1. Gemeenteraad Voordracht.pdf
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Portefeuille
Economische Zaken
Agendapunt
0
Datum besluit
3 oktober 2023 Onderwerp
Vaststellen van de opgaveagenda ”Versterken innovatieve ecosystemen die bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen” De gemeenteraad van Amsterdam besluit
De opgaveagenda ”Versterken innovatieve ecosystemen die bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen” vast te stellen, bestaande uit drie pijlers met als belangrijkste elementen: 1. Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen; • Opschalen transformatie en impact meten • Ontwikkelen en ondersteuning van transitietools en publiek-private en publiek-civiele samenwerking • Ondersteunen onderzoek & kennisopbouw • Systeemverandering & Amsterdam als knooppunt voor impact ondernemen • Stimulering bewustwording en toepassing 2. Het versterken en eerlijker spreiden van de innovatie- en impact economie; • • • • •
Het creëren van plekken in de wijken waar ondernemers kunnen werken en leren Versterken ondernemersvaardigheden in de wijken Samenwerking tussen onderwijs en bedrijven stimuleren Stimuleren Diversiteit en Inclusie Werken aan een positieve beeldvorming
3. Het ondersteunen van innovatieve bedrijven en van impact ondernemingen die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken • • • •
Betere toegang tot (internationale) markten en netwerken Toegang tot kapitaal Toegang tot kennis en talent Toegang tot ondersteunende diensten
Wettelijke grondslag
Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet: de gemeenteraad is bevoegd tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente. Artikel 160, eerste lid, aanhef en onder b, Gemeentewet: het college bereidt de beslissingen van de raad voor en voert ze uit.
Bestuurlijke achtergrond
Op 18 juli 2023 heeft het college de visie Nieuw Economisch Amsterdams Peil vastgesteld en de Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026. Deze visie en uitvoeringsagenda worden op 8/9 november 2023 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. De visie en uitvoeringsagenda bestaan uit vijf opgaven waar de opgave impact en innovatie ecosystemen er één van is. Deze
Gegenereerd: v1.23
1
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
opgaven bouwen voort op het fundament dat in de periode 2015-2022 met programma’s als StartupAmsterdam en Amsterdam Impact is gelegd. De visie Nieuw Economisch Amsterdams Peil is een uitwerking van het Amsterdams Akkoord. Hierin staat in het hoofdstuk ‘Een duurzame toekomst’ bij Economie: “De stad kan niet zonder een veerkrachtige en innovatieve economie. Samen met ondernemers onderzoeken we hoe we de economische structuur van Amsterdam kunnen versterken, diverser kunnen maken en nadrukkelijker ten goede kunnen laten komen aan alle Amsterdammers. Brede welvaart is het uitgangspunt waar een toekomstbestendige economische structuur in dienst van staat. (…) Er komt een nieuwe visie op onze lokale economie met brede welvaart als doel. Deze ontwikkelen we samen met het bedrijfsleven, ondernemers, sociale firma’s, en lokale initiatieven die werken aan een sociaal en duurzaam Amsterdam.” De economische opgaven zoals weergegeven in de Economische Uitvoeringsagenda zijn tot stand gekomen op basis van het coalitieakkoord van de gemeente Amsterdam. Deze zijn aangevuld met inzichten vanuit het Economische Herstel, - en Investeringsplan 2020-2024 en het Koersdocument 2023-2026 van de directie Economische Zaken & Cultuur. In het Amsterdamse Akkoord is een incidenteel budget van € 23,5 miljoen gereserveerd voor het adresseren van economische opgaven in de stad.
