANGRIJKE) WENSEN

COMMON GROUND

Wat is het volgende wat je gaat lezen? In het volgende deel worden conclusies getrokken en wordt beschreven waar de raakvlakken zijn voor Common Ground vanuit de wensen en zorgen van verschillende bewoners.

51

De opdracht was om input te krijgen van bewoners over de naam en invulling van het nieuwe park op de tunnel van de A9. Halverwege het project is een tussentijdse analyse uitgevoerd om de door bewoners genoemde hoofdthema’s te identificeren en thema’s te definiëren (zie bijlage 22). Daarnaast zijn alle gesprekken en digitale reacties geanalyseerd en ondergebracht bij de vier thema’s. Zo ontstaat er een helder beeld over wat de deelnemers graag en ook liever niet in het park zien. Op basis van dit beeld vonden we de Common Ground.

CONCLUSIE COMMON GROUND HET PROCES

Common Ground Als men zoekt naar de Common Ground is er altijd sprake van een gulden middenweg. Daarin zijn wij op zoek gegaan naar harmonie. Wat is de stem van Zuidoost? Wat is het belang van de bewoners en waarom is dat zo belangrijk? Er zijn verschillende parkgangers. Mensen die bijvoorbeeld willen feesten in een park of mensen die in stilte door het park lopen, ontspannen en van de rust genieten. Hoe zorg je er dan voor dat de feestganger en de wandelaar beiden kunnen profiteren van het park? Door gebieden in te richten aan de hand van de wensen en behoeften van de bewoners. En deze zo in te delen, dat er voor ieder wat wils is. Enerzijds, betekent dit dat het park een groene plek moet zijn waar mensen tot rust kunnen komen en waar de natuur zijn gang kan gaan. Anderzijds, is er de behoefte om de ‘ziel van Zuidoost’ te eren door middel van kunst, cultuur, muziek en sport. Het nieuwe park en de bewoners vragen om een divers aanbod en diverse voorzieningen. Dit nieuwe park is een plek die Zuidoost kan verbinden, die jong en oud samen kan laten spelen, musiceren, tuinieren of wandelen. Dit betekent dat de sfeer en identiteit van groot belang zijn voor de manier waarop dit park uiteindelijk gebruikt wordt. Dit is een kans voor Zuidoost om letterlijk de Common Ground verder te stimuleren. Zuidoost wil leren, ontmoeten en ontspannen.

Dit betekent dat er duidelijk moet worden gecommuniceerd over de parkinrichting en programmering. Zodat de bewoners de indeling van het nieuwe park en de regels die dat met zich meebrengt begrijpen. Het is goed om alvast zichtbaar te maken in de openbare ruimte, hoe de indeling van het park eruit komt te zien. Met verfrissende communicatie en visualisatie. Zo voelen de bewoners zich gehoord en begrepen.

Groeninrichting Mensen willen open natuurlijke ruimtes, die goed worden onderhouden. Er is vraag naar een natuurlijke plek voor ontspanning. Een plek waar de natuur kan gedijen, waarbij gesproken wordt over wilde planten en dieren. Ook is er behoefte aan educatie over groeninrichting zoals een boerderij en eetbare planten. Bewoners willen wat meer accent op ruwe natuur, maar ook goede verbindingen (lopen, fietsen, transport). Zodat het park evenwichtig gebruikt kan worden, zowel in combinatie van de natuur en uitvoering van programma door de mensen. De meeste mensen zijn het er wel over eens dat de flora 54

en fauna rijkelijk vertegenwoordigd zou moeten zijn in het nieuwe park. Idealiter is er sprake van een park met rustige ontspannen gebieden die afgewisseld worden met groene gebieden waar de mens gebruik van kan maken en van kan leren.

Kunst, Muziek en Cultuur Voor kunst, muziek en cultuur waren de hoofdthema’s muziek, educatie en samen tijd doorbrengen. Bewoners willen dat kunst een hulpmiddel is voor educatie en recreatie. Ook is het belangrijk dat de sfeer en inhoud de ‘ziel van Zuidoost’ weerspiegelen wat terugkomt in een eventuele biënnale over het stadsdeel.

Men wilt dat er festivals worden gehouden, maar graag kleinschalig met bijvoorbeeld akoestische muziek. In ieder geval niet te dicht op de woningen. Mensen ervaren last van de festivals die in het Gaasperpark gehouden worden. Silent disco is een oplossing voor geluidsoverlast, stellen andere bewoners voor. En bijvoorbeeld een bordje ‘na 22:00 uur stilte ajb’. Het zou prettig zijn als hierop wordt gehandhaafd. De gemeenschappelijke grond ligt tevens in een theaterplek waar ook buitenfilms kunnen worden vertoond.

