1. De Hubsvisie Amsterdam
Tekst van het document
34
Hubsvisie Amsterdam Aan de slag met een lerende organisatie
wordt de ontwikkeling van het MaaS ecosysteem zoveel mogelijk overgelaten aan de markt. Verschillende MaaS-apps zullen het aanbod op de hubs kunnen ontsluiten en natuurlijk kun je ook met de individuele apps van de desbetreffende vervoerder/voertuig reizen. Momenteel wordt – onder andere in overleg met het ministerie – bekeken hoe we hubs digitaal willen (laten) ontsluiten. Monitoring van de beleidsdoelstellingen van de hubs gebeurt zoveel mogelijk met data. Middels verschillende geldende en te vernieuwen vergunningen, ontheffingen en concessies worden afspraken gemaakt over het delen van data over mobiliteitsgedrag en de hierbij te hanteren standaarden. Vanzelfsprekend wordt hierbij de AVG en belangen van aanbieders met betrekking tot concur rentiegevoelige informatie gerespecteerd. Mede met behulp van deze data zal het gebruik van hubs worden geëvalueerd en de verdere ontwikkeling ervan worden gestuurd. Zo kan bijvoorbeeld het lokale OV-netwerk, de inrichting van hubs en het aanbod van vervoersopties op deze hubs worden geoptimaliseerd.
Smart Mobility Hub In Zuidoost wordt de Smart Mobility Hub Zuidoost (SMH) gecreëerd. De SMH zal gaan functioneren als multifunctioneel knooppunt waar op een slimme manier verschillende vervoersstromen van elke schaal samenkomen en verbonden worden op internationale, regionale en lokale netwerken. De mobiliteitshub staat niet op zich zelf, maar maakt onderdeel uit van een aantrekkelijk commercieel en maatschappelijk cluster. De SMH komt direct naast de Johan Cruijff ArenA en bevindt zich op vijf minuten lopen van de stations Bijlmer-ArenA en Duivendrecht en op twee minuten lopen van metrostation Strandvliet. Met de mobiliteitshub kan een groot aantal bezoekers aan de rand van de stad ‘landen’, maar nog steeds binnen een aantal minuten op een eenvoudige wijze de binnenstad bereiken. Zo zal de internationale touringcar terminal in de SMH de primaire locatie voor 45.000 internationale bussen (ca. 4 miljoen passagiers) per jaar worden voor internationale lijn-, zon- & sneeuwdiensten. SMH zorgt voor een naadloze aansluiting tussen de hub, waar mensen komen en gaan met de eigen auto, met de (internationale) bus of trein en metro. Vanuit de hub zijn er opties om met deelmobiliteit, trein of metro verder te reizen.
Hubsvisie Amsterdam Aan de slag met een lerende organisatie
35
4
Uitvoering: aan de slag met een lerende organisatie
Het is lastig te voorspellen hoe de behoefte aan hubs de komende decennia zal ontwikkelen. We kiezen daarom voor een adaptieve aanpak. Amsterdam gaat aan de slag met het starten van initiatieven, met kennisontwikkeling en om verdere afspraken te maken met regio en marktpartijen. Uitvoeringsprogramma Hubs De gemeente Amsterdam start met een lerende organisatie in de vorm van een uitvoeringsprogramma Hubs. In dit programma komen alle kennis en ontwikkelingen op het gebied van hubs samen en wordt de gemeentelijke opgave gecoördineerd. De opgave wordt gerealiseerd in nauwe samenwerking met de uitvoeringsprogramma’s deelmobiliteit en autoluw, CTO-smart mobility, het team uitstootvrije mobiliteit en de directies Parkeren, Economische Zaken, Grond & Ontwikkeling, Parkeren en Vastgoed. Het programma: • is accounthouder voor externe partijen zoals commerciële organisaties, buurtinitiatieven en andere overheden; • neemt initiatief voor nieuwe locaties en borgt bestaande en nieuwe (tijdelijke) locaties in de gemeentelijke organisaties en beleid; • is binnen de gemeentelijke organisatie het centrale aanspreekpunt en coördinator voor hubs.
