1. Eindrapport Burgerberaad Groene Stad.pdf

Samen voor een groener en gezond Amsterdam Uitkomsten burgerberaad | 2025

Inhoud Analyse door onderzoek & statistiek gemeente Amsterdam

De adviezen van het burgerberaad

Over het burgerberaad

Inleiding4

De uitvoering van het burgerberaad

18

Organisatie en betrokkenen

37

Samenvatting: de groene draad

5

Organisatie en begeleiding

19

Samenstelling burgerberaad

37

Reisverslag6

Inclusie en toegankelijkheid

20

Communicatie43

De adviezen

Deelnemerscommunicatie21

Feedbackcommissie44

7

Informatievoorziening over het vraagstuk 22 Opzet van de bijeenkomsten

23

Excursies28 Zomerprogramma29 Stemmen op de adviezen

30

Monitorgroep deelnemers

31

Bijlage32

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

2

De adviezen van het burgerberaad

Inleiding “Hoe maken we samen een groeiend Amsterdam groener?” Dat was de centrale vraag aan de deelnemers aan het ‘Burgerberaad Groene Stad’ dat op zaterdag 31 mei 2025 van start ging. In zes bijeenkomsten in de maanden mei tot en met september verkenden de deelnemers het onderwerp en de uitdagingen waar de stad voor staat. Ze gingen in gesprek met elkaar en met deskundigen, zijn op excursie geweest en werkten aan adviezen voor de gemeente Amsterdam. Hierbij biedt het Burgerberaad Groene Stad het College van Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Amsterdam het rapport ‘Samen voor een groener en gezond Amsterdam’ aan. Ons rapport heeft de volgende opbouw:

Graag wijzen we op de adviezen 11, 12, 13, 14

Samenvatting ‘De groene draad’ Reisverslag (foto’s van de muurkrant) • De adviezen

Binnen het burgerberaad leeft een onder­ liggend verlangen, onafhankelijk tot stand gekomen in meerdere groepen, dat wat er nodig is, is meer regie door bijvoorbeeld een regisseur / directeur of iets dergelijks op groen. Met een groep eromheen (een beraad, kamer, etc), waar inspraak en prioriteiten gegeven kunnen worden door burgers en ambtenaren die in gesprek gaan. De regisseur is onafhankelijk en niet politiek, en adviseert de gemeente.

• •

Om tot de adviezen te komen heeft het Burgerberaad gedeeltelijk gewerkt in kleinere groepen. Dit om te zorgen dat alle onderwerpen goed konden worden uitge­ werkt. Hierdoor kan het voorkomen dat adviezen of onderdelen daarvan meerdere keren terugkomen.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

In meerdere groepen komt de rol van een overkoepelende regisseur naar voren. Punten 11, 12, 13, 14 komen in abstracte vorm overeen met elkaar, met verschillende details. Andere adviesgroepen benoemen ook het belang van een persoon met een soortgelijke rol. De kern is dat het gevoel over het beraad heen leeft dat er belang is bij overkoepelend overzicht, regie en onafhankelijk belangenbehartiging namens burgers die een plek krijgen in een “raad”, om communicatie tussen burgers, actiegroepen, initiatieven, bedrijven, en gemeentelijke beleid, ambtenaren en directie te bevorderen om prioriteiten te bewaken die voldoen aan de doelen van de gehele groep.

De deelnemers van het Burgerberaad Groene Stad hopen dat de adviezen helder en duidelijk zijn. Het beraad is afgesloten met het instellen van een monitorgroep. Deze zal volgen wat er met de adviezen gaat gebeuren. Met dit rapport benadrukt het Burgerberaad het belang van groen voor een gezonde en florerende stad. En het geeft de Gemeente Amsterdam een duidelijk signaal om goede en nieuwe keuzes te maken bij de ontwikke­ ling van de stad. Keuzes die passen bij de huidige problematiek op gebied van de vier groenwaarden: gezondheid, sociaal welzijn, klimaatadaptatie en natuur/biodiversiteit.•

4

Samenvatting: de groene draad Groenvisie en normen verankeren in beleid Groen moet veel belangrijker gevonden worden in Amsterdam. Een waarde-upgrade is noodzakelijk. Groen, zoveel mogelijk en met ecologische kwaliteit moet een vanzelf­ sprekendheid zijn. De vier groenwaarden uit de groenvisie (gezondheid, sociaal welzijn, klimaatadaptatie en natuur/biodiversiteit) moeten vertaald zijn in duidelijke groen­ normen die gehandhaafd worden. Dit alles moet stevig verankerd zijn in gemeentelijk beleid.

Groen in de groeiende stad Groen is heel belangrijk en wonen is dat ook! Het burgerberaad kan niet overzien of de keuze voor 150.000 huizen mét voldoende groen binnen de bestaande grenzen (omgevingsvisie) reëel en wenselijk is. Belangrijk is dat de gemeente laat zien dat bij bouwplannen de groennormen gepland, uitgevoerd, gecontroleerd en gehandhaafd gaan worden.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Gemeente, pak de rol die nodig is! Het grote belang van groen krijgt ook vorm in de gemeentelijke organisatie. De samen­ werking binnen de ‘groen-keten’ (ontwerpuitvoering- handhaving en beheer) en met andere betrokkenen in de organisatie moet veel beter. Er komt binnen de gemeentelijke organisatie een thema regisseur groene groei die groen-als- prioriteit kan afdwingen. Handhaving en onderhoud van groen worden een centraal onderdeel van groenbeleid.

Vergroenen doen we samen Bewoners, ondernemers, bedrijven, maatschappelijke organisaties, woning­ corporaties en projectontwikkelaars moeten actief betrokken zijn bij groene plannen en beheer. Dit moet een vanzelfsprekendheid zijn. De gemeente reageert snel en positief op initiatieven uit de stad. Ze staat naast de inwoners van Amsterdam in al hun diversi­ teit. Groen­coaches spelen een actieve rol en zijn makkelijk vindbaar.

Foto bijschrift | Posterontwerp van een deelnemer van het burgerberaad Tom Oosterhuis (2025) dat alle elementen van het beraad probeert te vangen.

5

Reisverslag Onderdeel van het procesontwerp van het beraad is het reisverslag in de vorm van een muurkrant. Voor deelnemers is het belangrijk om houvast te vinden in het proces dat ze van de eerste tot en met de zesde bijeenkomst doorlopen. Door dit visueel in de ruimte aanwezig te laten zijn, kan er in gesprekken aan gerefereerd worden en maakt de groep zich hun proces eigen. De invulling van het verslag is per dag opgemaakt met een klein wisselend groepje deelnemers. Daarbij was steeds de vraag welke onderdelen er in de dag zaten, welke woorden de dag typeren, welke opvallende quotes er gedurende de dag zijn gepasseerd en tot slot de keus voor een aantal foto’s die voor hen veelzeggend waren. Met deze elementen is een basale vorm van storytelling door de deelnemers zelf gedaan.

Er werd aan het eind van sessie 3 samen met de deelnemers bedacht dat de plek waar het reisverslag hing niet goed was. We zijn samen op zoek gegaan naar een betere plek, waar het bekijken van het verslag op een natuurlijke manier in het dagprogramma zat. Naarmate de dagen zich vulden, zag je steeds vaker mensen even kijken bij de foto’s en de teksten. Bij de start van iedere dag werden de verslaggevers gevraagd om nog even een grappig of memorabel moment van de vorige dag terug te halen. Op die manier helpt dit instrument de deelnemers om de verschillende stappen in de reis die ze samen maken te verbinden.

“De muurkrant hielp ons om te zien waar we waren in het proces, maar was vooral ook heel leuk om naar te kijken en herinneringen van de voorgaande dagen op te halen.”

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Foto bijschrift | Op de achtergrond is de muurkrant te zien, ingevuld door een wisselend groepje ‘verslaggevers’.

