1. Amsterdam Bruisende Stad - Visie Festivals en Evenementen 2025-2035.pdf

Amsterdam bruisende stad

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Inhoud Voorwoord

Belofte van de bruisende stad

4

Definitie festivals en evenementen Leeswijzer en totstandkoming

5 6

Samenvatting

7

1. Inleiding

11

2. Waarde van festivals en evenementen 2.1 Waarde van festivals en evenementen in Amsterdam 2.2 Wat vindt de Amsterdammer van het huidige aanbod? 2.3 Uitdagingen

3. Amsterdams Aanbod 3.1 3.2 3.3 3.4

Waarom maken we ruimte voor festivals en evenementen? Wat voor festival- en evenementenstad wil Amsterdam zijn? Echt Amsterdams Voor wie doen we het?

4. Van visie naar beleid en voorgestelde stappen 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Doel: gevarieerd aanbod Doel: binding met de stad en de inwoners Doel: optimale spreiding over de stad Doel: ruimte voor vernieuwing en experiment Stappenplan uitwerking visie

Bijlage 1. Participatieproces Bijlage 2. Draagvlakonderzoek

12 12

13 14 16 16

20 21 21 21 22

24 25 26 27 28 30

31 35

Visie festivals en evenementen 2025-2035

1.1 Aanleiding 1.2 Van visie naar beleid

3

Voorwoord

Belofte van de bruisende stad

Een festival of evenement biedt altijd de belofte om je boven het alledaagse te laten uitstijgen. Misschien komt dat door die onweerstaanbare combinatie van wat je al kent én iets nieuws en verrassends. Of misschien zit het ’m in de mix van wat er op het podium of in de tent gebeurt en van de mensen met wie je de ervaring deelt. Er valt altijd wat te kiezen: ga je op in de dansende massa of maak je in de luwte je eigen feestje met vrienden? De geweldige acts, de magie van de locatie, de sfeervolle aankleding en de aanstekelijke vibe die de andere bezoekers met zich meebrengen, dat alles maakt het speciaal.

Amsterdam is terecht trots op de veelheid en diversiteit van het evenementenaanbod, dat zo veel bewoners en bezoekers van elders samenbrengen. De Amsterdamse ­evenementen en festivals zijn een internationaal podium voor talent, dragen bij aan het culturele klimaat van de stad, leveren banen op in de creatieve industrie en de cultuur­ sector en dragen bij aan de positie van Amsterdam als aantrekkelijke stad om te wonen, te werken en te bezoeken. Bovenal dragen ze bij aan de kwaliteit van leven van bijna één miljoen inwoners, die allemaal wel iets van hun gading kunnen vinden in het jaarlijkse festival- en e ­ venementenaanbod. In Amsterdam zijn verandering en experiment de constante factor. Ik vind het belangrijk dat ook nieuwe festivalorganisatoren de ruimte kunnen krijgen om hun vernieuwende en ­creatieve visie gestalte te geven in concepten voor evenementen en dat daar ruimte voor beschikbaar blijft. Daarnaast wil ik me er hard voor maken dat een zo breed mogelijke groep kan blijven genieten van het aanbod, door dit zo laagdrempelig mogelijk te houden. Mijn ambitie is dan ook dat elke Amsterdammer een festival of evenement kan bezoeken waarbij je je thuis voelt, als inwoner van onze bruisende stad. Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Je hart gaat ervan open, juist dat heeft mij er altijd in aangetrokken. Veel festivals staan voor magische beleving rond een aansprekend thema of een kunstvorm die je hart raakt. ­Evenementen bieden vaak een collectieve ervaring waarin de stad samenkomt, herdenkt, viert of ontspant. Festivals en evenementen zijn ook bij uitstek momenten waarop we de vrijheid waar Amsterdam voor staat kunnen vieren en waarbij ruimte wordt gemaakt voor de verhalen die je creëert voor anderen om ook in te stappen.

4

Definitie festivals en evenementen

Een festival is een evenement met een verzameling aan activiteiten, met meerdere geluidsbronnen, meerdere muziekstijlen, (vaak) meerdere locaties (tenten, podia) en een cross-over van muziek, eten, drinken, theater en kunst en cultuur. Festivals vinden over het algemeen buiten plaats, op een particulier terrein of in de openbare ruimte (zoals bijvoorbeeld een plein of straat). Amsterdam kent foodfestivals, theaterfestivals en kunstfestivals. Muziekfestivals, met elektronische dancemuziek tot reggae of ­volksmuziek, komen het meest voor. Evenementen en festivals zijn in de meeste gevallen cultureel en/of sociaal-­ maatschappelijk van aard. Sportevenementen betrekken we waar nodig in de uitwerking, ze vormen echter geen inhoudelijk uitgangspunt voor deze visie. ­Sportevenementen kennen hun eigen dynamiek in bijvoorbeeld acquisitie en ­financiering en vinden meestal plaats in accommodaties die daarvoor bestemd zijn. Uitzonderingen hierop zijn met name de marathon en andere loopevenementen die impact hebben op openbare orde en veiligheid in de stad. Ook vaste pro­grammering van theaters, concertzalen, uitgaansgelegenheden, musea, sport­accommodaties en dergelijke valt hier niet onder, evenmin als demonstraties en andere politieke ­manifestaties.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Deze visie heeft betrekking op publieksevenementen (met uitzondering van ­congressen en evenementen in venues) en festivals die in Amsterdam plaatsvinden (binnen de gemeentelijke grens). Het gaat om alle openbaar toegankelijke festivals en evenementen die zowel buiten als (deels) binnen plaatsvinden en onderdeel uit­maken van de jaarlijks terugkerende kalender van activiteiten in de stad. De betreffende evenementen en festivals vinden in het algemeen vooral plaats in de openbare ruimte van de stad. Zij hebben dus een evenementenvergunning nodig om georganiseerd te kunnen worden. Deze evenementen kunnen (deels) gratis toegankelijk zijn en er kan sprake zijn van ticketverkoop.

5

Leeswijzer en totstandkoming

Visie festivals en evenementen 2025-2035

In deze visie op festivals en evenementen in Amsterdam worden de waarde, het belang, de behoeftes en de ontwikkelingen van festivals en evenementen beschreven. Voor het opstellen van deze visie is gesproken met een brede vertegenwoordiging van Amsterdammers: ­bewoners, organisatoren, beheerders en experts. Aan de hand van verschillende thema’s hebben drie stadsgesprekken plaatsgevonden. Er zijn bijeenkomsten georganiseerd met organisatoren en bewoners en er is een draag­ vlakonderzoek gedaan onder bijna 1400 Amsterdammers. Hierdoor hebben we inzicht gekregen in de behoeften en wensen die er leven en in problemen en kansen die zich voordoen. In de interviews die voor deze visie zijn gehouden komen personen met ­verschillende achtergronden en meningen aan het woord. De persoonlijke opvattingen die zij hierin naar voren brengen zijn agenderend van aard, en vertegenwoordigen geen stand­ punten van de gemeente Amsterdam of haar vertegenwoordigers. In deze vorm hebben ze een plek gekregen in deze visie. In hoofdstuk 1 wordt toegelicht waarom een visie op festivals en evenementen in Amsterdam noodzakelijk is. Hoofdstuk 2 beschrijft de waarde van het huidige aanbod en gaat in op wat goed gaat en wat beter kan. Vanuit het perspectief van vandaag kijken we in hoofdstuk 3 naar het ideale toekomstbeeld van het festival- en ­evenementenaanbod in Amsterdam.

Daarbij formuleren we de uitgangspunten om tot dat toekomstbeeld te komen. In hoofdstuk 4 geven we een doorkijkje naar de beleidsvernieuwing die volgt uit deze visie. We geven praktische handvatten om de uitgangspunten te kunnen omzetten in beleid. De bijlagen lichten toe hoe de stad betrokken is bij het opstellen van deze visie.

6

Visie festivals en evenementen 2025-2035

7

Samenvatting

In deze visie leggen we als gemeentebestuur vast waarom we ­festivals en evenementen belangrijk vinden en waarom we die een plek geven in onze stad. We schetsen een toekomstbeeld waarvoor zowel bij organisatoren en bezoekers als bij Amsterdammers draagvlak is. Dit toekomstbeeld geeft richting aan de beleidskeuzes die we maken voor de komende jaren.

