1. Herstelonderzoek bestuur Cheider.pdf

Stg. Joodse Kindergem. Cheider

Herstelonderzoek bestuur Herstelonderzoek

Datum vaststelling: 16 november 2022

Samenvatting

In 2020 hebben wij een vierjaarlijks onderzoek uitgevoerd bij Stichting Joodse Kindergemeenschap Cheider (hierna: Cheider), waarbij wij tekortkomingen hebben geconstateerd. We hebben met het bestuur afspraken gemaakt om de kwaliteit te verbeteren en de vastgestelde tekortkomingen op te heffen.

Bestuur: Stichting Joodse Kindergemeenschap Cheider Bestuursnummer: 78457 Sector: primair en voortgezet onderwijs Aantal scholen onder bestuur: 2

Wij hebben de kwaliteit tussen februari en juni 2022 opnieuw onderzocht en het bestuur heeft zich verbeterd. We beoordelen de kwaliteit van de besturing, kwaliteitszorg en ambitie van Cheider nu als Voldoende.

Totaal aantal leerlingen: 105 (peildatum: 1 oktober 2021)

Wat gaat goed? Alle drie de standaarden beoordelen we als Voldoende. Het bestuur heeft de kwaliteit en het financiële beheer op orde. Het bestuur heeft een visie op kwaliteit, heeft hiervoor ambities en doelen opgesteld en stuurt op het behalen daarvan. Er is een stelsel van kwaliteitszorg en een nieuwe werkwijze ingericht. Samen met het managementteam van de scholen lukt het hen om de basiskwaliteit van het onderwijs te waarborgen. Belangrijke partners, zoals het samenwerkingsverband en de ouders, worden betrokken bij het beleid van het bestuur. Ook heeft het bestuur bijna volledig voldaan aan de herstelopdrachten die het eerder van ons ontving. Het voldoet nu aan bijna alle eisen die de wet stelt. Wat kan beter? Het bestuur kan beter laten zien hoe hij zijn beleidsvoornemens in de praktijk realiseert en wat de verklaring is als dit (niet) lukt. Daarnaast kan er meer samenhang komen tussen de financiën en de organisatiedoelstellingen voor de langere termijn. Ook het bestuur zelf vindt dat er een aantal zaken zijn die beter kunnen. Zo kan binnen de scholen het taalbeleid beter en wil men daarvoor een verbeterplan opzetten. Ook heeft het bestuur aandacht voor het versterken van de ondersteuningsstructuur. Wij onderschrijven de noodzaak om deze verbeteringen door te voeren.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

2/21

Wat moet beter? Het jaarverslag mist informatie over wat het resultaat van het interne toezicht is. Daarnaast ontbreekt hoe de intern toezichthouder toezicht houdt op de doelmatige bestedingen van het geld dat Cheider van de Rijksoverheid ontvangt. We vertrouwen erop dat dit in het volgende jaarverslag wordt hersteld. Vervolg Het bestuur valt nu onder regulier toezicht. Wel voeren wij in het schooljaar 2022-2023 twee gesprekken met het bestuur om de kwaliteit en het financiële beheer te monitoren.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

3/21

Inhoudsopgave

1.

Opzet van het herstelonderzoek

5

2.

Resultaten herstelonderzoek bestuur

8

2.1. Besturing, kwaliteitszorg en ambitie

10

2.2. Afspraken over vervolgtoezicht

17

Reactie van het bestuur

19

3.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

4/21

1 . Opzet van het herstelonderzoek De Inspectie van het Onderwijs heeft tussen februari en juni 2022 een herstelonderzoek op bestuursniveau uitgevoerd bij Cheider. Dit onderzoek vindt plaats naar aanleiding van tekortkomingen die we hebben geconstateerd in drie met elkaar samenhangende onderzoeken, waaronder het vierjaarlijks onderzoek bestuur en scholen dat toen voor het eerst bij het bestuur is gedaan (rapport met datum vaststelling: 15 mei 2020). In dit herstelonderzoek staan de volgende onderzoeksvragen centraal: Waarborgt het bestuur met zijn (be)sturing de kwaliteit op de scholen en is er sprake van deugdelijk financieel beheer én heeft het bestuur ambities gericht op de verdere ontwikkeling van de scholen en draagt dit bij aan de kernfuncties van het onderwijs?

Aangepast financieel toezicht Cheider staat daarnaast sinds oktober 2013 onder aangepast financieel toezicht (hierna: AFT). Omdat Cheider onder AFT staat, verstrekt het bestuur elk kwartaal de laatste financiële cijfers aan de inspectie. Begin 2020 is voor het laatst het financieel beheer beoordeeld tijdens het vierjaarlijks onderzoek van de inspectie. Mede vanwege het herstelonderzoek wordt het AFT opnieuw beoordeeld. Herstelonderzoeken op schoolniveau In mei 2021 hebben beide scholen een herstelonderzoek op schoolniveau gehad. Bij die onderzoeken constateerden wij dat aan een groot deel van de herstelopdrachten is voldaan. Bij de basisschool was er geen sprake meer van wettelijke tekortkomingen, bij de school voor voortgezet onderwijs wel. De herstelopdrachten waarvan het bestuur nog niet heeft aangetoond dat het daar aan heeft voldaan, onderzoeken we in dit herstelonderzoek op bestuursniveau. Werkwijze en onderzoeksactiviteiten Het onderzoek richt zich op onderstaande standaarden op het niveau van het bestuur. Daarnaast spreken we vanuit het perspectief van de kernfuncties en het stelsel met het bestuur over zijn visie en ambities.