6

De adviezen Een burgerberaad gaat over zijn eigen regels en maakt hier afspraken over. Zo bepaalt een burgerberaad zelf over zijn eigen besluitvorming, bijvoorbeeld over het meerderheids percentage waarmee adviezen worden aangenomen. Het burgerberaad Amsterdam Groene Stad heeft de grens gelegd op 60%. Met andere woorden: als de leden voor een advies met ten minste 60 procent van de uitgebrachte stemmen vóór stemmen, dan neemt het burgerberaad dit advies aan. Adviezen die deze drempel niet hebben gehaald worden afgewezen. Op 27 september 2025 heeft het burgerberaad over 16 adviezen gestemd. Deelnemers konden stemmen door een advies te beoor­ delen op ja, okay of nee. Alle 16 adviezen zijn aangenomen. De deelnemers aan het burger­ beraad hebben de adviezen zelf opgesteld.

01. Groen inclusief beleid door gemeente Amsterdam Aangenomen met: 96% Wat is ons richtinggevende advies: Leg groenbeleid structureel vast in meer­ jarenbeleid met een begroting voor de lange termijn en zet groen op één door leefbaar­ heid, veiligheid én een creatieve aanpak voorop te stellen in beleid, uitvoering, ­monitoring, onderhoud en beheer.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Waarom vinden we dat belangrijk: Wij vinden dit belangrijk voor de leefbaarheid. • Voor groen bestaat dit uit sociaal welzijn, gezondheid, klimaatadaptatie, natuur. • En we vinden dit belangrijk voor het overleven van Amsterdam als groeiende stad in de toekomst met respect voor iedereen (mens, dier, natuur).

Ten koste van wat gaat dit: Om het groen in de stad op een goede manier te kunnen behouden, aanleggen en beheren, zal het als beleidsonderwerp binnen de gemeentelijke organisatie een eigen plek moeten krijgen. • Dit gaat ten koste van de huidige werkwijze en organisatie, aansturing en inrichting binnen de gemeente, waar het thema groen nu nog te versnipperd is ondergebracht. • Waar groen eerst als financiële kostenpost werd gezien, zal het nu als “winst op leefbaarheid” in de balans moeten worden meegenomen. Dit gaat ten koste van de oude plannen en werkwijze m.b.t. aanleg etc. van groen.

Wat moet er gebeuren: 1. Beleid & Kaders • SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdsgebonden) definitie groen norm vastleggen, hierin opnemen de baten van verschillende groenvormen. Herzie het puntensysteem ten aanzien van groen-waardering en neem onder andere hitte­stress, koelte, biodiversiteit, wateropvang (waterbuffering) en groenbeleving mee bij de berekening van de groenwaarde.

Ontwikkel een groennorm voor bestaande gebieden. De groennorm wordt nu alleen gebruikt voor nieuwe gebiedsontwikkeling. De groennorm voor bestaande en te ontwikkelen gebieden moet worden gebruikt door de gemeente. • Deze groennorm moet verplicht vastgelegd worden in de gemeentelijke wet- en regelgeving en dit moet worden gecontroleerd door een onafhankelijke instantie. • Er moet verplicht een groenparagraaf in het coalitieakkoord worden opgenomen, en er moet een overdrachtsdossier met betrekking tot groen opgesteld worden bij wisseling van coalities. Dit zorgt ervoor dat politieke partijen, bij verkiezingen en de vorming van een coalitie, hun visie moeten delen over groen. • Verbeter en vul de groenmonitor aan. Stuur structureel aan op de SMART definitie groennorm en het wettelijk vastleggen op beleidsniveau voor de lange termijn. Zie ook advies 17 (Green Index). •

2. Organisatie & werkwijze • De gemeente moet groen als thema integraal programmeren en moet het proces en de eindverantwoordelijkheid vastleggen voor groen. • Er moet een uitvoeringsprogramma komen, waarin alle betrokken afdelingen als geheel samen keuzes maken en verantwoordelijk­heid delen op thema groen. • Hiervoor moet dan ook een groenregisseur of projectleider van de afdeling groen worden aangesteld die dit gaat organiseren. Zie ook advies 11 (Regisseur Groene groei).

•

Inrichten toezicht, handhaving & beheer (onderhoud) of aanscherpen bestaande inrichting. › I. Concrete lange termijn doelen gekoppeld aan actie. › II. Realisatie van doelen in samenhang (integraal) binnen de verschillende onderdelen van de gemeente; stadsdelen, afdelingen. › III. Prioriteit aan groen bij het maken van keuzes tov andere doelen v.d. gemeente.

•

Bij projectplannen zonder een waardeoplevering voor groen kan dit betekenen dat er geen financiering of geen akkoord komt voor nieuw project/initiatief. Zie advies 9 (Groen begin is het halve werk) en 10 (Groeiende groeivisie).

3. Financiering • Op basis van de integrale programmering (beheer, behoud, in stand houden, kwaliteit van groen) moet het budget vergroot worden en breder ingezet worden. • Er moet budget en financiering voor het uitvoeringsprogramma komen. • De prioritering moet veranderen. Er is een verschuiving nodig van een korte termijn kostenplaatje naar de lange termijn; waarde en baten. • Onderzoeken of het afsluiten van een raamovereenkomst mogelijk is; aannemer die integraal werkt en betrokken blijft na de realisatie van (nieuwe) projecten. 4. Kennis, communicatie, samenwerking zowel intern en extern • Strategisch HR plan voor groenpersoneel binnen de gemeente voor opleiding en behoud van personeel voor

7

groenonder­houd. Hiermee borgen we de kennis over het groen binnen de gemeente, waardoor het onderhoud verbetert. Waardering op kwaliteit en kunde. • Kennis over binnen de gemeente moet geoptimaliseerd, bereikbaar gemaakt en gedeeld worden doordat er binnen de gemeente een vaste afdeling of vast aanspreekpunt is (zie uitvoeringsprogramma). • We adviseren om de uitvoering van het groenbeleid te monitoren, te evalueren en de opgedane kennis te gebruiken om beleid voor alle betrokken afdelingen te verbeteren. Zie ook advies 11 (Groene Raad). • Wij adviseren om per wijk of per stadsdeel groen-steunpunten in te richten. Deze ‘groen-loketten’ worden structureel door de gemeente gefinancierd. Zie ook adviezen van groep 11 (Groene Raad), 12 (Groen Beraad) en 14 (Groenkamer). • Groen beleid, subsidies en mogelijkheden duidelijk voor bewoners. Om de regels en mogelijkheden voor groenverbetering voor bewoners helder te krijgen, adviseren we om beleid intern en extern duidelijk(er) te communiceren. Intern kan de ‘groenafdeling’ of de ‘groenregisseur’ hier een rol in nemen. Zie ook advies 16 (Toegankelijke subsidies).

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

02. Veerkrachtig groen als antwoord op klimaatverandering

› Er moet opgelet worden welke beplanting bijdraagt aan isolatie of verkoeling; welke beplanting hitte-, koude-, natte- en droogtebestendig is; welke beplanting bijdraagt aan een prettig klimaat voor insecten en dieren.

Aangenomen met: 97% Wat is ons richtinggevende advies: Wij pleiten voor prioriteit aan ‘waardevol groen’: klimaatadaptieve en ecologisch verantwoorde groenvoorzieningen die bijdragen aan biodiversiteit, gezondheid en sociaal welzijn.

Waarom vinden we dat belangrijk: Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer, zoals hittegolven versus koude periodes en langdurige droogte versus hevige neerslag. • Om Amsterdam toekomstbestendig te maken en de leefbaarheid voor haar inwoners te waarborgen. •

Ten koste van wat gaat dit: Bestaand groen kan, waar nodig, worden vervangen door groen dat ecologisch waar­ devoller en beter bestand is tegen klimaat­ verandering. Dit kan invloed hebben op buurtbewoners die gehecht zijn aan de huidige inrichting van hun leefomgeving.

