1. Eindrapport evaluatie alliantieregeling.pdf

In het kader van ‘de vaardigheden van vrouwen uit de doelgroep vergroten’ koos de alliantie voor een nadruk op ‘empoweren en motiveren’. De alliantie acht het inzicht in eigen vaardigheden een essentiële tussenstap om naar het vergroten van vaardigheden en economische zelfstandigheid toe te kunnen werken (ToC van Samen Sterk met Werk, 2021). De organisaties in de allianties geven ieder in een eigen stadsdeel empowermenttrainingen aan in totaal circa 160 vrouwen per jaar. Dat doen ze stadsbreed: in Amsterdam Nieuw-West, Noord, Oost, West en Zuid-Oost. De allianties werken ook stadsbreed aan het doorbreken van traditionele rolpatronen door de inzet van ongeveer 15-20 vrouwen die getraind zijn als ambassadeur. Deze vrouwen werken voornamelijk in hun eigen netwerk (bijvoorbeeld op het schoolplein) waar zij andere vrouwen vertellen over hun eigen stappen naar financiële onafhankelijkheid en hen wijzen op de empowermenttrainingen.

Een beetje gelukt

Soms wel, soms niet

Goed gelukt

Zeer goed gelukt

Onderzoek

De alliantie Sterk in Werk formuleerde doelen en voerde activiteiten uit die in lijn zijn met de bestuurlijke resultaten die de gemeente wenste. De doelen en de activiteiten van de alliantie zijn gericht op de beoogde doelgroep van de gemeente. De alliantie werkt met de kwetsbare vrouwen aan empowerment en motivatie bij het doorbreken van rolpatronen en het inzichtelijk maken van benodigde vaardigheden in de stap naar (vrijwilligers) werk. De alliantie heeft daarnaast extra doelen geformuleerd en activiteiten uitgevoerd op het gebied van samenwerking en monitoring. We concluderen dat het doel van de gemeente – het economisch zelfredzaam maken van kwetsbare vrouwen – via het werk van de alliantie dichterbij is gekomen.

21

4.2.

De Ongelooflijke Geschiedenissen van onze Voorouders

Voor de alliantie gericht op koloniaal verleden en doorwerking formuleerde de gemeente als bestuurlijke resultaten ‘het zichtbaar maken hoe de koloniale geschiedenis doorwerkt in het heden en in de levens van Amsterdammers’, ‘bijdragen aan identiteitsvorming en empowerment’, ‘verbinding leggen met educatie’ en ‘nieuwe verhalen over het erfgoed uit het koloniaal verleden’. Via deze vier lijnen wilde de gemeente de kennis over hoe de koloniale geschiedenis doorwerkt in het dagelijks leven van Amsterdammers, vergroten. De doelgroep waar de gemeente aan dacht, waren ‘alle Amsterdammers’ (Subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit, 2021). De alliantie koos in haar ToC dezelfde brede doelgroep, zij sprak van ‘Amsterdammers’. In de uitvoering van de activiteiten richtte de alliantie zich op twee specifieke groepen: kinderen in de hoogste klassen van de basisschool en jonge mensen van 19-35 jaar. Via hun opvoedings- (gezin/familie) en onderwijsomgeving (scholen, onderwijs, leraren in opleiding) wilde de alliantie de Amsterdammers bereiken. De alliantie heeft de bestuurlijke resultaten in eigen woorden helemaal overgenomen. De doelen en de activiteiten van de alliantie richten zich op het vergroten van kennis over familiegeschiedenis en deze te kunnen plaatsen in een bredere context (ToC van De ongelooflijke geschiedenis van onze voorouders, 2021).

De alliantie heeft bij basisschoolleerlingen het onderwijspakket ‘Ancestors Unknown’ uitgerold. Dat is gericht op het vergroten van kennis over familieverhalen en het leren van vaardigheden om te kunnen zoeken naar familiegeschiedenis. Met het educatieve programma Ancestors unknown werkt de alliantie aan het zichtbaar maken van (persoonlijke) geschiedenis, identiteitsvorming en het ontsluiten van nieuwe verhalen. Het delen van (familie) verhalen biedt voor vertellers de mogelijkheid erkenning te krijgen voor ervaringen. De luisteraars kunnen via de verhalen empathie en begrip ontwikkelen.

De alliantie had op basisscholen verspreid over de hele stad de afgelopen twee jaar een bereik van 15 basisschoolklassen (375-450 kinderen). De alliantie zette ook een training voor museumpersoneel en een collegereeks voor PABO studenten op. In deze collegereeks, waar ongeveer 100 studenten aan deelnamen, staat het vergaren van basiskennis en aandacht voor persoonlijke (familie) verhalen centraal. De alliantie organiseerde een namenevenement in het (voorheen) Tropenmuseum.. Tijdens dit evenement hebben 510 bezoekers inzicht gekregen in hun eigen geschiedenis. Ook hebben de partijen gezamenlijk een tentoonstelling op het Stadsarchief Amsterdam vormgegeven waar bezoekers gratis naartoe konden. Naast het vergroten van kennis van de doorwerking van het verleden heeft de alliantie – ter specificering van de ‘empowerment’ die de gemeente wilde – als doel gesteld dat ‘Amsterdammers trots zijn op hun afkomst en identiteit’ en dat historische (familie) verhalen ‘verbindend werken’. Aanvullend heeft de alliantie zich als doel gesteld met het leren kennen van elkaars afkomst (en al dan niet gedeelde) geschiedenis, de ‘verbindende kracht’ te ervaren. Dat is boven op de bestuurlijke resultaten die de gemeente formuleerde. Is het gelukt om via doelstellingen in ToC en via stadsbrede activiteiten bij te dragen aan de gewenste bestuurlijke resultaten? Niet gelukt

Een beetje gelukt

Soms wel, soms niet

Goed gelukt

Zeer goed gelukt

Onderzoek

De inclusie-doelen van de alliantie De Ongelooflijke Geschiedenissen van onze Voorouders zijn volledig in lijn met de bestuurlijke doelen die de gemeente formuleerde. Nieuwe verhalen worden zichtbaar, er wordt gewerkt aan empathie voor verhalen, de activiteiten plaatsen familiegeschiedenis in een bredere context van (post) koloniale geschiedenis en de kennis van Amsterdammers wordt ook vergroot door het leren kennen van elkaars afkomst (en de al dan 22

niet gedeelde) geschiedenis. Het inzetten op verbinding beschouwen wij als een extra doelstelling die de gewenste bestuurlijke resultaten van de gemeente alleen maar versterkt. De doelgroep van de alliantie is iets specifieker (en realistischer) dan de door de gemeente geformuleerde doelgroep ‘Amsterdammers’. Met de uitgevoerde activiteiten heeft de alliantie direct bijgedragen aan de bestuurlijke resultaten van de gemeente. We concluderen dat de uitgevoerde activiteiten de beoogde resultaten van de gemeente heel dichtbij brengen. We concluderen dat het doel van de gemeente – kennis over doorwerking vergroten, empowerment stimuleren, en (nieuwe) verhalen zichtbaar maken in de stad – via het werk van de alliantie veel dichterbij is gekomen.

4.3.

Wij zijn Amsterdam

Voor de alliantie Wij zijn Amsterdam – in het kader van Inclusief herdenken formuleerde de gemeente de volgende bestuurlijke resultaten: ‘bestaande herdenkingen en vieringen zijn inclusiever geworden door verbreding inhoud en verbinding van netwerken’; ‘herdenken krijgt continuïteit en heeft meer bestaansrecht in de toekomst’; ‘het delen van nieuwe verhalen en iconen en deze onderdeel laten uitmaken van het collectieve geheugen en Amsterdamse identiteit’, en tot slot: ‘verhalen achter historische figuren in publieke ruimte zijn bij een breder publiek bekend’. Deze resultaten hadden volgens de gemeente gezamenlijk als doel dat meer Amsterdammers zich in 2025 herkennen in wat, wie en hoe we herdenken (Subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit, 2021). De doelen van de alliantie sluiten nauw aan op de door de gemeente geformuleerde bestuurlijke resultaten. De alliantie koos deels voor eenzelfde formulering (‘nieuwe verhalen en iconen, duurzaam herdenken’) en deels voor eigen aanvullend doel: social bridging in plaats van delen met een breed Amsterdams publiek (ToC van Wij zijn Amsterdam, 2021). Twee van de bestuurlijke resultaten komen niet terug in de doelen van de alliantie: ‘herdenken wordt breed gedragen door de Amsterdammers’ en ‘verhalen achter historische figuren in de publieke ruimte zijn bij een breder publiek bekend’ (Subsidieregeling diversiteit

en inclusiviteit, 2021). De alliantie voegde nog een eigen doel toe. Zij wilde de mogelijkheden en het animo in de stad onderzoeken voor nieuwe vormen van herdenken (het hele jaar door en op de bestaande herdenkingsdagen). De alliantie heeft nieuwe activiteiten in de stad ontwikkeld. Met het verzamelen en publiceren van verhalen in hun boek ‘Atlas van herdenken’5 (2021-2022) heeft de alliantie zich vooral ingezet op het aan de oppervlakte brengen van nieuwe verhalen en iconen (bestuurlijke doel van de gemeente). De alliantiepartners interviewden en portretteerden voor dit boek meer dan 80 Amsterdammers (van allerlei komaf) en hun ideeën over wat en hoe te herdenken. De Atlas is gratis verspreid via openbare bibliotheken, stadsbreed en is ook als online product toegankelijk voor alle Amsterdammers. Daarnaast is de alliantie aan de slag gegaan met het ontwikkelen van een nieuw ritueel (ToC van Wij zijn Amsterdam, 2021). Dit gebeurde in een kleine groep die netwerken verbindt (een onderdeel van de bestuurlijke resultaten van de gemeente). Alliantie activiteiten hebben geen of minder aandacht gehad voor het ‘inclusiever maken van bestaande herdenkingen’ en het ‘bekend maken van de verhalen achter historische figuren in de publieke ruimte’. Is het gelukt om via doelstellingen in ToC en via stadsbrede activiteiten bij te dragen aan de gewenste bestuurlijke resultaten? Niet gelukt

Een beetje gelukt

Soms wel, soms niet

Goed gelukt

Zeer goed gelukt

Onderzoek

5 https://static1.squarespace.com/static/620d02c87018367dee333dc4/t/62c4580dc795bc07cff6 6c21/1657034775399/Atlas+van+Herdenken.pdf

23

Bij Wij zijn Amsterdam komen niet alle bestuurlijke resultaten van de gemeente, terug in de alliantie doelen. De alliantie formuleerde in de ToC eigen doelen naast die van de gemeente; zowel de gemeente als de alliantie formuleerde geen specifieke doelgroep. De activiteiten van deze alliantie dragen ten dele bij aan de bestuurlijke resultaten van de gemeente. We concluderen dat de bestuurlijke doelen van de gemeente wat betreft het bekender maken van nieuwe verhalen en iconen en duurzaam herdenken wel dichterbij zijn gekomen. Maar de bestaande herdenkingen zijn via het werk van de alliantie in de stad niet veel inclusiever geworden en ook de achtergronden bij de historische figuren in de publieke ruimte zijn niet aangeraakt. Daarmee concluderen we dat het gewenste bestuurlijke resultaat via het werk van de alliantie Wij zijn Amsterdam ‘goed’ en ‘soms wel en soms niet’ dichterbij is gekomen.

4.4. Amsterdammers samen tegen racisme De gemeente heeft de alliantie Samen tegen racisme als bestuurlijk resultaat meegegeven: discriminatie tegengaan. De gemeente zette in op een afname van discriminatie in de stad en het empoweren van Amsterdammers die discriminatie ervaren. Concreet stuurde de gemeente aan op: verhogen meldingsbereidheid, bekendheid mogelijkheid melden vergroten, vergroten handelingsperspectieven Amsterdammers die discriminatie ervaren en versterken samenwerking verschillende organisaties (Subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit, 2021). De alliantie bestond al als samenwerkingsvorm voordat de alliantieaanvraag mogelijk was. De alliantie heeft in doelstellingen en activiteiten vooral de laatste twee doelen ter harte genomen (handelingsperspectieven en samenwerking versterken) en daar een extra doel aan toegevoegd: versterken positie en zichtbaarheid van bestaande en nieuwe initiatieven (ToC van Amsterdammers samen tegen racisme, 2021). De bereidheid om melding te maken komt wel in de doelstellingen van de alliantie voor, maar samenwerken aan bewustzijn van racisme, aan zichtbaarheid van discriminatie en ervaren ondersteuning daarbij is belangrijker voor de alliantie, dan meldingen.

Het ‘verhogen van meldingsbereidheid’ en ‘de bekendheid van de mogelijkheid om een melding te doen’ vindt de alliantie voornamelijk een taak voor het Meldpunt. Tijdens bijeenkomsten georganiseerd door alliantiepartijen maken zijn deelnemers wel attent op de mogelijkheden en het belang van het melden van discriminatie. Ook dat draagt natuurlijk wel bij aan de bestuurlijke doelen van de gemeente gericht op de meldingsbereidheid. De gemeente gaf als beoogde doelgroep: Amsterdammers die discriminatie ervaren, met minstens aandacht voor antizwart racisme, antisemitisme, moslimdiscriminatie en discriminatie tegen lhbtiq+ers. De Alliantie breidde de gewenste te bereiken doelgroep uit met: activisten, professionals in sociaal domein, studenten, kunstenaars, stadmakers en betrokken burgers (ToC van Amsterdammers samen tegen racisme, 2021). Dat waren groepen waar de penvoerder van de alliantie al contact mee had. In het kader van het versterken van de samenwerking tussen organisaties heeft de alliantie een website gemaakt waarop alle organisaties staan met hun doelen en agenda. Ook hebben zij een podcast en nieuwsbrief waarmee zij tussen 700 en 900 lezers en luisteraars bereiken. Daarnaast organiseert de alliantie meerdere bijeenkomsten die bijdragen aan het versterken van de samenwerking tussen verschillende maatschappelijke belangengroepen en organisaties.

De stadsbrede activiteiten binnen en buiten de week tegen racisme (rond 21 maart) en de Livecasts in Pakhuis de Zwijger zijn empowerend en dragen bij aan het vergroten van de handelingsperspectieven van mensen die discriminatie ervaren. De afgelopen twee jaar heeft de alliantie negen van deze thematische livecasts (waaronder antisemitisme en zwarte piet is racisme) georganiseerd waarin diverse groepen komen vertellen waar zij tegen aanlopen en hoe zij met discriminatie omgaan en hoe anderen hen kunnen steunen. De bijeenkomsten trekken 60 à 120 live bezoekers en ongeveer 6700 belangstellenden luisterden en keken de livecast nog terug. Jaarlijks zet de alliantie ook een 24

open call voor grassrootorganisaties open om kleine organisaties de kans te geven ook activiteiten te organiseren in de week tegen racisme. Daar hebben de afgelopen twee jaar 5 externe initiatieven geld uit gehad. Alle activiteiten die de alliantiepartners en externe grassrootorganisaties doen, zijn gericht op omgaan met en afname van discriminatie in de stad. Is het gelukt om via doelstellingen in ToC en via activiteiten bij te dragen aan de gewenste bestuurlijke resultaten? Niet gelukt

Een beetje gelukt

Soms wel, soms niet

Goed gelukt

Zeer goed gelukt

Onderzoek

Amsterdammers samen tegen racisme hebben met hun doelen en activiteiten vooral de bestuurlijke doelen ‘handelingsperspectieven vergroten’ en ‘samenwerking versterken’ bediend. De bestuurlijke resultaten gericht op meldingsbereidheid zijn ook aangeraakt, maar dit had geen prioriteit voor de alliantie. Het extra doel van de alliantie - versterken positie en zichtbaarheid van bestaande en nieuwe initiatieven – was in lijn met het bestuurlijke resultaat ‘samenwerking versterken’. De alliantie organiseerde activiteiten voor de gehele brede doelgroep zoals door de gemeente omschreven – en breidde deze doelgroep zelfs nog verder uit. We concluderen dat het gewenste bestuurlijke resultaat via het werk van de alliantie Amsterdammers samen tegen racisme daarom tegelijkertijd ‘soms wel en soms niet’ en soms ‘zeer goed’ dichterbij is gekomen.

4.5.

Queer Network Amsterdam

Voor de alliantie voor zichtbaarheid en Pride – het Queer Network Amsterdam – had de gemeente de volgende bestuurlijke resultaten: ‘vergroten zichtbaarheid door Pride en inzet rolmodellen’, ‘vergroten sociale acceptatie door activiteiten Pride’ en ‘activiteiten Pride dragen bij aan inclusievere lhbtiq+ gemeenschap’. Deze resultaten hebben samen als doel de sociale acceptatie en zichtbaarheid van lhbtiq+ personen in Amsterdam verhogen (Subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit, 2021). De alliantie schreef met bijna alle organisaties uit de Queer community in en nam deze doelen van de gemeente één op één over. De door de gemeente beschreven doelgroep van lhbtiq+ personen maakte de alliantie specifieker. Ten eerste door extra aandacht (en budget) te hebben voor lhbtiq+ zwarte personen, personen van kleur en trans personen (ToC van DeQlub+ van Amsterdam, 2021). De alliantie koos hier bewust voor omdat deze groepen het meest lijden onder processen van uitsluiting en onderdrukking. Een tweede doelgroep van de alliantie is de witte cisgender LHB- gemeenschap, die door emancipatieactiviteiten inmiddels een verbeterde, meer geprivilegieerde positie inneemt. De derde doelgroep van de alliantie zijn - wat de alliantie noemt – de ‘Amsterdamse kosmopolieten’: (potentiële) bondgenoten van de Amsterdamse LHBTIQ+ gemeenschap (ToC van DeQlub+ van Amsterdam, 2021).

De alliantie formuleerde een aantal doelen voor de korte (veiligheid, zichtbaarheid, vertrouwen en draagvlak), de midden (bekendheid en zichtbaarheid) en lange termijn (sociale acceptatie, verbinding solidariteit) die geheel in lijn zijn met de bestuurlijke resultaten van de gemeente (ToC van DeQlub+ van Amsterdam, 2021). In het kader van het vergroten van de zichtbaarheid organiseert de Qlub één groot gezamenlijk evenement per jaar (opkomst 350 mensen) en organiseert daarnaast ongeveer 65 kleinere Pride activiteiten door het jaar heen, voor en door de Qcommunity. De activiteiten gaan van meerdaagse filmfestivals (TransScreen bijvoorbeeld) tot demonstraties en podia in de stad 25

(Black Pride protest). Ook worden er tentoonstellingen georganiseerd, een gezamenlijke agenda gemaakt en kleinschalige community building bijeenkomsten georganiseerd. Dit alles heeft een stadsbreed bereik. Bij het vergroten van de zichtbaarheid richt de alliantie zich vooral op de eerste doelgroep: trans en Bipoc (ToC van DeQlub+ van Amsterdam, 2021). De minidocumentaires die de Transketeers maken over transpersonen zijn hier een voorbeeld van. Empowerment gaat hand in hand met community-building in deze organisatie. Acceptatie van de buitenwereld kan niet zonder empowerment van de eigen groepen. In de activiteiten en binnen de samenwerking laat de alliantie de gekleurde en witte LHBTIQ+ gemeenschap met elkaar in gesprek gaan. Zo draagt Queer Network bij ’aan Inclusievere LHBTIQ+ community’ in de stad – geheel in lijn met het gewenste bestuurlijke resultaat van de gemeente‘. De uitwisseling tussen de doelgroepen richt zich op onderlinge solidariteit, verbinding en wederzijds begrip. Is het gelukt om via doelstellingen in ToC en via stadsbrede activiteiten bij te dragen aan de gewenste bestuurlijke resultaten? Niet gelukt

Een beetje gelukt

Soms wel, soms niet

Goed gelukt

Zeer goed gelukt

Onderzoek

De alliantie Queer Network formuleerde doelen – geheel in lijn met de bestuurlijke resultaten van de gemeente -gericht op zichtbaarheid, sociale acceptatie, solidariteit, verbinding en wederzijds begrip van de lhbtiq+ gemeenschap. De alliantie maakt de door de gemeente beschreven doelgroep van lhbtiq+ personen specifieker door extra aandacht (en budget) te hebben voor lhbtiq+ zwarte personen, personen van kleur en transpersonen en voor reflectie binnen de eigen gemeenschap. We concluderen dat de inclusiedoelen van de gemeente – zichtbaarheid, sociale acceptatie en een inclusievere lhbtiq+ community – via het werk van de alliantie Queer Network Amsterdam dichterbij zijn gekomen.

4.6.

BIPOC alliantie

De gemeente formuleerde de bestuurlijke resultaten voor de BIPOC alliantie (Black Indigenous People of Colour Colour lhbtiq+) naar aanleiding van een bijeenkomst met het veld. De breed opgezette bestuurlijke resultaten zijn gericht op ‘sociale acceptatie’ (onder andere van ouders), ‘het vergroten van zichtbaarheid’ en ‘empowerment’ waarbij de doelgroep zich gesterkt zou moeten voelen om op hun eigen manier een stap te zetten in hun emancipatieproces (Subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit, 2021). Waar de gemeente biculturele lhbtiq+ als doelgroep heeft, richt de alliantie zich nadrukkelijk op Black Indigenous People of Colour (BIPOC). De BIPOC-alliantie heeft niet alle beoogde resultaten uit de bijeenkomst volledig overgenomen, maar de grote lijn wel. Naast de bestuurlijke inclusiedoelen heeft de alliantie nog twee extra doelen geformuleerd. De eerste is ‘De BIPOC LHBTQI+ gemeenschap voelt zich veiliger of ervaart meer veiligheid’. De tweede toegevoegde doelstelling is ‘bredere kennis over nieuwe narratieven en processen van de BIPOC LHBTQI+ gemeenschap in Amsterdam’. Een van de activiteiten die hieraan bijdraagt, is het ontsluiten van het Surinaams Homo archief (ToC van BIPOC alliantie, 2021).

Voor de alliantie is het van belang dat het gemeente doel ‘sociale acceptatie’ door ‘emancipatie en zelfacceptatie’ en empowerment vanuit de groep ontstaat (ToC van BIPOC alliantie, 2021). Interne en externe community ontwikkeling zijn dan ook belangrijk in de activiteiten. Men komt bij elkaar om te eten en te praten en om de eigen weerbaarheid te vergroten. De alliantie werkt aan emancipatie en zelfacceptatie vanuit een intersectioneel en dekoloniaal perspectief. Erkenning en herkenning zijn daarbij belangrijk Een voorbeeld activiteit is de Black Pride Healing waarbij twee keer per jaar ongeveer 100-150 deelnemers aanwezig zijn. De alliantie wil bij het ‘vergroten van de zichtbaarheid’ dat BIPOC LHBTQI+ personen beter gerepresenteerd worden in alle lagen van de samenleving. Evenementen in verschillende stadsdelen, waaronder exposities, maken daar werk van.

26

Is het gelukt om via doelstellingen in ToC en via stadsbrede activiteiten bij te dragen aan de gewenste bestuurlijke resultaten? Niet gelukt

Een beetje gelukt

Soms wel, soms niet

Goed gelukt

Zeer goed gelukt

Onderzoek

De doelen en de activiteiten van de BIPOC lhbtqi+ alliantie zijn geheel in lijn met de bestuurlijke resultaten die de gemeente wenste bij aanvang. De alliantie heeft vanuit het veld een vertaalslag gemaakt naar de actualiteit: emancipatie vanuit een dekoloniaal, helend en empowerend perspectief. De alliantie heeft een extra eigen doelen toegevoegd, veiligheid en vergroten van kennis. Deze extra doelen zijn in de ToC gemotiveerd in lijn met de gewenste resultaten van de gemeente: ‘sociale acceptatie’, ‘het vergroten van zichtbaarheid’ en ‘empowerment’. We concluderen dat deze alliantie met haar doelen en activiteiten heel dicht bij de beoogde bestuurlijke resultaten van de gemeente ligt.

4.7.

Tot slot

De zes allianties hebben met het nader formuleren van hun visie en doelen in de ToC’s en met het uitvoeren van hun activiteiten bijgedragen aan het bestuurlijk resultaat dat de gemeente in 2020 formuleerde op het gebied van diversiteit en inclusiviteit. De allianties hebben met hun Theories of Change (TOC’s) beredeneerd hun eigen nadruk kunnen kiezen (en ook daadwerkelijk gekozen) binnen de door de gemeente gestelde kaders. Het maken van de ToC was enorm intensief, maar maakt wel dat allianties zich naar eigen inzicht hebben kunnen verbinden aan bestuurlijke resultaten en inhoudelijke bestuurlijke doelen. Waar discrepantie zit tussen bestuurlijke resultaten van de gemeente en doelen en activiteiten van alliantie, zijn dit weloverwogen gemotiveerde keuzes van de allianties geweest. Daarmee heeft de gemeente door de subsidieaanvraag te honoreren, ingestemd. De allianties die een specifiekere doelgroep hebben gekozen of benoemd, lijken gerichter bij te dragen aan de bestuurlijke inclusiedoelen van de gemeente. Voor een eventuele volgende subsidieregeling adviseren we om de ruimte van een eigen inhoudelijke invulling binnen de gestelde bestuurlijke kaders te behouden en om zoveel mogelijke te sturen op concrete doelgroepen. Zo wordt naast de stip op de horizon ook een realistische/haalbare doelstelling mogelijk.

27

5

Conclusies en aanbevelingen

Wat betekenen de inzichten uit deze evaluatie voor de inrichting van een eventuele volgende ronde in het alliantiebeleid van de gemeente Amsterdam? We beantwoorden deze subvraag (5) in dit hoofdstuk. Allereerst presenteren we de belangrijkste inzichten in een samenvattende paragraaf. Daarna doen we puntsgewijs een aantal aanbevelingen over de inrichting van een eventuele volgende ronde van de nieuwe subsidieregeling met allianties.

5.1.

Samenvattend naar aanleiding van deze evaluatie

Tussen februari 2023 en juni 2023 heeft het Verwey-Jonker Instituut bureauresearch gedaan om de Subsidieregeling ‘Diversiteit en inclusiviteit voor allianties Amsterdam 2021-2023’ te evalueren op doelbereik, proces en resultaat. In het bureauresearch zijn gepubliceerde en niet gepubliceerde beleidsstukken verzameld en geanalyseerd. In die stukken stonden onder andere de beoogde bestuurlijke resultaten van de regeling, de doelstellingen van de allianties, stukken rondom monitoring van de activiteiten van de zes allianties, en communicatie met de gemeenteraad en het college. Daarnaast werden de eerder gepubliceerde evaluaties van Verwey-Jonker Instituut (2022) en Regioplan (2018) voor deze evaluatie gebruikt, met aanvullende interviews om grip te krijgen op de periode van totstandkoming van de (nieuwe) subsidieregeling en op de subsidieregeling van vóór 2021. Om de activiteiten van de allianties en hun bereik, bij de zes allianties te checken, hadden we met de penvoerder van elke alliantie een verhelderend gesprek. We willen hierbij iedereen voor de medewerking aan dit onderzoek bedanken.

Op basis van dit onderzoek kunnen we u hier informeren over de bevindingen. Allereerst, de nieuwe subsidieregeling heeft grosso modo het resultaat opgeleverd dat de gemeente ermee wilde bereiken. De subsidies aan allianties zijn ingezet om Emancipatie (3 allianties), aandacht voor Gedeelde geschiedenis (2 allianties) en aandacht voor Antidiscriminatie (1 alliantie) stadsbreed te bevorderen. De gemeente wilde de alliantiesubsidies nadrukkelijk inzetten naast ander instrumentarium en ook dat is gelukt. De zes allianties hebben met hun inzet, samenwerking en activiteiten bijgedragen aan de bestuurlijke doelen die de gemeente in 2020 formuleerde. Dat geldt voor de procesdoelen (synergie stimuleren, strategisch veld benutten, focus op resultaat en meerjarige zekerheid) als voor de meer inhoudelijke bestuurlijke resultaten die de gemeente nastreefde op het gebied van diversiteit en inclusiviteit. Algemene procesdoelen Door een stukje van (de uitvoering van) het diversiteits- en inclusiebeleid via de ‘nieuwe subsidieregeling’ neer te leggen bij een deel van het veld in alliantievorm, heeft de gemeente het voortouw genomen in het stimuleren van samenwerkingsprocessen in de stad. De partijen die deelnemen aan de allianties werken – op een enkele uitzondering na- per alliantie meer met elkaar samen dan voor 2020.

Via de allianties stimuleert de gemeente over het algemeen de synergie in het veld en nodigt de gemeente de partijen uit om een visie voor de langere termijn te formuleren (door in de Theory of Change (ToC) van de alliantie strategiedoelen voor korte, middellange en lange termijn op te laten nemen en door aansluitend 2x 1 jaar subsidie-zekerheid te bieden).

28

Bestuurlijke resultaten: inclusie-doelen De allianties hebben met hun ToC’s beredeneerd hun eigen inhoudelijke nadruk kunnen kiezen (en ook daadwerkelijk gekozen) binnen de door de gemeente gestelde kaders. De gemeente had bij elke alliantie een eigen specifieke stip op de horizon gezet Niet elke alliantie heeft die stip op de horizon letterlijk overgenomen en het merendeel heeft er eigen doelgroepen of specifiekere doelen aan toegevoegd. Toch kunnen we concluderen dat alle allianties in de geest van de gewenste bestuurlijke resultaten hebben gehandeld. Zowel in het formuleren van de alliantiedoelstellingen als in de gerealiseerde activiteiten. Via de nieuwe subsidieregeling hebben de allianties mee kunnen helpen z

z

z

z

z

z

Om de kans op economische zelfstandigheid van kwetsbare vrouwen in Amsterdam te vergroten Om de doorwerking van het koloniale verleden via familieverhalen/familiegeschiedenis in het onderwijs zichtbaar te maken Om het gesprek op gang te brengen over wie en wat er herdacht wordt in de stad Om de samenwerking en handelingsmogelijkheden tegen racisme te vergroten Om de zichtbaarheid van trans in de stad te verbeteren en om het gesprek tussen de witte (lhbtiq+) gemeenschap en de lhbtiq+ gemeenschap van kleur over privileges op gang te brengen Om de zichtbaarheid en de veiligheid van de bi-culturele lhbtiq+ community van kleur in de stad te versterken.

De gemeente én de partijen in de allianties hebben zich via de nieuwe subsidieregeling achter deze doelen kunnen scharen

5.2.

Leerpunten en aanbevelingen

Natuurlijk zijn er ook leerpunten naar aanleiding van de bevindingen in deze evaluatie. We zetten hieronder de belangrijkste nog een keer op papier. z

z

In de eerste plaats op het terrein van communicatie: in een eventuele volgende ronde willen we de gemeente adviseren om niet te nadrukkelijk top-down bestuurlijke procesdoelen aan het veld op te leggen. Verstandiger is het om vooraf waardering en erkenning uit te spreken voor wat maatschappelijke organisaties in de stad doen. Zodat de subsidieregeling met allianties ook meer overkomt als een uitnodiging aan het veld om op eigen wijze aan een doel te werken dat zij met de gemeente gemeenschappelijk hebben. Zowel de gemeente als de maatschappelijke organisaties werken immers – naast elkaar- aan doelen als emancipatie, inclusie en antidiscriminatie. In het nieuwe visiedocument dat de wethouder in april 2023 naar buiten bracht zijn hier meerdere aanknopingspunten voor te vinden. 6 Verder kan de gemeente – zoals al in de conclusies van de procesevaluatie opgemerkt (Van der Klein et al., 2022)- haar eigen rol in het alliantiebeleid nader omschrijven. Tevens kan de gemeente de rol van allianties binnen het gehele instrumentarium ten behoeve van diversiteits-en inclusiviteitsbeleid explicieter toelichten.

Er zijn ook leerpunten op het terrein van inrichting van de regeling en de monitoring van de nieuwe subsidieregeling: z

Het is van belang om het veld in de aanvraagfase en achteraf minder theoretisch te belasten en een alternatief te vinden voor de arbeidsintensieve ToC in de aanvraagprocedure en MSC in verantwoording achteraf.

6 h t t p s : //o p e n r e s e a r c h . a m s t e r d a m / i m a g e / 2 0 2 3 /4 / 1 2 / v i s i e d o c u m e n t _ i n c l u s i e _ e n _ antidiscriminatiebeleid.pdf

29

z

z

z

z

z

Voor een eventuele volgende subsidieregeling adviseren we om de ruimte van een eigen inhoudelijke invulling binnen de gestelde bestuurlijke kaders te behouden en om zoveel mogelijke te sturen op concrete doelgroepen. Er kan meer werk gemaakt worden van de meerjarige zekerheid voor veldpartijen door ook daadwerkelijk voor twee of meer jaar subsidie toe te kennen. Het verdient aanbeveling om meer continuïteit en standaardisering in te bouwen in het contact tussen de afdeling Diversiteit van de gemeente en de allianties Allianties kregen in de nieuwe regeling niet allemaal evenveel subsidie en het alliantiebudget had weinig te maken met het aantal partijen dat deelnam aan de alliantie. Onder meer daardoor hebben niet alle allianties evenveel budget tot hun beschikking voor coördinatie van samenwerking en activiteiten. Het is aan te raden dit in een eventuele volgende ronde subsidies aan allianties, iets gelijker te trekken en daaraan gekoppeld aan de allianties te vragen om het budget intern op basis van levering van werkzaamheden te verdelen. Om zowel het samenwerkingsproces als de resultaatgerichtheid van de allianties recht te doen kan er het best een maximum en een minimum aan het aantal deelnemende partijen gesteld worden.

Tot slot Deze voorlopige leerpunten laten onverlet dat de gemeente met de geëvalueerde subsidieregeling de gestelde inhoudelijke- en procesdoelen grotendeels realiseert. Al in de procesevaluatie constateerde het Verwey-Jonker Instituut dat dat volgens de direct betrokkenen het geval was. Nu constateren we dat niet alleen de ervaringen met de nieuwe subsidieregeling positief zijn, maar ook de doelrealisatie op zich. Zeker ten opzichte van de eerdere regeling lukt het om het veld strategischer te benutten, het lukt om beter te sturen op gewenst resultaat -in casu de beleidsprioriteiten-, en het lukt om via allianties synergie in het veld te bewerkstelligen. In deze evaluatie vindt de gemeente Amsterdam een goede basis om een eventuele nieuwe ronde desgewenst te starten én tegelijkertijd een verbeterslag te maken in de inrichting van de subsidieregeling voor allianties.

