1. Bestuurlijke reactie op het rapport van a&p 17022021.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

De leden van de gemeenteraad

Datum Behandeld door Onderwerp

17 februari 2021 Cora Doppenberg, stadsdeel Centrum, c.doppenberg@amsterdam.nl Reactie op het rapport: Visie 2025 Herontwerp Bezoekerseconomie Amsterdam van amsterdam & partners, en afdoening motie 802 dubbel accent van lid Ceder inzake de Voorjaarsbrief 2020 (instellen van een ‘tijdelijk Gastvrijoverleg Amsterdam’)

Geachte leden van de gemeenteraad De coronacrisis heeft de bezoekerseconomie nagenoeg stilgelegd. Als college willen we niet terug naar de situatie van voor de crisis, maar de bezoekers horen bij het internationale karakter van de stad. Bezoekers zijn onlosmakelijk verbonden met het brede aanbod van onder andere alle voorzieningen. Ook brengt de bezoekerseconomie veel werkgelegenheid. Op verzoek van het college heeft amsterdam&partners (a&p) een advies opgesteld over de toekomst van de bezoekerseconomie in Amsterdam en de regio. Dit heeft geresulteerd in het rapport: visie 2025 Herontwerp Bezoekerseconomie Amsterdam. In dit rapport staan circa 60 adviezen en acties benoemd, verdeeld over 7 pijlers. Het advies sluit aan bij het beeld van het college over de toekomst van de bezoekerseconomie. Veel adviezen en acties worden daarom overgenomen of zijn al in uitvoering. Daar waar het college de adviezen en acties niet overneemt, wordt dit in deze reactie expliciet gemaakt en uitgelegd. Per pijler gaan wij hieronder in op de voorgestelde adviezen en acties. Pijler 1: Creëer bewust bezoek Momenteel zijn er amper bezoekers door coronacrisis, maar in de zomer van 2020 bleken vooral de overlastgevende bezoekers, die voor drank en drugs naar Amsterdam komen, als eerste terug te keren. Het college gaat daarom voortvarend aan de slag en heeft daartoe de Aanpak Binnenstad ontwikkeld.

Onderdeel van de Aanpak Binnenstad is om het beeld van Amsterdam bij (inter)nationale bezoekers te veranderen. Daarnaast zal er ook een ontmoedigingscampagne voor overlastgevend gedrag (Enjoy & Respect 2.0) komen. Ook wordt een activatiecampagne voor cultureel bezoek – in de breedste zin van het woord – ontwikkeld, gericht op het gewenste type bezoeker (de waardevolle bezoeker). Inzet van deze campagnes komt samen met het programma

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 17 februari 2021 Pagina 2 van 7

Amsterdam 750 jaar en het meerjarenplan voor een duurzaam en innovatief herstel van de congressector. Het college blijft lobbyen richting Den Haag en Brussel voor het eerlijk belasten van kerosine, tegen goedkope vluchten en de groei van Schiphol. Ook werkt het college waar mogelijk mee aan het promoten van de trein als alternatief voor het vliegtuig als het gaat om het overbruggen van korte afstanden binnen Europa. Het invoeren van minimumprijzen voor zogenaamde pretvluchten en het invoeren van een vliegtaks is niet aan de gemeente. Het beperken van toename van hotels in de stad wordt voortgezet. Het college onderzoekt de mogelijkheden om de groei van het aantal hotels verder tegen te gaan. Over dit onderzoek en de uitwerking van deze mogelijkheden wordt de raad uiterlijk in de eerste helft van dit jaar geïnformeerd. Ook wordt het toerismebeleid van de MRA herijkt. De voorgestelde City Tax is juridisch niet mogelijk. We kennen in Nederland een gesloten belastingstelsel voor gemeentes. Dat betekent dat gemeentes alleen belastingen mogen heffen als de bevoegdheid daarvoor expliciet is opgenomen in de Gemeentewet. Het invoeren van een nieuwe/eigen ‘City Tax’ is daarmee niet mogelijk. Om bezoekers bij te laten dragen aan de stad, kunnen alleen de toeristenbelasting en de vermakelijkhedenretributie (VMR) worden aangewend.