Standaard

Onderzocht

Besturing, Kwaliteitszorg en ambitie BKA1 Visie, ambities en doelen

●

BKA2 Uitvoering en kwaliteitscultuur

●

BKA3 Evaluatie, verantwoording en dialoog

●

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

5/21

Om de standaarden te kunnen beoordelen voeren we verificatieactiviteiten uit op school- en bestuursniveau.

Onderzoeksactiviteiten Om antwoord te krijgen op de onderzoeksvraag bezochten we op drie onderzoeksdagen de scholen, voerden we met verschillende gremia en functionarissen gesprekken en bestudeerden wij diverse documenten. Daarmee kregen we een compleet beeld van de besturing van het bestuur. Maatwerk en proportionaliteit Bij de herstelonderzoeken op schoolniveau in 2021 bleek dat het bestuur positieve ontwikkelingen liet zien. De borging van de sociale veiligheid was voldoende. Waar het gaat om het onderwijsaanbod over seksualiteit en seksuele diversiteit had de school belangrijke stappen gezet. Voor de basisschool was het aanbod voldoende en resteren er geen herstelopdrachten meer. Voor de school van het voortgezet onderwijs voldeed het onderwijsaanbod nog niet volledig aan de wettelijke eisen. Tijdens dit herstelonderzoek op bestuursniveau onderzoeken we onder meer hoezeer het lukt om deze kwaliteitsverbeteringen te bestendigen. Tevens bekijken we in hoeverre het bestuur onze aanbevelingen heeft opgevolgd. Gesprekken met diverse gremia en functionarissen Bij elk herstelonderzoek op bestuursniveau spreken we met het intern toezicht en het medezeggenschapsorgaan. Daarom voerden we gesprekken met het toezichthoudend deel van het bestuur en een vertegenwoordiging van de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraad.

Verder spraken we met de leden van het managementteam, omdat zij de schakel lijken tussen het bestuur en het lerarenteam. Over de betekenis en de effecten van de beleidswijzigingen in de praktijk spreken we de leraren biologie, leraren groep 7-8 van de basisschool, leraren van de onderbouw van het voortgezet onderwijs, de vertrouwenspersonen en zorgcoördinatoren.

Documentenanalyse Het bestuur stuurde ons de meest actuele documenten toe die input leveren om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvragen. Zo ontvingen wij onder meer het strategisch beleidsplan, de meerjarenbegroting, de school- en jaarplannen, de managementrapportages, gespreksverslagen, notulen van bestuursvergaderingen, de lesplannen en de evaluatie van ‘The Wonder of Becoming You’ en de recent ontwikkelde zogenoemde kwaliteitskaarten. Deze documenten bestudeerden we en kwamen in de verschillende verificatie-activiteiten ter sprake.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

6/21

Schoolbezoek: een kijkje in de onderwijspraktijk Om een beeld te krijgen van de dagelijkse onderwijspraktijk op het Cheider, bezochten we de scholen. Signalen In de voorbereiding van ieder onderzoek kijken we altijd naar eventuele signalen die bij de inspectie zijn binnengekomen. Soms heeft dat gevolgen voor de uitvoering van het onderzoek. Er zijn geen signalen over Cheider bij ons binnengekomen die opvolging vereisen. Leeswijzer In hoofdstuk 2 staan het eindoordeel op bestuursniveau en de oordelen op de standaarden uit het kwaliteitsgebied Besturing, kwaliteitszorg en ambitie. Ook de afspraken over het vervolgtoezicht zijn opgenomen in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 is de reactie van het bestuur op het onderzoek en rapportage opgenomen.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

7/21

2 . Resultaten herstelonderzoek bestuur In dit hoofdstuk geven we de resultaten weer van het herstelonderzoek op bestuursniveau. Samenvattend oordeel In onderstaande figuur zijn de resultaten samengevat. Te zien is wat het eindoordeel is op bestuursniveau en de oordelen op de standaarden.

We beoordelen de kwaliteit van de besturing, kwaliteitszorg en ambitie van stichting Joodse Kindergemeenschap Cheider als Voldoende. In het schooljaar 2022-2023 voeren wij wel twee gesprekken met het bestuur om de kwaliteitsverbetering te monitoren. Het bestuur en de inspectie hechten er beiden belang aan regelmatig bij te praten over de actuele stand van zaken. Alle drie de standaarden op bestuursniveau zijn als Voldoende beoordeeld. Het lukt het bestuur om met zijn (be)sturing de kwaliteit op de scholen te waarborgen. De ambities van het bestuur sluiten voldoende aan op de onderwijspraktijk van de scholen en dragen bij aan de kernfuncties van het onderwijs. Ook heeft het bestuur bijna volledig voldaan aan de herstelopdrachten.