De afgelopen jaren is er vanuit het evenementenvergunningenbeleid, terecht, veel aandacht uitgegaan naar de veiligheid van de evenementen. Die moet altijd gegarandeerd zijn. Zowel voor bezoekers, omwonenden als artiesten en organisatoren zelf. Aan veiligheid doen we geen concessies. Die is voorwaardelijk. De voorschriften en maatregelen omtrent veiligheid zijn bepalend in het vergunningentraject. Iedere organisator van een evenement dient zich daar aan te houden.

Sociaal-maatschappelijke, culturele en economische waarde Zowel voor Amsterdammers als voor bezoekers uit binnen- en buitenland is er in de hoofdstad volop keuze in festivals en evenementen. De evenementen en festivals dragen bij aan het aantrekkelijke culturele aanbod en de leefbaarheid in de stad. Doordat ze bijdragen aan verbinding tussen personen en groepen en tussen mensen en de stad, hebben evenementen en festivals een grote sociaal-maatschappelijke waarde. Amsterdam biedt ruimte aan bijzondere evenementen die een manifestatie zijn van culturele identiteit en gemeenschapszin. Daarmee leveren festivals een bijdrage aan het stadsleven en de ontwikkeling van Amsterdam. Ze maken deelnemen aan culturele activiteiten laagdrempeliger. De tientallen grote en honderden kleinere evenementen trekken jaarlijks honderdduizenden bezoekers. De jaarlijkse gebruikswaarde wordt geschat op ruim € 22 miljoen. Festivals hebben een spilfunctie in de Amsterdamse creatieve sector en werken als een magneet op creatief talent. Uit onderzoek van R2 Research blijkt dat acht op de tien inwoners van Amsterdam in meer of mindere mate gebruikmaken van het evenementenaanbod van de stad. De feestdagen en volksfeesten zijn

Uitdagingen Steeds meer activiteiten leggen beslag op de openbare ruimte. Er moet een afweging gemaakt worden welke evenementen een plek op de evenementenkalender krijgen en welke niet.

Hoge kosten, regeldruk, overlast Kleinere en middelgrote evenementen staan onder druk, onder andere door stijgende kosten en hoge eisen op het gebied van­­ ­veiligheid, mobiliteit en geluid. Betaalde evenementen richten zich op grotere publieksaantallen om de uitgaven te compenseren met meer inkomsten. Door de druk op locaties en de hoge kosten is het voor beginnende organisatoren moeilijk om een nieuw festival of evenement te starten. Kleine en middelgrote evenementen kampen vaak met de regels die bij het organiseren van een evenement komen kijken. Een op de drie Amsterdammers geeft aan in 2023 overlast te hebben ervaren van een evenement in de wijk. De overlast van evenementen wordt in het algemeen veel minder vaak genoemd dan andere soorten overlast, zoals verkeersoverlast, overlast van horeca of vliegverkeer.

Duurzaamheid en veiligheid Een aantal organisatoren in Amsterdam loopt voorop als het gaat om de duurzaamheid van hun activiteiten. Organisatoren van kleine en/ of gratis evenementen hebben echter vaak niet de middelen om te investeren in maatregelen. De voorschriften en maatregelen omtrent veiligheid zijn bepalend in het verlenen van de vergunning. Hierin zijn besloten maatregelen op het gebied van geluid, milieu, gezondheid, mobiliteit en de belastbaarheid van de openbare ruimte.

Toekomstbeeld Een zo divers mogelijk aanbod, dat aansluit bij de diversiteit in Amsterdam, is een vereiste. Het is belangrijk dat evenementen binding hebben met de stad en directe omgeving waar ze plaats vinden.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Samenvatting

Veiligheid voorop

het populairst, gevolgd door muziekfestivals en buurtevenementen. Gemiddeld bezoekt de Amsterdammer ongeveer evenveel gratis als betaalde evenementen. De meeste inwoners vinden het evenementenaanbod in de stad compleet.

8

Evenementen moeten iets bijdragen aan de buurt of wijk waar ze plaatsvinden of aan de stad. Festivals en evenementen moeten ook toegankelijk zijn voor mensen met een lichamelijke beperking, voor moeilijk te bereiken doelgroepen of voor mensen met een kleine beurs. Vier doelen vormen de kern van deze visie: 1 Gevarieerd aanbod 2 Binding met de stad en de inwoners 3 Optimale spreiding over de stad 4 Ruimte voor vernieuwing en experiment

Het aanbod van Amsterdam kenmerkt zich als een gevarieerd ­programma met zowel betaalde als gratis toegankelijke evenementen. Voor alle Amsterdamse inwoners zijn er evenementen en festivals in de stad en/of in hun wijk, met een aanbod dat aansluit op hun leefwereld. ­Herkenbare, terugkerende, grootschalige stadsevenementen vormen de pijlers in het jaarlijkse aanbod. Nieuw beleid in Amsterdam is erop gericht om de toegankelijkheid van het evenementenaanbod en het cultuuraanbod als geheel te vergroten door te zorgen voor betere representatie van zowel de ­verschillende achtergronden, perspectieven en verhalen in de stad. We bouwen ruimte in voor instroom van nieuwe evenementenen festivalconcepten. Ook onderstrepen we de waarde van gratis ­evenementen vanwege hun laagdrempeligheid voor een breed publiek. In het beleid voor de komende jaren kiezen we ervoor om de schaarse ruimte te verdelen op basis van inhoudelijke criteria.

Binding met de stad en de inwoners We streven naar betekenisvolle evenementen die uitnodigen tot ontmoeting van inwoners en bezoekers van de stad. Organisatoren komen zowel iets brengen als iets halen. Zonder wederkerigheid is het evenement minder passend. We kijken altijd in hoeverre een evenement of festival verbonden is met het beoogde publiek of de beoogde deelnemers, en wat het betekent voor de buurt of de stad.

Optimale spreiding over de stad Door festivals en evenementen te spreiden over de stad worden zowel de lusten als de lasten verdeeld. Gezocht moet worden naar manieren om het draagvlak te behouden en in sommige gevallen terug

Het vinden van de juiste balans is geen eenmalige kwestie, maar een secuur, terugkerend proces waarbij we de kennis uit de stadsdelen, van beheerders van locaties, en van bewoners en organisatoren nodig hebben. De bestaande locatieprofielen worden herzien met deze visie als uitgangspunt, waarin maximaal bereik, variatie en binding met de stad, spreiding en ruimte voor vernieuwing centraal staan. We werken aan een nieuwe balans tussen levendigheid en leefbaarheid, tussen rust en reuring.

Doel: ruimte voor vernieuwing en experiment Veel evenementen komen voort uit vernieuwingsdrang van creatieve ondernemers en de behoefte om experiment aanbod te tonen. Door gezonde concurrentie blijft het aanbod vernieuwend en actueel. Voor nieuwe organisatoren is het lastig om vanuit het niets een rendabel festival of evenement op te zetten. Er is daarom behoefte aan geschikte experimenteerplekken voor vernieuwers.

Selectie stappen (zie Hoofdstuk 4 voor een volledig overzicht)

• We stellen een onafhankelijke adviescommissie voor festivals en e ­ venementen in die het college van B&W adviseert over de ­ venementenkalender. Het college reserveert vanaf 2026 ieder jaar e een vast aantal meerjarige plekken op de evenementenkalender. • We onderzoeken de mogelijkheid voor een nieuwe fijnmazigere indeling waarbij naast de bezoekersaantallen de impact van het festival of evenement op de omgeving wordt meegewogen. Hiermee kan maatwerk worden geleverd om ervoor te zorgen dat regeldruk en kosten passen bij de aard en omvang van het festival of evenement.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Samenvatting

Gevarieerd aanbod

te winnen. Dit kan bijvoorbeeld door nieuwe afspraken te maken over het aantal evenementen dat kan plaatsvinden en over verschillende categorieën met meer variatie in grootte en impact op de omgeving of door te zoeken naar een mix van evenementen die beter aansluit bij de omgeving. Bij de spreiding zullen we rekening houden met de stadsdelen die nu relatief ‘onderbedeeld’ zijn of waarvan verondersteld wordt dat de bewoners in vergelijking met andere stadsdelen minder actief of passief deelnemen aan kunst, cultuur en evenementen. Bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden maken we ons hard voor nieuwe, geschikte en beschikbare evenementenlocaties.