Voor de toeristenbelasting geldt dat sprake moet zijn van (de intentie tot) duurzaam verblijf in de stad. Die wordt aantoonbaar geacht voor bezoekers die in Amsterdam overnachten en voor passagiers van cruiseschepen die Amsterdam aandoen als tussenstop. Met ingang van 2020 betalen verblijfsbezoekers niet alleen een percentage van de overnachtingsprijs, maar ook een vast bedrag per persoon per overnachting. Daarmee betalen alle verblijfsbezoekers dezelfde vaste minimale bijdrage aan de stad, ongeacht de prijs of kwaliteit van de accommodatie waarin ze overnachten. Voor dagbezoekers die per trein, bus, auto of fiets naar de hoofdstad komen, is een dergelijke benadering niet uitvoerbaar, omdat per individuele bezoeker de intentie tot verblijf zou moeten worden vastgesteld. Met de VMR (vermakelijkhedenretributie) wordt een bijdrage gevraagd aan (dag)bezoekers die gebruik maken van een rondvaart, stadsrondrit per bus of gidstour door de stad. Het gaat hier om op bezoekers gerichte vermakelijkheden in de openbare ruimte waar een kaartje voor wordt verkocht. Omdat het fiscaal-juridisch niet mogelijk is om ingezetenen vrij te stellen van de heffing, betalen alle passagiers/deelnemers de VMR, ook Amsterdammers. Met ingang van 2022 zal deze heffing ook worden uitgevoerd voor betaalde evenementen in de openbare ruimte, waaronder festivals.

In 2018 heeft het college een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden om deze heffing breder toe te passen en het perspectief van Amsterdammers op een eerlijke financiële bijdrage van bezoekers. Uit deze verkenning is gebleken dat het in fiscaal-juridische zin mogelijk is om de VMR ook toe te passen op vermakelijkheden die achter de deuren van aanbieders plaatsvinden, zoals het bezoeken van dierentuin, theaters, pop- en theaterpodia, musea of voetbalwedstrijden. Het college vindt een dergelijke brede toepassing van de heffing om de volgende redenen echter niet wenselijk:  Er is geen draagvlak onder Amsterdammers om VMR in te voeren voor een breed scala aan vermakelijkheden die achter de deuren van de aanbieders plaatsvinden. Amsterdammers ondervinden van deze vermakelijkheden in mindere mate overlast, en zouden de invoering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam







Datum 17 februari 2021 Pagina 3 van 7

van VMR voor bijvoorbeeld museum-, podium- of dierentuinbezoek oneerlijk vinden: omdat ze de VMR zelf ook zouden moeten betalen, zouden ze het ervaren als een straf voor de drukte in hun stad die door bezoekers wordt veroorzaakt. Gelet op het gelijkheidsbeginsel is het niet mogelijk om onderscheid te maken tussen commerciële en non-profit/culturele aanbieders van vermakelijkheden. Het gelijkheidsbeginsel maakt het ook onhoudbaar om bij brede toepassing van de VMR uitzonderingen voor specifieke categorieën vermakelijkheden te maken (er is geen sprake van een cafetaria-model). Ter illustratie: als de VMR zou worden ingevoerd voor attracties, zou een brede definitie van attracties moeten worden aangehouden in de verordening en ook de musea en attracties als Artis in de heffing moeten worden betrokken. Brede toepassing van de VMR zou daarmee een drempel kunnen opwerpen voor de toegang tot het culturele aanbod in de stad voor Amsterdammers die over beperkte middelen beschikken. Brede toepassing van de VMR zou tot slot voor aanzienlijke uitvoeringscomplexiteit en daarbij horende uitvoeringskosten en procesrisico’s zorgen.