Van aangepast financieel toezicht (AFT) naar basistoezicht Bij de door ons uitgevoerde herbeoordeling van het AFT hebben wij vastgesteld dat Cheider de financiële situatie heeft verbeterd. Wel moeten wij daarbij aantekenen dat het bijzondere en kleinschalige karakter van Cheider maakt dat het bestuur consequent en proactief moet blijven sturen op het beheersen van (financiële) risico’s. Een tegenslag bij een klein bestuur als Cheider kan namelijk al een grote impact hebben. Maar wij hebben gezien de bevindingen in ons onderzoek voldoende vertrouwen dat de continuïteit van het onderwijs binnen nu en twee jaar voldoende is gewaarborgd. De geprognotiseerde financiële kengetallen bevestigen dit beeld.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

8/21

Wij concluderen dat Cheider onder basistoezicht kan komen te staan. Dit rapport markeert het moment waarop wij constateren dat er sprake is van een redelijk perspectief op de financiële continuïteit. De inspectie volgt de verdere ontwikkeling van de financiële positie van het bestuur in beginsel via het reguliere toezicht, maar wel met afspraken (daarover meer in Hoofstuk 2.2. Afspraken over vervolgtoezicht). Context De stichting Joodse Kindergemeenschap Cheider vormt het bevoegd gezag van twee scholen, één basisschool en één school voor voortgezet onderwijs, en een kinderdagverblijf. De missie van Cheider is het aanbieden van zowel Joods-religieus als regulier bekostigd (profaan) onderwijs. De scholen kunnen getypeerd worden als traditioneel-orthodoxe Joodse scholen. Zoals we in het vorige hoofdstuk beschreven hebben, is het bestuur als Onvoldoende beoordeeld bij het vorige vierjaarlijks onderzoek in schooljaar 2019-2020. Ook de scholen waren toen Onvoldoende, maar zijn bij de herstelonderzoeken op schoolniveau in 2021 als Voldoende beoordeeld. Cheider stelt zich ten doel een leeromgeving te creëren waarin de leerlingen gemotiveerd worden om zich te ontwikkelen en op te groeien tot volwaardig lid van de Joodse gemeenschap in Nederland, dat een waardevolle bijdrage zal leveren aan de samenleving, vanuit de eigen levensbeschouwelijke waarden.

Cheider heeft enkele bijzondere kenmerken, voortvloeiend uit de levensbeschouwelijke richting. Zo heeft de school een eigen schoolsynagoge waar voorafgaand aan de lesdag het ochtendgebed plaatsvindt. Er is sprake van gescheiden onderwijs voor jongens en meisjes vanaf groep 4 voor de profane vakken en vanaf groep 5 voor de Joodse les. Naast regulier onderwijs wordt er onderwijs gegeven in de vakken Modern en Klassiek Hebreeuws en in vakken zoals Joodse geschiedenis, Bijbelse aardrijkskunde en Joods recht (o.a. Talmoed). Er zijn speciale veiligheidsvoorzieningen voor de personen en het gebouw. Het bestuur van Cheider ontvangt rijksbekostiging voor het profane onderwijs. Het Joods onderwijs wordt bekostigd uit de vrijwillige ouderbijdrage, eigen middelen en subsidies. De school voor voortgezet onderwijs heeft de status van uitzonderingsschool. De rechtsvorm van het Cheider is een stichting. Het bestuur van de stichting wordt gevormd door personen uit de Joodse gemeenschap die zich op vrijwillige basis inspannen om de doelstellingen van Cheider te realiseren. Het bestuur kent een functionele scheiding tussen het uitvoerend deel van het bestuur en het toezichthoudend deel van het bestuur.

De scholen van Cheider worden sinds januari 2022 geleid door een (interim-)managementteam, bestaande uit een hoofd basisonderwijs, hoofd voortgezet onderwijs, hoofd Joodse zaken, verandermanager Joods onderwijs en beleidsmedewerker.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

9/21

2.1. Besturing, kwaliteitszorg en ambitie In de onderstaande tabel geven wij de oordelen weer op de standaarden. Vervolgens geven we hier een toelichting op.

BKA1. Visie, ambities en doelen We beoordelen de standaard Visie, ambities en doelen als Voldoende. Het bestuur heeft een visie op kwaliteit, heeft hiervoor ambities en doelen opgesteld en stuurt op het behalen daarvan. Er is een stelsel van kwaliteitszorg en een nieuwe werkwijze ingericht die het bestuur in staat stelt om de basiskwaliteit van het onderwijs te waarborgen. Het bestuur heeft bijna volledig voldaan aan de herstelopdrachten die het eerder van ons ontving en voldoet nu aan bijna alle eisen die de wet stelt.