De gemeente versoepelt het beleid om bio-adaptieve vergroening mogelijk te maken op objecten zoals lichtmasten, hekken, grachtenkades en wateropper­ vlakken. Denk hierbij aan het ophangen van bloem- en/of plantenbakken aan hekwerken. Deze worden onderhouden door de gemeente, tenzij bewoners dit beheer op zich wensen te nemen. • Laat bewoners binnen hun wijk kiezen tussen twee ecologisch verantwoorde aanplanting opties in de openbare ruimte. Optie B is esthetischer, maar vraagt meer onderhoud en is enkel mogelijk bij voldoende draagkracht. Kiezen bewoners voor B, dan nemen zij het beheer op zich, met ondersteuning van een groencoach voor advies en monitoring. De groencoach kan per stadsdeel werken. • Voeg een groenadviseur toe aan de fixteams binnen het energie-armoedebeleid. •

03. Waterrijk

Wat moet er gebeuren: Maak gebruik van bestaande kennis en middelen, zoals beplantingsconcepten, (inheemse) plantmengsels, stedelijke bloemenweides en het Groene Handboek van de gemeente Amsterdam. • Kwantificeer het groen – breng in kaart wat het kost, wat het oplevert (ecologisch, klimaatadaptief én sociaal) en gebruik deze data om onderbouwde keuzes te maken. •

Aangenomen met: 97% Wat is ons richtinggevende advies: Wij adviseren de gemeente Amsterdam om zich te richten op wateropslag en het verbe­ teren van de waterkwaliteit, met als doel om nu en op lange termijn de ecologische rijkdom en leefbaarheid van het stedelijk water te bevorderen.

Wat moet er gebeuren: 1. Wateropslag: • Openbare ruimte: Gemeente neemt acties om meer wadi’s, greppeltjes langs huizen, en waterberging onder de grond en onder sportvelden aan te leggen. Hemelwater ziet de gemeente niet meer als afval, maar als bondgenoot. Ook neemt de gemeente acties om tegels te wippen, en waar dat niet mogelijk is, waterdoorlaatbare tegels te onderzoeken. Zo kan er bijvoorbeeld halfverharding op parkeerplaatsen worden gebruikt, of boomspiegels kunnen worden vergroot. Waterberging in de straat wordt zo veel mogelijk toegepast als riolering vervangen wordt. • Buitengebied: In het buitengebied maakt de gemeente afspraken met boeren om daar waterreservoirs te ontwikkelen, flexibeler waterpeil hanteren in samenwerking met het waterschap en waterpeil eenheden (vaste zones of gebieden binnen een gemeente of waterschap waarbinnen een bepaald waterpeil wordt gehanteerd of beheerd) • Particulier bezit: De gemeente stimuleert bewoners, ondernemers en huurders om de volgende waterbergende maatregelen te nemen: groene gevels, regentonnen, groene daken, blauwe daken, klimplanten, vijver, tegel wippen, daktuinen, samenwerkingen tussen bewoners (beheer van andermans (gevel) tuin), parkeervakken adopteren en onttegelen. Om te vergroenen op een groter niveau kan er participatie plaatsvinden met de hele buurt.

8

Gemeente neemt actieve rol: In het aanleggen van opslag in de openbare ruimte. Het maken van afspraken met woningcorpo­ raties en boeren en het stimuleren van subsidies, leningen en inkoopacties ligt bij de gemeente. De gemeente werkt hierin samen met de Metropoolregio Amsterdam, de provincie Noord-Holland en het Rijk. 2. Waterkwaliteit: • Weren van varende boten op delen van de gracht waar dit mogelijk is: tijdens corona zagen we hoe snel minder vaart in de gracht zorgt voor een verbetering van de flora en fauna, waarmee de waterkwaliteit toeneemt. De gemeente brengt in kaart waar dit mogelijk is, en bouwt vaart (waar nodig in de vorm van een pilot) in deze delen geleidelijk af in vooropgestelde periode. • Zwemlocaties: Onderzoek, in samen­ werking met de provincie, waar de waterkwaliteit verbeterd kan worden om het aantal zwemlocaties te kunnen vergroten. • Glooiende oevers: Waar mogelijk aanleggen van glooiende oevers. • Zuiverende waterplanten: waar mogelijk gebruikmaken van zuiverende waterplanten. • Voorkomen dat overstort in de rivier belandt bij hevige regenval. Ook bij het borgen van de waterkwaliteit ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente, zowel in de aanleg als in de afspraken met het waterschap.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

04. De groengebieden in en om de stad: verbinden, inrichten en handhaven Aangenomen met: 97% Wat is ons richtinggevende advies: Groene verbindingen tussen groen­ structuren in en om de stad versterken, optimaliseren en verankeren.

Waarom vinden we dat: Omdat we het verruimen en verrijken van de leefwereld in en om de stad prioriteit willen geven: een gezonde leefomgeving (klimaat­ adaptatie, biodiversiteit, ecosystemen) met veiligheid en welzijn voor alle bewoners.

Ten koste van wat gaat dit: Van bovengrondse parkeerplaatsen en wegen.

Wat moet er gebeuren: 1. Torn niet aan de huidige groengebieden en -verbindingen – kleine en grote, ze tellen allemaal – tenzij het een aanzienlijke verbetering oplevert. 2. Optimaliseer groene/ecologische doorgangswegen in en om de stad voor mens en dier, door parken en natuur­ gebieden met elkaar te verbinden. 3. Maak van groene buitengebieden, volkstuingebieden, waterwegen, parken, plantsoenen, enzovoort mogelijk een rechtspersoon. Om het behoud ervan juridisch te waarborgen. (Bijvoorbeeld: Noorderplantsoen, Groningen). 4. Geef ruimte aan stadslandbouw en voedselbossen. 5. Ontwikkel beleid met een goede balans voor mens, dier en natuur qua licht, donker en stilteplekken in groengebieden en

structuren, toegesneden op het specifieke gebied (maatwerk) zonder daarbij de veiligheid van de gebruikers uit het oog te verliezen. Bijvoorbeeld: het Vondelpark heeft een publieke functie, daar kan het accent meer op inrichting voor mensen en verkeer liggen. In Het Diemerbos meer voorrang geven aan natuur. 6. Het proces van planvorming tot uitvoering moet hierbij scherp gemonitord worden met bindende voorwaarden. 7. Ontwikkel ook op microniveau groene verbindingen: op bodem- en maaiveld­ niveau, en meer in de hoogte. Denk aan daken, muren, kades en stoepen, tussen tegels en bestrating. Met extra aandacht voor sterk versteende delen van de stad voor zowel ‘groen’ (vegetatie), als ‘blauw’ (water) en ‘rood’ (hitte, klimaatadaptatie). 8. Stem af met omliggende gemeenten en provincies over een samenhangend beleid voor de groenstructuur. 9. Zorg ervoor dat groenverbindingen niet worden aangetast door bouwplannen en sportvelden, noch door te intensieve exploitatie (zoals grote festivals) , met stevige controle hierop. Bij nieuwe bouwplannen (waaronder ook sportvelden) moeten bestaande groenverbindingen nog gebruikt kunnen worden. 10. Veranker een functionele, kwalitatief sterke groenstructuur in het beleid en in de structuur van de stad. Benoem een “Groen Ombudsman” om hierop toe te zien. 11. Realiseer woningen en bebouwing in samenhang met groenplannen.

Zoals in de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) met daarin de Groene Schaalsprong.

05. Verbeter de kwaliteit van de huidige groene plekken en parken in alle buurten Aangenomen met: 96% Wat is ons richtinggevend advies: Niet alle groene ruimten in Amsterdam worden op hetzelfde kwaliteitsniveau onder­ houden. De gemeente zou meer moeten investeren in het verbeteren en onder­ houden van bestaande groene ruimten, en daarbij duidelijke functies in parken moeten definiëren die zowel inclusiviteit voor mensen bevorderen als biodiversiteit waarborgen.

Waarom vinden we dit: Financiële middelen worden meer besteed aan groene ruimtes in het stadscentrum dan aan die aan de randen van de stad. We moeten een balans vinden tussen sociaal welzijn en natuur. Sociaal welzijn zien we als een belangrijke factor in ruimtelijke ordening. We willen dat basisvoorzieningen aanwezig zijn, zoals verlichting, toiletten en drinkwater­ punten. Tegelijkertijd vinden we biodiversiteit ook van groot belang. Het verbeteren van de kwaliteit van parken vergroot het plezier en de beleving van groene ruimten, waardoor mensen ze actiever gaan gebruiken.

Ten koste van wat gaat dit: Er is misschien niet genoeg ruimte voor iedereen, omdat we heel duidelijke zones met specifieke functies creëren. Het is vergelijkbaar met de trein: daar heb je stille coupés en coupés waar je mag praten.