9

bezoekersprofiel van de evenementen, zowel op individueel niveau als stadsbreed. Hiermee kunnen we een indicatie van de economische impact op de stad geven. • We krijgen inzicht in het cultuur- en evenementenbezoek van de Amsterdammers met behulp van het culturele doelgroepenmodel de amsterdam&partners. • We versterken de samenwerking tussen de sector, bewoners, gemeente en andere partijen via bijeenkomsten. Amsterdam publiceert jaarlijks een evenementenkalender zodat omwonenden tijdig weten wanneer een evenement in hun buurt gepland staat. • We evalueren evenementen voortdurend en doen structureel onderzoek in de omgeving ervan. We inventariseren objectieve bevindingen over het verloop van evenementen en hun impact op de omgeving. • We stellen een nieuw sjabloon op voor de locatieprofielen waarin meer dan alleen op bezoekersaantallen en de doelen van deze visie gestuurd wordt op de impact van een festival of evenement waarbij rekening gehouden wordt met locatiespecifieke omstandig­heden op het gebied van veiligheid, geluid, mobiliteit, flora en fauna, etc. • We onderzoeken de mogelijkheid om een centraal evenementencoördinatieteam in te stellen. • We onderzoeken de mogelijkheden voor een gemeentelijk fonds voor nachtcultuur, broedplaatsen en evenementen en de mogelijkheid een evenementenlocatie open te stellen speciaal voor nieuwe, beginnende festivalorganisatoren.

• We onderzoeken de mogelijkheid van een groeimodel voor beginnende organisatoren en welke mogelijkheden er zijn om voor beginnende organisatoren drempels te verlagen op het gebied van regeldruk en kosten.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Samenvatting

• Met publieksonderzoeken krijgen we een beter beeld van het

10

Visie festivals en evenementen 2025-2035

11

1. Inleiding

Amsterdam heeft een sterk gevarieerd aanbod aan evenementen en festivals. Zowel Amsterdammers als bezoekers van de stad maken er veelvuldig gebruik van. Tot op heden ontbrak het aan een eenduidige visie op deze activiteiten, die het beeld van de stad mede bepalen. In deze visie leggen we als gemeentebestuur voor het eerst expliciet vast waarom we festivals en evenementen ­belangrijk vinden en waarom we die een plek geven in onze stad. Waarom vinden we het eigenlijk een goed idee om de kostbare schaarse, gedeelde openbare ruimte soms tijdelijk vrij te maken voor een evenement? Voor wie doen we dat, en op basis waarvan?

Amsterdam kon lange tijd zonder een overkoepelende visie op ­festivals en evenementen. Waar andere steden hard moesten werken om hun stad levendiger te maken en cultureel aanbod te organiseren voor hun bewoners, verkeerde Amsterdam in de gelukkige positie dat evenementen vaak in de stad zelf ontstonden of als vanzelf naar de stad toe kwamen. Nu de stad de laatste jaren steeds vaker met negatieve gevolgen wordt geconfronteerd – ruimtekort leidt tot verdelingsvraagstuk – is een visie nodig om beleid te kunnen maken dat duurzaam effect heeft. Met deze visie spelen we ook in op ontwikkelingen binnen de sector. Zo zorgen hoge kosten voor schaalvergroting van evenementen en hebben organisatoren van gratis festivals en evenementen moeite hun begroting rond te krijgen. Ook zijn er steeds meer belemmeringen voor startende organisatoren om een nieuw festival of evenement op te zetten.

1.2 Van visie naar beleid Met deze visie schetsen we een toekomstbeeld waarvoor zowel bij organisatoren en bezoekers als bij Amsterdammers draagvlak is. Dit toekomstbeeld geeft richting aan de beleidskeuzes die we maken voor de komende jaren. Met deze visie geven we ook antwoord op de vraag wat voor festival- en evenementenstad Amsterdam wil zijn. Welke festivals en evenementen vinden we passen bij Amsterdam? Welke uitgangspunten zijn leidend bij het maken van afgewogen, slimme beleidskeuzes om dat te bereiken?

Binnen de gemeentelijke organisatie is vanuit verschillende beleids­ directies en stadsdelen bijgedragen aan deze visie. Daarnaast hebben we een groep experts gevraagd mee te denken over dit proces en erop te reflecteren (zie Bijlage 2). Uiteindelijk zijn bij het opstellen van deze visie zowel de belangen van bewoners (zij die overlast ervaren, en zij die geen hinder ondervinden) als van bezoekers en organisa­ toren betrokken.

‘Goed dat Amsterdam zich afvraagt wat voor stad ze wil zijn en welke rol evenementen daarin spelen. Want live evenementen vormen een thermometer van de ­samen­leving. Ze creëren focus op de overeenkomsten tussen alle aanwezigen en maken de verschillen k ­ leiner. Samenkomen, samen genieten, samen bewonderen, samen ­geïnspireerd raken, dat zijn wortels die de samenleving bij elkaar houden. Ik noem dat massale intimiteit.’ Alvin Williams, programmaleider en strateeg evenementen, vieringen en herdenkingen, o.a. SAIL Amsterdam en Nationale Herdenking op de Dam

Visie festivals en evenementen 2025-2035

1. Inleiding

1.1 Aanleiding

Proces In de periode december 2023 tot en met april 2024 is er met een groot aantal Amsterdammers over het evenementenaanbod in de stad gesproken. Bewoners, organisatoren, vertegenwoordigers van de kunst- en cultuursector en andere experts hebben waardevolle inbreng gegeven via stadsgesprekken en andere bijeenkomsten. Tegelijkertijd is er een uitgebreide, representatieve steekproef naar het draagvlak voor evenementen uitgevoerd onder inwoners van Amsterdam. Doel van het participatietraject was om de verschillende opvattingen op te halen en door te vragen over wat er beter of anders kan. Ook bespraken we welke slimme oplossingen zouden kunnen werken. De waarde van dit proces zat in de kwaliteit van de gevoerde gesprekken en de bereidheid om naar elkaar te luisteren, ondanks verschillen in opvatting. Vaak leidde dat tot wederzijds begrip, al blijft het zo dat belangen uiteenlopen.

12

13

2. Waarde van festivals en evenementen

2. Waarde van festivals en evenementen

Er gaat dus al veel goed. Zo weten ondernemers, stichtingen en culturele instellingen de stad te vinden om bijzondere festivals en evenementen te organiseren. De organisatie- en innovatiegraad van de Amsterdamse organisatoren is hoog en wordt zeer gewaardeerd. Veel Amsterdamse festivals lopen voorop als het gaat om verduur­zaming. De evenementen en festivals dragen in grote mate bij aan het aantrekkelijke culturele aanbod en de leefbaarheid in de stad. Het rendement ervan is zowel sociaal-maatschappelijk en cultureel als economisch.

2.1 Waarde van festivals en evenementen in Amsterdam Sociaal-maatschappelijke waarde In een tijd dat het leven zich steeds meer online en via beeld­ schermen afspeelt, blijft er behoefte aan het contact van de fysieke ­ontmoeting. Evenementen en festivals hebben als unieke eigenschap dat ze bedoeld zijn om live te beleven en om nieuwe plekken en nieuwe ­cultuur fysiek te verkennen. Doordat ze bijdragen aan verbinding tussen personen en groepen en tussen mensen en de stad,

hebben evenementen en festivals een grote sociaal-maatschappelijke waarde. Waar mensen live bij elkaar komen om (muziek)cultuur samen te b ­ eleven, ontstaan nieuwe contacten en sociale netwerken. Een ­evenement of een festival kan overigens ook gewoon een feestje zijn: een uitlaatklep om je te ontladen, zonder een specifiek hoger doel. Festivals en evenementen kunnen bijdragen aan een tolerante, ­inclusieve stad. Amsterdammers en bezoekers van buiten kunnen er in contact komen met personen buiten hun eigen netwerk, of dat nu een buur is die ze nooit spreken of gelijkgestemden zijn uit een andere stad of een ander land. Festivals en evenementen nodigen ook uit om actief mee te doen, bijvoorbeeld als vrijwilliger in de organisatie of bij de uitvoering ervan. Verder bieden festivals en evenementen een laagdrempelige, vaak plezierige manier om kennis te maken met nieuwe cultuur en met mensen met andere opvattingen. Ze kunnen verschillende uitingen van cultuur of kunst met elkaar verbinden en vormen interessante plekken voor bezoekers van alle leeftijden, aard en geslacht, van verschillende culturele of sociaaleconomische achtergronden, en met verschillende opvattingen en interesses. Veel Amsterdammers ontdekken via festivals bovendien delen van de stad waar zij anders zelden of nooit komen.