Cyclisch werken aan kwaliteitsverbetering Beide scholen werken cyclisch aan de kwaliteitsverbetering. Binnen de kaders van het strategisch beleidsplan van het bestuur en naar aanleiding van evaluaties, stellen de scholen gezamenlijk een jaarplan op. De kwaliteitsverbetering wordt integraal (tussen het profaan, Joods, basis- en voortgezet onderwijs) aangepakt. Het bestuur kan de begroting wel beleidsrijker maken en daarmee zorgen voor een betere koppeling tussen de financiën en de organisatiedoelstellingen voor de langere termijn. Stelsel van kwaliteitszorg is ingericht met een cruciale rol voor het managementteam Er is voor de sturing op kwaliteit een functionele verantwoordelijkheidsverdeling tussen de interne toezichthouder, het bestuur en de scholen afgesproken. Het vernieuwde managementteam (zoals toegelicht in hoofdstuk 2) speelt binnen het stelsel van kwaliteitszorg een cruciale rol. Het managementteam is voor het bestuur enerzijds het belangrijkste middel voor (be)sturing op onderwijskwaliteit en het is anderzijds de belangrijkste bron van informatie voor het bestuur. Het managementteam initieert op de scholen direct de verbetering van de onderwijskwaliteit. Hij heeft zicht op wat de scholen nodig hebben om de kwaliteit verder te verbeteren.

Met behulp van de planning-en-control-cyclus, de halfjaarlijkse managementrapportages en de maandelijkse overleggen met het managementteam haalt het bestuur actief informatie op over de

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

10/21

kwaliteitszorg op schoolniveau, het financieel beheer, de leerresultaten, het onderwijsproces, de veiligheid en het schoolklimaat. Tevens vinden er peilingen bij medewerkers, leerlingen en ouders plaats, waarmee hun opvattingen ook in beeld worden gebracht en worden benut als evaluatie-instrument. De analyses van een aantal recent uitgezette metingen moeten nog plaatsvinden. In de monitorgesprekken bespreken we deze. Door de kleinschaligheid van de scholen en de hechte Joodse gemeenschap zijn de lijnen kort, dus ook via informele kanalen ontvangt het bestuur de nodige informatie. Waar voorheen de informele lijn bepalend leek, is het nu de formele lijn. Leden van het managementteam zeggen dat het bestuur in de eerste plaats richting geeft, daarnaast op verschillende momenten kritische vragen stelt en, indien nodig, bijstuurt. Na een evaluatie heeft het bestuur besloten de ad-interim-constructie van het managementteam om te zetten naar een definitieve constructie. Het bestuur is voornemens om het managementstatuut aan te passen aan de werkelijke situatie.

Kwaliteitskaarten als borgingsdocumenten Sinds januari 2022 kiest het bestuur met zijn scholen voor een andere kwaliteitsaanpak. Gerealiseerde ontwikkelingen of bestaande afspraken worden vastgelegd in de zogeheten kwaliteitskaarten. Daarmee wordt voor elke professional duidelijk wat er van eenieder wordt verwacht. Daarnaast geven deze kaarten het bestuur zicht op de gemaakte afspraken, de te realiseren en gerealiseerde kwaliteit. De scholen zijn voornemens om in de nabije toekomst ambitiekaarten op te stellen die gaan fungeren als sturingsdocumenten. Met betrekking tot het gebruik van de kwaliteitskaarten, hebben we twee aanbevelingen. In de eerste plaats kan dit als evaluatief instrument sterker ingezet worden. Verder kunnen het bestuur en managementteam beter prioriteren, dus scherpere keuzes maken in wat men wel of niet wilt vastleggen. BKA2. Uitvoering en kwaliteitscultuur We beoordelen de standaard Uitvoering en kwaliteitscultuur als Voldoende. Het bestuur realiseert samen met de basisschool en de school voor voortgezet onderwijs de doelen voor kwaliteit, bevordert een kwaliteitscultuur en stuurt, waar nodig, tussentijds bij. Ook zorgt het bestuur dat belangrijke randvoorwaarden aanwezig zijn; het financieel beheer is nu in orde.

In gezamenlijkheid de kwaliteit verbeteren Er is binnen Cheider een op samenwerken, leren en verbeteren gerichte kwaliteitscultuur. Zoals we bij de vorige standaard al

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

11/21

beschreven, heeft het door het bestuur aangestelde nieuwe managementteam daar een groot aandeel in. Eén van de belangrijkste positieve veranderingen is dat de hoofden van afdelingen basisonderwijs, voortgezet onderwijs en Joods onderwijs, samen met de verandermanager Joods onderwijs en de beleidsmedewerker, intensief met elkaar samenwerken en kwaliteitsverbeteringen integraal doorvoeren. Ook leraren worden hier steeds meer actief bij betrokken. Kenmerkend vinden wij dat alle functionarissen die wij spraken (de intern toezichthouder, het bestuur, het managementteam en de leraren) een open houding hadden en de ambitie hebben dat de scholen zich verder verbeteren, waarin het belang van de leerlingen voorop staat. Ook spreekt men expliciet uit te willen voldoen aan de eisen die wet stelt.

