1. Initiatiefvoorstel 'Onze stad, Ons geld' van het lid Broersen (Volt)

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van Datum vergadering Nummer Directie Van Datum Portefeuille Agendapunt

Nummer Directie J. Broersen 20-11-2024 Portefeuillenaam Agendapunt

Onderwerp Instemmen met het initiatiefvoorstel Onze stad, ons geld van het lid Broersen

De gemeenteraad van Amsterdam besluit 1. In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: a. Op stadsbreed niveau aan de slag te gaan met participatief begroten en voorbeeld te nemen aan de beschreven 6 fases in dit voorstel; i. Fase 1 - Idealisatie en co-constructie. ii. Fase 2 - Projectvoorstellen indienen voor preselectie. iii. Fase 3 - Co-constructie tussen verschillende projectvoorstellen en proces van officiële indiening. iv. Fase 4 - Technische evaluatie aan de hand van afgesproken criteria. v. Fase 5 - Promotie van projecten. Online en persoonlijk stemmen staat open voor alle Amsterdammers. Winnende projecten worden aangekondigd en toegevoegd aan de begroting van het volgende fiscale jaar en wordt ingestemd door de gemeenteraad. vi. Fase 6 - De uitvoering van projecten begint en Amsterdammers kunnen de voortgang volgen. b. Hierbij de volgende uitgangspunten in acht te nemen zoals omschreven in dit voorstel: i. Budget ii. Inclusiviteit en toegankelijkheid iii. Cocreatie iv. Haalbaarheid en criteria v. Grootstedelijk karakter van projecten vi. Diversiteit en representativiteit (Geloot burgerpanel) vii. Transparantie en verantwoording

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 2 van 13

viii. Evaluatie c. Hiervoor € 7 miljoen beschikbaar te stellen, inclusief ambtelijke inzet, procesondersteuning, vergoedingen voor deelnemers en facilitaire kosten; d. Dit te financieren uit de verwachte € 20 miljoen extra inkomsten uit de toeristenbelasting over 2024, door € 7 miljoen bij de voorjaarsnota 2025 te bestemmen voor stadsbreed participatief begroten.

Wettelijke grondslag artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 3 van 13

Initiatiefvoorstel “When you take power from the City Chamber and the technocracy, and take the debate directly to the population, the priority is always going to be what makes most sense for those people. It is their livelihood.”1

2000)

- Raul Pont, burgemeester van Porto Alegre (1997–

Het vertrouwen van Amsterdammers in de overheid is laag. We leven in een periode waar veel mensen niet het gevoel hebben dat er naar ze geluisterd wordt of dat ze een stem hebben in beslissingen die van groot belang zijn voor de stad. Weinig mensen gingen naar de stembus, de opkomst voor de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam was in 2022 historisch laag. Dit wantrouwen is niet zonder consequenties. De kloof tussen de overheid en de bewoners groeit, en dat is niet alleen slecht voor de stad, maar ook voor de sociale verbinding tussen Amsterdammers2. Er leeft een verlangen naar betrouwbaarheid en betrokkenheid; zien en voelen dat je stem gehoord wordt en dat je bijdrage ertoe doet. Deze context maakt de uitdaging waarvoor we staan duidelijk: hoe brengen we vertrouwen terug en bouwen we aan een samenleving waar Amsterdammers zich gehoord, gezien en vertegenwoordigd voelen? Het vertrouwen van mensen in de overheid terugwinnen is geen eenvoudige opdracht. Niet voor niets luidt het gezegde dat vertrouwen te voet komt, en te paard gaat. Het herstellen van vertrouwen vraagt om een langdurige, responsieve aanpak waarin burgers niet alleen gehoord worden, maar ook merken dat hun input invloed heeft op beleid en besluitvorming.