Gedeelde waarden en identiteit Amsterdam biedt ruimte aan bijzondere evenementen die cultuur, muziek of vermaak bieden en tegelijkertijd een manifestatie zijn van culturele identiteit en gemeenschapszin, waar gedeelde waarden worden uitgedragen. Tijdens Keti Koti staat Amsterdam stil bij het beladen slavernijverleden van de stad en komen we samen op voor gelijkheid en tegen racisme en discriminatie. Op 4 en 5 mei herdenken we achtereenvolgens in gezamenlijkheid de slachtoffers van oorlogsgeweld en vieren we dat we in deze stad vrij kunnen zijn en wat dat betekent. Een toonbeeld van een ’evenement waar bezoekers samen een gemeenschap vormen, is Queer & Pride. Hierbij komtde lhbtiq+ gemeenschap op een vast moment in het jaar samen om feest te vieren, om te herdenken, om voor hun rechten op te komen en om elkaar te ontmoeten. Voor sommige bezoekers is dit de enige plek waar ze met hun ware identiteit naar buiten durven te treden en openlijk met anderen in contact komen. Het belang van zo’n evenement kan niet genoeg worden benadrukt, voor de gemeenschap en voor de stad waar gelijkwaardigheid en vrijheid als basisprincipes gelden.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Zowel voor Amsterdammers als voor bezoekers uit binnenen b ­ uitenland is er in de hoofdstad volop keuze in festivals en ­evenementen. Onze evenementen kunnen traditiegetrouw ­rekenen op grote publieke belangstelling en hoge waardering van de ­bezoekers. Het inhoudelijk hoog gewaardeerde Amsterdam Dance Event (ADE) is een van de best bezochte evenementen voor elektronische muziek ter wereld. Tijdens ADE is Amsterdam een week lang het epicentrum van de elektronische muziek en bruist de stad op tal van plekken. Hier gaan ondernemerschap, artistieke ontwikkeling en publieke belangstelling hand in hand. Ook Kwaku Summer Festival is een b ­ etekenisvol evenement waarmee we vol trots Amsterdamse cultuur met elkaar vieren. Ieder jaar verwelkomt Kwaku tien­duizenden bezoekers. Naast andere voorbeelden als Sail Amsterdam, ­Amsterdam Queer & Pride, het Grachtenconcert en Milkshake zijn er kleinere en middelgrote evenementen die een niche ­bedienen, gratis toegankelijk of sterk lokaal gericht zijn. Om er een paar te noemen: Klassiek op het Amstelveld, Rollende keukens, ­ Sluis- en Bruggenfeest Weesp, ROEF Festival en Jordaan Festival. Dit zijn stuk voor stuk voorbeelden van festivals en evenementen die sterk verbonden zijn met de stad.

14

2. Waarde van festivals en evenementen

Melita Frankovic, inwoner Centrum, fervent bezoeker evenementen en festivals

Culturele waarde Festivals zijn per definitie uitingen van cultuur: de samenkomst van mensen bij een festival is gericht op allerlei uitingen van kunst en cultuur, meestal multidisciplinair. Daarmee leveren festivals op ­verschillende manieren een bijdrage aan het stadsleven en de ­ontwikkeling van Amsterdam. Ze maken deelnemen aan culturele ­activiteiten laagdrempeliger. Doelgroepen die vaak moeilijk te ­verleiden zijn tot cultuurbezoek bij traditionele instellingen, komen juist wel naar evenementen en maken daar kennis met nieuwe muziek, theater en kunst. Zo raken zij geïnspireerd om het Amsterdamse ­cultuuraanbod verder te verkennen. Het aanbod van evenementen en festivals is ook een uitdrukking van de identiteit van de stad Amsterdam. Voor de bewoners zelf, voor andere Nederlanders en internationale bezoekers toont Amsterdam zich een wereldstad op een paar vierkante kilometer, een historische stad die zich blijft vernieuwen.

Festivals en evenementen zijn uitgegroeid tot een belangrijk onderdeel van de jongeren- en uitgaanscultuur. Ze bieden een divers aanbod van muziek en andere kunstvormen in de buitenruimte. Ze vormen een veilige plek om op je eigen manier te genieten van de programmering en je alleen of samen met anderen onder te dompelen in een onalledaagse ervaring. Veel Amsterdamse muziekevenementen zijn onlosmakelijk verbonden met de nachtcultuur. Ze zijn een laagdrempelige manier om kennis te maken met de nachtcultuur en slaan een brug tussen dag- en nachtcultuur. Tijdens het festivalseizoen komt dat bij uitstek tot uiting in de dancefestivals.

Economische waarde Hoewel er geen concreet onderzoek gedaan is naar de economische impact van Amsterdamse evenementen en festivals, is het vermoeden dat de sector staat voor een miljoenenopbrengst. Rond festivals is in Amsterdam een levendige bedrijfstak ontstaan. Honderden Amsterdammers verdienen hun brood in de evenementen­ sector: artiesten, creatieven, productiemedewerkers, beveiligers, medewerkers in de catering of hosting, media- en communicatie-­ experts, podiumbouwers, licht- en geluidstechnici en nog vele anderen. Alleen al hierdoor zijn festivals een belangrijke economische sector in de stad. Daarnaast trekken de tientallen grote en honderden kleinere evenementen jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Die maken gebruik van hotels, cafés en restaurants, taxivervoer en winkels. Zo dragen evenementen indirect bij aan de economische activiteit en de werkgelegenheid in de stad.

De jaarlijkse gebruikswaarde (zoals omschreven in het onderzoek Waarde van de kleine uurtjes van Atlas Research) van de nachtcultuur en nachtelijke of aan de nachtcultuur gerelateerde evenementen, de meerwaarde die mensen hechten aan hun bezoek, wordt geschat op ruim € 22 miljoen.1 Vergelijkbare concrete cijfers van de economische impact van de Amsterdamse evenementen- en festivalsector zijn er niet, maar aangenomen mag worden dat de evenementenbranche verantwoordelijk is voor een aanzienlijk aantal banen in de creatieve en culturele sector, de beveiliging, horeca en dienstensector, en dat evenementen voor miljoenen euro’s aan omzet zorgen in Amsterdam. In Hoofdstuk 4 lichten we toe hoe we deze impact de komende jaren gaan meten. 1B  ron: Toekomst van de nacht; Nachtcultuur in Amsterdam, Nachtvisie gemeente Amsterdam, 2021

Visie festivals en evenementen 2025-2035

‘Ik ga graag naar festivals in de zomer, in de winter ben je de hele tijd al binnen. Festivals bieden kans om te genieten van het groen in en rond Amsterdam. Ik was naar technofestival Komm schon Alter in de Tuinen van West, een mooi park waar ik normaal niet zo snel naartoe ga. Als rolstoelgebruiker vind ik toegankelijkheid belangrijk. Ik zie snel als er dingen niet goed zijn. Dat laat ik weten aan de organisatie zodat ze dingen kunnen verbeteren. Toegankelijkheid hoort standaard onderdeel te zijn van het proces van vergunning, opbouwen, het maken van omleidingen en zo. Ik wil een lans breken voor festivalbezoekers met een kleine portemonnee. De gemeente moet met organisatoren afstemmen hoe zij kortingen kunnen geven. Dat is pas echt inclusief.’

