1. Inbreng provincie Noord-Holland, Haarlemmermeer en Amsterdam t.b.v. commissiedebat Netcongestie en energie-infrastructuur.pdf

Tweede Kamer der Staten-Generaal Vaste Kamercommissie Klimaat en Groene Groei Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Datum Onderwerp

5 februari 2025 Inbreng provincie Noord-Holland, Haarlemmermeer en Amsterdam ten behoeve van het commissiedebat Netcongestie en energie-infrastructuur

Geachte leden van de Vaste Kamercommissie voor Klimaat en Groene Groei, Op 19 februari spreekt u in de commissie Klimaat en groene groei met minister Hermans over Netcongestie en energie-infrastructuur. Meerdere brieven op de agenda gaan over het oplossen van netcongestie. Vanuit Provincie Noord- Holland, gemeente Haarlemmermeer en gemeente Amsterdam maken wij ons grote zorgen na het lezen van het laatste Congestieonderzoek Noord-Holland van Tennet en Liander (eind december) over netcongestie in onze provincie. Dit zet gemeentelijke én nationale doelstellingen op het gebied van verduurzaming, economische groei, onderwijshuisvesting en woningbouw onder druk. Niet alleen toekomstplannen maar ook huidige leveringszekerheid komt nu in het geding. De belangrijkste conclusies uit het congestieonderzoek:  Op korte termijn kan in een groot deel van Noord-Holland geen ruimte gemaakt worden op het volle elektriciteitsnet. Dit betekent dat op veel plaatsen in de provincie ten minste de komende tien jaar wachtlijsten zijn voor grootverbruikers van elektriciteit, zoals bedrijven en maatschappelijke voorzieningen zoals scholen, zwembaden en supermarkten. Daardoor ontstaat er afbreukrisico voor gebiedsontwikkelingen.

 TenneT en regionale netbeheerder Liander zien ook dat er op basis van de huidige prognoses in de provincie vanaf 2026 in sommige gebieden overbelastingen kunnen ontstaan door de aanhoudende grote vraag naar elektriciteit. Zonder aanvullende maatregelen kan de netbeheerder het aansluiten van kleinverbruikers zoals woningen zelfs niet meer garanderen. Dat is een zorgwekkende ontwikkeling voor gemeente Haarlemmermeer, die samen met Amsterdam de grootste woningbouwbijdrage uit de MRA-regio levert. Daarnaast heeft deze overbelasting potentieel een grote impact voor de Amsterdamse Zuid-as en een deel van het Westelijk Havengebied, Schiphol en andere gemeentes in Noord-Holland Zuid (gemeentes als Haarlemmermeer, Haarlem, Zandvoort, Bloemendaal en Heemstede vallen ook in dit gebied). Om deze overbelastingen te voorkomen zijn onorthodoxe maatregelen nodig die momenteel door de netbeheerders worden onderzocht.

Er wordt door veel partijen samen met ons hard aan gewerkt aan oplossingen. Daar hechten wij veel waarde aan. Maar wij merken al een tijdje dat er een fout in het systeem zit. Het gaat erom dat schaars transportvermogen wordt vasthouden voor activiteiten die niet gaan plaatsvinden omdat er geen vergunning zal worden afgegeven. Geen partij heeft tot nu toe het mandaat om het gereserveerde transportvermogen terug te eisen van deze partij. Ook ontbreekt de mogelijkheid de positie van een dergelijke partij in de wachtrij af te waarderen vanwege beperkte realiseerbaarheid. Het is heel lastig om erachter te komen of en waar dit precies speelt omdat niemand deze (wachtrij)gegevens mag delen vanwege de energiewet. Het zou goed zijn als deze impasse doorbroken kan worden en u de minister hierover enkele vragen kunt stellen: 

Een deel van de netcongestie is administratief van aard. Dat komt omdat grote aanvragen, bijvoorbeeld van datacenters, reserveringen gedaan hebben die ze in de praktijk niet waar kunnen maken omdat gemeentes/provincie geen vergunning gaan verlenen. Dit terwijl één aanvraag van zo'n grootverbruiker vaak vergelijkbaar is met de aansluitcapaciteit van tienduizenden woningen. Momenteel mogen netbeheerders niet op dat criterium toetsen. Vindt de minister dat grote energie-intensieve partijen met een hoge impact op het energiesysteem, zoals datacenters, elektrolysers en batterijbedrijven zicht op een vergunning nodig zouden moeten hebben om een plek op de wachtrij van de netbeheerder te behouden? Is de minister bereid de mogelijkheden hiertoe te onderzoeken?



Vanwege gebrek aan transparantie in wachtlijsten en aanvragen die niet gedeeld mogen worden, is het heel lastig als overheid om goed bestuur te kunnen voeren en gerichte oplossingen te bieden. Overheden en netbeheerders mogen geen aanvraag- en vergunningsgegevens met elkaar delen. Wil de minister de netbeheerders toestemming verlenen om op vertrouwelijke basis de wachtlijst te kunnen delen met lokale overheden en de vergunningsverlener?



Als dit probleem wordt opgelost ontstaat er mogelijk ruimte op het (meest kritieke deel van het) Noord-Hollandse hoogspanningsnet waardoor de roep om onorthodoxe maatregelen in dat gebied minder wordt en de genoemde congestierisico's beter beheersbaar blijven. Voelt de minister de urgentie om op korte termijn tot een oplossing te komen gezien de ernst van de zaak? Er valt winst te behalen met het terugkrijgen van de vermogensreservering voor grootverbruikers die geen vergunning gaan krijgen. Hiervoor is het nodig mandaat te geven aan netbeheerders (bijvoorbeeld via een codewijziging van ACM). Staat de minister hiervoor open?

Een uitgewerkt voorbeeld ter illustratie Datacenters vragen om een aansluiting en transportvermogen bij de netbeheerder. De netbeheerder geeft dit uit op basis van het first come first serve principe. Datacenters vragen in een gemeente een vergunning aan bij het bevoegde gezag (meestal is de provincie dat). De Omgevingsdienst (OD) toetst de aanvraag aan het paraplu bestemmingplan van de gemeente waarin gesteld is dat er voor maximaal zoveel MW aan datacenters geplaatst kunnen worden. Het verstrekken van een vergunning voor een datacenter in die gemeente door de OD gebeurt op basis van het first come first serve principe, net zolang tot de x MW is bereikt. Vanaf dat moment krijgt een datacenter geen vergunning meer. Nu kan het voorkomen dat een datacenter wel vermogen heeft ontvangen van de netbeheerder maar geen vergunning krijgt van de OD. Dit leidt ertoe dat het schaarse transportvermogen wordt vastgehouden voor activiteiten die niet gaan plaatsvinden. Er zitten in de wetgeving twee hiaten: geen enkele partij heeft het mandaat om het gereserveerde transportvermogen terug te eisen van de datacenters. En informatieplicht: Ook is het heel lastig om er achter te komen of en waar dit precies speelt omdat noch de OD noch de netbeheerders deze (wachtrij)gegevens mogen delen.

Wij hopen dat u onze zorgen wilt delen met minister Hermans en dat we op korte termijn naar een oplossing kunnen toewerken zodat deze impasse wordt doorbroken. Met vriendelijke groet, Rosan Kocken, Gedeputeerde Energie, Provincie Noord-Holland Charlotte van der Meij, Wethouder Klimaat en Energie, Gemeente Haarlemmermeer Zita Pels, Wethouder Energietransitie, Gemeente Amsterdam