3 Door zeggenschap te vergroten, transparantie te bieden en Amsterdammers direct te betrekken bij beleid, verkleinen we de afstand tussen overheid en inwoners en brengen we tevens Amsterdammers onderling dichter bij elkaar. Participatief begroten is een concrete invulling van deze ambitie. Het geeft Amsterdammers zeggenschap over een deel van de gemeentebegroting en hiermee meer inspraak in wat er gebeurt in hun straat, buurt en stad. In praktische zin biedt het proces van participatief begroten een gesprek tussen de bewoners van de stad, het ontwikkelen van plannen en het gezamenlijk nemen van beslissingen over waar het overheidsgeld aan besteed wordt. Amsterdammers zelf zijn vaak het best op de hoogte van wat er in hun stad leeft. Welke projecten zijn hard nodig? Waar moet meer geïnvesteerd worden? Welk initiatief draagt bij aan de toekomst van Amsterdam? Bij participatief begroten hoort gezamenlijk overleggen, discussiëren, vergaderen en stemmen. Het draagt op deze manier effectief bij aan democratisering en het politieke vertrouwen. Dit voorstel vraagt om stadsbreed participatief begroten door een deel van de begroting over te laten aan de Amsterdammers. Zo krijgen Amsterdammers meer te zeggen over het geld en hebben ze meer controle over projecten en doelen die van belang zijn voor henzelf en voor de ontwikkeling van de stad. Onze stad, ons geld.

1 https://files.wri.org/d8/s3fs-public/wrr-case-study-porto-alegre_1.pdf 2 https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/amsterdamse-burgermonitor-2023 3 https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2023-03/Naar-vertrouwen-in-een-betrouwbare-overheid.pdf

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 4 van 13

Het voorstel is het resultaat van een lang traject van gesprekken met verschillende betrokkenen uit de stad en uit het buitenland, en experts op het gebied van burgerparticipatie en democratische vernieuwing. Zo spraken wij bijvoorbeeld met Democracy Agency, Ma.ak020, Meer Democratie en Bureau Burgerberaden. Allemaal organisaties die zich inzetten voor het versterken van democratische processen door middel van burgerparticipatie. Verder spraken we met een bestuurder in Antwerpen die participatief begroten in de praktijk heeft gebracht en een inwoner in Parijs die betrokken is geweest bij het indienen van een project voor Le budget participatif. Tot slot spraken we met verschillende Amsterdammers die betrokken waren bij de buurtbudgetten.

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 5 van 13

Participatief begroten in het buitenland Internationaal succes Participatief begroten heeft internationaal al vele successen gekend. In meer dan honderd Europese steden is participatief begroten al een normale zaak, onder meer Sevilla, Parijs, Rome, Lissabon en Parijs maken al gebruik van het instrument. 4 Het instrument is van origine afkomstig uit Porto Alegre, Brazilië. Participatief begroten op stadsbreed niveau is daar een redding geweest voor haar inwoners in tijden van corruptie en politieke onwil. Andere landen in Europa hebben de methode van Porto Alegre overgenomen, en deze verder ontwikkeld naar de Europese context. Er zijn verschillende methodes voor participatief begroten. 5 Zo is het mogelijk om de gehele gemeentebegroting participatief in te richten zoals in Porto Alegre, of een begrotingsfestival op wijkniveau te organiseren zoals in Antwerpen. Hoe de methode wordt aangekleed en ingevuld heeft invloed op de werking van het participatief begroten en op de mate van zeggenschap voor de inwoners. Participatief begroten in Parijs In Parijs heeft het proces van participatief begroten de afgelopen jaren meerdere vormen aangenomen. Le budget participatif laat zien hoe verschillende vormen van participatief begroten mogelijk zijn en op wat voor manier het een stad in positieve zin kan veranderen.

Het omvat inmiddels vier verschillende stromingen die samen het participatief begroten vormen. Allereerst is er een stadsbreed proces waarin projecten, die het algemeen belang dienen, worden gekozen via een jaarlijkse stemming. Daarnaast zijn er twintig stadsdeelbudgetten, vergelijkbaar met de Amsterdamse buurtbudgetten, die plaatsvinden in elk van de 20 arrondissementen van Parijs. Verder ligt er ook nog een bijzondere focus op participatief begroten voor wijken met grote kansenongelijkheid, bedoeld om middelen te verdelen onder degenen die ze het hardst nodig hebben. Tot slot is er een speciaal participatief begroten proces voor jongeren en scholen, wat plaatsvindt in alle openbare scholen op basisschool-, middelbare school- en lyceumniveau. Parijs benadrukt hier het belang van het betrekken van jongeren bij het besluitvormingsproces en het vroeg betrekken bij de politiek. Het proces voor het bepalen van de stadsbrede begroting is zo ingestoken dat iedereen mee kan doen door middel van veel verschillende workshops en bijeenkomsten. Deze gaan over verschillende overkoepelende thema’s zoals zorg, klimaat, onderwijs, cultuur en economie. Participatief begroten in de praktijk In de praktijk is participatief begroten in Parijs een jaarlijks proces waarbij mensen projectvoorstellen kunnen doen en dit begint met de indieningsfase in januari en februari.