De visie op de lokale economie en meer specifiek de Economische Uitvoeringsagenda 2023 -2026 als uitwerking van de visie geeft richting aan de besteding van deze incidentele middelen. Onderbouwing besluit
In het kort – ten geleide: De opgaveagenda is een verdere uitwerking van de 1 van de 5 opgaves van EZC zoals verwoord in de Visie Een nieuw Amsterdams Economisch Peil en bijbehorende Uitvoeringsagenda 2023-2026. De agenda richt zich op het versterken van de innovatieve en impact ecosystemen in Amsterdam. Beide zijn van wezenlijk belang voor een vitale en sociale economie in Amsterdam, en daarmee voor de toekomst van de stad. De innovatie economie is belangrijk voor het aanpassings- en verdienvermogen van de stad en genereert de nieuwe ideeën die nodig zijn om bij te dragen aan de grote transities (energie, circulair, eiwit/voedsel, digitaal). De impact economie is van belang voor de transitie naar een meer sociale en ecologisch duurzame economie. En beiden werken aan vernieuwing van de economie. Om tot een nieuwe missie en opgaveagenda te komen hebben we afgelopen maanden tientallen gesprekken gevoerd (1-op-1 en in rondetafelgesprekken) met stakeholders uit het innovatieve en impact ecosysteem en met community builders uit de wijken. Het bovenstaande vertaalt zich in een missie die de komende jaren centraal staat in de opgave Versterken van innovatieve en impact ecosystemen, nl. om van Amsterdam de meest sociale en impactgedreven innovatiehub van Europa te maken.
Dat wil zeggen een innovatie en impactgedreven economie: • waar ondernemers impact- en missiegedreven zijn; • die inclusief is en waar alle bevolkingsgroepen en alle delen van de stad van profiteren en in kunnen floreren; • die zorgt voor een meer leeare stad en een leeaar klimaat in de stad; • waarin stakeholders nauw samenwerken aan deze missie en waarin succesvolle stakeholders teruggegeven aan het ecosysteem; • waar gewerkt wordt aan duurzame, impactvolle oplossingen voor stedelijke uitdagingen en brede welvaart.
Gegenereerd: v1.23
2
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
De rol van de gemeente in het versterken van deze ecosystemen is om verschillende redenen gerechtvaardigd, waaronder: • Zonder (neutrale) overheid ontstaat een gebrek aan coördinatie en samenwerking tussen stakeholders, waardoor kansen voor synergie en groei worden gemist. • Stimuleren van evenwichtige ontwikkeling en het creëren van gunstige omstandigheden voor innovatie- en impact ondernemerschap in verschillende stadsdelen. • Zonder betrokkenheid van de gemeente kan de focus van ondernemingen verschuiven naar puur economische prestaties, met minder aandacht voor maatschappelijke impact. Dit kan leiden tot een vermindering van initiatieven en investeringen die gericht zijn op het oplossen van sociale en milieu-uitdagingen. • Hoewel de (private) markt een belangrijke rol speelt in het bevorderen van innovatie en impact ondernemerschap, kan een louter marktgerichte benadering en het ontbreken van betrokkenheid leiden tot beperkingen en ongewenste gevolgen en daarmee tot lacunes in de ecosystemen. Voor elk van de drie pijlers in deze agenda is een mix aan initiatieven en projecten geformuleerd die in de periode 2023-2026 in uitvoering zal gaan. We zullen enkele beproefde concepten en succesvolle bestaande initiatieven verder versterken en uitrollen, maar we doen ook voorstellen voor nieuwe maatregelen om sommige hiaten te dichten.
We zullen daarin afwisselend stimuleren, participeren, realiseren of reguleren, aankelijk van de behoefte van het ecosysteem dat geadresseerd wordt. Met deze agenda bouwen we voort op het fundament (de kennis en netwerken) dat we afgelopen acht jaar met programma’s als StartupAmsterdam en Amsterdam Impact hebben gelegd. We voegen er echter ook nieuwe accenten aan toe, daarbij de vier leidende principes uit Nieuw Amsterdams Economisch Peil in acht nemend[1]. Dat doen we o.a. door nog meer aandacht te hebben voor de verbinding met stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord, evenals meer inzet te plegen op het activeren van ondervertegenwoordigde groepen (bi-culturele achtergrond, opleidingsniveau, gender etc) in de impact en innovatie economie. Daarnaast zullen we (grote) bedrijven meer op hun verantwoordelijkheid wijzen om in samenwerking met de gemeente bij te dragen aan een inclusieve stad - om een aantal voorbeelden te noemen. Pijlers: Ad 1) Het stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemen; Doel van de inzet onder deze pijler is om de transitie van de economie naar een brede welvaart economie die divers, inclusief en duurzaam is te versnellen van en impact ondernemerschap te stimuleren. Impact ondernemers zijn voorlopers in het creëren van maatschappelijke impact door sociale en duurzaamheidsuitdagingen aan te pakken.