Voor dit onderdeel (bewust bezoek) is ook de samenhang met de dossiers riviercruise en zeecruise van belang, twee vormen van toerisme die waarde toevoegen aan de stad. Voor riviercruise is beleid in voorbereiding, waarbij de uitgangspunten zijn: het bevriezen van het aantal huidige ligplaatsen, het verduurzamen van de sector en het in stand houden van een goed economische model (baten en lasten voor de gemeente en het havenbedrijf). Voor de zeecruise liggen op het gebied van milieu en duurzaamheid en het reguleren van voor- en natransport nog een aantal stevige opgaven, die nader onderzocht worden. Een besluit over de toekomst van de zeecruise wordt in samenhang genomen met besluitvorming over het dossier Oeververbindingen (rapport commissie d’Hooghe). Pijler 2: Stuur vanuit Inzicht Om te weten hoe te spreiden en campagnes effectief te voeren, zijn data essentieel. Met data vergroot het inzicht van de gemeente én van bewoners, ondernemers en bezoekers (BOB) hoe druk het waar is in de stad. De Chief Technology Officer van de gemeente verkent in samenwerking met onder andere a&p en AMS-Institute data hoe de openbare ruimte wordt gebruikt en hoe we de data kunnen gebruiken voor crowd management en communicatie naar alle gebruikers van de stad.

Tijdens de coronacrisis is in het programma Intelligent Gebruik Openbare Ruimte (IGOR) ervaring opgedaan met innovatie op crowd management en is de real-time kaart druktebeeld.amsterdam.nl ontwikkeld. In het Innovatiecentrum Digitaal Mobiliteitsmanagement (IDM) bouwen we hierop voort met verkenningen van data over gedrag, profiel en behoefte van bezoekers. De vraag en beleving van de BOB staat hierbij centraal. We ontwikkelen o.a. druktevoorspelmodellen en verkennen kanalen, zoals de CityCard App, hoe de inzichten bij de BOB te krijgen. Uiteraard gebeurt dit binnen de kaders van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de datastrategie die onlangs door het college is vastgesteld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 17 februari 2021 Pagina 4 van 7

Pijler 3: Beloon goed ondernemerschap Het Amsterdam Impact programma werkt met de keurmerken waaronder B Corp, om ondernemingen te stimuleren de stap naar maatschappelijk gedreven bedrijvigheid te maken. De gemeente werkt hierin samen met bestaande keurmerken die het gehele bedrijfsspectrum van sociaal tot duurzaam beslaan. Het is niet aan het college om keurmerken voor ondernemers te gaan ontwikkelen, maar het college gaat graag in overleg met de sector hoe we hierop kunnen samenwerken. Het college verwelkomt en faciliteert graag kruisbestuivingen tussen startende en meer gevestigde ondernemers. Specifiek vanuit de binnenstad zal ingezet worden op nieuwe netwerken, om zo nieuwe of andersoortige ondernemers makkelijker naar de binnenstad te laten trekken. De mogelijkheden voor het voeren van een vestigingsbeleid is juridisch gezien zeer beperkt in verband met de Europese Dienstenrichtlijn en onze eigen ruimtelijke economische regels. Er wordt dan ook geen vestigingsbeleid voor niet-horeca bestemmingen ontwikkeld. Waar sturing wel mogelijk is wordt dit ingezet. Dit doen we bijvoorbeeld via het bestemmingsplan winkeldiversiteit. Wel wordt onderzocht in welke straten, branches of panden de APV-vergunningplicht kan worden ingezet in het kader van ondermijning.

Op het moment dat daartoe wordt besloten, geldt er een vergunningplicht voor die straat, branche of dat pand en voor de bestaande en nieuwe ondernemers. De ondernemers zijn verplicht een vergunning aan te vragen en doorlopen de Bibob-procedure. In alle stadsdelen zijn middelen (buurtbudgetten/buurtfondsen) beschikbaar gesteld voor het ondersteunen van buurtinitiatieven (bv. West, Oost en Centrum Begroot) en initiatieven vanuit ondernemersverenigingen/ bedrijfsinvesteringszones. De gebiedsteams zijn een loket voor dergelijke initiatieven, die bijdragen aan evenwichtige aanpak van de binnenstad en de wijken daaromheen. Pijler 4: Breng de buurt aan zet Voor Zuidoost is in samenwerking met bewoners, ondernemers en pandeigenaren een positioneringsplan gemaakt. Dit wordt ondersteund door a&p. Door het vertellen van de lokale verhalen kan spreiding naar bekende en minder bekende plekken worden versterkt. We kijken of we dit ook kunnen doen voor Noord en Nieuw-West. In Zuid, Oost, West en Centrum loopt het project ‘straatgerichte aanpak aantrekkelijke winkelgebieden’. Ook hierbij wordt samengewerkt met ondernemers en pandeigenaren om een divers en aantrekkelijk (winkel)aanbod te behouden of te verkrijgen.