9

Wat moet er gebeuren: Onderzoek de behoeften van elk park/ groengebied, identificeer tekortkomingen en voer technische analyses en bewonersonderzoeken uit. Het kan zijn dat elk park andere lokale behoeften en accenten heeft (bijv. meer sport of meer biodiversiteit). • Bewonersonderzoek moet inclusief plaatsvinden, bijvoorbeeld via huis-aanhuisbezoeken en vragenlijsten, zodat iedereen wordt meegenomen. • Stel op basis van dit onderzoek een plan op om het groene gebied te optimaliseren en verschillende zones in te richten. • Leg nadruk op het creëren van duidelijke zones met een duidelijke functie, waar mens en natuur op creatieve wijze kunnen floreren (sport, recreatie, spel, dieren, biodiversiteit, etc.). Maak groene, speelse overgangen tussen zones. • Sluit in elk stadsdeel aan bij lokale initiatieven en buren, en betrek hen in het ideeproces. • Breng het basisonderhoudsniveau van parken naar een hoger niveau door meer te investeren. • Voeg extra functies toe aan parken en buurttuinen en moderniseer bestaande voorzieningen (bijv. sporttoestellen, drinkwaterpunten, bankjes, picknicktafels, hondenuitlaatplekken, buurtwerkplaatsen, stadsboerderijen, volkstuinen, toiletten).

06. De groene ring A10

•

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Aangenomen met: 81% Wat is ons richtinggevende advies: Creëer stapsgewijs een groene ring door onze stad door de huidige A10 te ondertun­ nelen en/of te overkappen.

Waarom vinden we dat: De A10 is een donkere rivier van asfalt die buurten scheidt. Leg je die rivier uit het zicht, dan ontstaat ruimte voor een groene oase door de stad. Een ademende long die de stadsdelen en het bestaande groen verbindt in plaats van splijt. Overlast wordt gecompenseerd en we creëren een prachtige bouwsteen van ruimte voor onze toekomstige generaties.

Wat moet er gebeuren: Scherp haalbaarheidsonderzoek naar voordelen/baten door middel van voorbeelden elders (Antwerpen). Onderzoek niet of maar hoe we de groene ring kunnen realiseren. • Politieke wil, mindset en draagvlak onder de bevolking is nodig die toekomstgericht is en focust op de lange termijn visie. Samenwerking tussen gemeente, rijk en provincie. • Combineer bestaand onderhoud met integratie van de groene A10. Zo min mogelijk extra kosten en verstoringen. • Extra financiering door het realiseren van omliggende woonprojecten langs de groene ring en mede investeringen uit het bedrijfsleven. •

Ten koste van wat gaat dit: Tijd, overlast en andere noodzakelijke investeringen.

07. M  inder auto mits beter OV, en zo meer groen Aangenomen met: 90% Wat is ons richtinggevende advies: Beperk het particulier autogebruik, zorg voor geconcentreerder parkeerbeleid en breidt het openbaar vervoer uit, om ruimte te maken voor meer en beter bereikbaar groen.

Waarom vinden we dat: Meer groen in de stad is belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van mens en dier, de leefbaarheid van de stad, water en het klimaat. • Minder auto’s op straat kan en moet, maar wel als het openbaar vervoer een beter alternatief wordt voor de auto. • Parkeerplaatsen staan ruimte voor groen in de weg, dus als een parkeerplaats wordt opgeheven komt er groen voor terug. •

10

08. Groen-inclusief bouwen Aangenomen met: 96% Amsterdam wil blijven groeien, en dat moet groen. Bouw voor alle doelgroepen, van studenten, starters tot senioren zodat iedereen een passende en betaalbare woning kan vinden met een focus op natuur, gezondheid en sociaal welzijn.

Wat is ons richtinggevende advies: Gemeente: maak scherpere keuzes in de planning van de ruimte waarin het bouwen van woningen voorop staat én groen een verplichte rol krijgt.

Ten koste van wat gaat dit: Het gemak en de ‘vrijheid’ voor de particuliere autobezitter: het kost meer tijd om de auto te bereiken. • “Oud” gedrag van de mensen die wonen in de stad en van toeristen. • Geld. Bijvoorbeeld doordat er minder parkeergeld gevraagd wordt en het OV voor meer mensen gratis wordt. •

Wat moet er gebeuren: Beperk particulier autogebruik binnen de ring (met uitzondering van specifieke groepen, zoals mensen met een zorgbehoefte en bedrijven) én stimuleer het gebruik van deelvervoer (fiets, auto, scooter, enz.) en ‘eigen’ fietsen in de hele gemeente. • Verbeter het openbaar vervoer in de gemeente Amsterdam: vaker, meer 24/7 en sneller. Bevorder het kleinschalig (openbaar) vervoer, breng de Opstapper bijvoorbeeld terug! Doe dit zodat alle •

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

plekken in en rondom de stad, inclusief de groengebieden, beter bereikbaar worden. • Parkeren voor álle voertuigen (auto’s, fietsen, scooters, enz.) moet zoveel mogelijk samen in dezelfde garages en ondergronds gebeuren. Dit zou ook goedkoper moeten worden dan parkeren op straat. Verplicht dit allebei bij nieuw­ bouw. Behoud overal wel óók ruimte voor fietsparkeren op straat. • Maak daarnaast meer parkeerplaatsen (Park + Rides) aan de randen van de stad. Zorg ervoor dat deze heel goed en snel bereikbaar zijn met het OV. • Er zal weerstand zijn voor minder auto’s. Betrek de bewoners en de ondernemers daarom zo goed mogelijk bij de plannen en leg heel duidelijk uit waarom dit nodig is. • Maak het OV gratis voor mensen voor wie dit écht nodig is. Gemeente: ga in gesprek met bewoners en bedenk samen wie dit precies zal moeten zijn.

Denk aan: • Ruimte optimaal benutten door middel van compactbouw en/of hoogbouw met combinatie van wonen en MKB, kantoorruimtes en broedplaatsen • Focus op klimaatadaptief bouwen en het bouwen van ‘flexibele woningen’ die aanpasbaar zijn op de samenstelling en levensfase van het huishouden. • Vernieuwbouwen van bestaande woningen die ver beneden de groennorm zitten en/of onvoldoende duurzaam zijn. • Bij herinrichting van de bestaande openbare ruimte moet de focus op groen liggen. Plannen in ontwikkeling moeten heroverwogen worden in verband met klimaatverandering en leefbaarheid. • Focus op handhaving van groennormen. • Kwaliteit van groen is belangrijker dan de hoeveelheid groen: multifunctioneel voor iedereen (niet alleen een perkje). Daardoor wordt beheer en onderhoud door de gemeente in samenwerking met buurtverenigingen beter uitvoerbaar.

Waarom vinden we dat: Inzetten op de kwaliteit van groen draag bij aan de waarden uit de groenvisie: • Sociaal welzijn • Gezondheid • Natuur / biodiversiteit (met aandacht voor zowel groen als blauw/water) • Klimaatadaptatie

Ten koste van wat gaat dit: Door groen en wonen te prioriteren is er wellicht minder ruimte voor andere voorzieningen in de buurt. • Parkeren op straatniveau/ minder auto’s in de stad. • Fietsen op straat: fietsenstallingen moeten ondergronds (zoals bij CS). • Grote nieuwe parken in de stad: grote parken zullen vooral liggen buiten de stad. • En we moeten misschien de toeristen­ belastingen verhogen om nieuw groen en onderhoud in bestaande wijken te financieren. •

11

Wat moet er gebeuren: 1. Overheid en projectontwikkelaars moeten afspraken vastleggen zodat er bij woningbouwplannen altijd groen in de plannen zit. • Groen in nieuwbouwwoningen (onder andere: groendaken, binnenplaatsen, grotere balkons, gemeenschappelijk dakterras). Een goed voorbeeld: Molenwijk (Amsterdam Noord). • Groen in publieke ruimte, afgestemd op de doelgroep/ samenstelling van de wijk (op maat). • Geconcentreerd groen (niet versplinterd) zodat er biodiversiteit kan ontstaan (kwalitatief groen). • Bij aanbouw van scholen wordt groen geïncludeerd (schooltuin, buurttuin, en bewustwording van het belang van groen). Wie moet er in actie komen: • Het Rijk en de gemeente moeten een duidelijker lange termijn visie en regels opstellen zodat ook woningcorporaties makkelijker kunnen vergroenen. • Het Rijk en de gemeente moeten meer financieel bijdragen aan vergroening van steden. • Investeerders/projectontwikkelaars/ gemeente. 2. De gemeente moet de toegevoegde waarde van groen inzichtelijk maken in plannen en een groenmonitor gebruiken • Beschrijven hoe ruimtelijke plannen/ woningbouwplannen bijdragen aan gezondheid en sociaal welzijn. • Bestaande groenmonitor gebruiken om doelen rondom gezondheid en sociaal welzijn en normen voor groen te monitoren (rol van de gemeente).