Ze streven naar meervoudige waardecreatie en werken aan sociaal-economische en sociaal-culturele kansengelijkheid, evenals duurzaamheidsdoelen. Ze realiseren een surplus aan maatschappelijke impact, omdat zij niet alleen werken aan het oplossen van onze maatschappelijke uitdagingen, maar dit ook nog op een specifieke manier doen, door maatschappelijke waarde te incorporeren in alle facetten van de onderneming. De impact-ondernemingen zijn innovators en early adopters die een leidende rol spelen in het bevorderen van brede welvaart, met vernieuwende benaderingen op gebieden zoals governance, inclusie, ketenverantwoordelijkheid en circulariteit. Ze hebben een beïnvloedingsrol ten aanzien van de overige actoren in de economie en zijn daarmee belangrijke partners in het concreet werk maken van brede welvaart.
Gegenereerd: v1.23
3
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Het ondersteunen en belichten van zowel koplopers als andere ondernemers in het peloton is essentieel om maatschappelijke impact centraal te stellen in bedrijfsvoering en de gewenste systeemverandering te realiseren. In deze systeemverandering grijpen verschillende ontwikkelingen in elkaar: 1) maatschappelijk debat & activisme; 2) Nieuwe business modellen en concepten; 3) Versterkte impact ondernemerschapsnetwerken; 4) Impact financiering zit in de lift; 5) Talent is op zoek naar een baan met impact; 6) Consumentenvraag verandert: impact voorop; 7) Groeiende belangstelling voor impact ondernemen in het onderwijs en bij kennisinstellingen, 8) Veranderende regelgeving en rol en beleid overheid (lokaal, nationaal, Europees en internationaal). De maatregelen die wij voorstellen grijpen in op deze trends en moeten enerzijds impact ondernemingen (koplopers) ondersteunen en in het spotlicht zetten, en tegelijkertijd andere ondernemers (het peloton) stimuleren om maatschappelijke impact centraler te stellen in hun bedrijfsvoering. Buurtinitiatieven, non-profits en (buurt/bewoners)coöperaties worden ook aangemoedigd om sociaal ondernemerschap te ontwikkelen en meer geld uit de markt te halen.
Ad 2) Het versterken en eerlijker spreiden van de impact en innovatie economie Doel van deze pijler is het succes van de impact en innovatie economie te laten landen op plekken waar dat momenteel niet vanzelfsprekend is en bij groepen die nu ondervertegenwoordigd zijn: het stimuleren van diverse en inclusieve ecosystemen. Niet iedereen in Amsterdam profiteert in gelijk mate van de almaar doorgroeiende innovatie en impact economie. Met name in de stadsdelen buiten de ring (Nieuw-West, Zuidoost en Noord, in dit stuk ook wel “de wijken” genoemd) zijn er relatief weinig activiteiten die bijdragen aan, of profiteren van, het impact en innovatie ecosysteem in de stad. Ondernemers uit Centrum, Oost, West en Zuid zijn in de belangrijkste netwerken voor impact én innovatief ondernemerschap[2] sterker vertegenwoordigd dan ondernemers uit Nieuw-West, Zuidoost & Noord. We trekken bij de uitvoering van deze pijler samen op met ondernemers en onderwijsinstellingen die al actief zijn in de wijken en die zich richten op het stimuleren van nieuw innovatief en impact gedreven ondernemerschap. We jagen de onderlinge samenwerking aan en initiëren projecten gericht op inclusiviteit en diversiteit. We zorgen daarbij ook voor een goede koppeling met de ambities van de masterplannen. Gezamenlijk bouwen we verder aan community-driven ondernemerschap in wijken.