Het bestuur voldoet aan herstelopdrachten en volgt aanbevelingen op Het bestuur kreeg de opdracht van de inspectie om een dekkend aanbod voor de kerndoelen 38 en 43 te realiseren. Hierin is het bestuur geslaagd. Leraren van de verschillende afdelingen (basisschool, school voor voortgezet onderwijs en het Joods onderwijs) werken samen met de betreffende afdelingshoofden om dit goed in de praktijk te brengen. Zo zijn er lesplannen gemaakt, zijn de lessen gegeven, is de lessenserie met elkaar geëvalueerd en is de evaluatie ook op papier gezet. Daarin zijn ook verbeterpunten voor het volgende schooljaar opgenomen. Het bestuur krijgt hierdoor zicht op de voortgang van deze kwaliteitsverbetering. Ook heeft het bestuur in het concept-jaarverslag van 2021 zich verantwoord over enkele afwijkingen van de Code Goed Bestuur. Tevens zijn meerdere aanbevelingen van de inspectie opgevolgd. Zo is onder andere de aandacht voor de sociale veiligheid van de leerlingen enorm toegenomen en voeren de scholen het beleid actief uit.

Risico’s in beeld; verbetering taalonderwijs en ondersteuningsstructuur nodig, zorg om continuïteit lerarenteam basisonderwijs Het bestuur heeft mogelijke risico’s binnen de scholen in beeld. Er zijn twee belangrijke onderdelen die ook volgens het bestuur verbetering behoeven en die wij ook vorig jaar bij de inspectiebezoeken op de scholen hebben benoemd. Kijkend naar de behoeften van de leerlingenpopulatie die Cheider bedient, kunnen de scholen allereerst het taalonderwijs verbeteren. Daarin zitten de scholen nog wel in een verkennende fase en moeten ze een doordachte verbeteraanpak met concrete doelstellingen nog verder uitwerken. Positief is dat de scholen voornemens zijn deze kwaliteitsverbetering integraal op te pakken: het profaan onderwijs samen met het Joods onderwijs en van

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

12/21

het kinderdagverblijf tot aan het voortgezet onderwijs. Ten tweede wordt de ondersteuningsstructuur, zowel binnen de basisschool als op de school voor voortgezet onderwijs, anders ingericht. Het bestuur ambieert één gezamenlijke structuur met eenduidige afspraken, zodat er voor de leerlingen sprake is van een doorgaande lijn. De scholen schakelen hierbij hulp in van het samenwerkingsverband om deze ondersteuningsstructuur op te zetten. Verder is er een grote zorg omtrent de continuïteit van de personele bezetting binnen met name de basisschool. Dit lijkt een steeds terugkerend vraagstuk. Het is een klein team, en met een lerarentekort in de regio, maakt dat de school bij het vertrek van leraren extra kwetsbaar.

Financiële situatie verbetert In het laatste vierjaarlijkse onderzoek hebben we geconstateerd dat het financieel beheer van het bestuur onvoldoende was, omdat de financiële continuïteit niet was gewaarborgd. De jaarverslaggeving 2018 was hierbij het uitgangspunt. De liquiditeit en solvabiliteit 2 lagen onder de signaleringswaarden. Tevens ontbraken verplichte onderdelen van de continuïteitsparagraaf. Het bestuur bleef daarom onder AFT staan. Ondanks dat in 2019 de financiële positie van Cheider sterk verbeterde, was de liquiditeitsprognose voor 2020 niet goed. Onder andere omdat vanaf december 2019 een deel van de bekostiging werd opgeschort en ingehouden vanwege het langdurige karakter van diverse wettelijke tekortkomingen op kwaliteitsgebied. In de periode hierna heeft Cheider periodiek financiële rapportages aangeleverd. Sinds eind 2021 is het financiële beeld en met name de liquiditeitsprognose weer sterk verbeterd. De verbetering van de liquiditeitsprognose hield onder andere verband met de uitbetaling van de eerder opgeschorte bekostiging. In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen van het bestuur uit de jaarverslaggeving 2021 over de afgelopen en de toekomstige vier jaren afgezet tegen de signaleringswaarden (‘indicatie mogelijk risico’) die wij gebruiken in onze jaarlijkse risicodetectie.