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

•

Bestaande onafhankelijke organisaties en instrumenten (de Rekenkamer, Groenmonitor) moeten de groenprestaties van de gemeente en andere partijen controleren en moet deze ter verantwoording kunnen roepen.

natuur en sociaal welzijn blijvend worden ondersteund. • Bouwprojecten duren vaak lang. Daardoor kan een oud plan te verouderd zijn en niet meer passen bij de nieuwe wensen.

Ten koste van wat gaat dit: 3. Het Rijk en de gemeente en projectontwikkelaars moeten inzetten op innovatie om de groennorm te halen • Het Rijk en de gemeente moeten door een lange termijn visie financiële zekerheid geven aan projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties. • Nieuwe ontwikkelingen met meer integraal ontwerpen, bouwen met nieuwe materialen, architecten meer in samenwerking met ecoloog, bioloog, socioloog. • Inspiratie halen uit binnen en buitenland.

09. Groenvisie in nieuwen verbouw Aangenomen met: 99%

Het kan zorgen voor vertraging in de geplande uitvoering. • Het vraagt meer budget van gemeenten en projectontwikkelaars om dit goed uit te voeren. • Investeerders kunnen afhaken omdat het voor hen minder aantrekkelijk of duurder wordt. •

Wat moet er gebeuren: Vertaling groennorm naar regelgeving. Een eenvoudige en duidelijke procedure maken voor de verplichte toets, de controle en het handhaven van de groennorm ( zoals waternet dit bij de waternorm doet). • Een juridische check door de gemeente. • Stimuleringsregeling groen voor projectontwikkelaars en woningcorporaties. • •

Wij stellen daarom een Regisseur Groene Groei voor, die als doel heeft informatie en prioriteiten horizontaal uit de verschillende directies op te halen, en samen te brengen tot een werkend geheel. Deze opgehaalde informatie kan de regisseur vervolgens bundelen en in de vorm van actielijnen terug­ koppelen naar de verschillende directies. Dus: Benoem een Regisseur Groene Groei die onafhankelijk werkt met mandaat die de onderlinge samenwerking en cohesie van de afdelingen in de gemeente kan bevorderen met een overkoepelend overzicht op het onderwerp groen. Richt een Groenraad (e.g. type OR) die ambtenaren en bewoners (representatie) in gesprek brengt met de Regisseur Groene Groei om tot gedeelde wensen en belangen te komen en onderling gesprek te bevor­ deren. De Groenraad heeft als doel infor­ matie bij partijen op te halen en te brengen.

Wat is ons richtinggevende advies: In het beleid en alle beheercontracten moet staan dat er altijd een verplichte toets op de groenvisie Amsterdam wordt gedaan, voor de start van de projectontwikkeling en nogmaals als de bouw/verbouw begint.

10. Regisseur Groene Groei Aangenomen met: 91% Wat is ons richtinggevend advies:

Waarom vinden we dat: Zo wordt groen gecompenseerd en beschermt, zowel voor als tijdens de bouw. • Tussen plan en uitvoering kan de groennorm of het projectplan veranderen. Dan is het nodig om het plan aan te passen zodat klimaat, gezondheid, •

Wij willen optimale samenwerking binnen de gemeente stimuleren en de verkokering binnen de afdelingen en de directies tegen gaan. Een betere regie op de groene onder­ werpen in de stad als één geheel zal bijdragen aan de doelmatigheid en haalbaar­ heid van gemeentelijk beleid.

12

Waarom vinden we dat: We willen de samenwerking bevorderen tussen de verschillende afdelingen en directies binnen de gemeente Amsterdam en de bewoners, want dan kan de kennis en kunde beter worden benut.

Ten koste van wat gaat dit: De Regisseur Groene Groei gaat in tegen de geldende ambtelijke hiërarchie en kan wrijving veroorzaken ten behoeve van betere samenwerking en Groene Groei. Ook zijn er FTE’s nodig voor deze functie en de raad.

Wat moet er gebeuren: Een vacature uitzetten voor een Regisseur Groene Groei. • De Regisseur Groene Groei krijgt een grote mate van onafhankelijkheid, mandaat en verantwoordelijkheid. • Er gaat nogmaals gekeken worden naar het rapport van de Rekenkamer uit 2020, waaruit blijkt dat de communicatie tussen de verschillende directies en afdelingen binnen de gemeente Amsterdam niet optimaal functioneert. Welke acties zijn er genomen, wat zijn de resultaten en zijn de bevindingen uit het rapport 2020 nog actueel in 2025? • Een Groenraad wordt opgericht, waarin periodiek mensen uit verschillende disciplines met de Regisseur Groene Groei overleggen om signalen en/of onderwerpen te bespreken. • Een toegankelijk loket voor bewoners, actiegroepen, bedrijven e.d. om in contact te komen met de Regisseur Groene Groei en om informatie te kunnen ophalen en ideeën aan te brengen. •

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

11. Het Amsterdams Groen Beraad (AGB) Aangenomen met: 90% Wat is ons richtinggevende advies: Richt een permanent Amsterdams Groen Beraad op: bewoners, experts, ambtenaren, woningcorporaties, projectontwikkelaars, ondernemers en bestuurders die samen­ werken om Amsterdam groener te maken terwijl de stad groeit. Dit beraad werkt samen aan promotie en educatie waardoor alle betrokkenen ‘groener’ gaan denken en doen. Het is een permanente samenwerking waarin cyclisch wordt geleerd en bijgestuurd.

Waarom vinden we dat: Overzicht groen beleid en participatie in de stad. Het AGB wil het overzicht houden van alles wat gedaan wordt op het gebied van groen in de stad en dat hier ook van geleerd wordt. Bij het AGB wordt dit allemaal gevolgd, worden goede initiatieven in de spotlights gezet om het verder te verspreiden en worden misluk­ kingen uitgevent als ‘leermomenten’, om zo al lerende de stad steeds groener te maken. Democratie vergroten Met het AGB wordt verder gebouwd aan democratische vernieuwing: een structurele doe-democratie waarin met alle betrok­ kenen samen geleerd en gedaan wordt. Aansluiten bij wat al werkt In aanpak sluiten we aan bij wat al werkt, zoals de Amsterdamse organisatie Natuur Hub. Het Amsterdams Groenberaad voegt

daar kennisontwikkeling toe: cyclisch ontwerpen, uitvoeren en leren van elkaar hoe je meer groen in een groeiende stad maakt.

Ten koste van wat gaat dit: Structureel geld voor het Amsterdamse Groen-Beraad moet onder andere komen van de beleidsterreinen waar de vier groen­ waarden (Gezondheid, Sociaal Welzijn, Klimaatadaptatie en Natuur/Biodiversiteit) deel van uitmaken. Het gaat dan bijvoorbeeld om woningbouw, mobiliteit, gezondheid/ sociaal welzijn. Het mooiste zou zijn als dit een publiek-private samenwerking zou zijn, waar ook bedrijfsleven en woningbouwcorporaties gezamenlijk investeren in groen in de stad.

Het doen van adviezen aan het stads­ bestuur voor bijsturing van lopende initiatieven. • Het samenwerken (initiëren, faciliteren, doen) van gezamenlijke ontwerp­ opdrachten, waarin bewoners, maat­ schappelijke initiatieven, ambtenaren, deskundigen, woningcorporaties, onder­ nemers en andere partners samen plannen en akkoorden uitwerken. • Het organiseren van een jaarlijks Oogstfeest, waar resultaten en initia­ tieven feestelijk worden gedeeld met alle Amsterdammers. Dit is een van de promotie- en educatie-activiteiten om burgers te stimuleren ‘groener’ te denken en doen. •

Wat moet er gebeuren? Taken van het Amsterdams Groen-Beraad: • Het evalueren van alle ontwikkelde plannen in de praktijk, met behulp van een vernieuwde groenmonitor (daar werkt een andere groep aan).

