1. GETEKEND Raadsinformatiebrief schone mobiele werktuigen Amsterdam.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 30 september 2025 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Ruimte & Duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl Uitvoeringsagenda Schone Mobiele Werktuigen 2025-2027 en Inkoopaanpak Mobiele Werktuigen

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u dat het college op 30 september 2025 de Uitvoeringsagenda Schone Mobiele Werktuigen 2025-2027 heeft vastgesteld. Deze agenda bevat onder meer de Inkoopaanpak Mobiele Werktuigen, met minimum inkoopcriteria voor de inzet van uitstootvrije mobiele werktuigen in de opdrachten van gemeente Amsterdam. Met mobiele werktuigen worden diverse typen machines bedoeld, zoals aggregaten, bladblazers en graafmachines. Mobiele werktuigen worden ingedeeld in verschillende vermogensklassen. De zeer lichte categorie is tot 19kW, dan licht 56 kW, middelzwaar tot 130 kW, zwaar tot 560 kW en specialistisch materieel.

Het maatregelpakket is in nauwe samenwerking met bedrijven en branchepartijen tot stand gekomen. Op verzoek van de markt is een uniforme werkwijze voor de hele sector uitgewerkt: minimum inkoopeisen voor de inzet van emissievrij materieel tot 56 kW, in alle nieuwe opdrachten van gemeente Amsterdam. De toepassing inkoopeisen en een gunningscriterium zijn vastgelegd in de Inkoopaanpak Mobiele Werktuigen. Om de transitie de komende jaren mogelijk te maken, werken we aan voldoende energievoorzieningen en blijven we samenwerken met bedrijven en medeoverheden. De Uitvoeringsagenda Schone Mobiele Werktuigen 2025-2027 is onderdeel van een groter pakket aan maatregelen. Binnen mobiliteit wordt per vervoersmodaliteit een overgang naar uitstootvrij vervoer ingezet. Hetzelfde wordt nu gedaan voor de mobiele werktuigen die worden ingezet voor allerlei werkzaamheden in Amsterdam, dit kent echter een andere aanpak. Het doel van de verschoning van mobiele werktuigen is het verbeteren van de luchtkwaliteit, het verminderen van de CO2-uitstoot en geluidsoverlast voor alle Amsterdammers en bezoekers van Amsterdam. Effect en impact Luchtkwaliteit en CO2 Mobiele werktuigen zijn een bron van lokale luchtverontreiniging, omdat de verbrandingsmotoren van deze machines onder andere stikstofdioxide en fijnstof uitstoten.

Er zijn geen exacte gegevens over het aantal en typen mobiele werktuigen dat in Amsterdam wordt ingezet. TNO heeft daarom een schatting gemaakt van de machines die in Amsterdam worden ingezet en de bijbehorende emissies. De inschatting is dat de helft van de mobiele werktuigen worden ingezet door de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 september 2025 Pagina 2 van 4

publieke sector wordt ingezet, dit nemen we als uitgangspunt. Hiermee kan een inschatting worden gegeven wat de impact is van de maatregelen. Deze methode is ook door TNO gebruikt bij de totstandkoming van de landelijke routekaart SEB. 1 Mobiele werktuigen hebben een groot aandeel in de uitstoot van stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM2,5) binnen de groep van gemotoriseerd weg- en vaarverkeer incl. mobiele werktuigen. Binnen deze groep is voor NO2 de bijdrage 30,4% en voor PM2,5 is de bijdrage 38,1%. De CO2 uitstoot is 11,3% binnen deze zelfde groep. Met de aanscherping van de minimumeisen voor nieuwe opdrachten is de reductie van emissies maximaal 28,5% minder stikstofdioxide, 44% minder fijnstof en 17% minder CO2-emissies, afkomstig van de mobiele werktuigen die worden ingezet in opdrachten van gemeente Amsterdam. De inzet van uitstootvrij materieel is tevens gunstig voor de arbeidsomstandigheden in de bouw, met name ten aanzien van veiligheid, geluid, trillingen en uitlaatgassen. Ook zal er minder geluidhinder zijn door bouwactiviteiten, waarmee ook de leefomgeving voor de Amsterdammer verder verbeterd. Uitvoeringsagenda Schone Mobiele Werktuigen 2025-2027 In deze uitvoeringsagenda worden de ambities uit het Actieplan Schone Lucht (2019) voor mobiele werktuigen vertaald naar concrete en haalbare maatregelen en inspanningen voor 2025 tot en met 2027.

