1. Gemeenteraad Voordracht.pdf
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Portefeuille
Economische Zaken
Agendapunt
0
Datum besluit
18 juli 2023 Onderwerp
Vaststellen van ‘Nieuw Amsterdams Economisch Peil’ als gemeentelijke visie op de lokale economie, inclusief Economische Uitvoeringsagenda 2023 -2026 De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. De nieuwe visie op lokale economie vast te stellen, met als kern: 1. 2. 3.
een sociaal rechtvaardige, ecologisch duurzame en economisch vitale samenleving heeft een inclusieve, groene en innovatieve economie nodig. Amsterdam ziet het als kerntaak om Amsterdamse ondernemers te ondersteunen bij de overgang naar een houdbaarder, groener (circulair) en inclusiever economisch systeem. Dat is het fundament waarop brede welvaart zich kan ontwikkelen. Amsterdam hanteert de volgende leidende principes bij het implementeren van haar economische beleid: 3.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen 3.2. Ongelijk investeren voor gelijke kansen 3.3. Lokaal potentieel optimaal benutten 3.4. Anders internationaliseren: where good grows better
2. Hiermee ook de Economische Uitvoeringagenda 2023 -2026 vast te stellen, met als kern dat de gemeente Amsterdam zich via vijf economische opgaven gaat richten op het stimuleren van brede welvaart in de stad: 1. 2. 3. 4. 5.
Stimuleren van succesvol ondernemen in en voor de buurt, regio en op internationaal niveau. Versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart en oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Ruimte bieden voor werk en voorzieningen. Versnellen van de energietransitie en het verduurzamen van de economie. Faciliteren van een evenwichtige arbeidsmarkt die iedereen gelijke kansen biedt op werk.
3. Kennis te nemen van de voorgenomen uitwerking van diverse opgaveagenda’s, die separaat ter instemming aan de gemeenteraad zullen worden voorgelegd. 4. Kennis te nemen van de wijze waarop het college, met deze nieuwe visie op de lokale economie, de motie 293.22 van de leden Namane en IJmker inzake Visie lokale economie heeft afgehandeld (TA2022-000660). Wettelijke grondslag
Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet De gemeenteraad is bevoegd tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente.
Gegenereerd: v1.48
1
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Artikel 160, eerste lid, aanhef en onder b, Gemeentewet: het college bereidt de beslissingen van de raad voor en voert ze uit. Bestuurlijke achtergrond
In het Amsterdams Akkoord staat in het hoofdstuk ‘Een duurzame toekomst’ bij Economie: “De stad kan niet zonder een veerkrachtige en innovatieve economie. Samen met ondernemers onderzoeken we hoe we de economische structuur van Amsterdam kunnen versterken, diverser kunnen maken en nadrukkelijker ten goede kunnen laten komen aan alle Amsterdammers. Brede welvaart is het uitgangspunt waar een toekomstbestendige economische structuur in dienst van staat. We bevorderen kleine ondernemers met een buurtfunctie en helpen ondernemers en bedrijven om te verduurzamen. We zetten in op goede arbeidsvoorwaarden voor iedereen en blijven erop inzetten dat zoveel mogelijk Amsterdammers aan het werk gaan of blijven. (…) Er komt een nieuwe visie op onze lokale economie met brede welvaart als doel. Deze ontwikkelen we samen met het bedrijfsleven, ondernemers, sociale firma’s, en lokale initiatieven die werken aan een sociaal en duurzaam Amsterdam.” Op 13 juli 2022 is motie 293 aangenomen, waarin de raad het college verzoekt: In de aangekondigde visie op onze lokale economie en de definitie van brede welvaart mee te nemen: • De positie van lokale ondernemers ten opzichte van (platform)bedrijven die gebruik maken van durapitaal en agressieve strategieën of schaalvoordeel; • Werkgelegenheid en arbeidsomstandigheden.