Daarnaast maakt een groen-regisseur deel uit van het Groen-Beraad. Deze persoon is rechtstreeks aanspreekbaar voor alle inwoners en gaat actief aan de slag met het oplossen van praktische vraagstukken rond groene groei. Hier werkt groep 11 verder aan.

13

Tot slot wordt er op kort termijn een ­kwartiermaker benoemd om de oprichting van het Amsterdams Groen-Beraad voor te bereiden en te begeleiden.

12. Groen moet voor iedereen zijn Aangenomen met: 96% Wat is ons richtinggevende advies: Gemeente, betrek Amsterdammers via de centrale groenpunten. Breng bij deze centrale groenpunten de groene activiteiten in de buurt onder. Hierdoor creëer je een laagdrempelige manier voor de burger om met groen-vragen fysiek langs te komen. Zorg er voor dat juist bewoners die normaal gesproken minder snel betrokken worden actief worden benaderd en ondersteund, zodat ook zij gebruik kunnen maken van alle groene diensten en acties. Dit kan met laagdrempelige centrale groenpunten. Door gezamenlijke verantwoordelijkheid te stimuleren ontstaat er meer samenhang in de buurt. Zo wordt groen niet langer alleen gezien als iets van “de gemeente” of van “de ander”, maar als een gedeelde waarde die wij als gemeenschap belangrijk vinden.

Waarom vinden we dat: Rechtvaardigheid • Gelijkheid van kansen, gelijkheid van gezondheid en welzijn • Sociale samenhang • Duurzaamheid • Natuur; biodiversiteit •

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Gebruik verschillende kanalen voor verschillende doelgroepen; groene ambassadeurs, groene influencers, AT5, banners, kranten (bijvoorbeeld magazine 1018), vitrinekasten, folders en via organisaties die met de poten in de klei staan. • In de communicatie wordt altijd aangegeven waar de burger terecht kan met zijn vervolgvragen; de centrale groenpunten. • Voor nieuwe bewoners in de stad: een groene welkomstboodschap met groene routekaart bij inschrijving in het BRP. • Voor geboorte bij nieuwe Amsterdammers; bijvoorbeeld zaadjes voor een bloem die gepland kan worden/ of een eigen boom (zodat de groenvisie tot bloei komt!). • Creëer groene lespakketten/educatie voor alle Amsterdamse (school)kinderen. • Hanteer een schooltuin tenzij beleid; als een school geen gebruik maakt van schooltuinen; ga als gemeente in gesprek, biedt een groenplan op maat aan. •

Ten koste van wat gaat dit: Tijd en geld; door een keuze te maken voor groen kunnen andere keuzes mogelijk minder makkelijk worden uitgevoerd.

Wat moet er gebeuren: 1. Gemeente creëert centrale groene loketten, hét lokale aanspreekpunt voor burgers op het gebied van groen. • Creëer fysieke en/of centrale groene loketten; stadsdeelkantoren zijn voor de handliggend. • Het centrale loket helpt met alle groene vragen van de burger. • De groencoach/groenregisseur (ongeacht naam) neemt een centrale faciliterende rol in bij het contact met de burger. • Kortom; centraliseer de ambtenarij, daarmee los je uitdagingen op. 2. De gemeente maakt een duidelijke groene routekaart voor alle burgers. • Huidige bewoners beter bereiken; klare taal gericht op alle Amsterdammers.

13. Instelling van een Groenkamer

Waarom vinden we dat: Het beleid t.a.v. groen wordt vaak over­ schaduwd door het grote algemeen belang. Terwijl groen van belang is in de buurt. Het gemeentebeleid richt zich, uit haar aard, op het grote geheel: de gemeente als totaliteit of zelfs op bredere, landelijke belangen. Het is echter juist in de lokale sfeer, dat het behoud en de invulling van ‘groen’ wordt gevoeld als van eminent belang. Het is niet zozeer de hele stad, maar meer de bewoners van de buurt die gebruik maken van lokaal groen. Het is daarom het doel van deze Groenkamer om, daar waar besluitvorming nog mogelijkheid heeft – vroeger of later in de procedure – lokale groepen, die belangen hebben bij een invulling t.a.v. groen, te peilen, samen te brengen en te laten horen. Dat wil zeggen, de gemeente laten horen wat in de buurt leeft, nadat de buurt goed is geïnfor­ meerd over ideeën van de gemeente, en vooral ook na informatie over wat leeft bij mede-buurtgenoten. Gemeenteleden over­ leggen met elkaar. Maar buurtbewoners kunnen dat niet als totaliteit. Als belang­ rijkste functie van de Groenkamer zien we daarom het informeren van de buurt. En daarna peilingen door te geven aan de gemeente en ook aan de buurt.

Aangenomen met: 70% Ten koste van wat gaat dit: Wat is ons richtinggevend advies: Wij adviseren de gemeente om een orgaan te noemen: Groenkamer. Ter bevordering van de openheid van bestuur, bestaande uit één FTE voor een medewerker die geheel onafhankelijk functioneert van de politieke partijen, gesteund door één fte in schaal 2.

Wij denken dat de werkdruk voor een derge­ lijke doelstelling mogelijk te groot kan zijn voor één fte. En wij vragen daarom expliciet de mogelijkheid dat de Groenkamer hulp kan krijgen van vrijwilligers, door deeltaak-invul­ lingen door mensen uit actiegroepen, door taakuren-vrijstelling voor gemeenteambte­ naren die kortstondig willen helpen. Waarbij

14

de eindredactie de verantwoordelijkheid blijft van de Groenkamer.

Wat moet er gebeuren? De Groenkamer heeft de taak het bundelen van: • Breed gedragen ideeën uit de bevolking. • Wensen van de vele deskundigen in de gemeente. • Wensen van actiegroepen. • Eigen onderzoek met betrekking tot problemen t.a.v. groenbeleid in de gemeente. Met als doel een stem te zijn zowel naar de bevolking t.a.v. acties van de gemeente betreffende groenbeleid, alsook naar de gemeenteraad t.a.v. wat leeft bij de bevolking. Met het recht van communicatie via de reguliere communicatiewegen van de gemeente. Wij denken hierbij aan een norm van één pagina in alle stadsdeel krantjes die de gemeente verspreidt in de diverse wijken onder de naam “Krant Amsterdam.”Het zal dan de taak van deze Groenkamer zijn, opinies en gevoelens, die leven buiten de directe kring van de beleidsmakers, te bundelen en goed te verwoorden, en te publiceren. Met de bedoeling de totale groep bewoners die direct persoonlijk betrokken is bij enige plannen, ten aanzien van bestaand groen, of nieuw aan te leggen groen, te stimuleren tot meedenken en het geven van opinies. Het is daarom redelijk dat de Groenkamer gebruik maakt van de kanalen van de gemeente (en niet in beginsel van landelijke kranten en tv stations.) Waarbij de genoemde publicaties van de Groenkamer uiteraard moeten voldoen aan de wettelijke normen.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

De taak van de directie van de Groenkamer is zeker niet licht. De Groenkamer is bedoeld onafhankelijk te zijn van de gemeente, van de politieke partijen. Maar het is ook niet de bedoeling dat de Groenkamer stelling neemt in enig verschil in mening tussen de gemeente en buurtbewoners. De Groenkamer verzamelt informatie en zorgt ervoor dat zoveel mogelijk informatie, zoveel mogelijk mensen bereikt, zonder daar een eigen oordeel bij te voegen. Het zou derhalve goed zijn als de bezetting van de Groenkamer wordt ingevult door een jurist, c.q. een juridisch goed onderlegd persoon. Daarnaast moet de informatie die de Groenkamer verzamelt, gebracht worden naar een zeer divers publiek – alle buurtbewoners. Er wordt daarom ook aan de Groenkamer een grote eis gesteld betreffende de communicatieve vaardigheden.