Bij de uitvoering van de 88 maatregelen van het uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad is samenwerking essentieel en wordt er op lokaal niveau samenwerking georganiseerd om concrete resultaten te boeken op bijvoorbeeld het terrein van logistiek of toevoegen van extra woningen. De uitvoering en de effecten worden nauwgezet gevolgd en besproken met ondernemers, pandeigenaren en bewoners.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 17 februari 2021 Pagina 5 van 7

Het college onderzoekt of een bewonerspas een geschikt middel is om Amsterdammers te informeren en verleiden om culturele en recreatieve voorzieningen te bezoeken. En of zij op deze manier gestimuleerd worden om andere stadsdelen te bezoeken. Pijler 5: Manage de nacht Voor het college is de nachtcultuur een belangrijk onderdeel van Amsterdam. Het behouden en versterken van deze cultuur heeft daarom hoge prioriteit bij het college. Met de Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2021-2024 heeft het college aangekondigd met een gemeentebrede Nachtvisie te komen. Het streven is om – in vervolg op het Kunstenplan – de Nachtvisie begin 2021 te presenteren. Hierbij zal het college ook ingaan op de verschillende manieren waarop zij verantwoordelijk is en kan bijdragen aan goed nachtbeleid. Het aantal locaties met een 24uursvergunning wordt uitgebreid van 10 naar 15. Deze locaties voldoen aan het criterium dat ze een meerwaarde en verrijking bieden voor het Amsterdamse nacht- en dagleven. De adviezen in deze pijler met betrekking tot een integrale aanpak op het gebied van schoon, heel, veilig, worden door het college onderschreven. Bij de uitgaanspleinen en de Wallen wordt op piekuren extra ingezet op het schoonmaken van de straten en de omgeving. Ieder weekend zijn er daarnaast hosts actief in 3 gebieden (Wallen en uitgaanspleinen), om bezoekers aan te spreken op hun gedrag.

In het licht van de adviesnota van a&p, zal zowel de bekendheid van dergelijke inzet als de bewustwordingscampagne ‘We live here’ nieuw leven in worden geblazen. Pijler 6: Maak de binnenstad leefbaar Het college is het eens met de analyse dat de binnenstad weer leefbaar moet zijn op alle plekken. Met het uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad wordt hier invulling aan gegeven. Dat uitvoeringsprogramma is er primair op gericht om weer een aantrekkelijke binnenstad te zijn voor zij die in Amsterdam wonen en werken. Uitgangspunten zijn onder andere dat er meer gewoond wordt in de binnenstad, en dat er meer ruimte komt voor vergroening en economische diversiteit. Ook het versterken van culturele verscheidenheid en het benadrukken van de verschillende buurtidentiteiten zijn belangrijke onderdelen. Hierbij kan ook een inzet op meer (niet-toeristische) bedrijvigheid in de binnenstad genoemd worden, zoals de ontwikkeling van de panden waarin voorheen Hudson Bay was gevestigd, waarin zich kennisintensieve (tech)bedrijven vestigen. Dergelijke ontwikkelingen zijn goed voor meer balans tussen wonen, werken en bezoekerseconomie in de binnenstad. A&p adviseert om een Masterplan Wonen te maken. Het college is het er eens met dat bij wonen een belangrijke sleutel ligt voor de hervorming van de bezoekerseconomie, maar neemt dit advies niet over.

Er is al voldoende beleid op dit gebied, waaronder wonen boven winkels. Ook in de Aanpak Binnenstad wordt de nadruk gelegd op wonen, inzet op het terugdringen van vakantieverhuur en de realisatie van extra woonruimte. Voor twee gebieden in stadsdeel Centrum zijn vorig jaar gebiedsprofielen gemaakt. Deze profielen van het Paleiskwartier en de Leidsebuurt bevatten de unieke kenmerken van het gebied en dienen als basis voor een brandingstraject vanuit haar ondernemers. Voor dergelijke gebiedsmarketing is subsidie vanuit de gemeente beschikbaar. De profielen worden ook aan pandeigenaren en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 17 februari 2021 Pagina 6 van 7