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

13/21

Kengetallen

Realisatie

Indicatie 2018

2019

2020

Prognose

2021

2022

2023

2024

2025

Liquiditeit

<1,00

0,20

0,98

0,59

0,51

0,50

0,64

0,77

0,98

Solvabiliteit 2

<0,30

0,24

0,42

0,37

0,41

0,42

0,48

0,53

0,58

Rentabiliteit

<0%

6,06%

11,87%

-6,36%

1,92%

1,16%

1,31%

0,70%

0,70%

-

105

106

106

105

106

104

104

104

Leerlingenaantal

Ontwikkeling financiële kengetallen De liquiditeit ligt over 2021 nog beneden de signaleringswaarde die door de inspectie wordt gehanteerd. De solvabiliteit daarentegen ligt over 2021 boven de signaleringswaarde. Voor beide kengetallen is de komende jaren, afgezien van stabilisatie van de liquiditeit over 2022, een stijging geprognotiseerd. De rentabiliteit laat zien dat Cheider de afgelopen jaren een positief exploitatieresultaat heeft gerealiseerd, met uitzondering van 2020. Het negatieve resultaat over 2020 was voornamelijk te wijten aan incidentele tegenslagen zoals het treffen van een voorziening voor langdurig ziek personeel en de hogere uitgaven aan inhuur van extern personeel. Daarnaast speelde de opschorting en inhouding van de bekostiging een rol. Voor de komende jaren worden positieve exploitatieresultaten verwacht. De in juni 2022 aangeleverde vijf maandcijfers 2022 en liquiditeitsprognose voor de rest van het jaar laten zien dat het exploitatieresultaat, maar vooral ook de liquiditeit zich positiever ontwikkelen dan in bovenstaande tabel voor 2022 is geprognotiseerd. De omvang van de liquide middelen wordt nu voor eind 2022 op ruim €206.000 ingeschat, in plaats van de eerder geprognotiseerde €135.000 zoals opgenomen in jaarverslaggeving 2021.

Daarnaast is het leerlingenaantal de laatste jaren stabiel en de verwachting en ervaring is dat dit ook de komende jaren stabiel blijft. Het bestuur heeft aangegeven dat de kwetsbaarheid van het leerlingenaantal wordt verkleind door te blijven investeren in het kinderdagverblijf. Hierdoor wordt de instroom van leerlingen in de basisschool vergroot. Het bestuur is bezig om maatregelen te nemen om de financiële kengetallen verder te verbeteren. Onderstaand wordt op deze maatregelen verder ingegaan.

Borging financieel beheer door bestuur Het bestuur zorgt er in samenspraak met de controller voor dat de begroting nauwgezet wordt opgesteld. Met name de personeelsbegroting is hier zeer belangrijk in. De realisatie van de financiële cijfers wordt maandelijks besproken binnen het bestuur en indien nodig wordt in overleg met de controller actie ondernomen om bij te sturen. Dit heeft geresulteerd in een verbeterde financiële

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

14/21

positie de afgelopen jaren, waarbij ook de cijfers voor 2022 en verdere jaren een positief beeld laten zien. De ervaring van de laatste jaren heeft geleerd dat de inspectie op de door het bestuur verstrekte cijfers kan steunen. De planning-en-control-cyclus is verbeterd ten opzichte van het vierjaarlijks onderzoek. Via een overzicht worden de acties met betrekking tot de planning en control systematisch bijgehouden en worden actiehouders hierbij benoemd. De beleidsmedewerker van Cheider houdt dit overzicht bij. Daarnaast zijn er reguliere management rapportages, waarbij ook de financiën aan de orde komen. In de financiële kwartaalrapportages wordt voldoende toelichting gegeven op de ontwikkeling van de financiële situatie. Bij de meerjarenbegroting is het wel nog belangrijk dat er (financiële) middelen aan de strategische doelen zijn gekoppeld. Wij zien dit nog te beperkt terug in de meerjarenbegroting. Wij vragen het bestuur om hier in de volgende meerjarenbegroting meer aandacht aan te geven. Een belangrijke post om de begroting van Cheider sluitend te maken en te houden is het verwerven van structurele inkomsten middels giften en donaties. Deze additionele bijdragen zijn van belang om het Joodse onderwijs te kunnen financieren. Het bestuur heeft hierop verscheidene acties ingezet. Waarbij het effect zich nog wel moet materialiseren.

Het bestuur heeft tijdens het onderzoek aangegeven in gesprek te zijn gegaan met diverse partijen. Het doel is om de relaties met donateurs te verstevigen en structurele, meer jaarlijkse, toezeggingen te krijgen. Zodat er meer zekerheid en duidelijkheid ontstaat over de verwachte giften en donaties. De afgelopen jaren was de post ontvangen giften en donaties vrij stabiel; tussen de €380.000 en €470.000. Met een uitschieter van €540.000 in 2019. Voor de komende jaren is circa €485.000 begroot aan giften en donaties. Op dit moment is ruim €100.000 hiervan jaarlijks structureel toegezegd. Het streven is om ruim €300.000 jaarlijks structureel toegezegd te krijgen. In september 2022 zal een campagne worden gestart voor de verdere werving van gelden. Aan het einde van dit jaar hoopt het bestuur duidelijkheid te hebben over het totaal bedrag aan (structureel) geworven middelen. Daarnaast wil Cheider voor projecten incidenteel fondsen blijven werven. Op het gebied van huisvesting zijn reeds een aantal projecten succesvol uitgevoerd. Het is de bedoeling dat het achterstallig onderhoud stap voor stap zal worden aangepakt. De specifieke projecten zijn in kaart gebracht en zijn geprioriteerd. Door middel van de inzet van een subsidieteam zal getracht worden om voor de specifieke projecten fondsen te werven.