15

Festivals hebben een belangrijke spilfunctie in de Amsterdamse creatieve sector: ze vormen een podium voor technisch talent en voor podiumtalent. Festivals werken bovendien als een magneet op creatief talent vanwege de inspiratie en innovatie die ze bieden. De Amsterdamse festivals en evenementen maken deel uit van een fijnmazig ecosysteem van talentontwikkeling waarin bijvoorbeeld een beginnende artiest een clubavond host, vervolgens een kleinschalig ­evenement opzet om daarna grotere evenementen te organiseren. Daarnaast dragen festivals bij aan de aantrekkingskracht van Amsterdam als vestigingslocatie voor jonge professionals en hun werk­gevers. Festivals zijn bij uitstek plekken voor experiment en creativiteit. Ondanks allerlei belemmeringen vinden initiatiefnemers vaak nieuwe plekken en ideeën voor programma’s voor hun evenementen. De inspiratie voor veel evenementen is juist het bieden van nieuw aanbod. De motivatie om iets nieuws te organiseren op een bepaalde plek in de stad komt eruit voort dat het eenvoudigweg nog niet bestaat. Festivals bieden ruimte voor een innovatieve, diverse programmering en voor nieuwe stijlen. Daarnaast zijn evenementen vaak proeftuinen en podia voor innovatie op het gebied van duurzaamheid, zoals DGTL Amsterdam en ADE Green.

2.2 Wat vindt de Amsterdammer van het huidige aanbod? Het aanbod in Amsterdam is veelzijdig: van buurtevenementen tot internationale festivals, van evenementen voor een specifieke doelgroep tot evenementen die juist veel verschillende doelgroepen samenbrengen en van laagdrempelige evenementen tot hoogculturele festivals. Ook vinden festivals en evenementen plaats rond allerlei thema’s, zoals muziek, culinair, film, theater, sport en architectuur. Uit onderzoek van R2 Research blijkt dat acht op de tien inwoners van Amsterdam in meer of mindere mate gebruikmaken van het evenementenaanbod van de stad. De feestdagen en volksfeesten zijn het populairst, gevolgd door muziekfestivals en buurtevenementen. In vergelijking met vijf jaar geleden is er enige verschuiving in het bezoek: meer buurtevenementen, meer dancefestivals, minder volksfeesten.

Gemiddeld bezoekt de Amsterdammer ongeveer evenveel gratis als betaalde evenementen. De meeste inwoners vinden het evenementenaanbod in de stad compleet. Wie aangeeft iets te missen in het aanbod, noemt relatief vaak kleinschalige festivals en buurtevenementen. Er mag van bijna een kwart van de inwoners meer in de wijk plaatsvinden. Daarbij is er een lichte voorkeur voor gratis evenementen, met muziek, niet meerdaags, kleinschalig, in een groene omgeving, dichtbij, die tot in de avond mogen duren. Dit is geen uitgesproken voorkeur; er zijn ook voorstanders van betaalde evenementen, alleen overdag en op locaties verder weg. Als het om de stad als geheel gaat, zijn er ongeveer evenveel voorstanders als tegenstanders van meer evenementen.

2.3 Uitdagingen Het succes van de evenementen in de stad en de daarmee verband houdende volle evenementenkalender heeft een keerzijde. Het bestaande evenementenmodel piept, kraakt en dreigt vast te lopen. Dit stelt de sector en ook het stadsbestuur voor uitdagingen die we hieronder toelichten en waarvoor we in hoofdstuk 4 oplossings­richtingen geven.

Schaarste aan plekken in een steeds drukkere stad Het aantal geschikte plekken voor grootschalige evenementen in de buitenruimte neemt om allerlei redenen af. Door de grote bouwopgave in Amsterdam dreigen locaties als Blijburg, NDSM en Nelson Mandelapark te verdwijnen of sterk beperkt te worden. Ook neemt het draagvlak voor specifieke evenementenlocaties af. Dit hangt samen met de snelle groei en ontwikkeling van de stad. We zijn met steeds meer Amsterdammers in een steeds dichter bebouwde stad. De steeds schaarsere openbare ruimte wordt steeds intensiever gebruikt en met meer mensen gedeeld. Steeds meer activiteiten – recreëren, sporten, werken, ontmoeten, en dus ook evenementen – leggen beslag op die ruimte. Door de druk op de locaties, vooral voor grotere muziekevenementen, lukt het nog maar ternauwernood om een evenementenkalender voor een volgend jaar samen te stellen. Er moet een afweging gemaakt worden welke evenementen een plek op de evenementenkalender krijgen en welke niet. Er moeten logische en vooral heldere afwegingscriteria worden opgesteld op basis waarvan deze afweging gemaakt kan worden.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

2. Waarde van festivals en evenementen

Evenementen als broedplaats voor creativiteit, experiment en talent

16

2. Waarde van festivals en evenementen

Hogere kosten Kleinere en middelgrote evenementen staan onder druk, onder andere door stijgende kosten voor leges en vermakelijkheids­retributie (VMR) en omdat zij moeten voldoen aan eisen op het gebied van veiligheid, mobiliteit, en geluid. Vooral gratis evenementen en kleinere buurtgerichte festivals ervaren hiervan de gevolgen. Gratis evenementen hebben hoe dan ook een beperkte verdiencapaciteit. Omdat ze geen inkomsten uit kaartverkoop hebben, zijn ze afhankelijk van inkomsten uit de horeca en van een diversiteit aan subsidies. Dit maakt hun financiële basis smal en kwetsbaar. Ook betaalde evenementen met minder dan 10.000 bezoekers zijn vaak nauwelijks nog rendabel. Zelfs een cultureel-maatschappelijk evenement als Kwaku met 140.000 bezoekers verspreid over vijf weekenden, ondervindt de gevolgen van oplopende kosten. Door hogere kosten voor materieel, programmering en regeldruk moeten evenementen inkrimpen of dreigen ze te verdwijnen. Al met al zien organisatoren van betaalde evenementen zich genoodzaakt om zich te richten op grotere publieksaantallen om de uitgaven te compenseren met meer inkomsten. Hierdoor zijn de laatste jaren steeds meer grotere festivals en evenementen ontstaan.

Alexander van der Meer, cultureel programmeur, organisator van o.a. ROEF en 24 UUR

Drempels voor vernieuwing en regeldruk Minder goede match tussen behoefte en aanbod Evenementen in Amsterdam hebben niet te klagen over de bezoekers­ aantallen. Tegelijkertijd zien we dat er voor een bepaalde groep Amsterdammers – de liefhebbers van Electronic Dance Music (EDM) – een groot aanbod is, terwijl het aanbod voor andere groepen veel beperkter is. Uit het draagvlakonderzoek blijkt dat er behoefte is aan nieuwe initiatieven die ook andere groepen bedienen. Dit kan bijdragen aan een groter draagvlak voor evenementen in de stad. De drempels om zo’n nieuw evenement te organiseren zijn echter hoog.

Door de druk op locaties en de hoge kosten is het voor beginnende organisatoren moeilijk om een nieuw festival of evenement te starten in Amsterdam. Dit belemmert de vernieuwing van het aanbod. Kleine en middelgrote evenementen kampen vaak met de regels die bij het organiseren van een evenement komen kijken. De organisatoren van kleine evenementen, vaak vrijwilligers, geven aan dat de maatregelen en in te dienen stukken voor het krijgen van een evenementenver­gunning en de daaraan verbonden kosten, vaak niet in verhouding staan tot het evenement zelf. Daarbij speelt mee dat de van de o ­ rganisator gevraagde kwaliteit hoog is: er moet aan veel eisen worden voldaan om in aanmerking te komen voor een ver­gunning. Terecht, want veiligheid is een voorwaarde, maar het stelt zowel nieuwe initiatieven als kleine en middelgrote evenementen voor grote uitdagingen.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

‘Evenementen en festivals moeten onderdeel zijn van een grotere visie op de publieke ruimte van de stad Amsterdam. Er mag meer nagedacht worden over de potentie van alternatieve plekken, zoals ROEF doet op het gebied van daklandschap. Bij stadsdeelfestival 24 UUR laten we Amsterdammers zien wat er allemaal is in de stad. We gidsen hen naar plekken die ze misschien nog nooit hadden bezocht. We mogen trots zijn op de diversiteit van de grootschalige evenementen. Alleen, er moet publieke (groene) ruimte toegankelijk blijven zonder de verplichting er te consumeren. Bewoners zijn gebaat bij een goede balans tussen rust en levendigheid, met buurtgerichte evenementen. Je moet de deur openhouden voor nieuwe evenementen. Die moeten toegang en hulp krijgen, zodat ze kunnen uitgroeien tot nieuwe beeldbepalende evenementen die de waarden van de stad uitdragen.’