Voor deze visie is gesproken met vertegenwoordigers van dagelijks besturen van stadsdeelorganisaties, vertegenwoordigers van het georganiseerd bedrijfsleven, betrokken directies van de gemeente Amsterdam en de Amsterdam Economic Board. De economische opgaven zoals weergegeven in de Economische Uitvoeringsagenda zijn tot stand gekomen op basis van het coalitieakkoord van de gemeente Amsterdam. Deze zijn aangevuld met inzichten vanuit het Economische Herstel, - en Investeringsplan 2020-2024 en het Koersdocument 2023-2026 van de directie Economische Zaken & Cultuur. De daarin genoemde uitgangspunten sluiten verder onder andere aan op de Omgevingsvisie 2050 van de gemeente Amsterdam, Amsterdam Circulair 2020-2025, de Transitieversneller voor de Metropool Amsterdam van de Amsterdam Economic Board en de metropoolregio Amsterdam en het Strategisch Plan van de ROM InWest. In het coalitieakkoord is voor de gehele periode tot en met 2026 in totaal € 23,5 miljoen beschikbaar gesteld voor investeringen in economische structuurversterking en in de verbetering van de aansluiting tussen onderwijs- en arbeidsmarkt. De visie op de lokale economie en meer specifiek de Economische Uitvoeringsagenda 2023 -2026 als uitwerking van de visie geeft richting aan de besteding van deze incidentele middelen. Onderbouwing besluit
Ad.1. Visie op lokale economie De visie is kaderstellend met haakjes voor de nadere uitwerkingen op het gebied van de lokale economie: de focus ligt in de visie op het ‘waarom’ (brede welvaart) en in principe niet op het ‘wat’. Daartoe is de Economische Uitvoeringsagenda aan het geheel toegevoegd. Het ‘hoe’ wordt alleen geduid in de manier waarop het college wil samenwerken voor de brede welvaart binnen de lokale
Gegenereerd: v1.48
2
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
economie: in publiek-private samenwerkingen en wat ze verwacht van ondernemingen die in Amsterdam gevestigd zijn of zich daar willen vestigen. Inzet is een eerlijke economie in sociaal/economisch opzicht en een meer groene en circulaire economie vanuit het perspectief van duurzaamheid. Vandaar dat we in de visie een aantal principes hebben geformuleerd op basis waarvan we onze economische beleidsinzet de komende jaren wensen op een andere wijze vorm gaan geven in Amsterdam. Kort samengevat komt het op het volgende neer: Principe 1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen We stimuleren en verwelkomen economische activiteiten en nieuwe bedrijvigheid die waarde toevoegen en een onderdeel willen vormen van de Amsterdamse samenleving. Bedrijvigheid die zich verantwoordelijk voelt voor de impact van hun gedrag op de stad en de samenleving als geheel, het leelimaat respecteert en bij wil dragen aan de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. We verwachten van bedrijven – klein of groot; lokaal ontstaan of uit het buitenland – dat zij maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen en de stad niet alleen maar beschouwen als een productielocatie waar winst behaald kan worden. Principe 2.
Ongelijk investeren voor gelijke kansen We gaan in verhouding meer doen en gerichte inzet plegen ten behoeve van ondernemers die te maken hebben met kansenongelijkheid in delen van de stad waar die ongelijkheid zich het scherpst manifesteert. Voor deze gerichte inzet wijst Amsterdam de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord aan. We zetten ons in om bestaande ondernemersnetwerken te ontsluiten voor ondernemers uit deze stadsdelen. We bevorderen diversiteit in economische groeisectoren en we vergroten het aanbod van financieringsmogelijkheden in de stadsdelen. Op de arbeidsmarkt nemen we obstakels weg die mensen belemmeren in de omscholing naar kansrijk werk. Principe 3. Lokaal potentieel optimaal benutten We willen lokale economische ontwikkeling bevorderen en lokale ondernemers behouden voor de buurt. Ook spannen we ons extra in ten behoeven van het vinden en binden van getalenteerd en gekwalificeerd personeel dat nu nog niet bereikt wordt. Tot slot vinden we het belangrijk dat lokale groepen en collectieven betrokken zijn bij het ontwerp en uitvoering van lokale ontwikkelstrategieën. Hiertoe zijn diverse onderzoeken in gang gezet om te bekijken op welke wijze we de lokale economische infrastructuur meer ten gunste van de buurten kunnen laten komen. Principe 4.