Sport, Spel en Bewegen Bewoners wensen sportvoorzieningen met aansluitend goede programmering. Zowel jongeren als ouderen zijn op zoek naar speel(tuin)mogelijkheden, voor zichzelf of de kids. Er is een wens om sport-, speel- en beweegruimtes als gehele gemeenschap te kunnen gebruiken en ze dus zo in te richten dat ze door meer dan één doelgroep gebruikt kunnen worden. Het hoeft geen sportpark te worden, zoals het Nelson Mandelapark, want dat is er al in Zuidoost. Maar wel fijne routes om te skaten, skeeleren, wandelen of fietsen, met goede verbindingen met de andere groengebieden en goede ingangen. Met sporten van parkour, tot skaten, padel en tennis. Echter, is er ook een groep mensen die aangeeft dat zij het park liever zien zonder sportgelegenheden.

in het park. Het wordt prettig gevonden als er kassen zijn en er op hoogte groentes verbouwd kan worden, zodat de ouderen niet zoveel hoeven te bukken. Zuidoost wil een plek om samen te komen en te leren over de natuur als gemeenschapsgrond met plukroutes, zodat het park ‘eetbaar’ is.

Andere belangrijke wensen Voor andere wensen wordt er gepleit voor ontmoetings-, eet- en zitplekken. Met duidelijk onderscheid tussen gebieden. De netheid en veiligheid in het park wordt belangrijk gevonden. Bewoners geven aan dat mensen zich verantwoordelijk moeten voelen voor hun eigen rommel. Andere voorzieningen zoals waterpalen en toiletten worden door de bewoners genoemd als een manier om het park gebruiksvriendelijker te maken. Qua energie en sfeer wensen de bewoners van Zuidoost een inclusief park dat voor iedereen toegankelijk is. Een park om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en tijd door te brengen. De ene helft zegt wel BBQ, de andere helft pleit voor geen BBQ. Verbieden heeft geen zin in Zuidoost. Het is beter om dit soort voorzieningen te reguleren op vaste plekken in het park, om overlast te voorkomen. De wensen en behoeften van de bewoners komen samen in de behoefte aan een plek waar iedereen zich veilig en geaccepteerd voelt.

Stadslandbouw Voor stadslandbouw willen bewoners beschermde plekken in het park om te tuinieren. Bewoners stellen voor dat plekken om te tuinieren hand in hand gaan met educatie en bewustwording over tuinieren. Ook willen bewoners leren over duurzaamheid en samenwerken als gemeenschap om zelfvoorzienend te worden. Anderen zien liever geen moestuinen die openbaar toegankelijk zijn, maar wel als het wat beschutter is of als er in ieder geval een vorm van sociale controle is. Openheid wordt ook belangrijk gevonden

Wat is het volgende wat je gaat lezen? In het laatste deel van het rapport vind je de referenties en bijlagen met alle genoemde parknamen, wensen en bezwaren. Ook de complete voorstellen van de parkvrienden zijn hier te vinden. Daarnaast is er informatie over het proces, feiten en cijfers en zijn alle deelnemers in de bijlagen opgenomen.

55

56

REFERENTIES City of Chicago (2021). Crown Fountain in Millennium [Webpagina]. City of Chicago. Opgehaald maart 30 2021, van https://www.chicago.gov Jahoda, G. (1954). A Note on Ashanti Names and Their Relationship to Personality. [Elektronische versie]. British Journal of Psychology, 45(3), 192-195. Joanna (2015). Luxembourg - The History [Webpagina]. Jardin. Opgehaald mei 18 2021, van https://www.jardin.co.nz Pakt (2021). Our story [Webpagina]. Pakt Antwerpen. Opgehaald mei 18 2021, van https://www. pakt-antwerpen.be/en/our-story Takano Landscape Planning Co., Ltd. (2021). Tokachi Ecology Park [Webpagina]. Takano Landscape Planning Co., Ltd. Opgehaald mei 18 2021, van http://www.tlp.co.jp Valsiner, J. (2000). Culture and Human Development. Great Britain: Sage Publications. Van der Schans, J.W. (2010, september). Urban Agriculture in the Netherlands. RUAF, 24, 40-42. Opgehaald ,eo 18 2021, van https://edepot.wur.nl Wageningen University & Research (2021). Urban agriculture: sustainable green energy [Webpagina]. Wageningen University & Research. Opgehaald mei 18 2021, van https://www.wur.nl