14. Activeer bewoners door toegankelijke informatie Aangenomen met: 90% Wat is ons richtinggevende advies: De gemeente moet de toegang tot reeds bestaande informatie over groene initia­ tieven verbeteren, om bewoners te helpen en te ondersteunen om actieve deelnemers te worden in de vormgeving van hun groene omgeving.

Waarom vinden we dat: •

Het creëert en versterkt een gevoel van gemeenschap tussen mensen met diverse achtergronden.

Het levert extra handen op om nieuwe manieren van onderhoud en experimenten met groene ruimtes uit te proberen. • Het bevordert lange termijnduurzaamheid en biodiversiteit. •

Ten koste van wat gaat dit: Structurele financiering voor communicatie en marketing. • Het verschuiven van middelen van andere initiatieven, zoals marketing voor toerisme, naar groenere functies. •

te creëren over de voordelen van deelname aan groene projecten. • Informatie beschikbaar stellen in verschillende talen, zoals Engels/Arabisch, om meer bewoners te betrekken die anders door taalbarrières buitengesloten worden. • Organiseren van Groene Stad-festivals om prestaties en inspanningen te vieren en te delen.

15. Toegankelijke Subsidies

Wat moet er gebeuren: ​​Er is al informatie en er zijn initiatieven beschikbaar, zoals de Groene Hub, Groencoaches en informatie op websites, maar bewustzijn, toegankelijkheid en zicht­ baarheid ontbreken. Wij stellen het volgende voor: • Om mensen bewust te maken dat er middelen bestaan zoals de Groene Hub, Groencoaches en informatie op websites, is een structureel langetermijnbudget en plan nodig dat zich richt op communicatieactiviteiten. • Efficiënt gebruik van sociale media zoals Instagram en Facebook om de bestaande informatie en initiatieven te promoten. • Inzetten van specifieke influencers om een breder publiek te bereiken. • Verspreiden van informatie via kranten (lokaal en buurt), flyers, posters, QR-codes. • Gebruikmaken van lokale netwerken om zichtbaarheid en bewustzijn van groene initiatieven te vergroten, zoals buurtverenigingen, religieuze organisaties, voedselbanken enz. • Fysieke aanwezigheid op plekken zoals markten of evenementen om bewustzijn

Aangenomen met: 94% Wat is ons richtinggevend advies: Maak vergroenen door subsidies makkelijker voor bewoners, (sport)verenigingen, bedrijven en woningcorporaties (en eventueel andere maatschappelijke initia­ tieven) die in de wijk gevestigd zijn.

Waarom vinden we dat: Zodat iedereen mee kan doen aan het vergroenen, want vergroenen doet goed. Veel mensen zijn zich niet bewust van hoe belangrijk groen is in het samenleven, maar ook in het opzetten van projecten/ initiatieven. Groen voegt iets toe, namelijk op het gebied van gezondheid, klimaat­ adaptatie, natuurlijke uitstraling en sociaal welzijn. • Het moet daarom makkelijker gemaakt worden om geld te krijgen. Want niet iedereen heeft de financiële mogelijk­ heden om zelf te vergroenen. Dan bereik je meer mensen om mee te vergroenen en mensen gaan dan ook echt aan de slag. •

15

Bij het maken van de aanpak moeten lokale groengroepen een grote stem krijgen en gefaciliteerd worden. Dat zijn groepen van bewoners die actief het groen in de wijk beheren. Door hun een plek te geven in de aanpak, kunnen ze hun rol in de uitvoering zo goed vervullen. Door hun kennis, energie en netwerk wordt een aanpak beter. Dit geldt ook voor andere bewonersinitiatieven zoals buurtkamers. Geef een langdurige finan­ ciële ondersteuning aan deze groepen, zodat er aandacht blijft voor het groen. • Er kan ook gedacht worden aan het steunen in natura, zoals het verstrekken van inheemse plantensoorten op wijk­ niveau en het gezamenlijk inkopen en verstrekken van regentonnen. •

Ten koste van wat gaat dit: Het vergroenen en beheer zal waarschijnlijk duurder zijn, omdat het meer coördinatie en facilitering vraagt. • De politiek moet hier prioriteit aan geven. Gedacht kan worden aan het verhogen van de lokale belasting, daar waar activiteiten ten koste gaan van natuur, bijvoorbeeld bij parkeren. Het concreet adviseren over de dekking van dit advies valt buiten de deskundigheid van het beraad. •

Wat moet er gebeuren: De gemeente moet starten in minder groene wijken met een aanpak voor het toegankelijker maken van subsidies. Omdat hier het effect het grootst zal zijn op het totale groen van de stad. • En binnen die aanpak is speciale aandacht nodig voor het groen (in de eigen ruimte) van mensen met minder financiële draagkracht. Denk dan bijvoorbeeld aan het geven van eetbare planten (tomaat) of planten die weinig onderhoud nodig hebben. Zodat het aansluit bij hun dagelijkse behoefte. Let op dat de bewijslast bij kleine bedragen •

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

niet de belemmering vormt. Bij grotere bedragen mag je meer vragen van de bewoners. In de publieke ruimte is het onderscheid in financiële draagkracht minder belangrijk. Daar waar een buurt gerenoveerd wordt, moet het vergroenen in het renovatieplan meegenomen worden door de woningbouwcorporaties. • De gemeente maakt de informatie­ voorziening beter toegankelijk voor zowel bewoners als andere partijen in de wijk. Maak een centrale website (met plaatjes) en voer een lokale communicatie­ campagne (er op af via de lokale organisaties). Verbind dit met de rol van de gemeentelijke themaregisseur. Communiceer over de subsidie­mogelijk­ heden voor kleine en grote vergroenings­ initiatieven. Doe dat voor de planten bij het tegelwippen, regentonnen en verticale groene balkons bij individuele bewoners. En doe dat ook voor grotere groene initiatieven in de publieke ruimte. Maak het ook makkelijk om in groeps­ verband als bewoners te vergroenen of subsidie te ontvangen.

16. Green Index voor bedrijven Aangenomen met: 88% Wat is ons richtinggevend advies: Stimuleer bedrijven en bedrijfsinvesterings­ zones (BIZ) om bij te dragen aan de vergroe­ ning van Amsterdam en beloon/vier nieuwe initiatieven.

Waarom vinden we dat: Iedereen heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid voor vergroening, ook bedrijven. • Bedrijven hebben zelf baat bij vergroening, bijvoorbeeld via invloed op medewerkers en klanten en behoud van een leefbare wereld. • Bedrijven kunnen een grote positieve invloed hebben op maatschappelijke vergroening. •

Ten koste van wat gaat dit: • •

Vergroening kan netto geld kosten. Regeldruk voor bedrijven neemt toe. Bedrijven moeten zich al aan veel regels houden en er komt weer een nieuwe regel bij. Dit kan consequenties hebben, bijvoorbeeld dat bedrijven zich minder graag in Amsterdam vestigen.

Wat moet er gebeuren: 1. Stel een brede, onafhankelijke commissie samen, waarin zowel vertegenwoordigers van binnen en buiten de gemeente opgenomen zijn. 2. De commissie stelt diverse criteria op, onder andere groene bedrijfsvoering en groene inrichting van het pand en de omgeving. Hierop worden bedrijven op transparante wijze gescoord. Deze score is: De Green Index. De index wordt periodiek getoetst en wordt publiekelijk bekendgemaakt. Een positieve score heeft marketingwaarde. Niet gescoorde bedrijven krijgen een neutrale uitkomst. Deze wordt ook publiek gemaakt. Bij het maken van de Green Index wordt gebruikgemaakt van de al bestaande Groen Monitor. Er is een link met advies 1 (Natuurinclusief beleid voor Amsterdam). 3. Op basis van de Green Index geeft de gemeente ‘prijzen (financieel of in natura)’ aan de best presterende bedrijven of BIZ (positief voor imago). 4. De gemeente richt zich in de communicatie op zowel bedrijf als huurder en probeert samenwerking te stimuleren. 5. Denk na over de start en uitrol van deze Green Index waarbij een plan gemaakt wordt hoe zowel bestaande als nieuwe bedrijven op te nemen.