Ad 3) Het ondersteunen van innovatieve bedrijven en van impact ondernemingen die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken Doel van deze pijler is om onze ondernemers te ondersteunen in hun uitdagingen om succesvol een bedrijf te runnen - of dat nu een impactonderneming of een innovatief bedrijf is. Innovaties die bijdragen aan het oplossen van grote vraagstukken c.q. bijdragen aan brede welvaart hebben over het algemeen veel uitdagingen -zeker in de beginfase, maar ook bij het opschalen van de activiteiten. Daar kunnen wij deze ondernemers ondersteunen. Met alle razendsnelle veranderingen die momenteel plaatsvinden in de wereld - op het gebied van klimaat, geopolitiek, technologie - verleggen steeds meer ondernemers, onderzoekers en investeerders hun focus op het ontwikkelen van oplossingen die bijdragen aan de welzijn van de mens en de planeet. Ook in Amsterdam, en misschien wel juist in Amsterdam. Een stad die vaak voorop loopt in nieuwe ontwikkelingen, al vanaf haar vroege bestaan, met ondernemers en onderzoekers die lef hebben, die durven te experimenteren en te falen, die open zijn en van elkaar leren en zo tot vernieuwende, schaalbare producten en diensten komen. Deze innovatieve bedrijven
Gegenereerd: v1.23
4
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
en impact ondernemers zijn in alle sectoren actief. Ze zijn een bron van soms disruptieve innovatie en ontwikkelen regelmatig oplossingen voor de uitdagingen waar de stad voor staat. Met deze pijler zetten we in op het versterken van de ecosystemen voor impact ondernemers en innovatieve bedrijven door deze te ondersteunen in hun uitdagingen, waaronder toegang tot (internationale) markten, gerelateerde en ondersteunende diensten en industrieën, talent en kennis en kapitaal. Tevens gaan we gericht op zoek naar buitenlandse bedrijven die een toegevoegde waarde hebben voor onze ecosystemen. Voor ieder van deze aandachtsvelden bekijken we wat er vanuit de gemeente bijgedragen kan worden. Daar waar dat mogelijk is zetten we in op maatregelen en acties die bedrijven uit beide ecosystemen ondersteunen, in sommige gevallen heeft de ene groep (impact) ondernemers een andere hulpvraag dan de andere groep (innovatieve) ondernemers. [1] De 4 leidende principes uit de Visie Een nieuw Amsterdams Economisch Peil: 1) Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, 2) ongelijk investeren in gelijke kansen, 3) lokaal potentieel benutten en 4) anders internationaliseren. [2]
B Corp, Economy for the Common Good, sociale firma’s, Social Enterprise NL, PSO en Boost je Buurt Financiële onderbouwing Tabel 2: Financiële consequenties van de beslispunten BATEN
Versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart/ maatschappelijke opgaven
Product
I/S
Jaar T
Jaar T+1
Jaar T+2
Jaar T+3
3.12
I
€ 865.000,00
€ 1.590.000,00
€ 1.305.000,00
€ 1.240.000,00
€ 865.000,00
€ 1.590.000,00
€ 1.305.000,00
€ 1.240.000,00
Jaar T
Jaar T+1
Jaar T+2
Jaar T+3
€ 865.000,00
€ 1.590.000,00
€ 1.305.000,00
€ 1.240.000,00
€ 865.000,00
€ 1.590.000,00
€ 1.305.000,00
€ 1.240.000,00
Totaal LASTEN
Versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart/ maatschappelijke opgaven
Product
I/S
3.12
I
Totaal
I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt?