Anders internationaliseren: where good grows better Internationale bedrijven die naar de MRA willen komen of reeds in de MRA gevestigde bedrijven met internationaliseringsbehoeften vragen we zich te verbinden aan de stad en regio. Pro-actief verleiden we alleen bedrijven die actief zijn binnen de grote transities (energie, circulair, voedsel & digitaal) of bedrijven die op een andere manier een positieve bijdrage leveren aan de transitie naar de gewenste eerlijke, duurzame en inclusieve economie. Ad.2. Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026 Economische opgaven De kortlopende Uitvoeringsagenda 2023-2036 is onderdeel gemaakt van de langlopende visie, omdat we de abstractere visie concreter handen en voeten hebben willen geven. De visie is breder dan de portefeuille Economische Zaken en bevat ook thema’s van andere portefeuilles. In de Uitvoeringsagenda zoeken we dan ook nadrukkelijk de verbinding met lopende gemeentelijke programma’s en agenda’s als Digitale Stad, Amsterdam Circulair, Omgevingsvisie en AmsterdDOEN.
Gegenereerd: v1.48
3
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Met de keuze voor vijf economische opgaven geven we een duidelijk signaal af naar onze externe stakeholders en partners. We willen bedrijven, onderwijsinstellingen, culturele en maatschappelijke organisaties en bewoners intensief betrekken bij de maatschappelijke opgaven van de stad. Door te investeren in een stevige verbinding tussen de economische krachten in de stad en de maatschappelijke en stedelijke opgaven kunnen we transities versnellen. Daarmee creëren we voor een deel zelf de nieuwe duurzame groeimarkten waar Amsterdammers in de toekomst hun baan vinden. Per opgave is nu in enkele pagina’s geschetst wat de voorgenomen inzet vanuit de economische portefeuille voor die opgave zal zijn. Hierbij is in eerste instantie nog een koppeling gemaakt met de doelen zoals weergegeven in de doelenboom die is opgenomen in de gemeentelijke begroting. Het kan zijn dat, zeker bij de opgaveagenda’s die nog nader worden uitwerkt, we aanvullende of alternatieve indicatoren vinden die nauwkeuriger of meer gedetailleerd beeld schetsen over de opbrengst en het resultaat van onze beleidsinzet. Deze zullen vervolgens bij de Voorjaarnota als wijziging worden opgenomen. Opgave 1: Stimuleren van succesvol ondernemen in en voor de buurt, regio en op internationaal niveau Lokale ondernemers zijn een belangrijke motor voor de economie van onze stad.
Ze zorgen voor werkgelegenheid en kunnen bijdragen aan innovatie en duurzaamheid. In de buurten zijn ze een partner van de gemeente op gebied van onder andere de leeaarheid, buurtidentiteit, winkeldiversiteit, veiligheid, sociale cohesie en vergroening.. Dit vraagt om gedreven ondernemers, een goed netwerk van ondernemerscollectieven en een faciliterende en ondersteunende rol van de gemeente. Als gemeente zorgen we voor de randvoorwaarden voor succesvol ondernemerschap op alle schaalniveaus. Het stimuleren van lokaal ondernemerschap betekent, zeker in het kader van brede welvaart, dat we soms ook marktwerking moeten corrigeren om kleine en startende ondernemers een eerlijke kans te geven en om de economische structuur in de wijk te bewaken. Kleine ondernemers moeten we beschermen tegen oneerlijke concurrentie. Zo willen we een aantal experimenten in gang zetten om lokale ondernemers weerbaarder te maken tegenover de uitwassen van een economie gebouwd op durapitaal (m.n. op het terrein van de platformeconomie). Opgave 2: Versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart en oplossen van maatschappelijke vraagstukken. We ontwikkelen een nieuwe opgaveagenda gericht op ecosysteemversterking ten behoeve van brede welvaart. Deze agenda brengt de opbrengsten en inzichten van StartupAmsterdam en Amsterdam Impact samen. We werken langs drie lijnen: 1. 2. 3.