16

Over het burgerberaad

De uitvoering van het burgerberaad Dit hoofdstuk gaat over de opzet en uitvoering van het burgerberaad en is geschreven door TeamBurgerberaad, de uitvoerende organisatie van het burgerberaad. De opdracht aan het burgerberaad was om met haalbare en onderbouwde adviezen te komen voor de stad. De hoofdvraag die de gemeente voorlegt aan het burgerberaad is: Hoe maken we samen een groeiend Amsterdam groener? In het beleid van de gemeente is vastgelegd dat bestaande groenstructuren goed beschermd worden en dat er bij nieuwe ontwikkelingen voldoende ruimte moet zijn voor toevoeging of verbetering van groen. Maar veel Amsterdammers en Weespers maken zich zorgen. De uitkomst van het referendum over het voorgestelde Beleidskader Hoofdgroenstructuur (6 juni 2024) maakt duidelijk dat veel bewoners niet overtuigd zijn dat het groen in de stad voldoende wordt beschermd. Een

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

meerderheid (59,1%) van de deelnemers aan het referendum (opkomst 38,2 %) stemde tegen het nieuwe beleid voor de Hoofdgroenstructuur. De initiatiefnemers van het referendum vinden dat de gemeente meer moet doen om de keuze voor grondig vergroenen uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 ook echt waar te maken. Daarom heeft de gemeenteraad op 26 juni 2024 een motie aangenomen. In deze motie wordt gevraagd om een burgerberaad te organiseren over het thema ‘grondig vergroenen in een groeiende stad’. Op deze manier wil de raad vervolg geven aan de uitslag van het referendum.

In de motie staat dat een burgerberaad een bewezen manier is om bewoners actief te betrekken bij het maken van beleid. In een burgerberaad denken inwoners mee over ingewikkelde onderwerpen en geven zij adviezen aan de gemeenteraad. Zo wordt de stem van bewoners meegenomen in besluiten en groeit het draagvlak in de stad. De gemeenteraad vraagt in de motie om: • een burgerberaad te organiseren dat zich richt op de vraag hoe Amsterdam grondig kan vergroenen, terwijl er ook voldoende woningen en voorzieningen worden gebouwd; • het burgerberaad de ruimte te geven om ook buiten bestaande kaders te adviseren;

het burgerberaad zorgvuldig samen te stellen, zodat het een goede afspiegeling vormt van de Amsterdamse bevolking, met aandacht voor leeftijd, geslacht, afkomst en sociaal-economische achtergrond; • de deelnemers te voorzien van voldoende informatie, faciliteiten en ondersteuning van experts, zoals de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC); • de adviezen van het burgerberaad aan de gemeenteraad voor te leggen. • •

18

Organisatie en begeleiding De bijeenkomsten van het burgerberaad werden geleid door een onafhankelijk voorzitter van TeamBurgerberaad, de organisatie die het proces uitvoerde. De deelnemers werkten tijdens de bijeenkomsten in kleine groepjes. Elk groepje werd begeleid door een ervaren gespreksbegeleider. Deze begeleiders kwamen deels van TeamBurgerberaad en deels van de gemeente Amsterdam. De gespreksbegeleiders van de gemeente hadden hiervoor een training in onafhanke­ lijke gespreksbegeleiding gevolgd bij TeamBurgerberaad. Ongeveer negen deelnemers kregen ondersteuning van een tolk in het Engels, zodat iedereen goed kon meedoen. Tijdens de bijeenkomsten waren ook onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam aanwezig. Zij doen landelijk onderzoek naar burgerberaden. Het doel van het onderzoek is om profes­sionals die met participatie werken, zoals ambtenaren, meer inzicht te geven in hoe zij een burgerberaad goed kunnen ontwerpen en organiseren.

“Elke bijeenkomst, waar meer dan honderd mensen aanwezig zijn, is een evenement op zich.”

Foto bijschrift | Kort overleg van de organisatie TeamBurgerberaad tijdens een bijeenkomst. Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

19

Inclusie en toegankelijkheid Toegankelijkheid en gelijke kansen voor alle deelnemers zijn heel belangrijk voor een burgerberaad. Ze vormen de basis voor een eerlijk en goed georganiseerd proces. TeamBurgerberaad heeft hier extra aandacht aan besteed bij het opzetten en organiseren van de verschillende dagen en activiteiten. Toegankelijkheid Deelname aan het burgerberaad moest voor iedereen praktisch mogelijk zijn. Voor de start van het beraad is daarom aan alle deelnemers gevraagd of zij iets nodig hadden om goed mee te kunnen doen. In sommige gevallen bood de organisatie een vergoeding voor kinderopvang aan. Tijdens alle beraad­ dagen en excursies waren tolken aanwezig. De locatie werd gekozen op basis van goede bereikbaarheid en toegankelijk­heid voor mensen met een fysieke beperking, zoals een plek op de begane grond en dicht bij het openbaar vervoer. Deelnemers kregen een vergoeding van 75 euro per dag. Bij de indeling van groepen en experts is rekening gehouden met de behoeften van deelnemers met een beperking. Zij konden op de begane grond voldoende experts spreken en meedoen aan de gesprekken.

Veilige en inclusieve sfeer Het was belangrijk dat alle deelnemers zich veilig en welkom voelden om hun mening te geven, ook mensen die dat niet gewend zijn in een groep.

Amsterdam groene stad | 2025 | Burgerberaad

Daarom zijn de gespreksbegeleiders speciaal getraind om iedereen ruimte te geven en ervoor te zorgen dat iedereen gelijkwaardig kan meedoen. Tijdens de bijeenkomsten is gewerkt met actieve en afwisselende werkvormen. Er is gebruikge­ maakt van afbeeldingen, werkbladen met icoontjes en oefeningen waarbij deelnemers bewegen. Zo konden mensen op verschil­ lende manieren met elkaar in gesprek gaan. Er is ook gewerkt met de methode Deep Democracy. Deze helpt om ook de meningen van minderheidsgroepen te horen. Voorbeelden van gebruikte werkvormen zijn ‘tweespraak’, ‘de vissenkom’ en ‘het gesprek op voeten’. Daarnaast kregen deelnemers de kans om op andere manieren een bijdrage te leveren. Zo konden zij meedoen in een muziekgroep, verslag maken van de bijeenkomsten of meedenken over de planning. Sommige deelnemers zorgden voor een kort muzikaal intermezzo, en er waren ook online gesprekken over de agenda van volgende dagen. Op deze manier konden deelnemers hun talenten inzetten en groeide het gevoel van betrokkenheid en samenwerking binnen het beraad.

Informatievoorziening Alle deelnemers moesten toegang hebben tot duidelijke en eerlijke informatie, zodat iedereen goed voorbereid kon meedoen aan de gesprekken. Tijdens het beraad werden daarom veel verschillende experts uitgeno­ digd, met uiteenlopende achtergronden en kennis. Deze experts kregen vooraf uitleg

over het gebruik van begrijpelijke taal (ongeveer B2-niveau) en over het belang van duidelijk en interactief spreken. Ze werden gevraagd om niet te veel te presenteren, maar vooral vragen van deelnemers te beantwoorden. Deelnemers mochten ook zelf experts of excursieplekken aandragen. Waar mogelijk is daar gehoor aan gegeven.

Foto bijschrift | Een muzikaal intermezzo vindt plaats: een deelnemer zingt een lied tijdens een bijeenkomst onder begeleiding van de gitaar door een andere deelnemer.

20

Deelnemerscommunicatie Deelnemerscommunicatie is enorm belangrijk om mensen goed geïnformeerd, welkom en serieus genomen te laten voelen. Ook kan het helpen om mensen erbij te houden als ze twijfelen over stoppen. Voor het beraad Na de verstuurde brieven heeft TeamBurgerberaad elke deelnemer gemaild en vervolgens gebeld om de verwachtingen door te nemen en eventuele vragen te beantwoorden. Als de betreffende persoon niet bereikbaar was, zijn er whatsapps, sms’jes en signal berichten verstuurd. TeamBurgerberaad heeft gedurende het hele proces een centraal telefoonnummer en e-mailadres beschikbaar gesteld, waar deelnemers contact mee konden opnemen bij vragen.