Het bestuur heeft echter nog niet voldoende financiële middelen om het meerjarenonderhoudsplan

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

15/21

volledig uit te voeren. Cheider zou graag op dezelfde locatie gehuisvest blijven. Het gebouw is 30 jaar oud en eventuele nieuwbouw zou zo’n 6 tot 7 jaar kosten. Ook overweegt Cheider om zonnepanelen aan te schaffen, maar de vraag is of deze investering nut heeft. Duidelijkheid van de gemeente over de toekomstige mogelijkheden van het gebouw zou wenselijk zijn. Tenslotte heeft het bestuur de jaarverslaggeving verbeterd. Bij het laatste vierjaarlijks onderzoek waren een aantal onderdelen niet aanwezig. Dit is opgepakt door het bestuur. Zo is er nu bijvoorbeeld toelichting aanwezig op de financiële kengetallen. Wel kan de toelichting in de continuïteitsparagraaf verder worden verbeterd. Zoals verdere uitwerking van oplossingsrichtingen en beheersmaatregelen voor de risico’s die worden genoemd en de eventuele resultaten die er met het risicobeheersingssysteem zijn bereikt en de eventuele aanpassingen die hierop zijn doorgevoerd. Gezien het kleinschalig karakter van Cheider is dit des te meer van belang.

Toezicht financieel beheer door intern toezichthouder De intern toezichthouder is recent veranderd van samenstelling. Dit heeft volgens de leden geresulteerd in het meer formaliseren van hun rol. Minimaal twee keer per jaar komt de intern toezichthouder bij elkaar waarbij bijvoorbeeld het beleidsplan en de (voortgang van de) begroting worden besproken. Daarnaast is het toezichthoudend bestuur deels aanwezig bij bestuursvergaderingen. De intern toezichthouder geeft tijdens het onderzoek aan bezig te zijn hun financiële toezicht verder te gaan versterken. Dit houdt bijvoorbeeld in dat het meer financiële expertise om zich heen wil verzamelen ten behoeve van hun toezichthoudende rol. Bij het vorige vierjaarlijkse onderzoek ontbrak het verslag van de intern toezichthouder. Dit is inmiddels hersteld. Er is een verslag aanwezig. Wel dienen de volgende punten verbeterd te worden in de verantwoording van de intern toezichthouder. Wij geven hiervoor een herstelopdracht. - In het verslag ontbreekt informatie over wat het resultaat van het toezicht is (conform Regeling jaarverslaggeving onderwijs (Rjo), artikel 3f). Ook de toelichting op de ondersteuning/advisering van het bestuur m.b.t. onder andere de financiën ontbreekt (Rjo, bijlage B3).

- In het verslag ontbreekt informatie over hoe de intern toezichthouder toezicht houdt op de doelmatige aanwending van rijksmiddelen (artikel 17c, eerste lid onder e, WPO en art. 24e1 lid 1 onder e WVO).

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

16/21

De inspectie vertrouwt erop dat het bestuur er voor zorgt dat de intern toezichthouder in het jaarverslag 2022 verantwoording aflegt over het voorgaande. BKA3. Evaluatie, verantwoording en dialoog We beoordelen de standaard Evaluatie, verantwoording en dialoog als Voldoende. Het bestuur evalueert en analyseert of het de doelen realiseert en verantwoordt zich hierover. Het stelt wanneer dat nodig is het beleid bij en betrekt daartoe interne en externe belanghebbenden in een dialoog.

Verantwoording door bestuur en scholen voldoende, maar kan proactiever Bij de vorige standaarden beschreven we al dat het bestuur en zijn scholen in een relatief korte periode een flinke kwaliteitsslag hebben gemaakt. Daarbij evalueren zij hun beleid en de ingezette kwaliteitsverbeteringen. Wel kunnen het bestuur en zijn scholen beter laten zien welke beleidsvoornemens zijn gerealiseerd, welke nog niet en wat daar verklaringen voor zijn. Dat kan het bestuur doen door vooraf, bij de planvorming, duidelijke criteria te formuleren op basis waarvan een ontwikkeling of verbetering naar wens zal zijn verlopen. Achteraf, bij de evaluatie, kunnen deze criteria dan dienen om helder en doeltreffend vast te stellen of de doelen al dan niet behaald zijn. Op deze wijze kan het bestuur beter aantonen ‘in control’ te zijn. Ouders worden actief betrokken Positief is dat de scholen aantonen dat ouders actief geïnformeerd worden over onder andere de aanpassingen in het lesaanbod. Ouders weten daardoor beter wat de leerlingen op school leren. Een mooi voorbeeld is dat er recent een bijeenkomst is georganiseerd waarbij alle ouders waren uitgenodigd en naast het team ook bestuursleden en het intern toezicht aanwezig waren.

2.2. Afspraken over vervolgtoezicht Het bestuur voldoet aan bijna alle wettelijke vereisten op onderzochte punten. Voor de wettelijke tekortkomingen krijgt het bestuur herstelopdrachten die in onderstaand schema staan vermeld. Om de voortgang van de ingezette kwaliteitsverbetering en de vebeterde financiële positie te monitoren, voeren we in het schooljaar 2022-2023 twee gesprekken met het bestuur. Cheider verstrekt ter ondersteuning hiervan het komende schooljaar elk kwartaal de laatste financiële cijfers aan de inspectie. Dit doen wij om de transitie van bijna negen jaar AFT naar basistoezicht goed te kunnen borgen. Ook bij basistoezicht geldt dat het bestuur ons onverwijld informeert over

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

17/21

ontwikkelingen in zijn financiële positie met mogelijk belangrijke gevolgen voor de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs.