We ondersteunen koplopers in het ecosysteem van impact-ondernemers; We spreiden innovatie economie eerlijker over de stad; We ondersteunen innovatieve bedrijven die oplossingen aandragen voor maatschappelijke vraagstukken.
Opgave 3: Ruimte bieden voor werk en voorzieningen. Als stad willen we de economie laten meebewegen op toekomstige ontwikkelingen. Daar is ruimte voor werk en commerciële voorzieningen in de stad voor nodig. We willen zorgen voor voldoende beschikbaarheid van (kwalitatief) goede fysieke ruimte in de stad. De mensen hebben plekken nodig waar ze kunnen ondernemen. Omdat iedere wijk anders is, en de economische dynamiek van wijk tot wijk verschilt, vereist dit maatwerk. Daarvoor zullen we wisselende coalities met externe
Gegenereerd: v1.48
4
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
partners (van lokaal tot bovenregionaal) moeten smeden waarbij we vanuit economische kansen samenwerking zoeken. Inkleuring van de opgave Ruimte voor werk en voorzieningen vullen we langs de volgende lijnen in: 1. 2. 3.
Behoud en realisatie van ruimte voor werk in woon, - en transformatiegebieden; De ontwikkeling van innovatiedistricten ondersteunen; Aantrekkelijke voorzieningen.
Opgave 4: Versnellen van de energietransitie en het verduurzamen van de economie. Economische ontwikkeling en uitbouw van het klimaatbeleid kunnen en moeten elkaar versterken. We stimuleren de zakelijke markt en industrie dan ook om bij te dragen aan het realiseren van een “groene” en circulaire economie en aan de klimaatambities van de stad. We helpen MKB bedrijven (versneld) te verduurzamen en investeren in duurzame en innovatieve bedrijvigheid, bijvoorbeeld op het gebied van waterstof. We intensiveren en versterken het programma verduurzamen zakelijke markt (VZM). Daarnaast richten we ons via het programma Haven en Industrie op de energietransitie en groene economie (waaronder de waterstofeconomie), bijvoorbeeld in de Haven. De ambitie voor Haven en Industrie is het uitfaseren van fossiele brandstoffen voor 2050. Tot slot richten we ons via deze opgave op de circulaire economie, waarbij grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt. We richten ons daarbij op het ontwikkelen en versterken van circulaire ecosystemen; ondersteuning van het circulaire MKB; en het intensiveren van de samenwerking tussen stakeholders uit de haven en de industrie. Opgave 5: Faciliteren van een evenwichtige arbeidsmarkt die iedereen gelijke kansen biedt op werk. Met het Economisch Arbeidsmarktbeleid willen we bijdragen aan brede welvaart voor alle Amsterdammers.