De Inkoopaanpak geeft invulling aan het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) dat we in oktober 2023 hebben ondertekend op het ambitieuze niveau. Hiermee heeft gemeente Amsterdam zich gecommitteerd aan het stimuleren van emissieloos bouwen in de stad en het uitvragen van emissieloos materieel bij de opdrachten die de gemeente uitvraagt. De uitvoeringsagenda bestaat uit drie maatregelen die we als gemeente inzetten om mobiele werktuigen in de stad te verschonen. Deze worden hier nader toegelicht. Bij gemeentelijke inkoop en aanbestedingen scherpen we bestaande minimumeisen aan en belonen we koplopers De grootste rol die we nu kunnen inzetten is in onze rol als opdrachtgever. Daarom is de belangrijkste maatregel de Inkoopaanpak Mobiele Werktuigen. De Inkoopaanpak volgt de Routekaart Mobiele Werktuigen, waarin stap voor stap de minimumeisen worden aangescherpt. Al sinds 2023 hebben we in onze contracten de minimumeis opgenomen dat mobiele werktuigen tot 19kW uitstootvrij moeten zijn. We scherpen de minimumeisen nu aan voor nieuwe opdrachten. De inzet van mobiele werktuigen tot 56 kW moet uitstootvrij zijn en is van toepassing voor nieuwe opdrachten. Na 2027 gaat de volgende fase in waarin we middelzwaar materieel uitstootvrij uitvragen. Zodat we in 2030 naar volledig uitstootvrij kunnen doorgroeien, afhankelijk van haalbaarheid en beschikbaarheid van materieel.

Daarnaast passen we het gunningscriterium Emissieloos Werken (EW) toe, waarmee ondernemers worden gestimuleerd om mobiele werktuigen met een hogere 1

TNO Schoon en Emissieloos bouwen | Schoon en Emissieloos Bouwen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 september 2025 Pagina 3 van 4

vermogensklasse uitstootvrij in te zetten, via het EMVI-criterium worden ondernemers hiervoor bij een inschrijving beloond. Daar waar mogelijk zetten we contracten voor langere periode uit, zodat ondernemers meer zekerheid hebben om investeringen in nieuw materieel terug te verdienen. Aan de slag met voldoende energievoorziening De tweede belangrijke maatregel is gericht op de energievoorziening. Het werken met uitstootvrij materieel vraagt ook een andere voorbereiding van projecten. Het vooraf in kaart brengen van de energiebehoefte van een project in de openbare ruimte, en de beschikbaarheid van energievoorziening in de nabije omgeving is noodzakelijk. Vanuit onze faciliterende rol kijken we naar de mogelijkheid van gebruik van bestaande energievoorzieningen van de gemeente en derden. Daarnaast stellen we een laadplan op voor Mobiele Werktuigen richting 2030. Deze strategie biedt stadsbrede richtlijnen en duidelijkheid over hoe de gemeente de komende jaren de energievoorziening voor mobiele werktuigen verder kan faciliteren. Samenwerken met medeoverheden en bedrijven Om tot een zorgvuldige inkoopaanpak en maatregelpakket te komen stond samenwerking centraal. Om de transitie verder invulling te geven, te monitoren en bij te sturen indien nodig is maatregel 3 gericht op samenwerking. Dit gebeurt samen met de (lokale) markt en het bestaande netwerk van marktpartijen.

Het is voor de sector van belang dat een vergelijkbare aanpak, consequent wordt toegepast door (mede-)overheden in de regio. We werken hierin al veel samen met andere grote gemeenten en deze samenwerking willen we uitbreiden in de regio. Brede marktconsultatie gericht op ketensamenwerking en zorgvuldige belangenafweging Als onderdeel van het ontwikkelen van een Amsterdamse Aanpak Schone Mobiele werktuigen is een marktgroep opgericht. De eerste bijeenkomst is gehouden op 2 november 2022. Sindsdien zijn er vier marktbijeenkomsten gehouden met steeds 40 tot 50 partijen aanwezig, waaronder grote aannemers, mkb’ers, brancheverenigingen, Liander, Waternet, Port of Amsterdam, G4gemeenten en andere medeoverheden. De bijeenkomsten waren expliciet open voor brede deelneming. Op 7 oktober staat de vijfde marktbijeenkomst gepland. Het doel van de marktbijeenkomsten was om gezamenlijk tot een aanpak en een realistisch pad naar uitstootvrije mobiele werktuigen te komen. Door meerdere brede bijeenkomsten te houden met de sector zijn belangrijke thema's in de uitvoeringsagenda iteratief verkend. Dit heeft geleid tot één minimumniveau in alle opdrachten van gemeente Amsterdam voor uitstootvrije mobiele werktuigen. Om duidelijke maatregelen te nemen voor de markt en een gelijk speelveld in de sector te faciliteren.

Een ontwerp-inkoopaanpak en de overige maatregelen zijn getoetst tijdens een van de bijeenkomsten en verder verdiept door interviews af te nemen met stakeholders. Hiervoor is samengewerkt met het sectorplatform De Groene Koers en diverse brancheverenigingen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 30 september 2025 Pagina 4 van 4

Monitoring Een monitor zal de voortgang van de maatregelen in de Uitvoeringsagenda bijhouden. Deze monitor wordt momenteel opgezet en zal inzicht geven in het aantal en het type projecten die in opdracht van of namens de gemeente Amsterdam uitstootvrij worden uitgevoerd. Op basis van de resultaten van deze monitor kunnen bovendien keuzes worden gemaakt over het nemen van vervolgstappen voor uitstootvrij werken in de toekomst.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgmeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1. Uitvoeringsagenda Schone Mobiele Werktuigen 2025-2027 2. Inkoopaanpak Mobiele Werktuigen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl