1. Eindrapport Burgerberaad Groene Stad.pdf

deelnemers en de organisatie. Deelnemers konden gemakkelijk per dag zien wat besproken was en welke informatie beschikbaar was. Omdat niet alle deelnemers gewend zijn om digitaal te werken, was er bij iedere bijeenkomst ook papieren informatie beschikbaar voor de groepjes. Aan het einde van iedere bijeenkomst vroegen de organi­ satoren aan de deelnemers om tips en aandachtspunten. Op deze manier konden de organisatoren leren van de deelnemers en rekening houden met hun wensen bij de volgende bijeenkomsten.

Tijdens het beraad Tijdens het beraad werd er via e-mail gecommuniceerd met de deelnemers. Na elke beraaddag kregen deelnemers meteen een e-mail met een samenvatting en alle materialen in de bijlage. Een paar dagen voor de volgende bijeenkomst werd een nieuwe e-mail gestuurd met het programma van de dag en andere belangrijke informatie. Alle e-mails werden in Nederlands en Engels verstuurd. TeamBurgerberaad gebruikte daarnaast het deelnemersplatform Iprox van de gemeente Amsterdam. Op dit platform stond alle informatie per dag overzichtelijk en visueel aantrekkelijk weergegeven. Het platform is alleen toegankelijk voor

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

“Door het burgerberaad ben ik uit mijn bubbel getreden en dat is waardevol geweest.”

21

Informatievoorziening over het vraagstuk Om het beraad van goede informatie te voorzien is op diverse manieren kennis, inspi­ ratie en feedback aangeboden. Op dag 1 is een boekje uitgedeeld met basisinformatie over de vraagstelling en deelonderwerpen. Aan deelnemers werd gevraagd of er nog onderwerpen ontbraken en of ze specifieke suggesties voor deskundigen hadden. Daarmee heeft het beraad zelf sturing kunnen geven aan de inhoudelijke informatie waar ze gebruik van konden maken. Op dag 2 was er een kennisfestival met 16 onder­ werpen verzorgd door 31 deskundigen. Tussen dag 2 en 3 konden deelnemers op 12 locaties op excursie door de hele stad. Op dag 4 was er een informatiebalie met 10 deskundigen. En tussen dag 4 en 5 is er op alle adviezen door deskundigen feedback gegeven die op dag 5 is verwerkt. De groep deskundigen bestond uit inhoudelijk betrokken ambtenaren, vertegenwoordigers van lokale bewonersinitiatieven, wetenschap­ pers, belangenorganisaties en andere organisaties.

“Alle stappen zijn nodig geweest om tot deze verdiepende eindstappen te komen. Aan het einde zie je eigelijk pas alle puzzelstukjes.”

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

22

Opzet van de bijeenkomsten Bijeenkomst 1: kennismaken met elkaar en het onderwerp De eerste bijeenkomst van het burgerberaad vond plaats op 31 mei 2025, in House of Watt in Amsterdam. Hier vonden ook de andere vijf dagen van het burgerberaad plaats. Deze dag stond in het teken van kennismaken en verbinden, zowel met elkaar als met de inhoud van het burgerberaad. Het was een warme dag en de buitenruimte werd spontaan intensief benut. Daardoor had ieder groepje iets meer ruimte en was de onderlinge verstoring ook minder. Na een warme ontvangst door gespreksbegeleiders en een korte introductie door voorzitter Louise Boelens, maakten de deelnemers kennis met elkaar en met het centrale thema van het beraad: het vergroenen van een groeiende stad. Ze deden dit in hun ‘vaste groepje’. Deze groepen ontmoeten elkaar meerdere keren in de loop van het beraad. Deze groepjes helpen mensen om zich veilig te voelen in de grote groep. Voor de kennis­ making waren er verschillende korte oefe­ ningen. Mensen gingen onder andere per stadsdeel met elkaar in gesprek en stelden zich in kleine groepjes voor aan de hand van een tekening. Ook vertelde de voorzitter over wat een burgerberaad is en over het globale programma van de bijeenkomsten. Na de koffiepauze verdiepten we ons in het onderwerp.

Twee ambtenaren van de gemeente werden geïnterviewd over de centrale vraag en over de achtergrond van het onderwerp. Ze vertelden bijvoorbeeld over welk beleid er al was, over de omge­ vingsvisie en over de ingewikkeldheid van

het probleem. Daarna formuleerden de deel­nemers in kleine groepjes vragen over het onderwerp voor de ambtenaren en voor de wethouder. Vervolgens kwam wethouder Melanie van der Horst om de vragen te beantwoorden, samen met de ambtenaren. Zo zorgden we ervoor dat alle deelnemers goed snapten wat er van hen werd gevraagd. Hierna kon het beraad haar opdracht accepteren. Na de lunch maakten we afspraken over een prettige samenwerking, over privacy en vertrouwelijkheid. Een groot deel van de middag ging over het verdiepen van het vraagstuk. Deelnemers gingen in hun groepje aan de slag met het bespreken van de kennis die ze al hadden, zoals goede en minder goede voorbeelden. Samen vulden ze een canvas in. Ze deden dit verdiepen in twee blokken, en tussendoor keken ze naar een film met twee sprekers: Remco Daalders (stadsbioloog en schrijver) en Maike van Stiphout (landschapsarchitect). Tot slot bedachten ze welke vragen ze hadden voor experts.

Foto bijschrift | Wethouder Melanier van der Horst spreekt het burgerberaad toe tijdens bijeenkomst 1. Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

23

Bijeenkomst 3: van kennis naar waarden en dilemma’s De derde dag stond in het teken van het kijken naar het probleem op een andere manier. De deelnemers hebben in de eerste twee bijeenkomsten al veel kennis opgedaan. Het hoofd is goed aan bod gekomen, maar hoe zit het met je hart en je buik? Na de check-in in de vaste groep en de plenaire start begon de dag met vier grote gesprekken. De onderwerpen waren: • spanning tussen groeien en vergroenen (een groep in het Nederlands en een groep in het Engels) • hoe doen we het sociaal rechtvaardig? • Uitgangspunten/visie op groen

Bijeenkomst 2: kennis opdoen op het festival Op 14 juni was het kennisfestival. Op basis van alle vragen die de groepjes op de eerste dag hadden verzameld, waren 33 experts geselecteerd die deze vragen konden beantwoorden. De dag begon met de plenaire opening. De voorzitter en moderator vertelden het programma van de dag en welke experts er die dag aanwezig waren. In de vaste groepen hebben de deelnemers samen een plan gemaakt voor wie welke experts gingen bezoeken. Er waren experts van natuur­ monumenten, groengroepen, de gemeente, rekenkamer, fondsen, de woningcorporatie, landschapsarchitecten, juristen, beheerders, ruimtelijk adviseurs en meer.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

In vier rondes van 45 minuten konden de deelnemers een expert bezoeken. Er is ontzettend veel kennis opgedaan in de gesprekken! De tweede helft van de middag kwamen de deelnemers weer samen in hun vaste groepje om alle kennis te verwerken. Inzichten werden uitgewisseld en het canvas is aangevuld. Aan het einde van de bijeen­ komst is meer informatie gegeven over de verschillende excursies die plaatsvonden tussen bijeenkomst 2 en bijeenkomst 3. In tien stadsdelen kon je bij allerlei verschil­ lende onderwerpen een kijkje nemen onder leiding van een expert.

Elke groep startte met een ‘gesprek op voeten’, waarin deelnemers hardop nadachten en om de beurt hun mening inbrachten. Deze gespreksvorm helpt mensen om open te staan voor verschillende stemmen en meningen in de groep. En ze krijgen inzicht in de mate waarin een mening of inzicht gedragen wordt binnen de groep. Gespreksbegeleiders noteerden alles wat er gezegd werd en hoe de groep over alle meningen dacht. Vervolgens werden er stellingen geformuleerd waarover in kleinere groepen werd doorgesproken. Dat ging volgens de ‘vissenkom-methode’: 5 deelnemers spraken en de rest van de mensen luisterde. De mensen die spraken wisselden steeds.

Er waren 14 onderwerpen en deelnemers konden eventueel nog een extra onderwerp aandragen. Elke themagroep moest minimaal 3 personen verzameld hebben om met een onderwerp aan de slag te gaan. Op die manier hebben de deelnemers voortdurend de gelegenheid om te sturen, en houden we ook in de gaten dat onderwerpen gedragen worden door het beraad. Nadat iedereen gekozen had en de groepjes waren gevormd ging men aan de slag. Het grootste deel van de middag dachten de groepjes na over wat ze wisten over het onderwerp, maar ook over wat het probleem bij dit onderwerp was, wat ze als doel hadden en wat de inge­ wikkeldheden waren. De informatie werd ingevuld op een ‘oogst canvas’. Aan het einde is opgeschreven welke hulp de groep nog nodig had om verder te werken aan het onderwerp. Alle flipovervellen en canvassen zijn gedurende het hele beraad bewaard en beschikbaar gesteld aan de groepen, via het deelnemersplatform en op papier. Tot slot is vooruitgekeken naar de zomer­ periode. Omdat er in de basisschoolvakantie geen beraad was, had TeamBurgerberaad een zomerboekje gemaakt. Hierin stonden allerlei tips voor excursies, activiteiten en podcasts/boeken/artikelen ter inspiratie. Het doel hiervan is om te zorgen dat het proces niet helemaal wegzakt, doordat de tussenliggende periode vrij lang is.

En met de inspiratie-tips worden deelnemers gesti­ muleerd om hun eigen denkproces door te laten lopen.

Na een pauze en plenaire terugkoppeling werden onderwerpen gepresenteerd door de voorzitter waar deelnemers na de lunch in themagroepen aan konden werken.

24

Dag 4: van thema’s richting adviezen Na de zomerstop ging het beraad op 30 augustus weer verder met dag 4. Deze dag werd een begin gemaakt met de eerste conceptadviezen. De dag startte met de inloop in de vaste groepen en het maken van een tentoonstel­ ling waarin de zomerinspiratie was vastge­ legd. Deze tentoonstelling bestond uit foto’s, brieven, gedichten, tekeningen, voorwerpen en knipsels die de deelnemers hadden meegenomen. Na de plenaire start keken we naar de waarden die de deelnemers op volgorde van belangrijkheid hadden gezet. Daarna gingen de deelnemers weer aan de slag met het werken aan de adviezen. Ze konden verder met het onderwerp waar ze voor de zomer over hadden nagedacht of ze konden werken aan een ander onderwerp.

Na de pauze werkten de groepjes aan de brug tussen de toekomst en nu, door na te denken over wat er nodig was. Welke acties zijn nodig, wie zou het moeten doen, wat is onze ambitie voor dit onderwerp? Na de lunch werkten de groepjes verder aan hun voorstel. Hierbij konden ze gebruik maken van de ‘infobalie’, een groep deskundigen die inhoudelijke vragen kon beantwoorden. Dit waren de vragen die elk groepje op dag 3 had opgeschreven. De middag bestond uit twee rondes. In de eerste ronde kregen bijna alle groepen een deskundige op bezoek. In de tweede ronde waren de deskundigen op afroep beschikbaar voor korte vragen. Aan het einde van de dag is alle opgedane kennis, doelen en acties verwerkt op een adviescanvas.

Onder begeleiding van een gespreksbege­ leider keken de deelnemers eerst naar de oogst van voor de zomer. Ze zochten naar de belangrijkste aandachtspunten per thema, en ook wat het burgerberaad kon doen om het probleem te verhelpen of het thema aan te jagen. Ook dachten de groepjes na over hun ideale toekomst voor dit thema.

“Het was vooral heel veel: mijn gedachten gingen alle kanten uit. Ik vind het heel bijzonder dat we uiteindelijk tot iets concreets zijn gekomen.”

Foto bijschrift | Deelnemers overleggen in een groepje aan tafel tijdens bijeenkomst 1. Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

25

Dag 5: uitwerken conceptadviezen Op vrijdag 12 september, de 5e dag, moesten de adviezen grotendeels afgemaakt worden én was er ruimte voor feedback. Na de plenaire start vertelde een meedenk­ groep over hoe de waarden en de inhoud van de conceptadviezen tot een visie waren verwerkt: de ‘groene draden’. We hadden hier als groep een gesprek over, en kwamen samen tot de uitgangspunten voor een gedragen visie. Daarna gingen de groepen weer werken aan hun adviezen. De vorige keren werd er gewerkt op een canvas, nu was dat aangevuld met een word-document. Tussen bijeenkomst 4 en 5 waren alle conceptadviezen voorzien van feedback door deskundigen, zoals ambtenaren en mensen van de rekenkamer. Deze kon nu verwerkt worden door de groepen. Ook was er in de middag tijd om feedback te krijgen van de deelnemers. Hiervoor werden meerdere groepen bij elkaar gezet en konden hun advies pitchen. Met de werkvorm ‘roddelen’ kregen ze feedback van de deelnemers van de andere groepjes. Bij het roddelen staat degene die de presentatie heeft gegeven met zijn/haar rug naar de anderen toe. Die praten vervolgens over de presentatie alsof diegene er niet bij zou zijn. Een gespreksbegeleider schreef mee. Nadat alle groepjes aan de beurt waren geweest was er ruimte om de opmerkingen te bespreken en te verwerken.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

26

Dag 6: afmaken en vieren 27 september was dag 6 van het burgerbe­ raad. De laatste dag, die in het teken stond van afmaken van de adviezen, er over stemmen en het beraad afronden. Deelnemers konden iets eerder dan normaal beginnen om nog net wat meer tijd te hebben voor het afmaken van hun adviezen. Hier was ongeveer een uur de tijd voor. Daarna was er de plenaire start waarin werd uitgelegd hoe de dag zou gaan verlopen en hoe het stemmen zou werken. Met het beraad werd besloten dat alle adviezen die 60% of meer stemmen zouden krijgen, aangenomen zouden worden. In de ochtend hielden we een peiling. Alle adviezen hingen uitgeprint aan de muren. Deelnemers kregen een klad stemformulier en gingen hiermee langs de adviezen om ze te lezen en te bedenken of ze het eens waren met het advies. Je kon, net als bij het stemmen in de middag, kiezen voor drie antwoorden: JA, OKÉ of NEE. Dit gaf je door aan de gespreksbegeleider, en als deelnemers geen JA hadden, werd de tip of het bezwaar door de gespreksbegeleider genoteerd.

Na de peiling ronde was er nog een uur de tijd om deze tips en bezwaren te verwerken en de laatste puntjes op de i te zetten. Toen gingen de pennen neer en was het tijd om te lunchen. De middag begon met het stemmen op alle adviezen. Dit ging via een app op de telefoon. Van elk advies werden de hoofdpunten voor­ gelezen en iemand uit het groepje vertelde hoe het advies nog was aangepast met de tips en bezwaren uit de peiling. Daarna kon er gestemd worden. Aan het einde van de stemronde werd de aangepaste inleiding met de visie voorgelezen en werd hierover gestemd. Ook kon je nog aangeven welke adviezen je het meest belangrijk vond. Na een paar spannende minuten kwam vervol­ gens de uitslag op het scherm. Tot grote vreugde waren alle adviezen aangenomen! Na uitleg over het vervolg van het beraad (met de monitorgroep en focusgroep) was het tijd voor pauze. Na de pauze kwam wethouder Melanie van der Horst de adviezen in ontvangst nemen, en konden we met de hele groep het glas heffen op een succesvol beraad met een prachtige uitslag.

“Ik heb geleerd dat in het Vondelpark een eikenboom uit het einde van de 19e eeuw staat: die heeft wat meegemaakt!”

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Foto bijschrift | Boven: Wethouder Melanie van der Horst ontvangt een plant voor in haar kantoor van twee deelnemers tijdens het overhandigen van de adviezen. Onder: Tevreden en gelukkige deelnemers tijdens de borrel op de laatste dag van het burgerberaad.

Excursies De excursies waren bedoeld om de deel­ nemers zelf te laten ervaren hoe er nu al met groen wordt omgegaan in een groeiende stad. Mensen begrijpen informatie beter als ze het in de praktijk kunnen zien. De rondleiders gaven extra uitleg en verdie­ ping bij de onderwerpen die de deelnemers tijdens het kennisfestival hadden besproken. De deelnemers konden bijvoorbeeld: • Op de fiets ervaren hoe in Haven Stad de plannen voor groen zijn uitgevoerd, zoals wijkparken, buurtplantsoenen, groene singels en groene straten. • Wandelend ontdekken hoe de Rivierenbuurt omgaat met hemelwater en voorzieningen daarvoor. • Het Vliegenbos, Vondelpark, een voedselbos en de Lutkemeerpolder bezoeken voor inspiratie en verdieping. Zie de bijlage voor een overzicht van alle excursies. In totaal hebben ongeveer 60 deelnemers meegedaan aan een excursie. Soms namen zij ook familieleden of andere geïnteresseerden mee.

Foto bijschrift | Deelnemers krijgen uitleg tijdens een fiets excursie in de stad. Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

28

Zomerprogramma Samen Stad Maken De communicatie met de brede bevolking van de stad is vanuit de gemeente tot een basisniveau beperkt, waarbij de website het belangrijkste platform vormde. Er is tweemalig een peiling gehouden waarbij bewoners in de zomerperiode via een QR-code hun ideeën rond groen in de stad konden delen. Voor de peiling is een flyeractie gedaan rond de locaties van de bibliotheek en een serie buurthuizen in de wijken. Aanvullend hierop is TeamBurgerberaad op drie buurt­ campings in drie stadsparken in gesprek gegaan met buurtbewoners over het burger­ beraad en hun beleving van groen in de stad. Daar ontstonden mooie gesprekken over het belang van luisteren in onze democratie en de waarde van groen in het dagelijks leven. De input die met de peiling is opgehaald, is gebundeld en in het beraad gebracht. Deelnemers hebben er kennis van kunnen nemen en bij de opstart van het beraad na de zomer is het meegenomen in het uitwerken van de eerste voorstellen.

Zomer Doe Boek Aan het einde van bijeenkomst 3 is er aan de deelnemers een Zomer-Doe-Boek uitgedeeld: een boekje vol inspiratie voor de zomer rondom het thema ‘groen in een groeiende stad’. Het doel van dit boekje was om mensen te stimuleren om tijdens de zomervakantie bezig te blijven met het onderwerp. We hebben expres gefocust op een boekje dat ook veel plezier stimuleerde en alle zintuigen prikkelde met vijf verschillende opdrachten en veel muziek, film, podcast, eet en activiteit tips. Foto bijschrift | Deelnemers krijgen uitleg tijdens een wandel excursie in een binnentuin in de stad. Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

29

Stemmen op de adviezen Op dag 6 stemden de deelnemers over de inleiding, de groene draad van het beraad en de 16 adviezen. Aan het begin van de dag werd besloten dat een advies wordt aangenomen als 60% of meer van de deel­ nemers voor stemt. TeamBurgerberaad stelde voor om anoniem te stemmen. De uitslag werd pas aan het einde van de stemronde bekendgemaakt. Bij openbaar stemmen (waar je de uitslag meteen ziet) kan de uitslag beïnvloed worden. Bijvoorbeeld: “Mijn voorstel is weggestemd, dan stem ik ook een paar andere weg.” Het doel was dat alle adviezen de drempel halen. Daarom werden zoveel mogelijk deelnemers bij elk voorstel betrokken.

Alle 16 adviezen, de inleiding en de groene draad zijn goedgekeurd door het burgerberaad met voldoende stemmen. Na afloop van het beraad konden de deelnemers ook online stemmen op verschillende voorgestelde titels voor dit eindrapport. Iedereen kreeg twee weken de tijd om te stemmen. De titel met de meeste stemmen is: “Samen voor een groener en gezond Amsterdam”.

Dit gebeurde door: • Feedbackrondes. • Het bespreken van voorstellen in grotere groepen. • Het rouleren van schrijfteams. • Deelnemers konden stemmen met ja, oké of nee. • Ja en oké gelden als een stem voor het advies. • Nee is een tegenstem.

Foto bijschrift | Een deelnemer stemt via de telefoon op een advies. Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

30

Monitorgroep deelnemers Tijdens de laatste twee bijeenkomsten konden deelnemers zich opgeven voor een monitorgroep. Daarmee bieden we deelnemers de gelegenheid om in een groep samen te volgen wat er met het eindadvies gebeurt, nadat het aangeboden is aan de Amsterdamse Gemeenteraad. Hier hebben 27 deelnemers zich voor opgegeven, zij zullen met ondersteuning van TeamBurgerberaad het proces op de voet volgen. Deze groep kan geen uitspraken namens het beraad meer doen, omdat de afspiegeling van de gehele Amsterdamse bevolking niet meer in stand is. Maar ze kunnen wel toelichting geven als dit nodig is, en kunnen de andere deelnemers ook nog vragen stellen en op de hoogte stellen van de ontwikkelingen.

“Ik heb genoten van de ontmoetingen met mensen van verschillende achter­ gronden. Ik ben benieuwd of de politiek echt iets gaat doen met de voorstellen.”

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

31

Bijlage Visuele uitslag stemronde Ja

Oke

Nee

9 3 2 4 1 8

Adviezen

12 5 15 10 14 11 7 16 6 13 0%

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

25%

50%

75%

100%

32

Lijst betrokken deskundigen Naam

Achternaam

Expertisegebied

Alfred

Spronk

Sr. Projectmanager

Anne-Marije

van Duijn

Hoofdontwerper openbare ruimte

Antonia

Nieto Diaz

Senior stedenbouwkundige ontwerper RvE , Ruimte en Duurzaamheid

Arjan

Klok

Ontwerper openbare ruimte

Blanca

Schwartz

Senior beleidsmedewerker groen, Ruimte en Duurzaamheid

Daniel

Goedbloed

Waternet, regisseur Amsterdam Weerproof

Ed

Buijs

Planoloog landelijk gebied, Ruimte en Duurzaamheid

Eelco

Baarda

Sonebutu

Els

Corporaal

Stadsecoloog

Fleur

Jager

Anna’s Tuin en Ruigte

Frank

Rietveld

Hoofd openbare ruimte ontwerper / landschapsarchitect

Frank

Alsema

Toekomstverbond Groen

Geertje

Wijten

Strategisch beleidsadviseur groen, Ruimte en Duurzaamheid

Gemma

de Groot

Stedelijk coordinator/projectleider

Gerlinde

Schuller

Information Design – Data Journalism

Govert

de With

Strategisch Beleidsadviseur Parkeren, Verkeer & Openbare Ruimte

Hyke

Jongema

Eigen Haard

Indira

van ’t Klooster

ARCAM

Iris

Dicke

Beleidsadviseur klimaatadaptatie, Verkeer en Openbare Ruimte

Iris

Poels

Lutkemeerpolder

Jaike

Bijleveld

Verkeer en Openbare Ruimte | team Groen, Water en Wegen

Jonel

Nugteren

Projectmanager Amstel III

Jorine

Noordman

Specialist Natuurinclusief Bouwen

Julia

Huisman

Regievoerder groenprogramma’s

Juriaan

Kooij

Rekenkamer

Kasper

Spaan

Waternet, beleidsontwikkeling klimaatadaptatie

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

33

Naam

Achternaam

Expertisegebied

Koen

Wonders

Stadsecoloog, Ruimte en Duurzaamheid

Lea

van Dongen

Jantje Beton

Linda

Zwinkels

Projectcoördinator Groene Loper

Maike

van Stiphout

DS landschapsarchitecten

Martin

van de Maas

Planoloog, Ruimte en Duurzaamheid

Mei

van Eeghen

Stedenbouwkundige

Melvin

Stigter

Adviseur eclogisch beheer

Michel

Hoogewerf

Coördinator Team Openbare Ruimte Beleid, Verkeer en Openbare Ruimte

Miriam

Verrijdt

Natuurmonumenten

Nick

Romeijn

Sportraad

Niek

Bosch

Planoloog groen, Ruimte en Duurzaamheid

Niek

Bosch

Planoloog groen, Ruimte en Duurzaamheid

Niki

Niens

Spatial Data Scientist, Onderzoek en Statistiek (O&S)

Nina

Vos

Onderzoeker, Onderzoek en Statistiek (O&S)

Paul

van Hoek

Hoofdontwerper Landschapsarchitect, Ruimte en Duurzaamheid

Quirijn

Verhoog

Ontwerper openbare ruimte

Renate

Nollen

Voedselbos Amsterdam Zuidoost

Rixt

Hofman

Landschapsarchitect /ontwerper openbare ruimte, Ruimte en Duurzaamheid

Robbert

Snep

Senior onderzoeker Groene Steden - biodiversiteit | klimaatadaptatie | gezondheid

Rojin

Teymouri

Stedelijk Coördinator Groen in de Buurt, Ruimte en Duurzaamheid

Sander

Van der Ham

LSA bewoners

Sylvain

Scheers

Afdelingsmanager, Groen, Flora en Fauna

Toine

van Goethem

Stedenbouwkundig Hoofdontwerper, Ruimte en Duurzaamheid

Willem

van Heijningen

Strateeg Verkeer en Openbare Ruimte

Wouter

van der Veur

Strategisch adviseur groen, Ruimte en Duurzaamheid

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

34

Lijst excursie mogelijkheden deelnemers Nr.

Datum & tijd

Naam excursie & locatie

1

23 juni 16:00-17:30

Collectief groenbeheer in Geuzenhof (West)

2

30 juni 19:00-21:00

Haven Stad: van haven- en industriegebied naar een nieuw stadsgebied voor 150.000 mensen (Sloterdijk)

3

30 juni 19:00-21:00

Groen in stedelijke vernieuwing - De Wildemanbuurt in Nieuw West (Osdorp)

4

30 juni 19:00-21:00

Groen voor klimaat (Rivierenbuurt)

5

30 juni 19:00-21:00

Samen vergroenen (Oosterdokseiland, Centrum)

6

30 juni 19:00-21:00

Groen voor biodiversiteit (Vliegenbos, Noord)

7

30 juni 19:00-21:00

Lutkemeerpolder (Nieuw-west)

8

1 juli 19:00-21:00

Groene straten en pleinen (locatie ntb)

9

2 juli 19:00-21:00

Amstel III: transformatie van een kantoren/bedrijvengebied naar een gemengde stedelijke wijk in het groen (Amsterdam Zuidoost)

10

2 juli 19:00-21:00

Parken in een groeiend Amsterdam (Vondelpark, Rembrandtpark)

11

2 juli 19:00-21:00

Groen in (en met) de buurt in Voedselbos (Amsterdam Zuidoost)

12

2 juli 19:00-21:00

Natuurinclusief bouwen in de stad (Buiksloterham)

13

2 juli 19:00-21:00

Hoe vergroenen we IJburg, de enige Amsterdamse stadsuitbreiding buiten de stadsgrenzen? (IJburg)

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

35

Analyse door onderzoek & statistiek gemeente Amsterdam

Organisatie en betrokkenen

Samenstelling burgerberaad

Het burgerberaad werd in opdracht van de gemeente Amsterdam georganiseerd en begeleid door de stichting TeamBurgerberaad. Hierbij werkten zij nauw samen met het projectteam Burgerberaad Groene Stad van de gemeente.

Loting en representatie

Ook wordt het burgerberaad in opdracht van de gemeente geëvalueerd. Dit gebeurt door de Hogeschool van Amsterdam en Bureau Burgerberaad. Bij deze evaluatie wordt de ervaring van deelnemers, onder­ delen van het proces van het burgerbe­ raad en de opvolging van de adviezen meegenomen. De eerste resultaten van het onderzoek worden in december 2025 verwacht. In mei 2027 volgt een tweede rapport.

De deelnemers van het burgerberaad zijn geselecteerd via loting. De loting werd gedaan door de afdeling Onderzoek & Statistiek (O&S) van de gemeente. Het doel van deze loting was om een representatieve groep deelnemers samen te stellen. Dit betekent een groep deelnemers die een zo goed mogelijke afspiegeling van de stad is.

Stap 1: Amsterdammers uitnodigen om zich aan te melden voor het burgerberaad Voor het Burgerberaad Groene Stad was het doel om 150 Amsterdammers te werven. TeamBurgerberaad verwachtte dat ongeveer 300 aanmeldingen nodig zouden zijn om een representatieve groep samen te stellen en een reservelijst te maken. Omdat werd aangenomen dat 3 procent van de genodigden zich zou aanmelden, zijn 10.0531 na actualisatie uitnodigingsbrieven verstuurd. Uit ervaring van Onderzoek en Statistiek (O&S) blijkt dat sommige groepen minder vaak reageren op uitnodigingen voor participatie. Daarom is gekozen voor een gestratificeerde steekproef in plaats van een aselecte steekproef. Bij een gestrati­ ficeerde steekproef worden bepaalde

groepen extra uitgenodigd om de kans op een representatieve samenstelling te vergroten. Dit gebeurt op basis van het onderwerp en beschikbare informatie uit het bevolkingsregister (BRP). Voor dit burgerberaad zijn meer brieven verstuurd naar jongeren (tot 27 jaar) in de stads­ delen Zuidoost, Noord en Nieuw-West. Dit moest zorgen voor voldoende ­vertegenwoordiging van jongeren (vanaf 16 jaar), Amsterdammers zonder hbo-/ wo-opleiding, Amsterdammers met een lager inkomen en bewoners van sociale huurwoningen. Omdat gegevens over opleiding en inkomen niet beschikbaar zijn in het BRP, is het type woningbezit (koop, private en corporatie vrije sector huur of sociale huur) gebruikt als indirect kenmerk (proxy). Andere kenmerken, zoals geslacht en stadsdeel, zijn afgestemd op de verhoudingen in de stad. O&S heeft de gegevens uit de BRP uitsluitend gebruikt voor het maken van de steekproef, de selectie, het versturen van uitnodigingen en de analyse van de opkomst achteraf (zie tabel 2). Tijdens de eerste bijeen­ komst heeft TeamBurgerberaad de kenmerken leeftijd en stadsdeel gebruikt om gemengde groepen deelnemers samen te stellen.

1 Onderzoek & Statistiek trekt steekproeven uit BRP-bestanden met peildata (1-jan, 1-apr, 1-jul, 1-okt) en laat deze actualiseren door de BRP-afdeling om verouderde gegevens bij te werken. Personen die niet meer in Amsterdam wonen, zijn overleden of geheim­houding hebben, worden verwijderd, waardoor het uiteindelijke aantal kan afwijken van de gevraagde steekproefgrootte.

37

In april ontvingen de 10.053 geselecteerde Amsterdammers een uitnodigingsbrief met een flyer over het Burgerberaad Groene Stad. Zij konden zich aanmelden via een persoonlijke QR-code of door in te loggen op de website amsterdam.nl/ burgerberaadgroenestad met een persoonlijk wachtwoord. Voor hulp bij het aanmelden konden mensen terecht in de openbare bibliotheek. In het aanmeld­ formulier stonden vragen over adres- en contactgegevens, maar ook over informatie zoals hoogst afgeronde opleiding. Daar­ naast kunnen deelnemers aangeven welke ondersteuning zij nodig hadden, zoals een tolk of kinderopvang. TeamBurgerberaad heeft, waar nodig in samenwerking met het gemeentelijk projectteam, zo veel mogelijk gezorgd voor deze ondersteuning.

Stap 2: Uit de aanmeldingen de deelnemers van het Burgerberaad Groene Stad selecteren Omdat er meer aanmeldingen waren dan het gewenste aantal deelnemers, kon niet iedereen die zich had aangemeld meedoen. Bij een gestratificeerde steekproef, zoals bij dit burgerberaad, wordt de selectie gemaakt op basis van stratificatie kenmerken (zoals leeftijd en opleidingsniveau). Die selectie moet een zo goed mogelijke afspiegeling zijn van Amsterdam. In totaal hebben 526 Amsterdammers (5% respons) het aanmeldformulier volledig ingevuld. Eén persoon trok zich later terug, waardoor het totaal aantal aanmel­ dingen op 525 kwam. Voorafgaand aan de loting zijn de lotingscriteria vastgesteld in

overleg met het gemeentelijk project­ team, namelijk: leeftijd (categorieën: 16 tot en met 25 jaar; 26 tot en met 45 jaar; 46 tot en met 65 jaar; 66 jaar en ouder); geslacht (man/vrouw; andere genderiden­ titeiten kan O&S niet uit de basisregistra­ ties halen); eigendoms­verhouding (koop; private en corporatie vrije sector huur; sociale huur); stadsdeel; opleidingsniveau (hbo/wo-opgeleid/niet hbo-/wo-opgeleid). Al deze kenmerken waren even belangrijk. Op basis van deze kenmerken selecteerde O&S 150 deelnemers en stelde een reser­ velijst op met 50 extra personen, om eventuele no-shows op te vangen. Dit was gebaseerd op ­ervaringen met eerdere stadsdeelpanels. De stappen van de loting van 150 deel­ nemers waren als volgt: Relatief veel hbo-/wo-opgeleide Amsterdammers hadden zich aangemeld. Daarom is besloten om alle 37 personen van 26 jaar en ouder te selecteren, die alleen basisonderwijs of lbo/vmbo/mbo hebben afgerond. › Personen met maximaal een havoof vwo-diploma vallen ook onder de categorie ‘niet hbo-/wo-opgeleid’. Omdat sommigen mogelijk bezig zijn met een hbo- of wo-opleiding, zijn zij niet allemaal geselecteerd. • Daarna zijn 113 personen willekeurig geselecteerd uit de overige 488 aanmeldingen. • Tot slot zijn er uit de overige aanmeldingen willekeurig 50 personen geselecteerd voor de reservelijst. •

TeamBurgerberaad en het gemeentelijk projectteam constateerden dat de ­geselecteerde groep van 150, nog steeds relatief veel hbo-/wo-opgeleide Amsterdammers bevatte en te weinig niet hbo-/wo-opgeleiden. Daarom heeft O&S, op hun verzoek, het aantal geselecteerde deelnemers teruggebracht van 150 naar 130. Dit zorgde voor een betere represen­ tatie van niet hbo-/wo-opgeleiden en een balans tussen representativiteit en voldoende deelnemers. Om van 150 naar 130 deelnemers te gaan heeft O&S 20 hbo-/wo-opgeleide personen uit de groep gehaald. Hierbij werden eerst de personen verwijderd die hadden aan­ gegeven niet bij alle bijeenkomsten aanwezig te kunnen zijn of die niet alle contactgegevens hadden achtergelaten. Dit waren 6 personen. Vervolgens zijn nog 14 willekeurige hbo-/wo-opgeleide deel­ nemers uit de groep gehaald.

Resultaat: samenstelling van de steekproeven en deelnemers Onderstaande tabel laat zien hoe de bevolking van Amsterdam was samengesteld, welke verhoudingen zijn gebruikt voor de steekproef en wat de samenstelling van de aanmeldingen en de geselecteerde 130 deelnemers was.

38

Samenstelling bevolking Amsterdam, de steekproef, de aanmeldingen en de geselecteerde deelnemers aan het burgerberaad, procenten Amsterdam

steekproef BRP aanmeldingen %

leeftijd

geslacht stadsdeel

woning

opleiding**

%

%

aantal

16-25

19

3348

22

19

25

26-45

39

3477

37

34

44

46-65

26

1841

22

24

31

66+

15

1387

19

23

30

man

49

4962

44

48

62

vrouw

51

5091

56

52

68

Centrum

10

961

14

12

16

Nieuw-West

17

2086

15

20

26

Noord

11

1267

12

15

19

Oost

16

1418

18

17

22

Weesp

3

219

2

2

3

West

16

1456

14

11

14

Westpoort

0*

4

0

0

0

Zuid

16

1429

15

14

18

Zuidoost

10

1213

10

9

12

huur (private en corporatie vrije sector)

37

3050

26

24

31

koop

30

2871

40

36

47

sociale huur

34

4132

34

40

52

hbo wo

49

n.b.

24

48

63

niet hbo/wo

51

n.b.

71

44

57

anders namelijk, weet niet, geen antwoord

n.b.

n.b.

5

8

10

100

100

totaal

100

aantal

10.053

reserve *

geselecteerde deelnemers

Afgerond percentage

Opkomst **

525

130 180

Uiteindelijk hebben in totaal 104 Amsterdammers minstens één sessie van het burgerberaad bezocht. Sommigen hiervan kwamen van de reservelijst. Tijdens de eerste bijeenkomst waren er 97 deel­ nemers aanwezig. Zoals gebruikelijk is bij burgerberaden, nam tijdens de loop van het burgerberaad het aantal deelnemers steeds iets af. Bij de laatste bijeenkomst waren er 71 deelnemers (zie tabel 2). Van tevoren was bekend dat het risico op uitval bij dit burgerberaad relatief groot was. Hiervoor waren meerdere redenen, namelijk de strakke planning (veel bijeen­ komsten in korte tijd), de tijd van het jaar (zomer, mensen hebben veel dingen op de planning staan of haken makkelijker af omdat het lekker weer is) en de zomerstop (de ervaring leert dat na een stop van bijeenkomsten minder mensen terug­ komen). Ook speelde mee dat er een kleinere startgroep was, namelijk 130 in plaats van 150 deelnemers. Er is daarom zowel voorafgaand, als tijdens het burger­ beraad én tijdens de zomerstop op verschillende manieren op ingezet om deelnemers te behouden: •

Voorafgaand aan het burgerberaad › Iedereen die zich had aangemeld en geselecteerd was, ontving een brief, een e-mail en/of een telefoontje. › Het gemeentelijk projectteam en TeamBurgerberaad zijn langs huizen gegaan van mensen die zich hadden aangemeld, maar niet op deze contactpogingen reageerden.

Meest recente cijfers afkomstig uit 2023.

39

•

Tijdens het burgerberaad › TeamBurgerberaad heeft na elke bijeenkomst gebeld naar deelnemers die afwezig waren. Er is gevraagd naar de reden van hun wegblijven en gevraagd om er de volgende keer wel weer te zijn. › Deelnemers kregen een Zomerdoeboekje mee tijdens de zomerstop.

•

Aan het eind van de zomerstop › De deelnemers ontvingen een ansichtkaart met een enthousiaste tekst, ondertekend door wethouder Melanie van der Horst. › Deelnemers ontvingen hiernaast een belletje/appje ter herinnering aan de eerstvolgende bijeenkomst op 30 augustus.

Opkomst in relatie tot representatie Omdat er deelnemers afgevallen waren, heeft O&S ná de laatste bijeenkomst van het burgerberaad de groepssamenstelling per bijeenkomst en de representativiteit van de overgebleven groep in kaart gebracht. Dit is te zien in onderstaande tabel.

het beraad redelijk stabiel. Het aandeel deelnemers met een ander opleidings­ niveau of van wie dit onbekend is neemt af. • Het aandeel aanwezigen per stadsdeel is tijdens de laatste bijeenkomst vergelijkbaar met de verdeling in de selectie. Een uitzondering hierop is Nieuw-West. Bij de eerste sessie waren al relatief minder personen uit dit stadsdeel aanwezig. Dit aandeel is verder afgenomen. • Het aandeel deelnemers tussen de 16 en 25 jaar daalt gestaag naarmate het burgerberaad vordert. Opvallend is dat het aandeel 26-45 jarigen dat naar de eerste sessie is gekomen, een stuk lager is dan het aandeel in de selectie. Het aandeel deelnemers van 66 jaar en ouder is tijdens de laatste sessie, vergeleken met de selectie, flink toegenomen. Dit komt door uitval van jongere deelnemers.

De tabellen op de volgende pagina laten zien dat ondanks het afgenomen aantal deelnemers, de samenstelling van de groep niet sterk veranderd is ten opzichte van de eerste selectie. Er zijn een aantal verschillen tussen groepen: • Het aandeel hbo-/wo-opgeleiden neemt toe naarmate er meer bijeenkomsten zijn geweest. Het aandeel deelnemers zonder hbo-/ wo-opgeleide deelnemers blijft tijdens

40

Samenstelling deelnemers burgerberaad, selectie vooraf en tijdens sessies selectie aantal leeftijd

geslacht stadsdeel

woning

opleiding*

Sessie 1

Sessie 2

Sessie 3

Sessie 4

Sessie 5

% aantal

% aantal

% aantal

% aantal

% aantal

Sessie 6 % aantal

%

16-25

25

19

17

18

13

16

11

14

11

15

9

14

8

11

26-45

44

34

26

27

23

28

18

23

22

30

15

23

18

25

46-65

31

24

26

27

20

25

21

27

19

26

19

29

20

28

66+

30

23

28

29

25

31

27

35

22

30

22

34

25

35

man

62

48

46

47

37

46

37

48

35

47

30

46

31

44

vrouw

68

52

51

53

44

54

40

52

39

53

35

54

40

56

Centrum

16

12

13

13

13

16

10

13

11

15

11

17

11

15

Nieuw-West

26

20

15

15

11

14

11

14

11

15

8

12

9

13

Noord

19

15

16

16

15

19

12

16

12

16

9

14

12

17

Oost

22

17

22

23

15

19

17

22

13

18

13

20

13

18

Weesp

3

2

2

2

2

2

2

3

2

3

2

3

2

3

West

14

11

10

10

9

11

10

13

9

12

9

14

10

14

Westpoort

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Zuid

18

14

12

12

9

11

10

13

10

14

9

14

9

13

Zuidoost

12

9

7

7

7

9

5

6

6

8

4

6

5

7

huur (private en corporatie vrije sector)

31

24

22

23

17

21

19

25

16

22

14

22

17

24

koop

47

36

39

40

35

43

32

42

32

43

27

42

28

39

sociale huur

52

40

36

37

29

36

26

34

26

35

24

37

26

37

hbo wo

63

48

48

49

42

52

40

52

40

54

35

54

39

55

niet hbo wo

57

44

43

44

34

42

34

44

31

42

26

40

29

41

anders namelijk, weet niet, geen antwoord

10

8

6

6

5

6

3

4

3

4

4

6

3

4

totaal aantal

100 130

100 97

100 81

100 77

100 74

100 65

100 71

*De meest recente cijfers afkomstig uit 2023.

41

Deelnemers burgerberaad naar vooraf opgegeven wensen (meerdere wensen mogelijk), selectie vooraf en sessie 1 t/m 6 selectie aantal

Sessie 1 % aantal

Sessie 2 % aantal

Sessie 3 % aantal

Sessie 4 % aantal

Sessie 5 % aantal

Sessie 6 % aantal

%

een parkeerplaats voor personen met een beperking (kan alleen als u in het bezit bent van een gehandicapten­parkeerkaart)

1

1

1

1

0

0

0

0

1

1

0

0

0

0

ik heb een gebarentolk nodig

1

1

0

0

1

1

1

1

0

0

0

0

0

0

ik neem graag een hulphond of begeleider mee

1

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

ik heb een plek voor een rolstoel, scootmobiel of rollator nodig

2

2

2

2

1

1

1

1

2

3

1

2

1

1

ik wil graag kinderopvang

3

2

1

1

1

1

1

1

1

1

1

2

1

1

anders, namelijk

12

9

4

4

4

5

3

4

4

5

4

6

4

6

ik heb niets nodig, geen antwoord

111

85

90

93

74

91

71

92

67

91

59

91

65

92

Redenen voor afwezigheid Niet alle 130 geselecteerde deelnemers hebben daadwerkelijk deelgenomen aan het beraad. Het aantal aanwezige deel­ nemers varieerde per bijeenkomst. Het maximaal aantal aanwezige deelnemers per bijeenkomst was 104. TeamBurgerberaad heeft met alle afwezige deelnemers contact gezocht om na te vragen waarom iemand er niet was. Bij ongeveer de helft van de mensen is het gelukt om een reden te achterhalen. De voornaamste redenen waren: • ziekte van deelnemers zelf of van familie; • drukte/andere verplichtingen; • werk of school/studie; • vakantie. Tijdens het beraad zijn 34 deelnemers definitief afgevallen omdat zij 2 of meer dagen afwezig waren.

42

Communicatie Vanaf de loting van deelnemers lag de deel­ nemerscommunicatie bij TeamBurgerberaad (zie Eindrapport Burgerberaad Groene Stad). De gemeente verzorgde alle andere communicatie, gericht op het informeren en betrekken van deelnemers, inwoners en de gemeentelijke organisatie. Uit de evaluatie van het Burgerberaad Schone Stad bleek dat meer aandacht nodig was voor commu­ nicatie met het brede publiek. Bij dit burger­ beraad is dat verbeterd. Hieronder een overzicht van de gebruikte communicatie­ middelen en acties.

Potentiële deelnemers (vóór selectie) De communicatie begon met een uitnodigingsbrief aan 10.000 willekeurige inwoners, inclusief een informatiefolder, een QR-code naar een promovideo met wethouder Melanie van der Horst en een webpagina. Doel: inwoners overtuigen zich aan te melden voor de loting. • De 130 geselecteerde deelnemers werden per brief geïnformeerd. TeamBurgerberaad belde en mailde hen vervolgens om persoonlijk contact te leggen, ook met deelnemers die het online bevestigingsformulier niet hadden ingevuld. • Voor niet-reagerende deelnemers gingen teamleden op huisbezoek per fiets, wat nog enkele extra deelnemers opleverde. •

Deelnemers (tijdens het beraad) Voor de eerste bijeenkomst kregen alle deelnemers een informatieboekje over het thema Groen in een groeiende stad. • Samen met TeamBurgerberaad maakte de gemeente een zomer-doe boek met activiteiten en opdrachten over groen in de stad en op vakantiebestemmingen. Uitgevoerde opdrachten werden tijdens de vierde bijeenkomst tentoongesteld. Het doeboek was ook beschikbaar voor alle Amsterdammers via Amsterdam.nl/ groenestad. • Na de zomer, vlak voor de vierde bijeenkomst, ontvingen alle deelnemers een door wethouder Melanie van der Horst ondertekende ansichtkaart met een motiverende boodschap om weer aan de slag te gaan.

•

Online enquête voor alle Amsterdammers, mei – wat vind jij belangrijk aan een groene stad? De enquête werd bijna 450 keer ingevuld. › De resultaten zijn gedeeld met de deelnemers van het burgerberaad en met de rest van de stad via een artikel.

•

Online enquête voor alle Amsterdammers, juli – Geef je Gouden Tip: op welke plek is een goed voorbeeld van groen in een groeiende stad te zien? Wat gaat er al goed en wat kan er nog beter? › De enquête werd bijna 1300 keer ingevuld. › De resultaten zijn samengevat en gedeeld met de deelnemers van het burgerberaad. Vrijwel alle meest gegeven tips zijn gebruikt in hun adviezen. › Een samenvatting van de resultaten is via de digitale nieuwsbrief gedeeld met de stad

•

Extern •

Nieuwsberichten via de gemeentelijke kanalen: website (zowel Amsterdam.nl als specifieke website voor het burgerberaad), digitale nieuwsbrief, gemeentekrant, sommige buurtkranten en social kanalen. › Webpagina Burgerberaad Groene Stad met nieuws en informatie. › Digitale nieuwsbrief met nieuws, verhalen, foto- en videoverslagen van de bijeenkomsten (vier keer verschenen van mei t/m oktober 2025).

•

Flyers › Er zijn 7500 flyers en 400 posters verspreid op ongeveer 400 locaties in de stad, bestaande uit culturele- en retaillocaties en buurthuizen/huizen van de wijk. Op zowel flyer als poster stond de oproep om de online enquête in juli in te vullen.

Betaalde social campagne: als aanvulling op de flyers en posters is er een social media advertentie ingezet met daarin de oproep om de enquête in te vullen. • Adviezen van het Burgerberaad: gedeeld met de stad via Openresearch. amsterdam • De uitkomsten van het burgerberaad zijn met de stad gedeeld via een persbericht. • De stad wordt in de periode t/m de raadsbehandeling begin 2026 via de website van amsterdam.nl/groenestad op de hoogte gehouden over de besluitvorming. •

Intern Er zijn nieuwsberichten over het burgerberaad verschenen via Intranet, Tamtam en interne nieuwsbrieven. • Voorafgaand aan het burgerberaad woonden 98 ambtenaren een informatie­sessie bij over het burgerberaad. • Na het burgerberaad zijn ambtenaren geïnformeerd over de adviezen en het verdere proces, bijvoorbeeld tijdens een sessie van R&D live en via een online informatiesessie (toegankelijk voor alle ambtenaren van de hele gemeente). •

43

Feedbackcommissie Na de vierde bijeenkomst (30 augustus 2025), heeft het burgerberaad om feedback gevraagd aan de feedback­ commissie. Deze commissie had de taak om feedback te geven op de conceptad­ viezen, waar mogelijk op basis van de drie uitgangspunten in de startnotitie: juridi­ sche, financiële en praktische haalbaar­ heid. Ook beantwoordde de feedback­ commissie inhoudelijke vragen van het burgerberaad. Bij het Burgerberaad Schone Stad heette de feedbackcommissie nog een ‘toet­ singscommissie’. Omdat het aan het burgerberaad zelf is wat ze met de tips wilden doen, is er deze keer voor de term ‘feedbackcommissie’ gekozen. Ook is er, lerend van de evaluatie van Schone Stad, naar gestreefd om de feedback nog toegankelijker te maken voor de deel­ nemers van het burgerberaad. Hiermee bedoelen we dat de feedback kort en bondig was en op zo’n manier geschreven, dat alle deelnemers van het burgerberaad de feedback konden begrijpen.

Samenstelling De feedbackcommissie bestond uit 6 personen, waarvan drie medewerkers van de gemeente Amsterdam en drie externe experts. De drie interne betrokkenen konden gezien hun functies in het bijzonder goed feedback geven op één van de drie uitgangspunten in de start­ notitie: juridische, financiële en praktische haalbaarheid. De externe experts konden

in ieder geval goed vanuit de inhoud reageren. De bedoeling hiervan was enerzijds om in de feedback te reflecteren op de haalbaarheid van de adviezen binnen de context van de gemeentelijke kaders. Anderzijds bood de betrokkenheid van expertise van buitenaf de mogelijkheid om juist op wat meer afstand van huidige gemeentelijke kaders te kunnen reflecteren op de adviezen. Bijvoorbeeld door te putten uit kennis vanuit de wetenschap of ervaring van andere gemeenten. Door deze balans in interne en externe expertise werd voorkomen dat de commissie – terecht of ten onrechte – werd gezien als een soort noodrem tegen adviezen die de gemeente niet zouden bevallen. De commissie werd technisch voorgezeten door één van de projectleiders van het burgerberaad. De feedbackcommissie was als volgt samengesteld: • Rogier Licher – gemeente Amsterdam, assetmanager groen • Mahmoud Al Idrissi Al Berkani – gemeente Amsterdam, jurist. • Marc Nijboer – gemeente Amsterdam, adviseur groen, financieel expert. • Robbert Snep – Wageningen Universiteit, senior onderzoeker Groene steden. • Janny Straatsma – ruime ervaring bij diverse gemeenten, programmamanager groen. • Sanne Horn – zelfstandig ontwerper, expertise op beplanting met aandacht voor beheer.

Werkwijze

Buiten de kaders adviseren

De feedbackcommissie kreeg vóór aanvang van bijeenkomst 4 een briefing. Hierin is onder andere afgestemd over de gezamenlijke werkwijze. Na bijeenkomst 4 hebben alle leden de adviezen indivi­ dueel ontvangen om deze door te nemen. Op 8 september kwam de feed­ backcommissie één keer plenair bij elkaar om hun reacties door te spreken en op elkaar af te stemmen.

De feedbackcommissie heeft zoveel mogelijk concrete tips gegeven over hoe het burgerberaad de adviezen zo kon aanpassen, dat deze nog beter haalbaar zouden worden. Van adviezen die binnen de kaders (financieel, juridisch en praktisch haalbaar) vallen, heeft de gemeente namelijk gezegd dat zij die zeker zal uitvoeren. Maar, het burger­beraad was zeker niet verplicht om de tips over te nemen. Want tegelijkertijd wordt het burgerberaad, mede op expliciet verzoek van de gemeenteraad, juist aangemoedigd om ook buiten de bestaande kaders te adviseren. Voor adviezen die buiten de bestaande kaders vallen, geldt echter dat de gemeente vooraf niet kan garanderen dat deze worden overgenomen. Dit komt doordat hiervoor eerst meer onderzoek nodig kan zijn om te bepalen of en hoe deze adviezen kunnen worden uitgevoerd. Dankzij de feedbackcommissie konden de deelnemers per advies zelf beter afwegen of zij binnen de bestaande kaders wilden en konden blijven. De adviezen van de feedbackcommissie zijn op diverse punten overgenomen, maar op verschillende onderdelen ook niet. Het is duidelijk dat het burgerberaad hier zelf keuzes in heeft gemaakt.

Er is op diverse manieren ingezet op de toegankelijkheid en toon van de feedback, namelijk: • Er is gewerkt met een duidelijke tabel met kopjes. • Een aantal tips kwam bij veel adviezen voor. Bijvoorbeeld tips om de adviezen te verduidelijken (wat bedoelen jullie hier precies mee?) Daarom is ervoor gekozen om ook algemene tips voor alle adviezen mee te geven. • Er zijn zowel ‘tops’ als ‘tips’ gegeven. • Feedback moest op zichzelf staand te begrijpen zijn, dus zonder hiervoor beleidsstukken of onderzoeken te lezen. Wel werden hier linkjes van opgenomen, om de deelnemers van het burgerberaad die hier interesse in hadden wel deze mogelijkheid te geven. • Na de plenaire sessie op 8 september zijn de reacties overgedragen aan het projectTeamBurgerberaad Groene Stad, dat nog een redactieslag heeft gedaan om de feedback zo begrijpelijk en toegankelijk mogelijk te formuleren.

44

Colofon Dit adviesrapport is opgesteld in opdracht van de gemeente Amsterdam en gepubliceerd op vrijdag 30 oktober 2025.

Projectteam Gemeente Amsterdam Tessel Schavemaker - Projectleider Vera Adels - Plaatsvervangend Projectleider Gavroche Abels - Communicatieadviseur Wouter van der Veur - Strategisch adviseur openbare ruimte Leontine Loudon - Adviseur burgerberaden en stadsdeelpanels TeamBurgerberaad Ernst Abbing - Projectleider Louise Boelens - Voorzitter Tomer Kedar - Moderator Hans Broeks - Informatievoorziening Marije Kattenwinkel - Hoofdgespreksbegeleider Daniëlle Rap - Gespreksbegeleider en deelnemerscommunicatie Tessa Werter - Gespreksbegeleider en deelnemerscommunicatie

Beeld Cartoons: Herman Roozen Foto’s: Olivier Middendorp Overig beeldmateriaal: Beeldbank Amsterdam Disclaimer Dit rapport is met grote zorg opgesteld. TeamBurgerberaad heeft getracht gebruikte bronnen zorgvuldig te vermelden en auteursrechten te respecteren. Mocht u onvolkomenheden tegenkomen, dan willen wij dat graag weten. U kunt contact opnemen met contact@teamburgerberaad.nl. TeamBurgerberaad is niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van dit rapport. Vragen? Stel ze aan Ernst Abbing: e.abbing@teamburgerberaad.nl. Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan onder voorwaarde van bronvermelding.

ONT2025306

Opdrachtgever: Initiatiefnemer voor het burgerberaad is de gemeenteraad van Amsterdam.