Parijzenaren kunnen vanaf dit moment plannen indienen en dit gebeurt op de overkoepelende website Decider.Paris.fr. Op deze site kunnen Parijzenaren op stads- én buurtniveau hun ideeën indienen. Dit kan variëren van ondersteuning voor dak- en thuislozen tot meer groen in de stad. Deze voorstellen worden vervolgens onderworpen aan een proces van co-constructie met ambtenaren en een collectieve discussie, gevolgd door een technische evaluatie om de haalbaarheid en de impact van elk project te waarborgen. -Yves Cabannes: “Out of the 400 plus projects voted over the last 3 years, Solidarity with the Homeless, the first choice of Parisians in 2016, is probably one of the most 4 https://onlinelibrary-wiley-com.proxy.uba.uva.nl/doi/epdf/10.1111/j.1468-2427.2008.00777.x 5 https://onlinelibrary-wiley-com.proxy.uba.uva.nl/doi/epdf/10.1111/j.1468-2427.2008.00777.x

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 6 van 13

innovative. It clearly indicates that participatory budgeting can kick off solidarity and radical ideas to address homelessness as an unsolved problem in most cities, primarily large ones, because of the lack of adapted policies illustrates once again the idea that participation and participatory budgeting are turning individuals into citizens able to prioritize humanitarian and rights-based issues, instead of starting with projects that would selfishly benefit them, their families, or their neighbors. It substantiates the hope that another city is possible with participatory budgeting.” 6 De projecten doorlopen verschillende fases, waaronder een technische beoordeling door ambtenaren en goedkeuring door commissies op stadsniveau die bestaan uit een mix van burgervertegenwoordigers, politici, en ambtenaren. Hierna begint het echt werk; Parijzenaren moeten campagne gaan voeren voor hun ideeën. De promotie- en campagnefase geeft de goedgekeurde projecten de kans om steun te verzamelen onder de Parijzenaren. In september wordt een open stemproces gehouden, waarbij alle inwoners van Parijs kunnen stemmen op de projecten die zij het meest waardevol vinden. De winnende projecten worden dan later in het jaar aangekondigd en opgenomen in de begroting van het volgende fiscale jaar, waarbij de gemeenteraad de uiteindelijke beslissingen goedkeurt.

De Amsterdamse buurtbudgetten Huidig beleid - Effect buurtbudgetten Amsterdam werkt al een langere tijd met een beperkte vorm van participatief begroten. Buurtbudgetten hebben in Amsterdam al aanzienlijk bijgedragen aan het vergroten van lokale democratie, participatie en betrokkenheid. De evaluatie van de buurtbudgetten bevestigt daarom ons betoog voor een verdere uitbreiding van participatief begroten. Bewoner Noord: “Ik heb bewoners zien veranderen. De gemeente Amsterdam gaat mij echt geen geld geven, naar: wow ik ga ervoor.”7 De stedelijke evaluatie van de buurtbudgetten laat een aantal belangrijke punten zien. Uit de evaluatie blijkt onder andere dat de buurtbudgetten over het algemeen positief worden ontvangen. Amsterdammers voelen zich meer betrokken en ervaren een gevoel van eigenaarschap en trots. Nieuwe ontmoetingen tussen bewoners dragen bij aan de sociale cohesie in de buurt. Bovendien voelen Amsterdammers zich door de buurtbudgetten medeverantwoordelijk voor de projecten wat het gemeenschapsgevoel versterkt. Deze positieve uitkomsten bevestigen waarom het belangrijk is deze lijn in het participatief begroten door te trekken. Bewoner Zuidoost: “Juist in een buurt (zoals Gein) waarvan men dacht ‘daar is het wel goed en gaat het goed’ brachten buurtbudgetten juist problemen in de wijk op kaart (problemen werden zichtbaar, door de ideeën die mensen aandragen).