30

6

Literatuur

Beleidsbrief van gemeente Amsterdam. (2018, 18 december). Beleidsbrief diversiteit en inclusiviteit Commissie KDD, gemeente Amsterdam. https://www. amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/diversiteit/ Besluit van gemeente Amsterdam. (2022, 21 februari). Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam tot het opnieuw openstellen van de Subsidieregeling ‘diversiteit en inclusiviteit voor allianties Amsterdam 2021-2023’ met betrekking tot de bestuurlijke prioriteit mannenemancipatie alsmede het opnieuw vaststellen van de subsidieplafonds ten behoeve van deze subsidieregeling (Gemeenteblad 2022, 74337). https:// zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-74337.html Bleeker, Y., Ploeg, van der Y. en F. Kriek. (2016). Evaluatie van de subsidieregeling burgerschap en diversiteit. Amsterdam: Regioplan. Hermens, N., Out, M., Klein. en M. van der. (2020). Synergie in en met allianties. Procesevaluatie strategische partnerschappen in het emancipatiebeleid. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut. Klein, M. van der, Badou, M. en M. Out. (2022). Ervaringen met allianties en alliantiebeleid in Amsterdam Procesevaluatie Subsidieregeling ‘Diversiteit en inclusiviteit voor allianties Amsterdam 2021-2023. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.

Raadsbrief van gemeente Amsterdam. (2020, 8 oktober). Raadsbrief Nieuw instrumentarium Diversiteit/inclusief de reactie op de toezegging voortgang en impact brede herijking instrumentarium (TA2019-000763). https:// amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9256384/1/Bijlage%202_%20 Raadsbrief%20nieuw%20instrumentarium%20diversiteit_vaststelling%20 regeling%20(003) Raadsbrief van gemeente Amsterdam. (2021, 22 juni). Raadsbrief Subsidie instrumentarium diversiteit en inclusie: uitslag procedure ‘Diversiteit en Inclusiviteit voor Allianties Amsterdam 2021-2023’ en Diversiteit in de Sociale Basis. https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10306874/1/ Raadsbrief%20Subsidie%20instrumentarium%20diversiteit%20en%20inclusie Subsidieregeling van gemeente A msterdam. (2015, 1 september). Subsidieregeling burgerschap en diversiteit. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR380467/1 Subsidieregeling van gemeente Amsterdam. (2021, 1 februari). Subsidieregeling ‘Diversiteit en Inclusiviteit voor Allianties Amsterdam 2021-2023’. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR645518/1 ToC van Samen Sterk met Werk. (2021). Theory of Change, gendergelijkheid in werk [niet gepubliceerd, 18 pagina’s]. ToC van De ongelooflijke geschiedenis van onze voorouders. (2021). Theory of Change, koloniale – en migratiegeschiedenis.

Betekenis in heden en verleden voor Amsterdammers [niet gepubliceerd, 20 pagina’s].

Notitie van de Gemeente Amsterdam. (2020, 16 juni) Bijlage 5. Notitie voor het veld t.b.v. input subsidieregeling strategische allianties Diversiteit.

31

ToC van Wij zijn Amsterdam. (2021). Theory of Change subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit voor alliantie Inclusief Herdenken Amsterdam 2021-2023 [niet gepubliceerd, 7 pagina’s]. ToC van Amsterdammers Samen Tegen Racisme & Discriminatie. (2021). Amsterdammers samen tegen racisme [niet gepubliceerd, 28 pagina’s]. ToC van DeQlub+ van Amsterdam. (2021). Theory of Change (ToC) Alliantie Zichtbaarheid en Pride [niet gepubliceerd, 73 pagina’s]. ToC van Bipoc alliantie. (2021). Theory of Change [niet gepubliceerd, 25 pagina’s]. Tuckman, B. W. (1965). Developmental sequence in small groups. Psychology Bulletin 63:384-99. Visiedocument van gemeente Amsterdam (2023) Amsterdam, een stad uit duizenden. Visiedocument Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 2023|2026. https://openresearch.amsterdam/image/2023/4/12/visiedocument_inclusie_ en_antidiscriminatiebeleid.pdf Voordracht van gemeente Amsterdam. (2020, 30 juni). Voordracht voor de Collegevergadering ‘Nieuw Instrumentarium Diversiteit’. Nummer VN2020-008307.

32

COLOFON Opdrachtgever Auteurs Met medewerking van Foto omslag Uitgave

Gemeente Amsterdam. Dr. M. van der Klein Dr. M. Kahmann M. Badou, MSc Adobe Stock, gerasimov174, 216265057 Verwey-Jonker Instituut Giessenplein 59 C 3522 KE Utrecht T (030) 230 07 99 E secr@verwey-jonker.nl I www.verwey-jonker.nl

De publicatie kan gedownload worden via onze website: http://www.verwey-jonker.nl ISBN 978-94-6409-248-6 © Verwey-Jonker Instituut, Utrecht, augustus 2023. Het auteursrecht van deze publicatie berust bij het Verwey-Jonker Instituut. Gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. The copyright of this publication rests with the Verwey-Jonker Institute. Partial reproduction of the text is allowed, on condition that the source is mentioned.