bewoners voorgelegd. In alle winkel- en horecagebieden in Centrum wordt dit kalenderjaar een profiel opgesteld. Amsterdam is een bruisende hoofdstad, maar de oververtegenwoordiging van coffeeshops en raamprostitutie (en ook een overdaad van eenzijdige op toeristen gerichte horeca) in sommige delen van ons centrum komen de leefbaarheid daar niet ten goede. Daarom zijn ook deze functies onderdeel van de Aanpak Binnenstad. Gelijktijdig met het uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad zijn deze onderwerpen besproken in de commissie AZ van 28 januari jongstleden. Pijler 7: Ontwerp de openbare ruimte Met het afvaloffensief is in de gehele stad afgelopen jaar een start gemaakt om de overlast van afval te verminderen. Ook in 2021 wordt er door het college ingezet op een schone en innovatieve stad. Op de Wallen wordt gestart met een pilot van afval via het water. Onderdeel van de Aanpak Binnenstad is vergroening en het toevoegen van meer verblijfsruimte. In de Aanpak Binnenstad staan onder andere de kwaliteitsverbetering van de Bloemenmarkt, de ontwikkeling van het Knowledge Mile park, de aanleg van het Weteringpark en het vergoenen van 25 stegen. Er wordt daarnaast gekeken naar de toegevoegde waarde van kunst in de openbare ruimte en de rol van straatmeubilair op gedrag.

Wat betreft de ruimte voor fiets en voetganger wordt vanuit het programma Fiets, de Agenda Autoluw en de diverse herinrichtingen gewerkt aan het vergroten en optimaliseren van de ruimte voor voetgangers en fietsers. Dit heeft de afgelopen jaren op diverse knelpunten al tot zichtbare verbeteringen geleid. Daarnaast wordt met ‘Ruimte voor de voetganger’ een kader neergelegd dat voor de toekomst de ruimte voor de voetganger moet borgen. De stad is vanuit de Agenda Autoluw bezig met onderzoek naar de mogelijkheden en kansen voor het uniformeren van venstertijden voor laden en lossen. Dit om de logistiek in de stad efficiënter te maken en meer helderheid voor de ondernemer te creëren. Dit jaar volgen hiervan de eerste resultaten. Het investeren in duurzaam openbaar vervoer is geborgd in het Actieplan Schone lucht, dat voorziet in het volledig uitstootvrij maken van het openbaar busvervoer per 2025. Daarnaast hebben de gemeente Amsterdam en het GVB gezamenlijk vergaande doelstellingen vastgelegd in het duurzaamheidsconvenant dat in 2015 werd getekend. De grootste uitdaging tot aan 2025 is de investeringen die moeten worden gedaan in de noodzakelijke laadinfrastructuur. Met deze verschillende agenda’s en programma’s sluiten we aan bij de adviezen van a&p. Uitvoering motie U heeft op 1 juli 2020 tijdens de bespreking over de voorjaarsbrief 2020 een motie aangenomen .

In de motie vraagt u om in gesprek te gaan met de toerisme- en hospitality branche en daarbij nadrukkelijk de volgende onderwerpen te bespreken en in samenspraak met bewoners zo mogelijk in gezamenlijkheid te komen tot:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

 

Datum 17 februari 2021 Pagina 7 van 7

een definiëring van het imago en profiel van het type toerist waar naar buiten toe de nadruk op wordt gelegd door zowel stad als ondernemers; een definiëring van het imago en profiel van wat aangemerkt kan worden als overlastgevend toerisme.

In het rapport van a&p is de branche, samen met bewoners, tot de definitie gekomen van het type toerist. Dit type toerist is een bezoeker die ons bezoekt vanwege onze unieke waarden, ons karakter en onze identiteit en die zelf waarde toevoegt, in de breedste zin van het woord en die geen overlast veroorzaakt. Daarmee is deze motie uitgevoerd. Tot slot Het college is blij met het advies van a&p en dankt iedereen die hieraan heeft meegewerkt. De bezoekerseconomie is en blijft een onmiskenbaar onderdeel van Amsterdam en zorgt voor veel werkgelegenheid. Gezamenlijk blijven we werken aan een toekomstbestendige bezoekerseconomie; een leefbare stad waar de waardevolle bezoeker welkom blijft. Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Victor Everhardt Wethouder Economische Zaken