De wijk werd daardoor sterker.”8

6

Emeritus Professor of Development Planning, University https://budgetparticipatif.paris.fr/bp/plugins/download/PB_in_Paris.pdf

College

London,

Yves

Cabannes

7 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief 8 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief

(2017)

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 7 van 13

Om verder te kunnen met het uitbreiden van participatief begroten, is het van groot belang de kritiekpunten en aanbevelingen uit de evaluatie te analyseren en mee te nemen. Ten eerste benadrukt de evaluatie het belang van inclusiviteit. Het is goed om meerdere manieren aan te bieden om ideeën in te dienen, zodat ook de mensen met taalbarrières of beperkte digitale vaardigheden mee kunnen doen. Ten tweede is gebleken dat er behoefte is aan meer ondersteuning gedurende het hele proces. Bewoners moeten beter begeleid worden bij zowel het indienen als uitvoeren van hun ideeën. Bewoner Weesp: “De gemeente Amsterdam moet ervoor zorgen dat initiatieven goed onderhouden worden en dat plannen die haalbaar zijn, worden opgenomen in het beleid voor langdurige effecten.”9 Daarnaast wordt het huidige systeem als bureaucratisch en complex ervaren. Het is van belang dat het democratiseringsproces vereenvoudigd wordt, zodat succesvolle ideeën makkelijker opgeschaald en doorgevoerd kunnen worden. Het laat zien dat participatief begroten een lerend proces is, dat elk jaar verbeterd moet en kan worden.

Bewoner Noord: “De gemeente Amsterdam kan weinig op grotere schaal uitvoeren, bijvoorbeeld rondom het illegaal dumpen van afval”10 Ten slotte is er kritiek dat het systeem te veel gericht is op kleinschalige, zichtbare projecten zonder echte structurele veranderingen, wat we juist in deze tijd zo hard nodig hebben. Deze aanbevelingen pleiten niet voor het stoppen of afschaffen van de buurtbudgetten, maar bevestigen de noodzaak het systeem uit te breiden en hiermee te verbeteren, zodat het beter aansluit bij de behoeften van de Amsterdammer en de gemeente. Van buurtbudgetten naar stadsbreed participatief begroten Amsterdam staat voor grote uitdagingen, zoals de klimaatcrisis, de energietransitie, het woningtekort en groeiende ongelijkheid. Het is daarom belangrijk dat burgers niet alleen meebeslissen over de besteding van overheidsgeld op buurtniveau, maar ook over bredere thema’s. Stadsbreed participatief begroten kan worden ingezet voor grootstedelijke projecten die de hele stad kunnen veranderen en bijdragen aan een betere toekomst. Dit zorgt ervoor dat belangrijke beslissingen breed worden ondersteund, makkelijker kunnen worden uitgevoerd en dat de hele gemeenschap de gevolgen ervan voelt en draagt.11121314 Participatief begroten kan de democratie ondersteunen in een tijd waarin mensen vaak verdeeld zijn en niet veel vertrouwen hebben in de overheid.

Deze manier van werken geeft iedereen een kans om mee te praten, verschillen te overbruggen en samen te komen, wat zorgt voor gesprekken waar iedereen aan mee kan doen. Dit helpt om de afstand kleiner te maken, het makkelijker te maken om mee te doen en om elkaar beter te begrijpen. Hoe mensen denken over de overheid, politiek en gemeenschap kan hierdoor veranderen. 9 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief 10 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief 11 https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/documenten/1-PCL-rapport-Bouwen-aan-vertrouwen.pdf 12https://wbs.nl/sites/default/files/2021-04/06.%20M%20v%20Muijen_Lessen%20van%20de%20Franse %20burgerklimaattop_SD_2021_2.pdf

13 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-5bb66205-5bb3-4dbd-b556-73a2be4793a6/pdf 14 https://files.wri.org/d8/s3fs-public/wrr-case-study-porto-alegre_1.pdf