Tekortkoming

Wat verwachten wij van het bestuur?

Wat doen wij?

Het bestuur zorgt ervoor dat de intern toezichthouder in de jaarverslaggeving 2022 verantwoording aflegt over het toezicht op een doelmatige besteding van rijksmiddelen.

Wij vertrouwen er op dat het bestuur het onvolledige onderdeel in de jaarverslaggeving 2022 opneemt.

Het bestuur zorgt ervoor dat de intern toezichthouder in de jaarverslaggeving 2022 verantwoording aflegt overwat het resultaat van het toezicht is en de ondersteuning/advisering van het bestuur m.b.t. onder andere de financiën.

Wij vertrouwen er op dat het bestuur het onvolledige onderdeel in de jaarverslaggeving 2022 opneemt.

Bestuur BKA2 De intern toezichthouder legt in het jaarverslag geen verantwoording af over het toezicht op de doelmatige besteding van rijksmiddelen (art. 17c lid 1 onder e WPO / art. 24e1 lid 1 onder e WVO) BKA2 De intern toezichthouder legt in het jaarverslag geen verantwoording af over het resultaat van het toezicht en de ondersteuning/advisering van het bestuur m.b.t. onder andere de financiën. (art. 3, lid f, Rjo)

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

18/21

3 . Reactie van het bestuur Geachte leden van het inspectieteam, Namens het gehele team, managementteam en bestuur van stichting Joodse Kindergemeenschap Cheider kijken we terug op een zeer constructief onderzoeksproces. Hieronder willen we graag kort ingaan op de wijze waarop we, op basis van de rapportage en de visie van de school de ontwikkeling van het onderwijs op het Cheider willen vormgeven, aansturen en uitvoeren. De gestelde doelen en ambities heeft het bestuur samen met het managementteam uiteengezet in concrete acties behorend bij de onderstaande thema’s. Daarvoor is vooraf door de leraren input geleverd, zodat de operationalisering van de ambities breed gedragen wordt binnen de school. Om de basiskwaliteit van het onderwijs te borgen wordt ingezet op recruitment en retainment van bevoegde leraren door het aanbieden van professionele begeleiding aan zowel startende als ervaren leraren. Op het Cheider geef je als leraar onderwijs maar worden je ook ontwikkelkansen geboden. Dit gebeurt in de vorm van cursussen, uitgebreidere scholing, coaching en samenwerking met lerarenopleidingen en het MBO. Het taalbeleid is het speerpunt dit schooljaar. Middels planmatig taalbeleid, scholing en collegiale intervisie wordt met behulp van professionals van lerarenopleidingen en het vrijmaken van budget voor leesboeken gewerkt aan taalrijk onderwijs.

Daarnaast wordt een NT2 docent opgeleid om leerlingen die Nederlands niet als eerste taal hebben te ondersteunen in hun taalontwikkeling en de leraren daarin te adviseren. Omdat er binnen het Cheider bij de Joodse vakken gewerkt wordt met thema's zal ook gezocht worden om Joodse wereldoriëntatie te voeden met rijke taal en prachtige kinderboeken. Het in beeld brengen van de taalontwikkeling van de leerlingen zal leidend zijn voor de analyse en interventies. Teneinde de zorgstructuur te verbeteren wordt in samenwerking met het Samenwerkingsverband de zorgstructuur herzien; naast een IB-er zijn er twee zorg coördinatoren aangesteld om de doorlopende zorglijn van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs te realiseren. Het Cheider heeft de ambitie om ten aanzien van inclusief onderwijs, in samenwerking met ouders en professionals binnen de school vorm te geven aan speciaal onderwijs voor de leerlingen die dat nodig hebben. Dit wordt inmiddels al een jaar gerealiseerd voor individuele leerlingen en om deze ontwikkeling duurzaam te borgen voor toekomstige leerlingen met speciale onderwijsbehoeften die nu in de groepen 1 en 2 zitten wordt dit verder vormgegeven. Burgerschap en de veilige school worden vormgeven door het gehele team waarbij de professionalisering die mogelijk wordt door de

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

19/21

samenwerking tussen het Joodse en het profane team de ruimte biedt om de leerlingen van het Cheider te ondersteunen in hun ontwikkeling, waarbij de Joodse identiteit van de school hand in hand gaat met de burgerschapsontwikkeling zoals omschreven door de Rijksoverheid. Het Cheider team werkt daarbij samen met zowel Joodse scholen als collega scholen in de wijk Buitenveldert. Middels maandelijks overleg stuurt het bestuur het managementteam aan op deze thema’s en borgt daarbij de financiën waarbij de financiële middelen worden gekoppeld aan de strategische doelen. Hoogachtend, Het bestuur

INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS - HERSTELONDERZOEK

20/21

Inspectie van het Onderwijs Postbus 2730, 3500 GS Utrecht T-algemeen 088 6696000 T-loket (voor vragen) 088 6696060