Door te investeren in samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, in innovaties en in goed werkgeverschap willen we wendbaarheid bij werkgevers en werknemers stimuleren. Het Economisch Arbeidsmarktbeleid 2023-2026 staat naast de MBO-Agenda 2023-2027. In die agenda staat beschreven wat we vanuit een economisch perspectief, met brede welvaart als doel, samen met de Amsterdamse mbo-instellingen doen om jongeren en werkenden met een praktische opleiding perspectief te bieden. We willen daarnaast meer vakmensen opleiden waar voor de nabije en verdere toekomst behoefte aan is. Instrumentarium Ten aanzien van de inzet van het subsidie- en opdrachteninstrument ter ondersteuning van de uitvoeringsagenda valt nog op te merken dat we voornemens zijn om een nieuw juridisch kader op te stellen, inclusief investeringscriteria, in de vorm van een subsidieregeling die de huidige Subsidieregeling voor Economische Structuur- en Arbeidsmarktversterking (SESA) vervangt. In het juridisch kader zullen eisen en voorwaarden worden gesteld die invulling geven aan de hierboven beschreven ambities en opgaven en die een efficiënte besteding van de middelen waarborgen. In ieder geval zal worden opgenomen dat investeringen: 1.
2.
Gegenereerd: v1.48
Inhoudelijk dienen aan te sluiten bij één of meer van de volgende opgaven: 1.1. Het stimuleren van succesvol ondernemen in buurt, regio en op internationaal niveau; 1.2. Het versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart/ maatschappelijke opgaven; 1.3. Het bouwen aan een complete stad die ruimte biedt voor werkgelegenheid; 1.4. Het versnellen van de energietransitie en het verduurzamen van de economie; 1.5. Het faciliteren van een gezonde arbeidsmarkt met gelijke kansen voor iedereen; Tegemoet komen aan een markt- of systeemimperfectie en een lacune in de economische structuur te vullen. Verder zijn ze bij voorkeur complementair aan bestaande initiatieven of sluiten ; 5
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
3.
4. 5.
6. 7.
een multiplier hebben op de gemeentelijke investering van tenminste 1:2, dat wil zeggen dat € 1 investering van de gemeente tenminste €2 investering van partijen meebrengt. Hierop kan beargumenteerd afgeweken worden voor belangrijke economische investeringen waarvoor deze multiplier niet (in deze mate)haalbaar is; Een minimale bijdrage van € 100.000 vanuit de gemeente vragen; Concrete, meetbare en realiseerbare doelstellingen hebben die bijdragen aan economische doelstellingen zoals bijvoorbeeld: 5.1. verduurzaming van de economische ontwikkeling van Amsterdam en de MRA 5.2. verbeteren van de kwaliteit van leven voor de bewoners van de Amsterdam en de MRA; 5.3. creëren van waardevolle en eerlijke werkgelegenheid; 5.4. bijdrage aan een inclusieve arbeidsmarkt; 5.5. innovatieve oplossingen voor concrete grootstedelijke vraagstukken en maatschappelijke transities; 5.6. stimuleren van impact ondernemerschap. Een looptijd van maximaal 4 jaar hebben; Worden besteed in of ten behoeve van de Metropoolregio Amsterdam.
Ad 3 Opgaveagenda’s De grote lijnen en activiteiten die per opgave in de Uitvoeringsagenda beschreven staan worden nader uitgewerkt op maatregelniveau en separaat in de vorm van een opgaveagenda ter vaststelling voorgelegd aan de Amsterdamse gemeenteraad. De opgaveagenda voor opgave 5 (arbeidsmarkt) is reeds uitgewerkt en vastgesteld. Voor de andere opgaven zal dit de komende maanden nog gaan gebeuren, waarbij het dat verwachting is de opgaveagenda voor het stimuleren van innovatie impact ecosystemen (opgave 2) snel na het zomerreces als eerste zal volgen. In de opgaveagenda’s maken we op maatregelniveau inzichtelijk waarin we de budgetten die via de Voorjaarnota 2023 aan de verschillende opgaven zijn gealloceerd zullen gaan besteden. Ad.4. Aandeling motie Op 13 juli 2022 is de motie 293.22 van de leden Namane en IJmker inzake Visie Lokale Econoie aangenomen door de raad. Met het vaststellen van de Visie, wordt de motie als afgehandeld beschouwd. Financiële onderbouwing Overige toelichting