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 8 van 13

Al met al is het duidelijk: Amsterdammers hebben het recht om deel te nemen aan de besluitvorming over toekomstige ontwikkelingen en plannen. Juist in deze tijd. En het is onze verantwoordelijkheid om dit te realiseren. Daarom stelt de fractie van Volt voor om stadsbreed participatief begroten in Amsterdam in te voeren. In ons voorstel pakken we de kritiek op de buurtbudgetten aan en nemen we de lessen mee uit de jarenlange ervaring met participatief begroten in vergelijkbare steden. Uitgangspunten stadsbreed participatief begroten in Amsterdam Zoals we al eerder zeiden is het erg belangrijk hoe het stadsbreed participatief begroten wordt aangekleed en wordt ingevuld. Dit heeft enorme invloed op de werking van het participatief begroten en de mate van democratie en zeggenschap van de inwoners. Om dit te waarborgen, hebben we uitgangspunten opgesteld voor ons voorstel voor stadsbreed participatief begroten in Amsterdam. Budget - Het bedrag dat wordt vrijgemaakt voor stadsbreed participatief begroten moet significant genoeg zijn om impactvolle projecten mogelijk te maken, maar binnen de financiële mogelijkheden van de stad blijven. Inclusiviteit en toegankelijkheid - Het huidige systeem, de buurtbudgetten, wordt als bureaucratisch en complex ervaren, wat het moeilijk maakt voor bewoners om hun ideeën effectief in te dienen en uit te voeren.

Bij het participatief begroten in Antwerpen is dit ondervangen door fysieke bijeenkomsten te organiseren. We stellen daarom voor om voldoende middelen en ondersteuning beschikbaar te stellen om alle Amsterdammers de kans te geven deel te nemen aan het proces. Dit omvat het organiseren van workshops en bijeenkomsten in verschillende wijken, evenals het bieden van online en offline mogelijkheden om projectideeën in te dienen. - Speciale aandacht moet worden besteed aan het bereiken van ondervertegenwoordigde groepen, zoals mensen zonder internettoegang, met een taalachterstand, en anderen die mogelijk barrières ervaren bij deelname. Cocreatie - Cocreatie is een belangrijk onderdeel van het proces. Dit betekent dat projectvoorstellen in samenwerking met verschillende belanghebbenden, waaronder bewoners, experts, en ambtenaren, worden ontwikkeld en verfijnd. Deze samenwerking zorgt voor meer draagvlak en verbeterde projectvoorstellen die beter aansluiten bij de behoeften van de stad. Haalbaarheid en criteria - Alle ingediende projecten moeten voldoen aan de volgende criteria om in aanmerking te komen voor verdere evaluatie: - Het project moet het algemeen belang dienen en een impact hebben op de stad als geheel. - Het project moet binnen de bevoegdheden van de gemeente Amsterdam vallen.

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 9 van 13

-

-

Het project moet binnen het beschikbare budget passen en financieel haalbaar zijn. Tijdens de technische evaluatie wordt er ook gekeken naar de praktische uitvoerbaarheid van de projecten, inclusief technische haalbaarheid, juridische haalbaarheid en potentieel voor succesvolle implementatie.

Grootstedelijk karakter van projecten - Ingediende projecten moeten een grootstedelijk karakter hebben, wat betekent dat ze een significante impact hebben op de stad als geheel en het welzijn van een brede groep bewoners verbeteren. Diversiteit en representativiteit (Geloot burgerpanel) - Ook bij het Le budget participatif in Parijs was het een uitdaging om een diverse groep Parijzenaren te benaderen om mee te doen. Verschillende stemmen spraken over een geloot panel om dit goed te waarborgen. Dit willen we meenemen naar het stadsbreed participatief begroten in Amsterdam. Om ervoor te zorgen dat de projectplannen zo breed mogelijk gedragen worden, wordt er een geloot burgerpanel ingevoerd. Dit panel bestaat uit een willekeurige en representatieve steekproef van Amsterdammers, die meedenken en beslissen over de ingediende projecten. Dit zorgt voor een breed scala aan perspectieven en zorgt ervoor dat verschillende mensen uit de stad vertegenwoordigd zijn. De leden in dit panel kunnen ook hun eigen omgeving aansporen om plannen in te dienen en zo functioneren als ambassadeurs. Transparantie en verantwoording - Alle fases van het participatief begroten proces moeten transparant zijn. Dit omvat het openbaar maken van de criteria voor selectie en afwijzing van projecten, maar ook de resultaten van de technische evaluaties en impactanalyses.

- De voortgang van winnende projecten moet regelmatig worden bijgehouden en openbaar worden gemaakt, zodat Amsterdammers kunnen zien hoe hun gekozen projecten vorderen. Evaluatie - Na de implementatie van de winnende projecten moet er een grondige evaluatie plaatsvinden van het gehele proces van participatief begroten. Hierbij worden de ervaringen van deelnemers en de effecten van de projecten meegenomen. - Op basis van deze evaluatie worden waar nodig aanpassingen gedaan om het proces te verbeteren en te zorgen voor een nog effectievere en inclusievere participatie in de volgende cyclus.