Ja
Overige toelichting
Gegenereerd: v1.23
5
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
In het coalitieakkoord is voor de periode tot en met 2026 € 23,5 miljoen beschikbaar gesteld voor investeringen in economische structuurversterking en in de verbetering van de aansluiting tussen onderwijs- en arbeidsmarkt. Dit betreft de uitwerking van de beschikbaar gestelde coalitieakkoordmiddelen 2023 tot en met 2026. Daarvan is impact innovatie ecosystemen een van de opgaven van de uitwerking van de visie op de lokale economie. Hiervoor is € 5 miljoen gereserveerd in programma onderdeel 3.1 Economie. De beschikbare middelen binnen de opgave impact en innovatie ecosystemen zijn als volgt verdeeld over de verschillende pijlers en maatregelen: Verdeling pijlers en maatregelen X 1000 euro Actielijnen
2023*
2024
2025
2026
Totaal
55
105
85
80
335
b. Ontwikkeling en ondersteuning van transitietools en pps en pcs 35
35
35
35
140
c. Ondersteunen onderzoek en kennis
32,5
42,5
27,5
42,5
145
d. Lobby en systeemverandering 62,5
102,5
67,5
67,5
310
e. Stimulering bewustwording en toepassing 40
110
80
80
320
Totaal pijler 1
225
395
295
305
1220
50
120
120
95
385
b. Programma’s ondernemerschapsvaardigheden opzetten 50
240
230
220
750
c. Samenwerking onderwijs en bedrijven stimuleren
40
80
50
50
220
d. Stimuleren diversiteit en inclusie
40
160
125
125
470
PIJLER 1 Stimuleren van koplopers in het ecosysteem van impactondernemers a. Opschalen transformatie bedrijven
PIJLER 2 Spreiden innovatie economie a. Opzetten van incubators in de wijken
Gegenereerd: v1.23
6
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
e. Werken aan een positieve beeldvorming
30
90
90
80
310
Totaal pijler 2
210
690
615
570
2085
a. Toegang tot internationale markten
50
95
75
65
285
b. Toegang tot kapitaal
50
120
90
80
350
c. Toegang tot kennis en talent
70
100
80
70
330
d. Ondersteunende diensten**
250
160
120
120
650
Totaal pijler 3
420
475
365
335
1595
Onvoorzien
10
30
30
30
100
Totaal begroting opgave
865
1590
1305
1240
5000
PIJLER 3 Ondersteunen bedrijven
* Maanden sepdec 2023 ** Voor 2023 inclusief bijdrage aan Social Enterprise World Forum wat in 2023 in Amsterdam plaatsvindt
Indien aan het eind van de collegeperiode coalitiemiddelen nog niet bestemd zijn, vloeien deze terug naar de algemene middelen, tenzij er een ander besluit over wordt genomen. De benodigde middelen worden bij het eerstvolgende wijzigingsmoment in het desbetreffende begrotingsjaar geactualiseerd met een onttrekking aan de reserve coalitieakkoordmiddelen. Overige toelichting: Risico
Beheersmaatregel
Ecosysteem: Ondernemers hebben afnemende toegang tot kapitaal, markten om te starten of te groeien of onvoldoende (betaalbare) ruimte of medewerkers
Verminderen: - Maatregelen binnen de opgave
Operationeel:
Gegenereerd: v1.23
7
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
- Maatregelen sluiten niet (meer) of minder aan bij behoeften in het impact en innovatie ecosysteem - Activiteiten blijken niet of minder goed te realiseren
Vermijden/verminderen: - Maatregelen in co creatie met impact en innovatie ecosysteem vormgeven en vanaf start en bij uitvoering activiteiten doorlopend oog hebben voor behoeften en ontwikkelingen en deze indien nodig vertalen naar (aanpassingen van ) initiatieven/acties. - Monitors beschikbaar in het ecosysteem met kwantitatieve en kwalitatieve data benutten om verandering in behoeften te identificeren. - Project control, standaard P&C cyclus activiteiten, jaarlijkse rapportage; bijstellen als nodig.
Activiteiten blijken meer te kosten dan verwacht
Vermijden: - Project control, standaard P&C cyclus activiteiten, jaarlijkse rapportage; bijstellen als nodig.
Ondernemers in het impact en innovatie ecosysteem komen Accepteren: in zwaar weer - Een deel van de innovatie en impact ondernemingen slaagt niet en sommige stoppen / c.q. gaan ze failliet. Impact ondernemers hechten veel aan transparantie. Vanuit het programma is daar ook aandacht voor. Partners in het impact en innovatie ecosysteem komen in zwaar weer
Verminderen: - Regulier programmamanagement (opdrachtgeverschap) en in samenspraak met partners tussentijds opdrachten bijstellen.
Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding
n.v.t.
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2023-070063
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
AD2023-074223
Opgaveplan ecosystemen.pdf (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Gegenereerd: v1.23
8
Gemeenteraad
VN2023-020538 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Economische Zaken en Cultuur, Ellen Oetelmans, 06 1355 4497, e.oetelmans@amsterdam.nl, Egon Van Wees, 0620458314, egon.van.wees@amsterdam.nl en Bas Beekman, 0620884041, b.beekman@amsterdam.nl
Gegenereerd: v1.23
9