17

2. Waarde van festivals en evenementen

Duurzaamheidsmaatregelen

Een op de drie Amsterdammers geeft aan in 2023 overlast te hebben ervaren van een evenement in de wijk. Geluidsoverlast komt het vaakst voor, parkeerdrukte wordt als het vervelendst gezien. Wel moeten we de overlast van evenementen in perspectief plaatsen; die wordt in het algemeen veel minder vaak genoemd dan andere soorten overlast, zoals verkeersoverlast, overlast van horeca of vliegverkeer. De meeste Amsterdammers vinden dat het evenementenaanbod een verrijking is voor de stad en dat de impact daarvan er nu eenmaal bij hoort. Toch gaat een derde van de Amsterdammers wel eens de stad uit vanwege een evenement.

Amsterdam heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. De laatste jaren is er een grote slag gemaakt met het verduurzamen van festivals en evenementen. Een aantal organisatoren in Amsterdam loopt voorop als het gaat om de duurzaamheid van hun activiteiten. De keerzijde van duurzaamheidseisen zit hem vooral in de kosten en de organisatorische uitdagingen voor kleinere evenementen. Evenementen worden gevraagd om op steeds meer punten duurzame opties aan te bieden: bij het aanbieden van voedsel, bij de aankleding van het evenement. Niet al die wensen zijn op dit moment af te dwingen in een ­vergunning, omdat ze raken aan de inhoud van een evenement. Vaak hebben vooral organisatoren van kleine en/of gratis evenementen niet de ­middelen om te investeren in maatregelen die pas op de langere t­ ermijn zijn terug te verdienen. Duurzaamheidseisen kunnen in s­ ommige gevallen een averechts effect hebben op festivals en ­evenementen die een belangrijke functie in het totale aanbod vervullen.

‘Toen het Westerpark als cultuurpark werd bedacht, was de hele wijk enthousiast. Het park komt voort uit vernieuwings­drang en er is flink geknokt om het voor elkaar te krijgen. Nu is het programma al jaren hetzelfde. Ik juich vernieuwing als speerpunt in het evenementen­ beleid toe. Maar hoe dan? Waar komen die nieuwe evene­menten dan bij? In het Westerpark zijn er jaarlijks meer dan 120 evenementen. Het is steeds drukker geworden, door meer individuele bezoekers én meer evenementen en horeca. Als de gemeente vernieuwing wil, moeten er evenementen verdwijnen. Sommige ­richten schade aan, die horen wellicht niet thuis in een park. Ik vind dat de grasmatten te kwetsbaar zijn voor meerdaagse evenementen met veel rijplaten. Programmeer op kwetsbare plekken evenementen die minder schade aan­richten. En geef de grasmat de tijd om te herstellen.’ Diego Pos, voorzitter vereniging Vrienden van het Westerpark

Veiligheid als voorwaarde Het evenementenvergunningenbeleid vormt het kader voor de uitvoering van evenementen die een plek op de kalender hebben. Jaarlijks – voorafgaand aan het nieuwe evenementenjaar – dienen organisatoren van grotere evenementen een verzoek in voor opname in de evenementenkalender. Dit verzoek dient als basis voor het proces tot vergunningverlening. De evenementenvergunning wordt afgegeven door de burgemeester. De afgelopen jaren is er bij het afwegen van de vergunningen gefocust op de veiligheid van de evenementen. Die dient te allen tijde gegarandeerd te zijn. Zowel voor de bezoekers, de omwonenden als voor de artiesten en de organisatoren zelf. Aan veiligheid doen we ook in de toekomst geen concessies. De voorschriften en maatregelen omtrent veiligheid zijn bepalend in het verlenen van de vergunning. Iedere organisator dient zich er aan te houden. Hierin zijn besloten maatregelen op het gebied van geluid, milieu, gezondheid, mobiliteit en de belastbaarheid van de openbare ruimte.

Visie festivals en evenementen 2025-2035

Overlast

18

‘Een zomer lang leren’ door Dan Afrifa 2 Mijn zomer van 2015 stond in het teken van het toeleven naar en het beleven van festivals, en ze achteraf herbeleven via mijn herinneringen. Meer had ik niet te doen nadat ik al in januari was gestopt met mijn eerste studie. Behalve op het academische had ik daar ook geen grip gekregen op het sociale, de borrels, gesprekken aan­knopen en gaande houden met vreemden. Ik had de UvA achter me gelaten als een overtuigd introverte jongeman. Nooit had ik verwacht dat ik juist in de collegevrije maanden tot aan september heel veel zou leren. Als eerste leerde ik alternatieven voor alcohol kennen. Dat het mogelijk was om na een uitgaansnacht nog geld op mijn rekening te hebben en herinneringen in mijn hoofd. Ook leerde ik dat er in Amsterdam meer te feesten viel dan alleen in de nachtclubs, waar het altijd maar de vraag was of ik binnenkwam. Zo bracht ik Koningsdag 2015 voor het eerst door op een festival. Dat voelde raar; b ­ etalen om te dansen tussen de hekken bij de RAI terwijl ik in de binnenstad gratis deel kon zijn van de Amsterdamse ­anarchie. Bovendien waren festivalkaartjes toen al niet goedkoop. ­Desondanks voelde ik me daar vooral raar op een extatische manier, voor maar vijf euro extra. Nou was mijn echte festivalvuurdoop tijdens Buiten Westen.

Dit werd georganiseerd in een stukje Amsterdam dat mij niet zoveel zei en ook de geprogrammeerde house-dj’s boeiden mij niet. Eenmaal in het Westerpark bleek het publiek dat daarop afkwam ouder en witter dan ik. Ach, dacht ik, ik was er toch alleen maar om met alternatieven voor drank te experimenteren. Ondanks mijn desinteresse en misschien juist dankzij mijn gebrekkige voorbereiding ontdekte ik verrassend veel meer. Bijvoorbeeld dat een echt Amsterdams ­festival een veilige plek is waar je nieuwe muziek en mensen ontmoet. Ik leerde dat ik helemaal niet introvert was, en zelfs opleefde van praten met al die fijne vreemden. In die hedonistische zomer waande ik me onsterfelijk zolang de festivals elkaar opvolgden als goedaardige wolken tussen de zonnestralen. Op de briesjes van de beneveling zweefde ik ook voor het eerst naar Amsterdam Open Air in het Gaasperpark. De meeste tijd bracht ik daar door in de schaduw achter de mainstage, waar de dj’s

Vond ik het logisch en verdiend dat Afrolosjes in de jaren daarna een volwaardige stage kreeg? Viel het me op dat dit jonge feest­collectief uit Zuidoost meer bezoekers uit Zuidoost naar dit festival in Zuidoost leek te trekken? Dacht ik na over wat het dan betekende dat deze Amsterdammers blijkbaar pas toen reden genoeg zagen om dit pan-Amsterdamse evenement in hun achtertuin te bezoeken? Eerlijk gezegd was ik allang blij dat ik op één festival de keuze had tussen stuiteren op de internationale house en bouncen op de eigen afrobeats. Waar ik een aantal weken later niet zo blij mee was, was dat ik moest betalen om binnen te komen bij het Kwaku Festival. Als kind was ik er weleens geweest en toen stonden er poortjes noch hekjes in het Bijlmerpark. Vele jaren later, toen ik inmiddels ook academisch succes boekte, onderzocht ik voor de gemeente Amsterdam deze en andere ontwikkelingen in de geschiedenis van Kwaku. Uit de gesprekken met mijn levende en geschreven bronnen ontwaarde ik twee dominante perspectieven. Zij die nostalgisch spraken over het verleden en hun eens laagdrempelige buurt- en gemeenschapsfeest niet meer herkenden in het heden. En zij die de reguleringen, professionaliseringen en commercialiseringen beschouwden als een waarborg voor de toekomst van ieders Kwaku.