Het programma zoekt de verbinding tussen de verschillende gemeentelijke opgaven (zoals autoluw, schone lucht, vervoer over water en logistiek) en benut kansen om hubs in te zetten als een van de oplossingen om bij te dragen aan een autoluwe stad; • jaagt initiatieven aan, borgt de opgedane kennis en trekt algemene conclusies; • zoekt samen met regio en marktpartijen naar financieringsmogelijkheden (zoals Europa, Rijk, provincie en Vervoerregio) voor innovatie en vernieuwing; • maakt afspraken met marktpartijen over locaties en financiering; • coördineert de ruimteopgave voor hubs die voortkomt uit opgaven uit onder andere de beleidsagenda’s autoluw, luchtkwaliteit, varen en afval. Als er onderzoek nodig is voor de verschillende hubontwikkelingen wordt dit in het uitvoeringsprogramma Hubs opgepakt of aangestuurd. Voorbeelden van onderzoeken die nu al opgestart zijn: • Verkenning naar een stedelijk en regionaal netwerk van hubs in 2030. • Onderzoek naar een samenhangend deelmobiliteitssysteem dat bestaat uit aanbod in de openbare ruimte en in inpandige locaties (in samenwerking met programma deelmobiliteit). • Inzetten op het creëren van hubs met een volledig en hoogwaardig aanbod van verschillende vormen van deelmobiliteit en deze aan te leggen in
36
Hubsvisie Amsterdam Aan de slag met een lerende organisatie
de buurt van grote bus-, metro- en treinstations (in samenwerking met programma deelmobiliteit). • Onderzoek naar governance- en financieringsvraagstuk van hubs: wat is de rol van de overheid per type hub. • Koppelkansen van energiehubs met mobiliteitshubs. De gemeente levert de komende drie jaar inzet op: Buurt- en wijkhubs: • Formuleren van een strategie voor de ontwikkeling en exploitatie voor buurt- en wijkhubs in bestaande en nog te ontwikkelen stad (netwerk van hubs, governance, financiering). • Realiseren van 15-20 buurthubs in Amsterdam binnen het project eHUBS (uitgevoerd door CTO). • Verkennen van de mogelijkheden om het aantal buurthubs verder uit te breiden na 2021, bij gebleken succes. • Opzetten van pilots met buurthubs in (de gemeentelijke) parkeergarages (in samenwerking met CTO). • Ontwikkelen van de E-lympic Mobility Hub op het Stadionplein (in samen werking met CTO). • Verdere gezamenlijke verkenning met Q-park om Europarking aan de Appeltjesmarkt te ontwikkelen tot wijkhub. • Adviseren bij ontwikkeling buurt- en wijkhubs in gebiedsontwikkeling en het ontwikkelen van een handreiking voor projectmanagers. • Realiseren van drie (tijdelijke) wijkhubs in gebiedsontwikkelingen (in samen werking met de betreffende projectteams). • Ontwikkelen globaal programma van eisen buurthubs en wijkhubs. • Toewerken naar een nationaal beeldmerk van hubs.
In samenwerking met de andere grote steden en het Rijk. • Ontwikkelen digitale standaarden en interoperabiliteit (uitgevoerd door CTO). Stadshubs: • Realiseren van aanbod deelmobiliteit bij 5-10 stadshubs. • Benutten van kansen om stedelijke mobiliteitsopgaven en ruimtelijke opgaven te integreren, in ieder geval voor (niet uitputtend): – Zeeburg bedrijvenstrook / Oostflank; – Metrostation Noord; – Station Sloterdijk; – Station Lelylaan. • Onderzoeken hoe het stadsbrede (deel-)mobiliteitssysteem verder geïnte greerd kan worden in het aanbod op (trein-)stations (in samenwerking met programma deelmobiliteit). • Het huidige gemeentelijke P+R-aanbod krijgt een update ten behoeve van het veranderde parkeer- en mobiliteitsbeleid (P+R-plan). Regiohubs: • Uitwerken van een toekomstbeeld van de regionale hub in 2025 met daarin onder andere ruimte voor P+R, parkeren op afstand, deelmobiliteit stad in en uit.
Hubsvisie Amsterdam Aan de slag met een lerende organisatie
37
• Uitwerken van een regionaal financieringsvoorstel regiohubs. In samen werking met de Vervoerregio Amsterdam, Rijkswaterstaat, de provincies Noord-Holland en Flevoland, en de MRA-partners. • Opzetten van een MRA-brede strategie onder de vlag van Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBAB), waarbij toegewerkt wordt naar een samen hangend mobiliteitssysteem waarbij ruimte is voor uitspraken over prijsbeleid, capaciteit, gewenste locaties en vormgeving (uitgevoerd door de directie Verkeer en Openbare Ruimte). Logistieke overslag (in samenwerking met programma Logistiek): • Opzetten van een logistieke hubstrategie per logistieke keten. • Onderzoek naar marktbehoefte en ruimtevraag van logistieke hubs door gemeentelijke ambities op gebied van onder andere logistiek, autoluw, schone lucht, varen en afvalverwerking. • Ontwikkelen afwegingskader voor de rol van de gemeente bij het faciliteren van logistieke hubs. • Adviseren bij diverse projecten met een (stedelijke) vraag/behoefte aan logistieke hubs zoals de Zuidas, Appeltjesmarkt en Zeeburgereiland. • Samen met de markt toetsen van diverse locaties/gebieden voor hubs en het verkennen van nieuwe beleidsvoornemens. • Experimenten met vervoer over water. Daarnaast onderzoekt het programma hoe regie op hubs kan worden gevoerd met fysieke, maar ook digitale instrumenten.
De gemeente verkent haar rol in het organiseren van interoperabiliteit tussen type hubs en mobiliteits aanbieders. Financiering Het uitvoeringsprogramma loopt drie jaar. Voor 2021 is €1.000.000 beschikbaar gesteld om een projectorganisatie in te richten. Voor de jaren 2022 en 2023 is elk jaar €750.000,- beschikbaar binnen het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF). Daarnaast zijn er middelen beschikbaar vanuit programma logistiek, CTO (Europese subsidie), programma deelmobiliteit en het team uitstootvrije mobiliteit. Met deze programma’s wordt nadrukkelijk samengewerkt, ook in de dekking van onderzoek en projecten. Tevens zoekt het uitvoeringsprogramma hubs samenwerking en co-financiering met externe partners zoals de Vervoerregio Amsterdam, provincie, Rijk en EU. Monitor en evaluatie In het derde kwartaal van 2022 volgt een evaluatiemoment om de balans op te maken en bij te sturen. Dan wordt gemonitord of de inspanningen bijdragen aan de doelen zoals geformuleerd in hoofdstuk 1 en 2. In het najaar van 2023 volgt de eindevaluatie van het programma met een voorstel met vervolgstappen.
38
Hubsvisie Amsterdam Aan de slag met een lerende organisatie
Colofon Uitgave Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte December 2021 Contact hubs@amsterdam.nl Vormgeving Vorm de Stad, Dirk van der Burgh