Stappenplan stadsbreed participatief begroten in Amsterdam

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 10 van 13

De eerder genoemde uitgangspunten moeten de basis vormen voor hoe stadsbreed participatief begroten in Amsterdam wordt uitgewerkt. De fases in dit hoofdstuk vormen samen het uitvoeringsplan. Fase 1: Idealisatie en co-constructie In deze voorbereidende fase kunnen de Amsterdammers hun stadsbrede projecten of ideeën online indienen. Op dit moment is er een buurtbudget in elk stadsdeel en wordt dit ook op een aparte manier uitgevoerd per stadsdeel. Naar aanleiding van de aanbeveling uit de stedelijke evaluatie buurtbudgetten om het democratische proces te vereenvoudigen 15, stellen wij voor om het proces van stadsbreed participatief begroten te stroomlijnen met de buurtbudgetten van alle stadsdelen. Het uiteindelijke doel moet zijn om een overkoepelende website te maken waarop mensen zowel voor projecten op stadsniveau als buurtniveau hun voorstellen kunnen indienen, naar voorbeeld van Parijs16. Dit kunnen volwaardige eigen initiatieven zijn, maar het mag ook betekenen dat Amsterdammers gewoonweg meer geld naar een bepaald onderwerp of probleem in de stad willen zien gaan. Projecten zijn georganiseerd in thema’s zoals: kwaliteit van leven; verkeer en mobiliteit; milieu; cultuur; onderwijs en jeugd; sport; solidariteit; hygiëne; preventie en veiligheid; slimme stad en nieuwe technologieën; burgerparticipatie; economie en werkgelegenheid; huisvesting; en anders.

Om bewoners te helpen bij deze eerste stap, biedt de stad regelmatig workshops, groepen en individuele ontmoetingen aan in de wijken, en hulpmiddelen om mensen te helpen bij het ontwikkelen van hun projecten of ideeën en het gebruik van het online platform. Deze workshops en ontmoetingen zijn erg belangrijk voor inclusie. Het stelt mensen in staat die geen toegang hebben tot internet, die niet goed zijn met ICT, die laaggeletterd zijn of zich niet op hun gemak voelen bij schrijven, om deel te nemen. Fase 2: Projecten indienen voor preselectie Inwoners kunnen na de overleggen in de stad projectvoorstellen indienen, online of op papier, waarna ze in het gecentraliseerde digitale platform worden ingevoerd. Projecten worden gecategoriseerd op thema en ondergaan een voorselectie op basis van haalbaarheid. Er zijn drie criteria voor deelname en vier criteria voor succes. Om in aanmerking te komen, moet het project: 1. Het algemeen belang en de hele stad dienen; 2. Binnen de bevoegdheden van de stad vallen; 3. Onder het toezicht van het budget vallen en uitvoerbaar zijn. Om de kans op succes van een project te vergroten (goedkeuring door ambtenaren en selectie door kiezers), moet het de volgende principes volgen: 1. Ontvankelijk: het project moet voldoen aan de toelatingscriteria (zie de 3 bovenstaande items); 2.

Concreet: het project moet in concrete termen worden beschreven met specifieke doelstellingen en middelen om deze te bereiken; 3. Uitvoerbaar: het project moet financieel, praktisch en juridisch haalbaar zijn. 4. Breed toepasbaar/inclusief: het project moet reageren op een aangetoonde gemeenschappelijke behoefte. Fase 3: Projecten indienen en co-constructie

15 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14465515/1#search=%22evaluatie%20buurtbudget%22 16 https://decider.paris.fr/decider/jsp/site/Portal.jsp