Behalve de geschiedenis onderzocht ik ook de erfgoedwaarde van Kwaku: wat het jaarlijkse evenement betekende, voor onder andere bezoekers, de media en de gemeente. Met deze blik kijk ik sindsdien naar flyers van festivals en vraag ik me soms af: wat heeft dit nou weer voor Amsterdam en Amsterdammers te betekenen? Die dj’s draaien vast prima, maar in de zeldzame zwoele zomeravonden horen we toch veel liever vogelgeluiden? Wordt onze stad nou echt extatischer van min of meer private feestjes in omheinde publieke ruimtes? Op zulke momenten komt uiteindelijk de ik van negen jaar geleden in me naar boven, en hij roept: ‘Boeien!’ 2 Uitgesproken tijdens de slotbijeenkomst participatie visie festivals en evenementen, op 23 mei 2024

Visie festivals en evenementen 2025-2035

2. Waarde van festivals en evenementen

Colum Dan Afrifa

van Afrolosjes een feestbusje en een grasveldje tot hun beschikking hadden. De afro-sound was nog niche en ik begreep dat. Ik keek er echter ook niet van op dat vele langslopende benen verleid werden door de universele dansbaarheid van de Afrikaanse muziek.

19

20

3. Amsterdams Aanbod

3.1 Waarom maken we ruimte voor festivals en evenementen? Om al die redenen, vanwege de grote toegevoegde waarde van evenementen voor individuele Amsterdammers en voor de stad als geheel, is het gerechtvaardigd om op verschillende plekken in de stad die gezamenlijke openbare ruimte een aantal keer per jaar deels beschikbaar te stellen voor een andere invulling, zoals een evenement. Omdat het belangrijk is dat daarbij rekening wordt gehouden met de belangen van de omgeving en andere gebruikers, zijn er afspraken waarmee is vastgelegd hoe vaak dat kan, onder welke duidelijke voorwaarden en wat er moet gebeuren om zorgvuldig om te kunnen gaan met het terrein en de omgeving.

Festivals zijn tijdelijke minisamenlevingen die experimenteer­ruimte bieden ten opzichte van de alledaagse samenleving. Daarmee zijn ze een waardevolle proeftuin voor de toekomst. Door de strenge regelgeving is er alleen steeds minder ruimte voor kleinschalige initiatieven. Regels gelden uniform voor de evenementenwereld en brengen hoge kosten met zich mee. Daardoor brengen uiteindelijk vooral commerciële partijen noodgedwongen grote hoeveelheden mensen op de been. Je zou willen dat er een afgebakend speelveld komt waar kleinere partijen kunnen experimenteren. Veilige plekken waar de aandacht volledig naar de inhoud kan gaan

zonder dat er een commercieel model aan gehangen hoeft te worden. Als je niet kunt experimenteren zonder commercieel te móeten opereren, gaat dit ten koste van bottom-up innovatie. De inhoudelijke inspiratie komt namelijk niet voort uit commercie, maar uit bezieling.’ Isis van der Wel, dj/producer/composer, curator, consultant, bestuurslid Amsterdamse Kunstraad

3.2 Wat voor festival- en evenementenstad wil Amsterdam zijn? Met deze visie op het festival- en evenementenaanbod geven we aan wat we in dat aanbod belangrijk vinden. Omdat we ruimte willen maken voor festivals en evenementen, moet iedere Amsterdammer daar ook gebruik van kunnen maken. Een zo divers mogelijk aanbod, dat aansluit bij de diversiteit die we in Amsterdam aan inwoners kennen en bij hun behoeften, is daarom een vereiste. Daarvoor is goed inzicht in het publieksbereik van festivals en evenementen belangrijk. Tijdens de verkenningen om tot deze visie te komen kwam naar voren dat het belangrijk is dat evenementen binding hebben met de stad en directe omgeving waar ze plaatsvinden. ‘Evenementen moeten niet als ufo’s landen in de stad en daarna weer weggaan,’ werd tijdens een van de stadsgesprekken gezegd. Ze moeten ook iets bijdragen aan de buurt of wijk waar ze plaatsvinden of aan de stad. Daarbij is het van belang dat festivals en evenementen toegankelijk zijn, in de breedste zin van het woord: ook voor mensen met een lichamelijke beperking, voor sociaal-maatschappelijk moeilijk te bereiken doelgroepen of voor mensen met een kleine beurs.

3.3 Echt Amsterdams Het Amsterdamse aanbod van festivals en evenementen laat zich niet in een strak kader vatten. In Amsterdam staan ondernemerszin, experiment, creativiteit en talentontwikkeling centraal. Kenmerkend voor Amsterdam is de dynamiek, de constante stroom van verandering en vernieuwing en het aanbod dat tot stand komt uit de sector zelf. Die

Visie festivals en evenementen 2025-2035

3. Amsterdams Aanbod

Festivals en evenementen zijn een bijzonder laagdrempelige vorm van cultuurparticipatie, acht op de tien Amsterdammers maakt regelmatig gebruik van het aanbod. Daarom vinden we het belangrijk om ruimte te blijven maken voor festivals en evenementen en alles wat daarmee samenhangt. De leefbaarheid van het wonen in Amsterdam wordt voor een groot deel bepaald door de levendigheid die hier te vinden is. Leefbaarheid en levendigheid zijn onlosmakelijk met elkaar ver­bonden. De levendige en tegelijk leefbare stad heeft een grote aantrekkingskracht; veel geboren en getogen Amsterdammers willen nooit meer weg en ieder jaar trekken nieuwe bewoners naar de stad.

21

3. Amsterdams Aanbod

Amsterdamse festivals en evenementen zijn trendsettend, innovatief en verrassend. Amsterdam is ook de trotse evenementenstad waarin alle Amsterdammers zichzelf weerspiegeld zien. Het aanbod heeft voor elk wat wils: groot én klein, betaald én gratis toegankelijk. Er vinden evenementen en festivals plaats met typisch Amsterdamse, historische of moderne decors en met kenmerkende uitingen van volkscultuur, zoals het Jordaanfestival en Hartjesdag Zeedijk. In (nieuwe) wijken en stadskernen buiten het historische centrum vinden onderscheidende evenementen plaats die juist de specifieke stadscultuur of een community vieren. We streven naar betekenisvolle festivals en evenementen die tot ontmoeting uitnodigen tussen inwoners en bezoekers van de stad.

‘Het Bredewegfestival is het Koningsdagfestival van Oost, een week lang voor de buurt, door de buurt. We ontvangen jaarlijks 40.000 bezoekers en zorgen voor sociale cohesie. Er is eten op straat, muziek en theater, er zijn pop-upconcerten, lokale bandjes. Allemaal gratis! We willen graag een vaste plek op de evenementen­ kalender, bijvoorbeeld voor vijf jaar. Nu is het ieder jaar weer afwachten. De helft van onze begroting gaat op aan vergunningen, veiligheid, borden verplaatsen, EHBO, etc.

We krijgen subsidie van het stadsdeel en uit het evenementenfonds en andere potjes. Het overgrote deel gaat naar maatregelen die de gemeente oplegt. Broekzak-vestzak dus. Waarom is er geen aparte regeling voor gratis evenementen zoals de onze? Het systeem legt een enorme druk op onze buurtorganisatie. Dat kan handiger!’ Sanne Zwinkels, bewoner stadsdeel Oost, voorzitter Stichting Bredewegfestival

Ruimte voor vernieuwing en experiment Vernieuwing en experiment zijn een wezenlijk onderdeel van de festival- en evenementensector. Veel evenementen komen voort uit de vernieuwingsdrang van creatieve ondernemers en van een nieuwe generatie makers die iets wil toevoegen aan het bestaande aanbod. Die vernieuwing past goed bij Amsterdam als stad die altijd verandert en zich altijd aanpast aan de veranderende tijdsgeest. Vernieuwing en experiment zorgen ervoor dat het aanbod onderscheidend en betekenisvol blijft.