In het coalitieakkoord is voor de gehele periode tot en met 2026 in totaal € 23,5 miljoen beschikbaar gesteld voor investeringen in economische structuurversterking en in de verbetering van de aansluiting tussen onderwijs- en arbeidsmarkt. De maatregelen die worden uitgewerkt in het kader van de uitvoeringsagenda (in de vorm van opgaveagenda’s) worden gefinancierd vanuit de huidige begroting. Dit betreft de begrotingsprogramma 3 Economie. Andere maatregelen zoals benoemd in de voordracht worden gefinancierd vanuit de portefeuille en de bijbehorende begrotingsprogramma waar het betrekking op heeft. De beschikbare middelen zijn op hoofdlijnen verdeeld naar de verschillende opgaven zoals is opgenomen in de uitvoeringsagenda 2023-2026 en in de tabel hieronder is weergegeven:
Gegenereerd: v1.48
6
RAAD
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Tabel 1: Budgetverdeling Economische opgave
Budgetvoorstel (mln €) 2023
2024
2025
2026
Totaal
1. Stimuleren van succesvol ondernemen in buurt, regio en op internationaal niveau
1
1
1
1
4
2. Versterken van innovatieve ecosystemen die bijdragen aan brede welvaart/ maatschappelijke opgaven
1
1
2
1
5
3. Ruimte voor werk en voorzieningen;
0,5
0,5
0,5
0,5
2
4. Versnellen van de energietransitie 0,25 en het verduurzamen van de economie;
0,5
0,5
0,25
1,5
5. Faciliteren van een gezonde arbeidsmarkt met gelijke kansen voor iedereen
1
2
2
6
1
Onvoorzien/ cofinanciering Totaal
5 3,75
4
6
4,75
23,5
Een aantal van de voorgestelde maatregelen vereisen nader onderzoek om de doeltreffendheid, doelmatigheid en uitvoerbaarheid te beoordelen. Ook zal de juridische en financiële haalbaarheid met de bijbehorende risico’s in kaart worden gebracht. De uitkomsten hiervan worden separaat, per opgaveagenda en anders uiterlijk bij de behandeling van de voorjaarsnota 2024 aan de raad voorgelegd. Op basis daarvan zullen door de raad vastgestelde meerjarige investeringen een nauwkeuriger bestedingsritme van de middelen worden bepaald en in de begroting van Programma 3 Economie, Kunst, Cultuur en Erfgoed opgenomen. Programma Economie beschikt over de reserve Economische structuur en arbeidsmarktversterking (ESA). In de ESA zijn vanuit voorgaande coalitieperiode de investeringsmiddelen 2019-2022 en de Herstel- en Investeringmiddelen 2021-2024 gedoteerd. Bestedingen vanuit de in de Raad of college voorlegde bestedingsplannen of subsidie worden gedekt uit de ESA. Dotatie en onttrekkingen worden via de Planning & Control producten verwerkt in de begroting. Om de schommelingen in de bestedingsplannen goed te kunnen opvangen wordt voorgesteld om de intensiveringsmiddelen 2022-2026 via de bestaande reserve te laten lopen. Niet bestede middelen in een jaar blijven gehandhaafd in de reserve, zodat uitvoering gegeven kan worden aan de economische opgave voor de gehele collegeperiode.
Gegenereerd: v1.48
7
Gemeenteraad
VN2023-018380 Economische Zaken
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 29 november 2023
Indien aan het eind van de collegeperiode coalitiemiddelen nog niet bestemd zijn, vloeien deze terug naar de algemene middelen, tenzij er een ander besluit over wordt genomen. Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding
n.v.t.
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2023-062046
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
AD2023-076424
Visie - Een nieuw Amsterdams economisch peil.pdf (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Economische Zaken en Cultuur, Didier Manjoero, d.manjoero@amsterdam.nl, 06-30103514
Gegenereerd: v1.48
8