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 11 van 13

Na de preselectie gaan projecten een fase in van "co-constructie en collectieve discussie". Projecten worden in workshops verfijnd, samengevoegd en eventueel aangepast om overbodigheid te verminderen en coherentie te waarborgen. Deze workshops brengen projectmakers, experts, een gelote groep Amsterdammers (het burgerpanel) en eventueel organisaties zoals de buurtplatformen samen om consensus te bereiken. Dit gebeurt zowel online als fysiek. Eventuele wijzigingen in het oorspronkelijke voorstel – inclusief verbeteringen of samenvoegingen – moeten gezamenlijk worden overeengekomen. Voor projecten op stadsniveau kan het college samenkomen met de projectleiders en bewoners om te overleggen over de voorstellen. Het grootste doel hiervan is om het aantal projecten te verminderen zodat het stemproces legitiemer wordt. Fase 4: Technische evaluatie Hierna ondergaan de definitieve voorstellen een grondige technische evaluatie door de ambtenaren en uitvoerende diensten van de stad. Bij deze evaluatie wordt ook direct openbaar inzichtelijk gemaakt wat de impact is. Afgewezen projecten worden ook duidelijk en transparant toegelicht aan de organisatoren en de redenering wordt op de website geplaatst. Fase 5: Stemming en uitslag De goedgekeurde projecten worden online aangekondigd. Gedurende een bepaalde tijdsperiode is de stemming open voor alle Amsterdammers.

Indieners kunnen worden aangemoedigd om de projecten te promoten, zodat zo veel mogelijk Amsterdammers gaan stemmen. In het meest ideale geval, vindt het stemmen op de stadsbrede projecten tegelijkertijd plaats met het stemmen op de buurtbudgetten. Zo creëren we een paraplumodel waarin alle verschillende vormen van participatief begroten in de stad samenkomen. Stemmen vindt online plaats of persoonlijk op aangewezen locaties in buurten. Amsterdammers kunnen stemmen op maximaal tien projecten, met maximaal vijf op stadsniveau en vijf op stadsdeelniveau. De uiteindelijke lijst met geselecteerde projecten is gebaseerd op de stemresultaten. Fase 6: Implementatie van projecten en evaluatieproces De winnende projecten worden uitgevoerd door het college. Hoewel de oorspronkelijke projectontwerpers kunnen worden geraadpleegd door het college, gebeurt dit enkel wanneer zij nodig zijn en gebeurt dit niet systematisch. Projectontwerpers en Amsterdammers kunnen op de hoogte blijven van de voortgang. Na afloop wordt het proces uitgebreid geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd.

Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 12 van 13

Ons voorstel, stadsbreed participatief begroten in Amsterdam Waar Porto Alegre de basis legde voor participatief begroten, haalde Parijs participatief begroten naar Europa en stak het in een modern jasje. Wij willen stadsbreed participatief begroten in Amsterdam. Stadsbreed participatief begroten vergroot het zeggenschap en eigenaarschap en brengt verschillende Amsterdammers bijeen om samen te besluiten wat het beste is voor de stad. Onze stad, ons geld. Daarom doen wij het volgende voorstel: Het college van burgemeester & wethouders het volgende te verzoeken: 1) Op stadsbreed niveau aan de slag te gaan met participatief begroten en voorbeeld te nemen aan de beschreven 6 fases in dit voorstel; a) Fase 1 - Idealisatie en co-constructie. b) Fase 2 - Projectvoorstellen indienen voor preselectie. c) Fase 3 - Co-constructie tussen verschillende projectvoorstellen en proces van officiële indiening. d) Fase 4 - Technische evaluatie aan de hand van afgesproken criteria. e) Fase 5 - Promotie van projecten. Online en persoonlijk stemmen staat open voor alle Amsterdammers. Winnende projecten worden aangekondigd en toegevoegd aan de begroting van het volgende fiscale jaar en wordt ingestemd door de gemeenteraad. f) Fase 6 - De uitvoering van projecten begint en Amsterdammers kunnen de voortgang volgen.

2) Hierbij de volgende uitgangspunten in acht te nemen zoals omschreven in dit voorstel; a) Budget b) Inclusiviteit en toegankelijkheid c) Cocreatie d) Haalbaarheid en criteria e) Grootstedelijk karakter van projecten f) Diversiteit en representativiteit (Geloot burgerpanel) g) Transparantie en verantwoording h) Evaluatie 3) Hiervoor € 7 miljoen beschikbaar te stellen, inclusief ambtelijke inzet, procesondersteuning, vergoedingen voor deelnemers en facilitaire kosten; 4) Dit te financieren uit de verwachte € 20 miljoen extra inkomsten uit de toeristenbelasting over 2024, door € 7 miljoen bij de voorjaarsnota 2025 te bestemmen voor stadsbreed participatief begroten.