3.4 Voor wie doen we het? Festivals en evenementen zijn er voor de inwoners van Amsterdam en voor bezoekers uit binnen- en buitenland. Wel moeten festivals en evenementen altijd ook interessant zijn voor Amsterdammers. Dit betekent niet dat ieder festival een minimumpercentage Amsterdammers moet bereiken of dat bezoekers van buiten slechts in bepaalde mate welkom zijn. De aantrekkingskracht van bepaalde festivals en evenementen is nu eenmaal groot. Dat past bij de internationale uitstraling en aantrekkingskracht die Amsterdam heeft als hoofdstad van Nederland. Als een festival of evenement daarentegen niets toevoegt aan het bestaande aanbod in Amsterdam en voornamelijk bezoekers van buiten de stad trekt, kan het beter buiten de stad plaatsvinden. We vinden het belangrijk dat er in z’n totaliteit een laagdrempelig aanbod is dat voor alle Amsterdammers interessant is. Ook willen we dat er op plekken die daarvoor geschikt zijn, voldoende aanbod is

Visie festivals en evenementen 2025-2035

dynamiek heeft veel gezichten. Hier vind je festivals en evenementen die in de culturele hoofdstad van Nederland thuishoren: podia met internationale topkunst en wereldartiesten voor wie het logisch is om in de hoofdstad op het festivalpodium te staan. Hier vinden terugkerende, grootschalige evenementen plaats die van grote betekenis voor de stad zijn en met gemak de internationale vergelijking aankunnen. Tijdens ADE, Koningsdag en SAIL bruist de stad in alle hoeken en gaten. Ook nationale evenementen, vieringen en herdenkingen zitten de hoofdstad als gegoten. Puur Amsterdams zijn de – al dan niet gratis – evenementen en festivals die kenmerkend zijn voor een bepaalde wijk of buurt. Amsterdam is zeker ook de evenementenstad waar vrijdenkers en paradijsvogels zich welkom blijven voelen. Waar tolerantie, lef en een zekere branie gevierd worden en waar het mag schuren. In onze open stad is plaats voor nachtcultuur en tegencultuur.

22

3. Amsterdams Aanbod

‘Via hiphop creëer ik kansen voor jongeren. Eerst op de vloer, daarna leren ze lesgeven en sommigen organiseren evenementen. Lokale artiesten staan regelmatig op grotere festivals, zoals Kwaku. Dat zijn voorbeeldfiguren. Jongeren voelen: als ik me focus, kan ik ook doen wat ik leuk vind. Festivals moeten bereid zijn om danstalent een plek te geven. Laat artiesten uit de buurt bij de start hun shine pakken. Als festivals eenmaal groter zijn, komen ze vaak hun belofte aan de buurt niet meer na. Eerst krijgen bewoners gratis kaarten en na een paar edities alleen nog maar tien procent korting. Laat de gemeente een regeling maken voor festivals: zorg voor de buurt en kom met een plan. Voor de nachtcultuur is die regeling er al, helemaal top!’ Gregory ‘Shaggy’ Albertzoon, danser, docent, horeograaf Studio Free & Style, Zuidoost

Visie festivals en evenementen 2025-2035

dat past bij die specifieke locatie. Dit houdt in dat er dus een goede spreiding over de stad moet zijn. Tegelijkertijd weten we dat niet alle evenementen waar behoefte aan is ook overal in de stad passen. Grote, gratis toegankelijke publieksevenementen zoals Koningsdag, Sinterklaas, Queer & Pride en Oud en Nieuw hebben baat bij de reuring, de drukte en het decor van de binnenstad. Dance-evenementen, hiphop- en andere muziekfestivals hebben juist ruimte nodig en vinden daarom doorgaans in delen van de stad plaats waar meer ruimte is. Uiteindelijk betekent dit dat het voor iedereen geven en nemen is. Bewoners van de binnenstad ervaren bijvoorbeeld drukte tijdens Queer & Pride, terwijl bewoners van buurten rond grotere ­evenementenlocaties in Noord, Nieuw-West en Zuidoost vaker te maken krijgen met muziekevenementen voor jongeren die uit de hele stad komen. Voor beide geldt dat het betreffende evenement iets moet bieden voor de directe omgeving: een Prinsengrachtconcert of een kunstroute in Centrum of Zuid, en een buurtevenement of food­ festival in een park in Zuidoost of Noord. Vooral voor de grote muziek­ evenementen is het een uitdaging hoe ze verbinding kunnen zoeken met de omgeving.

23

Visie festivals en evenementen 2025-2035

24

4. Van visie naar beleid en voorgestelde stappen

In de ideale evenementen- en festivalstad Amsterdam bereiken we volledig de volgende doelen: 1 Gevarieerd aanbod 2 Binding met de stad en de inwoners 3 Optimale spreiding over de stad 4 Ruimte voor vernieuwing en experiment Deze doelen vormen de kern van deze visie en de voorgestelde stappen (beleidsvoornemens), die we hieronder verder toelichten.

4.1 Doel: gevarieerd aanbod Het aanbod van Amsterdam als evenementenhoofdstad kenmerkt zich door verschillende grootschalige, middelgrote en kleinschalige evenementen en festivals. Een gevarieerd programma met in verschillende segmenten zowel betaalde als gratis toegankelijke evenementen. Voor alle Amsterdamse inwoners zijn er evenementen en festivals in de stad en/of in hun wijk, met een aanbod dat aansluit op hun leefwereld. Met dit diverse festival- en evenementenaanbod worden de verschillende identiteiten van Amsterdam gevierd, verdiept en gedeeld. Voor iedere Amsterdammer is er wel een evenement om te bezoeken. Herkenbare, terugkerende, grootschalige stadsevenementen vormen de pijlers in het jaarlijkse aanbod. Deze evenementen(periodes) zijn als het ware de ruggengraat van de evenementenkalender. Ze zijn van uitzonderlijk, maatschappelijk en cultureel belang voor de stad Amsterdam. Nieuw beleid in Amsterdam is erop gericht om de toegankelijkheid van het evenementenaanbod en het cultuuraanbod als geheel te vergroten door te zorgen voor betere representatie van zowel de verschillende achtergronden, perspectieven en verhalen in de stad. Een

toegankelijke sector leidt tot grotere diversiteit en representatie in de sector, in het culturele- en evenementenaanbod en in het bereik van Amsterdammers. Ook voor mensen met een kleine portemonnee dienen evenementen toegankelijk te zijn. En met elkaar willen en moeten we ervoor zorgen dat iedereen in Amsterdam evenementen en festivals kan bezoeken. Dus ook mensen met een lichamelijke, visuele, auditieve of verstandelijke beperking, mensen die chronisch ziek of neurodivergent zijn of mensen die een psychische kwetsbaarheid hebben. Daarom houden we bij evenementen en festivals rekening met toegankelijkheid in de breedste zin van het woord. We streven naar goed inzicht in welke bewoners er nu al wel of niet bereikt worden met de festivals en evenementen. Daarmee kan het aanbod beter afgestemd worden. Het aanbod van vergunningplichtige evenementen wordt grotendeels bepaald door evenementenorganisatoren via het principe van vraag en aanbod. Om de participatie te bevorderen van nog niet bereikte doelgroepen kan de gemeente vernieuwing en verbreding stimuleren. We streven naar een aanbod met een verscheidenheid aan (muziek)genres en disciplines, dat bijdraagt aan het cultureel-maatschappelijke doel in de verschillende delen van de stad. In het evenementenaanbod willen we de dynamiek van de veranderende stad weerspiegeld zien.

We bouwen daarom voldoende ruimte in voor instroom van nieuwe evenementen- en festivalconcepten. Ook onderstrepen we de waarde van gratis evenementen vanwege hun laagdrempeligheid voor een breed publiek. De variatie in aanbod staat onder druk van de beperkte ruimte in de stad en op de kalender. In het beleid voor de komende jaren kiezen we ervoor om de schaarse ruimte te verdelen op basis van inhoudelijke criteria, zoals aangegeven in onderstaande beleidsvoornemens.